TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA QUẢN TRỊ NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG VỀ LUẬT DÂN SỰ, TÀI SẢN, THỪA KẾ Buổi thảo luận thứ năm QUY ĐỊNH CHUNG VỀ THỪA KẾ GVHD ThS Lê Thị Diễm Phương Thực Hiện Nhó[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA QUẢN TRỊ
NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG VỀ
LUẬT DÂN SỰ, TÀI SẢN, THỪA KẾ
Buổi thảo luận thứ năm
QUY ĐỊNH CHUNG VỀ THỪA KẾ
GVHD: ThS Lê Thị Diễm Phương Thực Hiện: Nhóm 8
1 Trần Thị Mỹ Duyên - 2253401020057
2 Đặng Thị Mỹ Dung - 2253401020052
3 Lê Nguyễn Quỳnh Anh - 2253401020014
4 Hồ Thanh Ân - 2253401020009
5 Huỳnh Ngọc Châu Giang - 2253401020058
6 Trịnh Nguyễn Lan Anh - 2253401020026
7 Nguyễn Ngọc Thanh Hà - 2253401020065
8 Trần Thị Ánh Dương - 2253401020054
9 Trần Bảo Diệp - 2253401020046
TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023
Trang 2Mục lục
PHẦN 1: DI SẢN THỪA KẾ 1
*Tóm tắt Bản án số 08/2020/DSST: 1Câu 1: Ở Việt Nam, di sản là gì và có bao gồm cả nghĩa vụ của người quá cố
không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 1Câu 2: Khi tài sản do người quá cố để lại ở thời điểm mở thừa kế bị thay thế bởi một tài sản mới sau đó thì tài sản mới có là di sản không? Vì sao? 2Câu 3: Để được coi là di sản, theo quy định pháp luật, quyền sử dụng đất của người quá cố có cần phải đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không? Nêu cơ
sở pháp lý khi trả lời 2Câu 4: Trong Bản án số 08, Tòa án có coi diện tích đất tăng 85,5m2 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là di sản không? Đoạn nào của bản án có câu trả lời trên? 3Câu 5: Suy nghĩ của anh/chị về hướng xử lý nêu trên của Toà án trong Bản án số 08
về diện tích đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất? 3
*Tóm tắt Án lệ số 16/2017/AL của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao: .4Câu 6: Ở Án lệ số 16/2017/AL, trong diện tích 398m2 đất, phần di sản của Phùng Văn N là bao nhiêu? Vì sao? 4Câu 7: Theo Án lệ trên, phần diện tích đất đã chuyển nhượng cho ông Phùng Văn K
có được coi là di sản để chia không? Vì sao? 5Câu 8: Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trong Án lệ trên liên quan đến phần diện tích đã chuyển nhượng cho ông Phùng Văn K 5Câu 9: Nếu bà Phùng Thị G bán đất trên không để lo cuộc sống của các con mà dùng cho tiền đó cho cá nhân bà Phùng Thị G thì số tiền đó có được coi là di sản để chia không? Vì sao? 5Câu 10: Ở thời điểm bà Phùng Thị G chết, di sản của bà Phùng Thị G trong diện tích đất trên là bao nhiêu? Vì sao? 6Câu 11: Tòa án xác định phần còn lại của di sản của bà Phùng Thị G là 43,5m2 có thuyết phục không? Vì sao? Đây có là nội dung của Án lệ số 16 không? Vì sao? 6Câu 12: Việc Tòa án quyết định “còn lại là 43,5m2 được chia cho 5 kỷ phần còn lại” có thuyết phục không? Vì sao? Đây có là nội dung của Án lệ số 16 không? Vì 6
PHẦN 2: QUẢN LÝ DI SẢN 7
*Tóm tắt Bản án số 11/2020/DS-PT ngày 10/6/2020 của Tòa án nhân dân tỉnh Sơn La 7Câu 1: Trong Bản án số 11, Tòa án xác định ai là người có quyền quản lý di sản củaông Đ và bà T; việc xác định như vậy có thuyết phục không, vì sao? 7
Trang 3Câu 2: Trong Bản án số 11, ông Thiện trước khi đi chấp hành án có là người quản lý
di sản không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 8Câu 3: Trong Bản án số 11, việc Tòa án giao cho anh Hiếu (Tiến H) quyền quản lý
di sản có thuyết phục không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 8Câu 4: Khi là người quản lý di sản, người quản lý di sản có quyền tôn tạo, tu sửa lại
di sản như trong Bản án số 11 không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 9Câu 5: Khi là người quản lý di sản, người quản lý di sản có quyền giao lại cho người khác quản lý di sản (như trong Bản án số 11 là ông Thiện giao lại cho con trai) không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 9
*Quyết định số 147/2020/DS-GĐT ngày 09/7/2020 của Tòa án nhân dân cấp cao tại
TP Hồ Chí Minh 10Câu 6: Trong Quyết định số 147, Tòa án xác định người quản lý không có quyền tự thỏa thuận mở lối đi cho người khác qua di sản có thuyết phục không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 10
PHẦN 3: THỜI HIỆU TRONG LĨNH VỰC THỪA KẾ 11
*Án lệ số 26/2018/AL về xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu và thời hiệu yêu 11Câu 1: Cho biết các loại thời hiệu trong lĩnh vực thừa kế ở Việt Nam 11Câu 2: Thời điểm mở thừa kế đối với di sản của cụ T là năm nào? Đoạn nào của Quyết định tạo lập thành Án lệ số 26/2018/AL cho câu trả lời? 12Câu 3: Việc Án lệ 26/2018/AL áp dụng thời hiệu 30 năm của BLDS 2015 cho di sảncủa cụ T có cơ sở văn bản nào không? Có thuyết phục không? Vì sao? 12Câu 4: Việc Án lệ số 26/2018/AL áp dụng thời hiệu 30 năm của BLDS 2015 cho di sản của cụ T với thời điểm bắt đầu từ thời điểm Pháp lệnh thừa kế năm 1990 được công bố có cơ sở văn bản nào không? Có thuyết phục không? Vì sao? 13Câu 5: Suy nghĩ của anh/chị về Án lệ số 26/2018/AL nêu trên 13
PHẦN 4: TÌM KIẾM TÀI LIỆU 14
*Những bài viết liên quan đến pháp luật về tài sản và pháp luật về thừa kế được công 14
*Cách để tìm được những bài viết trên: 19
TÀI LIỆU THAO KHẢO 19
Trang 42006 Trên diện tích đất 169,5m2 (trong đó, diện tích được cấpgiấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên ông Hòa là84m2, 85,5m2 còn lại ông Hòa sử dụng ổn định và không cótranh chấp Theo biên bản thẩm định tài sản và định giá tài sảnngày 21/02/2020, tổng tài sản có trị giá là 6.127.665.000 đồng.Đối với đề nghị của anh Nam và chị Hương, yêu cầu xác địnhdiện tích đất 85,5m22 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất là tài sản chung của gia đình, đề nghị này khôngđược Hội đồng xét xử chấp nhận Tài sản được hình thànhtrong thời kỳ hôn nhân và được hình thành từ tài sản của hônnhân nên được chia đôi cho ông Hòa và bà Mai mỗi người ½ giátrị Ngày 31/07/2017, bà Mai chết và không để lại di chúc nên
di sản của bà Mai được phân chia theo pháp luật Hiện ông Hòa
đã lấy vợ mới, nhà đất tranh chấp chủ yếu là cho thuê
- Quyết định của Tòa án:
Chia cho ông Trần Văn Hòa được sở hữu số tiền thuê nhà, 1lán bán hàng và sử dụng 62,6 m2 tổng tất cả có giá trị2.220.664.000 đồng
Diện tích đất 38,4m2 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất, ông Trần Văn Hòa có trách nhiệm liên hệ với cơquan Nhà nước có thẩm quyền đề nghị cấp giấy chứng nhậnsau khi đã thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước
Chia cho anh Trần Hoài Nam tài sản tổng trị giá4.207.001.000 đồng, diện tích đất 47,1m2 anh Nam cónghĩa vụ liên hệ cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp giấychứng nhận sau khi đã thực hiện nghĩa vụ thuế
Ông Hòa quản lý giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Chia cho chị Hương được quyền sở hữu số tiền cho thuê nhà30.000.000 đồng (Ba mươi triệu đồng) tiền chị Hương đangquản lý
Trang 5 Buộc anh Trần Hoài Nam có trách nhiệm thanh toán chênhlệch về tài sản cho ông Trần Văn Hòa số tiền1.880.412.0004 đồng, thanh toán cho chị Trần ThanhHương số tiền 995.269.000 đồng.
Câu 1: Ở Việt Nam, di sản là gì và có bao gồm cả nghĩa vụ của người quá cố không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời.
- Theo Điều 612 BLDS 2015: “Di sản bao gồm tài sản riêng của
người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung của người khác”
- Theo khoản 1 Điều 615 BLDS 2015: “Những người hưởng thừa
kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thoả thuận khác”
- Do đó, theo BLDS 2015 thì di sản là tài sản của người chết để lại cho ngườicòn sống và trong đó đã bao gồm cả nghĩa vụ của người quá cố để lại chongười thừa kế phải thực hiện thay cho người quá cố
Câu 2: Khi tài sản do người quá cố để lại ở thời điểm mở thừa
kế bị thay thế bởi một tài sản mới sau đó thì tài sản mới có là
di sản không? Vì sao?
- Khi tài sản do người quá cố để lại ở thời điểm mở thừa kế bị thay thế bởi mộttài sản mới sau đó thì tài sản mới phải được xem xét nguyên nhân, mục đíchthay thế thì mới được coi là di sản Cụ thể:
Nguyên nhân thay thế là nguyên nhân khách quan như:bão, lũ, hạn hán hoặc các thảm họa tự nhiên Ví dụ: Ông Achết để lại di sản thừa kế là ngôi nhà, nhưng do hỏa hoạnlàm cho ngôi nhà thiêu cháy rụi hoàn toàn và không còn giátrị sử dụng Trước thời điểm mở thừa kế ngôi nhà khác đượcxây dựng thay thế ngôi nhà này Khi đó ngôi nhà mới này sẽđược coi là di sản thừa kế mà ông A để lại
Nguyên nhân thay thế là nguyên nhân chủ quan: Nếu vì lý
do chủ quan mà di sản thừa kế bị làm hư hỏng hoặc bị bán
mà không có sự đồng ý của các đồng thừa kế thì giá trịphần di sản vẫn được coi là di sản thừa kế và người làm thấtthoát di sản có trách nhiệm trả lại phần giá trị làm thấtthoát để chia thừa kế Hưởng giải quyết này chưa được quyđịnh trong văn bản nhưng rất thuyết phục và được áp dụng
cả đối với trường hợp di sản được thay thế bằng một khoảntiền như tiền đền bù Thực tế còn cho thấy, khi di sản bị báncho người khác Tòa án nhân dân tối cao cũng có định hướngtiền từ việc bán (chuyển nhượng) là di sản và trong trường
Trang 6hợp Tòa án đã giao di sản cho một người không được hưởng(và bản án đã có hiệu lực pháp luật), người được giao sởhữu tài sản phải thanh toán giá trị tài sản và giá trị nàycũng được chia như di sản Tương tự như vậy khi Tòa ángiao di sản cho một người thừa kế và người thừa kế chuyểnnhượng di sản cho người khác nhưng sau đó quyết định giao
di sản bị hủy thì di sản được chuyển thành tiền và ngườinhận tiền phải chia cho những người thừa kế tiền đã nhận
Câu 3: Để được coi là di sản, theo quy định pháp luật, quyền
sử dụng đất của người quá cố có cần phải đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời.
- Để được xem là di sản thì trước hết đó phải là tài sản của ngườichết lúc họ còn sống
- Căn cứ theo quy định tại khoản 16 Điều 3 Luật Đất đai 2013:
“Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và
tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất” Như vậy, người sử dụng đất đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì được nhà nước công nhận quyền sử dụng đất về mặt pháp lý.”
- Theo khoản 1 Điều 188 Luật Đất đai 2013: “Người sử dụng đất được thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất; góp vốn bằng quyền sử dụng đất khi có các điều kiện sau đây:
a) Có Giấy chứng nhận, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 186 và trường hợp nhận thừa kế quy định tại khoản
1 Điều 168 của Luật này;
Trang 7- Trong Bản án số 08, Tòa án coi diện tích đất tăng 85.5m chưađược cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không phải là disản.
- Đoạn trích của Bản án cho thấy câu trả lời trên là: “Đối với diện tích đất tăng85,5m2 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tại phiên tòa đạidiện Viện kiểm sát nhận định và lập luận cho rằng không được coi là di sảnthừa kế, cần tiếp tục tạm giao cho ông Hoà có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụtài chính với Nhà nước để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Đâyvẫn là tài sản của ông Hòa và bà Mai, chỉ có điều là các đương sự phải thựchiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước, nếu không xác định là di sản thừa kế vàphân chia thì sẽ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương
sự Phần đề nghị này của đại diện viện kiểm sát không được hội đồng xét xửchấp nhận Các đề nghị khác đại diện Viện kiểm sát tại phiên toà là có căn cứ,được Hội đồng xét xử xem xét và quyết định."
Câu 5: Suy nghĩ của anh/chị về hướng xử lý nêu trên của Toà
án trong Bản án số 08 về diện tích đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất?
- Theo em, về hướng xử lý nêu trên của Toà án trong Bản án số
08 về diện tích đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sửdụng đất là hợp lý Theo điểm b mục 1.3 phần II của Nghịquyết số 02/2004, thì phần diện tích đất tăng của ông Hòachưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sử dụng
ổn định nhiều năm, không tranh chấp, không thuộc diện tíchđất quy hoạch nên được công nhận là di sản Về Giấy chứngnhận quyền sử dụng đất thì chỉ là một hình thức pháp lý
*Tóm tắt Án lệ số 16/2017/AL của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao:
- Nguyên đơn: chị Phùng Thị H1, chị Phùng Thị N1, chị Phùng ThịH2, chị Phùng Thị P
- Bị đơn: anh Phùng Văn T
- Nội dung: Bố mẹ nguyên đơn là ông Phùng Văn N và bà PhùngThị G có tài sản chung là 01 ngôi nhà cấp 4 cùng công trìnhphụ trên diện tích đất 398m Ngày 07-7-1984 ông Phùng Văn Nchết (trước khi chết không để lại di chúc), bà Phùng Thị G vàanh Phùng Văn T quản lý và sử dụng nhà đất trên Năm 1991,
bà Phùng Thị G chuyển nhượng cho ông Phùng Văn K diện tích131m, phần diện tích đất còn lại của thửa đất là 267,4m vànăm 1999 bà Phùng Thị G đã được cấp giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất Bà Phùng Thị G cùng vợ chồng anh Phùng Văn Tvẫn quản lý sử dụng nhà đất này Việc bà Phùng Thị G chuyển
Trang 8nhượng đất cho ông Phùng Văn K các con bà Phùng Thị G đềubiết, nhưng không ai có ý kiến phản đối gì và nay ông PhùngVăn K cũng đã được cơ quan Nhà nước cấp giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất
- Tòa án sơ thẩm:
Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của chị Phùng ThịH1, buộc anh Phùng Văn T phải có trách nhiệm thanh toáncho chị Phùng Thị H1 tổng số tiền là 340.000.000 đồng (trịgiá 68m2 đất) Giao anh Phùng Văn T được sử dụng diệntích đất 68m2
Không chấp nhận yêu cầu của chị Phùng Thị N1, chị PhùngThị H2, chị Phùng Thị P khởi kiện chia thừa kế tài sản của
Anh Phùng Văn T và người đại diện theo pháp luật của anhPhùng Văn T là chị Phùng Thị H3 có trách nhiệm thanh toántrị giá phần thừa kế cho chị Phùng Thị H1 là 982.200.000đồng Kể từ ngày chị Phùng Thị H1 có đơn yêu cầu thi hành
án nếu anh Phùng Văn T và người đại diện theo pháp luậtcủa anh Phùng Văn T là chị Phùng Thị H3 không thanh toán
số tiền trên thì hàng tháng anh Phùng Văn T, chị Phùng ThịH3 còn phải chịu lãi theo mức lãi suất cơ bản do Ngân hàngNhà nước Việt Nam quy định tương ứng với thời gian chưathi hành án
Câu 6: Ở Án lệ số 16/2017/AL, trong diện tích 398m2 đất, phần di sản của Phùng Văn N là bao nhiêu? Vì sao?
- Ở Án lệ số 16/2017 phần di sản của ông Phùng Văn N là 133,5m2
- Vì bà Phùng Thị G đã chuyển nhượng 131m2 cho ông Phùng Văn K vào năm 1991
để lo cho cuộc sống và trả nợ nên phần đất chung của hai vợ chồng ông Phùng Văn N
và bà Phùng Thị G chỉ còn 267m2 Căn cứ theo khoản 2 Điều 66 Luật hôn nhân và gia
đình 2014 “Khi có yêu cầu về chia di sản thì tài sản chung của vợ chồng được chia
đôi, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận về chế độ tài sản Phần tài sản của vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết được chia theo quy định của pháp luật
về thừa kế” Vậy di sản của ông Phùng Văn N là 1/2 thửa đất tức là 133,5m2
Trang 9Câu 7: Theo Án lệ trên, phần diện tích đất đã chuyển nhượng cho ông Phùng Văn K có được coi là di sản để chia không? Vì sao?
- Phần đất đã chuyển nhượng cho ông K không được coi là di sảnthừa kế Vì khi chuyển nhượng các con của bà G đều biết vàkhông phản đối, ông K cũng đã được cấp giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất nên diện tích đất đã bán cho ông K khôngđược coi là tài sản để thừa kế
- “Quan điểm khác lại cho rằng trường hợp một hoặc một sốđồng thừa kế đã chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ di sản
vì mục đích lo cuộc sống của các đồng thừa kế, các đồng thừa
kế khác không tham gia chuyển nhượng nhưng biết và không
có ý kiến phản đối việc chuyển nhượng đó, việc chuyển nhượng
đã hoàn thành thì phần tài sản đã chuyển nhượng không còntrong khối di sản thừa kế để chia mà thuộc về bên nhậnchuyển nhượng.”[1]
Câu 8: Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trong Án lệ trên liên quan đến phần diện tích đã chuyển nhượng cho ông Phùng Văn K.
- Diện tích đất đã được chuyển nhượng theo ý chí bà G và cácđồng thừa kế cũng không phản đối Giao dịch cũng đã đượcxác nhận bởi cơ quan có thẩm quyền Vì vậy tôi hoàn toànđồng ý với hướng giải quyết của Án lệ trên
- “Theo Án lệ số 16/2017/AL, trường hợp di sản thừa kế là bấtđộng sản đã được một trong các đồng thừa kế chuyển nhượng,các đồng thừa kế khác biết và không phản đối việc chuyểnnhượng đó, số tiền nhận chuyển nhượng đã được dùng để locuộc sống của các đồng thừa kế, bên nhận chuyển nhượng đãđược cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì Tòa án phảicông nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là hợppháp và diện tích đất đã chuyển nhượng không còn trong khối
di sản để chia thừa kế mà thuộc quyền sử dụng của bên nhậnchuyển nhượng.”[2]
Câu 9: Nếu bà Phùng Thị G bán đất trên không để lo cuộc sống của các con mà dùng cho tiền đó cho cá nhân bà Phùng Thị G thì số tiền đó có được coi là di sản để chia không? Vì sao?
- Nếu bà Phùng Thị G bán đất trên không để lo cuộc sống củacác con mà dùng cho tiền đó cho cá nhân bà Phùng Thị G thì
số tiền đó phải được coi là di sản để chia
Trang 10- Bởi vì:
Tại Điều 66 Luật hôn nhân và Gia đình 2014, sau khi ông Nmất, không để lại di chúc thì tài sản chung của vợ chồng bà
G và ông N là 398m2 sẽ được chia đôi là 199m2 đất Cả bà
G, các con chung của hai vợ chồng đều thuộc hàng thừa kếthứ nhất theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 651 BLDS
2015 đều được thừa kế như nhau
Nếu bà Phùng Thị G bán đất trên không để lo cuộc sống củacác con mà dùng cho cá nhân thì xem như bà đã bán mộtphần đất của mình trong khối tài sản chung của hai vợchồng Việc mua bán này sẽ không ảnh hưởng đến phần tàisản mà các đồng thừa kế khác được hưởng
Câu 10: Ở thời điểm bà Phùng Thị G chết, di sản của bà Phùng Thị G trong diện tích đất trên là bao nhiêu? Vì sao?
- Ở thời điểm bà Phùng Thị G chết, di sản của bà Phùng Thị Gtrong diện tích đất trên là 1/2 diện tích 398 m2 đất (133,5 m2đất) vì theo nhận định của Toà, tài sản tuy mang tên của bàPhùng Thị G nhưng vì được hình thành trong thời kỳ hôn nhânnên phải xác định đây là tài sản chung của ông Phùng Văn N
và bà Phùng Thị G (khoản 1 Điều 33 Luật hôn nhân gia đình2014) Vì vậy, bà Phùng Thị G chỉ có quyền định đoạt 1/2 diệntích đất trong tổng diện tích 267m2 đất chung của vợ chồng bà
và khi bà G chết, phần di sản của bà Phùng Thị G chính là 1/2diện tích đất trên (133,5m2) (Điều 612 BLDS 2015)
Câu 11: Tòa án xác định phần còn lại của di sản của bà Phùng Thị G là 43,5m2 có thuyết phục không? Vì sao? Đây có là nội dung của Án lệ số 16 không? Vì sao?
- Việc Tòa án xác định phần còn lại của di sản của bà Phùng Thị
G là 43,5m2 là không thuyết phục vì di sản lúc này của ông N(đã trừ đi phần đất bán cho ông K) là 267m2:2 = 133,5m2 sẽđược chia đều cho hàng thừa kế thứ nhất (căn cứ theo điểm akhoản 1 Điều 651 BLDS 2015) là bà G và 6 người con, nênphần mà bà G nhận được là: 133,5:7 = ~19,07m2 Vậy trênthực tế, phần di sản mà bà G để lại (trừ đi phần diện tích bàcho chị H1) là: 133,5m2 + 19,07m2 - 90m2 = 62,57m2
- Đây chính là phần nội dung của án lệ số 16 thể hiện trong đoạn trích sau: “bà Phùng Thị G chỉ có quyền định đoạt ½ diện tích đất tổng diện tích 267m2 đất chung vợ chồng Do đó, phần di sản bà Phùng Thị G để lại ½ khối tài sản (133,5m2 ) chia theo di chúc.”
Trang 11Câu 12: Việc Tòa án quyết định “còn lại là 43,5m2 được chia cho 5 kỷ phần còn lại” có thuyết phục không? Vì sao? Đây có
là nội dung của Án lệ số 16 không? Vì sao?
- Việc Tòa án quyết định “còn lại 43,5m2 được chia cho 5 kỷphần còn lại” là không thuyết phục Căn cứ vào Điều 651 BLDS
2015 quy định: “ người thừa kế theo pháp luật” Vì phần đất
43,5m2 còn lại là phần di sản được chia theo pháp luật, đáng
ra phải được chia đều cho 06 người con thuộc hàng thừa kế thứnhất, tức bao gồm cả chị Phùng Thị H1 Việc chị Phùng Thị H1được bà Phùng Thị G chia di sản theo di chúc không hề ảnhhưởng đến quyền thừa kế của chị, bởi vậy Tòa án quyết địnhchỉ chia cho 05 người con còn lại là không đảm bảo quyền lợicho chị Phùng Thị H1
- Đây phải là nội dung của Án lệ số 16/2017/AL Vì nội dung của
Án lệ số 16 nằm ở đoạn 2 phần Nhận định của Tòa án, là vềviệc công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là
di sản thừa kế do một trong các đồng thừa kế chuyển nhượng.Các đồng thừa kế khác biết và không phản đối việc chuyểnnhượng đó Số tiền nhận chuyển nhượng đã được dùng để locuộc sống của các đồng thừa kế Bên nhận chuyển nhượng đãđược cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Tức là về việc
bà Phùng Thị G đã chuyển nhượng một phần quyền sử dụngđất cho ông Phùng Văn K
Năm 1994, ông Đ chết, đến năm 2012 bà T chết, cả hai ông bàđều không để lại di chúc Các thành viên trong gia đình thaynhau trông coi, quản lý khối di sản của ông Đ, bà T
Anh H khởi kiện cháu N (con trai của anh T) để đòi lại nhà đấtcủa bố mẹ. Khi chết bố, mẹ anh không để lại di chúc giao chocon cái nào trong nhà nên hiện ngôi nhà và diện tích đất
Trang 12311m2 để nguyên không có ai quản lý Anh H và anh T phải đichấp hành án, nay anh H đã chấp hành án xong trở về, ngôinhà đã xuống cấp trầm trọng nên các anh chị em trong nhà cónguyện vọng muốn giao cho anh H tu sửa lại ngôi nhà và quản
lý đất đai của bố mẹ Tuy nhiên, N không đồng ý với việc đó và
có ý cản trở, N xuất trình một giấy ủy quyền của anh T với nộidung là ủy quyền cho N trông coi ngôi nhà đến khi anh T chấphành án trở về Do đó, anh H đề nghị Tòa án giải quyết buộc N
và anh T không được cản trở việc anh tu sửa nhà và N khôngđược xâm phạm đến tài sản của bố mẹ anh
Tòa án đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh Phạm Tiến H.Giao cho anh Phạm Tiến H được quyền quản lý di sản thừa kếcủa ông Phạm Tiến Đ và bà Đoàn Thị T Anh H có các quyền vànghĩa vụ của người quản lý di sản theo quy định tại các Điều
617, Điều 618 của Bộ luật Dân sự 2015
Câu 1: Trong Bản án số 11, Tòa án xác định ai là người có quyền quản lý di sản của ông Đ và bà T; việc xác định như vậy có thuyết phục không, vì sao?
- Theo Bản án số 11, Tòa án xác định anh Phạm Tiến H là người
có quyền quản lý di sản của ông Đ và bà T Việc Tòa án xácđịnh như trên là hợp lý và thuyết phục. Theo khoản 2 Điều 616
BLDS 2015: “Trường hợp di chúc không chỉ định người quản lý
di sản và những người thừa kế chưa cử được người quản lý di sản thì người đang chiếm hữu, sử dụng, quản lý di sản tiếp tục quản lý di sản đó cho đến khi những người thừa kế cử được người quản lý di sản.”
- Khi ông Đ bà T mất thì không để lại di chúc giao cho con cáinào trong gia đình được sử dụng, quản lý ngôi nhà và diện tíchđất nói trên, do đó ngôi nhà và diện tích đất trên để nguyênkhông có ai quản lý Quá trình giải quyết vụ án, ngoài ôngThiện, những người còn lại ở hàng thừa kế thứ nhất đều nhất trígiao cho anh Phạm Tiến H quản lý khối di sản của ông Đ, bà T.Xét thấy, các ông bà Hiệu, Liền, Nhi, Nhường, Hoài, Hài đều có
đủ năng lực hành vi dân sự; quyết định dựa trên cơ sở hoàntoàn tự nguyện; không bị lừa dối, ép buộc; không vi phạm điềucấm của pháp luật và không trái với đạo đức xã hội Do đó,việc Tòa án giao quyền quản lý di sản cho anh Phạm Tiến H làphù hợp
Câu 2: Trong Bản án số 11, ông Thiện trước khi đi chấp hành
án có là người quản lý di sản không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời.
Trang 13- Trong Bản án số 11, ông Thiện trước khi đi chấp hành án có làngười quản lý di sản Theo khoản 2 Điều 616 BLDS 2015:
“Trường hợp di chúc không chỉ định người quản lý di sản và
những người thừa kế chưa cử được người quản lý di sản thì người đang chiếm hữu, sử dụng, quản lý di sản tiếp tục quản lý
di sản đó cho đến khi những người thừa kế cử được người quản
lý di sản.”
- Vào năm 2012, sau khi bà T chết, ông Thiện là người đang trựctiếp sinh sống tại nhà và đất, thêm nữa khi ông Đ bà T mất thìkhông để lại di chúc giao cho con cái nào trong gia đình được
sử dụng, quản lý ngôi nhà và diện tích đất nói trên, do đó ngôinhà và diện tích đất trên để nguyên không có ai quản lý.
- Như vậy có thể thấy di chúc không chỉ định người quản lý disản và ông Thiện cũng đang chiếm hữu mảnh đất ấy (trực tiếpsinh sống) Từ đó ông Thiện trước khi đi chấp hành án có làngười quản lý di sản
Câu 3: Trong Bản án số 11, việc Tòa án giao cho anh Hiếu (Tiến H) quyền quản lý di sản có thuyết phục không? Nêu cơ
sở pháp lý khi trả lời.
- Theo Bản án số 11, Tòa án xác định anh Phạm Tiến H là người
có quyền quản lý di sản của ông Đ và bà T là hợp lý và thuyết
phục Theo khoản 2 Điều 616 BLDS 2015: “Trường hợp di chúc
không chỉ định người quản lý di sản và những người thừa kế chưa cử được người quản lý di sản thì người đang chiếm hữu,
sử dụng, quản lý di sản tiếp tục quản lý di sản đó cho đến khi những người thừa kế cử được người quản lý di sản.”
- Khi ông Đ bà T mất thì không để lại di chúc giao cho con cáinào trong gia đình được sử dụng, quản lý ngôi nhà và diện tíchđất nói trên, do đó ngôi nhà và diện tích đất trên để nguyênkhông có ai quản lý.
- Quá trình giải quyết vụ án, ngoài ông Thiện, những người cònlại ở hàng thừa kế thứ nhất đều nhất trí giao cho anh PhạmTiến H quản lý khối di sản của ông Đ, bà T Xét thấy, các ông
bà Hiệu, Liền, Nhi, Nhường, Hoài, Hài đều có đủ năng lực hành
vi dân sự; quyết định dựa trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện;không bị lừa dối, ép buộc; không vi phạm điều cấm của phápluật và không trái với đạo đức xã hội Do đó, việc Tòa án giaoquyền quản lý di sản cho anh Phạm Tiến H là phù hợp
Câu 4: Khi là người quản lý di sản, người quản lý di sản có quyền tôn tạo, tu sửa lại di sản như trong Bản án số 11 không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời.