dialogos metaxu ierea kai etoimothanatou - markesios nte sant

λα ηα ηθαλνπνηήζσ θαη, θαζώο νη επηπηώζεηο ηεο ύπαξμήο κνπ απνηεινύλ κνλάρα αλαγθαηόηεηεο ζρεηηθέο κε ηηο γελεζηνπξγέο βιέςεηο ηεο θύζεο ή, αλ πξνηηκάο, νπζηώδεηο απόξξνηεο ησλ ζρεδίσλ η

Διάλογος μεταξφ ιερέα και

ετοιμοθάνατου

Μαρκήσιος ντε Σαντ

Ο «Γηάινγνο κεηαμύ ηεξέα θαη εηνηκνζάλαηνπ», είλαη έξγν ηνπ Γάιινπ ζπγγξαθέα θαη θηιόζνθνπ Μαξθήζηνπ ληε Σαλη Απνηειεί έλαλ ύκλν ζηελ αζεΐα θαη ηελ εδνλή, ελώ παξάιιεια θαηαδεηθλύεη ηελ πξνθαηάιεςε, ηελ έιιεηςε ινγηθήο θαη ηνλ απηνπεξηνξηζκό ζηε ζξεζθεία Τα πξόζσπα πνπ ζπλδηαιέγνληαη, ζην ζύληνκν απηό κνλόπξαθην (ην νπνίν ν Μαξθήζηνο ληε Σαλη, έγξαςε ζηε θπιαθή), όπσο καξηπξεί θη ν ηίηινο, είλαη έλαο εηνηκνζάλαηνο

θη έλαο θιεξηθόο

Ιεξέαο: Μπξνζηά ζε απηήλ ηε κνηξαία ζηηγκή όπνπ

ην πέπιν ηεο ςεπδαίζζεζεο ζρίδεηαη κνλάρα γηα λα παξαδώζεη ζηνλ πιαλεκέλν ηελ σκή εηθόλα ησλ ζθαικάησλ θαη ησλ δηαζηξνθώλ ηνπ, εζείο, ηέθλν κνπ, δηόινπ δελ κεηαληώλεηε γηα ηηο πνιιαπιέο ειεπζεξηόηεηεο ζηηο όπνηεο ζαο εμώζεζαλ ε αλζξώπηλε εππάζεηα θαη ε αδπλακία;

Δηνηκνζάλαηνο: Φίιε κνπ, λαη, κεηαληώλσ

Ιεξέαο: Δθκεηαιιεπηείηε ηόηε ηνύηεο ηηο επκελείο ηύςεηο ώζηε λα ιάβεηε από ηνλ νπξαλό, ζηνλ ιίγν ρξόλν πνπ ζαο απνκέλεη, ζπλνιηθή άθεζε ακαξηηώλ θαη αλαινγηζηείηε όηη κόλν κε ηε δέεζε ηήο παλίεξεο κεηάλνηαο ζα έρεηε ηε δπλαηόηεηα λα ζαο δνζεί ζπγρώξεζε από ηνλ Ύςηζην

λα ηα ηθαλνπνηήζσ θαη, θαζώο νη επηπηώζεηο ηεο ύπαξμήο κνπ απνηεινύλ κνλάρα αλαγθαηόηεηεο ζρεηηθέο κε ηηο γελεζηνπξγέο βιέςεηο ηεο θύζεο ή,

αλ πξνηηκάο, νπζηώδεηο απόξξνηεο ησλ ζρεδίσλ ηεο γηα κέλα κε βάζε πάληνηε ηνπο λόκνπο ηεο, κεηαληώλσ ινηπόλ πνπ δελ αλαγλώξηζα όζν ζα έπξεπε ηελ παληνδπλακία ηεο, θαη νη κνλαδηθέο κνπ ηύςεηο ζρεηίδνληαη κε ηελ πεληρξή, εθ κέξνπο κνπ, ρξήζε ησλ δπλαηνηήησλ -εγθιεκαηηθώλ θαηά ηε γλώκε ζνπ, αγαζνηάησλ θαηά ηε δηθή κνπ- κε ηηο νπνίεο κε πξνίθηζε γηα λα ηελ ππεξεηήζσ Κάπνηεο θνξέο ηεο αληηζηάζεθα θαη κεηαληώλσ ηπθισκέλνο από ηνλ παξαινγηζκό ησλ ηδενινγηθώλ ζνπ ζπζηεκάησλ, ηα ρξεζηκνπνίεζα γηα λα πνιεκήζσ όιε εθείλε ηε βία ησλ επηζπκηώλ πνπ κνπ είραλ ζηαιεί από κηα επηθνίηεζε πνιύ πην ζετθή θαη, λαη,

ην κεηαληώλσ Έδξεςα άλζε ελώ ζα κπνξνύζα λα είρα κία πινύζηα ζπγθνκηδή θαξπώλ… Να, ινηπόλ, νη αθξηβείο αηηίεο ησλ ηύςεώλ κνπ θαη ζεβάζνπ κε όζν ρξεηάδεηαη γηα λα κελ εηθάζεηο άιιεο

Ιεξέαο: Πνύ ζαο παξαζύξνπλ ηα ιάζε ζαο, πνύ ζαο νδεγνύλ νη ζνθηζηείεο ζαο! Απνδίδεηε ζην δεκηνύξγεκα όιε ηε δύλακε ηνπ δεκηνπξγνύ θαη δελ βιέπεηε όηη νη άηπρεο απηέο θιίζεηο πνπ ζαο έβγαιαλ από ηνλ ίζην δξόκν είλαη απνηειέζκαηα ηεο δηεθζαξκέλεο απηήο θύζεο ζηελ νπνία εζείο πξνζδίδεηε ηελ παληνδπλακία

Δηνηκνζάλαηνο: Φίιε, κνπ θαίλεηαη όηη ε δηαιεθηηθή ζνπ είλαη εμίζνπ θαύιε κε ην πλεύκα ζνπ Θα ήζεια λα ζπιινγίδεζαη πην νξζά, εηδάιισο άθεζέ

κε λα πεζάλσ ελ εηξήλε Τί απνθαιείο δεκηνπξγό θαη

ηί δηεθζαξκέλε θύζε;

Ιεξέαο: Γεκηνπξγόο είλαη ν Κύξηνο ηνπ ζύκπαληνο, εθείλνο πνπ δεκηνύξγεζε, πνπ έπιαζε ηα πάληα θαη πνπ ηα ζπληεξεί όια κε κηα απιή εθαξκνγή ηεο παληνδπλακίαο ηνπ

Δηνηκνζάλαηνο: Σπνπδαίνο άληξαο, πξάγκαηη! Καη γηα πεο κνπ, ινηπόλ, γηαηί απηόο ν ηόζν δπλαηόο έπιαζε θαηά ηε γλώκε ζνπ κηα δηεθζαξκέλε θύζε;

Ιεξέαο: Πνηά ζα ήηαλ ε αμία ησλ αλζξώπσλ αλ δελ ηνπο είρε αθήζεη ν Θεόο ηελ ειεύζεξε βνύιεζε; Καη πνηα ε αμία ηεο απόιαπζήο ηεο αλ δελ ππήξρε ζηε γε ε δπλαηόηεηα ηνπ λα πξάηηεη θαλείο ην θαιό θαη λα απνθεύγεη ην θαθό;

Δηνηκνζάλαηνο: Ώζηε ινηπόλ ν ζεόο ζνπ ζέιεζε λα

ηα θάλεη όια ζηξαβά κόλν θαη κόλν γηα λα βάιεη ζε πεηξαζκό λα δνθηκάζεη ην δεκηνύξγεκά ηνπ; Γελ γλώξηδε ηνλ άλζξσπν εμαξρήο; Γελ θαληαδόηαλ ην απνηέιεζκα;

Ιεξέαο: Τνλ γλώξηδε, πξνθαλώο, αιιά, θαη πάιη επίηεδεο, ήζειε λα ηνπ αθήζεη ηελ δπλαηόηεηα ηεο επηινγήο

Δηνηκνζάλαηνο: Σε ηη σθεινύζε απηό, αθνύ γλώξηδε πνηα πνξεία ζα αθνινπζνύζε ην δεκηνύξγεκά ηνπ, θαη κόλνλ εθείλνο -από ηε ζηηγκή πνπ ηζρπξίδεζαη όηη είλαη παληνδύλακνο- κόλνλ εθείλνο, ιέσ, ζα κπνξνύζε λα ην νδεγήζεη ζηνλ ίζην δξόκν;

Ιεξέαο: Πνηνο κπνξεί λα θαηαλνήζεη ηηο απέξαληεο θαη αζηείξεπηεο βνπιέο ηνπ Κπξίνπ σο πξνο ηνλ άλζξσπν θαη πνηνο κπνξεί λα θαηαλνήζεη όια όζα βιέπνπκε!

Δηνηκνζάλαηνο: Δθείλνο πνπ απινπνηεί ηα πξάγκαηα, θίιε κνπ, ηδίσο εθείλνο πνπ δελ ζπζζσξεύεη αίηηα γηα λα ζνιώζεη ηα απνηειέζκαηα Πξνο ηη έλα δεύηεξν πξόβιεκα όηαλ δελ κπνξείο λα επηιύζεηο ην πξώην; Καη, από ηε ζηηγκή πνπ είλαη πηζαλόλ ε θύζε λα έπιαζε από κόλε ηεο ό,ηη εζύ απνδίδεηο ζηνλ ζεό ζνπ, ηη ηνλ ρξεηάδεζαη ηνλ Κύξην ζνπ; Τν αίηην πνπ εζύ δελ θαηαλνείο είλαη ίζσο θαη

ην απινύζηεξν πξάγκα ηνπ θόζκνπ Τειεηνπνίεζε

ηε θπζηνγλσζία ζνπ θαη ζα θαηαιάβεηο θαιύηεξα ηε θύζε Δμάγληζε ηε ινγηθή ζνπ, απόδησμε ηηο πξνθαηαιήςεηο ζνπ θαη δελ ζα ηνλ έρεηο πηα αλάγθε ηνλ ζεό ζνπ

Ιεξέαο: Γπζηπρηζκέλε, λόκηδα όηη ήζνπλ απιώο ζνθηληαλόο θαη πσο δηέζεηα ηα όπια λα ζε πνιεκήζσ, βιέπσ όκσο θαιά όηη είζαη άζενο θαη,

από ηε ζηηγκή πνπ ε θαξδηά ζνπ κέλεη ζθξαγηζκέλε ζηελ απεξαληνζύλε ησλ γλήζησλ απνδείμεσλ πνπ ιακβάλνπκε θαζεκεξηλώο σο πξνο ηελ ύπαξμε ηνπ Πιάζηε, δελ έρσ ηίπνηε άιιν λα ζνπ πσ Γελ ραξίδεη θαλείο ην θσο ζε έλαλ ηπθιό

Δηνηκνζάλαηνο: Φίιε κνπ, δέμνπ ην εμήο: Πεξηζζόηεξν ηπθιόο είλαη εθείλνο πνπ δέλεη έλαλ επίδεζκν ζηα κάηηα ηνπ παξά εθείλνο πνπ ηνλ αθαηξεί Πξνζειπηίδεηο, επηλνείο, ζπζζσξεύεηο Δγώ θαηαζηξέθσ, απινπνηώ Τν έλα ζνπ ιάζνο αθνινπζεί ην άιιν Δγώ ηα πνιεκάσ όια Πνηνο από ηνπο δπν καο είλαη ν ηπθιόο;

Ιεξέαο: Γελ πηζηεύεηε ινηπόλ δηόινπ ζηνλ Θεό;

Δηνηκνζάλαηνο: Όρη Καη γηα έλαλ απινύζηαην ιόγν: Γηόηη είλαη εληειώο αδύλαηνλ λα πηζηέςεη θαλείο ζε ό,ηη δελ θαηαλνεί Η πίζηε θαη ε θαηαλόεζε πξέπεη

λα έρνπλ άκεζε ζρέζε ε θαηαλόεζε είλαη ε βαζηθή ηξνθή ηεο πίζηεο Όπνπ δελ δξα ε θαηαλόεζε, ε πίζηε είλαη λεθξή, θη εθείλνη πνπ, ζ’ απηήλ ηελ πεξίπησζε, ηζρπξίδνληαη όηη ηε δηαζέηνπλ,

εληππώζεσλ Σε πξνθαιώ, εζέλα ηνλ ίδην, λα πηζηέςεηο ζηνλ ζεό πνπ κνπ θεξύηηεηο, έηζη, ρσξίο

λα κνπ δώζεηο απνδείμεηο, δηόηη δελ ελαπόθεηηαη ζ’ εζέλα λα ηνλ νξίζεηο θαη ζπλεπώο δελ ηνλ θαηαλνείο Καη από ηε ζηηγκή πνπ δελ ηνλ

θαηαλνείο, δελ κπνξείο λα κνπ δώζεηο νύηε έλα ινγηθό επηρείξεκα Με δπν ιόγηα, ό,ηη μεπεξλά ηα όξηα ηνπ αλζξώπηλνπ λνπ είλαη ή ρηκαηξηθό ή αλώθειν Αθνύ ινηπόλ ν ζεόο ζνπ δελ κπνξεί παξά

λα είλαη ή ην έλα ή ην άιιν, ζηελ πξώηε πεξίπησζε

ζα ήκνπλ ηξειόο λα πηζηέςσ θαη ζηε δεύηεξε αλόεηνο Απόδεημέ κνπ, θίιε κνπ, ηελ αδξάλεηα ηεο ύιεο θα ζα παξαδερηώ ηνλ πιάζηε Απόδεημέ κνπ όηη ε θύζε δελ είλαη απηάξθεο θαη ζα ζνπ επηηξέςσ

λα ηεο πξνζδώζεηο έλαλ δεκηνπξγό Μέρξη ηόηε κελ πεξηκέλεηο ηίπνηε από εκέλα, πηζηεύσ κόλν ζην απηνλόεην θαη ην εηζπξάηησ κνλάρα κε ηηο αηζζήζεηο κνπ Δθεί πνπ εθείλεο ζηακαηνύλ, ε πίζηε κνπ είλαη αλίζρπξε Τνλ ήιην ηνλ πηζηεύσ γηαηί ηνλ

ζπγθέληξσζεο όιεο ηεο εύθιεθηεο ύιεο ηεο θύζεο, θαη ε πεξηνδηθή πνξεία ηνπ κνπ αξέζεη δίρσο λα κε εθπιήζζεη Δίλαη ίζσο κηα θπζηθή δηαδηθαζία εμίζνπ απιή κε ηνλ ειεθηξηζκό, πνπ δελ καο είλαη όκσο θαηαλνεηή Τί κνπ ρξεηάδεηαη λα εκβαζύλσ; Καη λα κνπ ηνπνζεηήζεηο ηνλ ζεό ζνπ ςειόηεξα από όια απηά, εγώ ζα έρσ πξνρσξήζεη ζε θάηη; Γελ ζα κνπ ρξεηάδεηαη ε ίδηα πξνζπάζεηα γηα λα θαηαλνήζσ ηνλ εξγάηε θαη λα νξίζσ ην έξγν; Σπλεπώο δελ κε βνήζεζεο ζε ηίπνηε κε ηε ζεκειίσζε ηεο ρίκαηξάο ζνπ, ζόισζεο ην πλεύκα κνπ, δελ ην δηαθώηηζεο θαη νθείισ λα ζε κηζώ αληί λα ζε επγλσκνλώ Ο ζεόο ζνπ είλαη κηα κεραλή πνπ ηελ θαηαζθεύαζεο

γηα λα εμππεξεηήζεηο ηα πάζε ζνπ θαη ηελ έθαλεο

λα θηλείηαη ζύκθσλα κε ηηο επηζπκίεο ηνπο, από ηε ζηηγκή όκσο πνπ παξελνριεί ηα δηθά κνπ, δέμνπ θη εγώ λα ηελ αλαηξέςσ Καη ηελ ώξα πνπ ε αδύλακε ςπρή κνπ έρεη αλάγθε από εξεκία θαη ζηνραζκό, κελ έξρεζαη θαη ηελ ηξνκνθξαηείο κε ηα ζνθίζκαηά ζνπ πνπ ζα ηε θόβηδαλ δίρσο λα ηελ πείζνπλ, ζα ηελ εξέζηδαλ δίρσο λα ηε βειηηώζνπλ Φίιε κνπ, εηνύηε ε ςπρή είλαη όηη ζέιεζε ε θύζε, ην απνηέιεζκα δειαδή ησλ νξγάλσλ πνπ εθείλε εδέεζε λα κνπ δώζεη ζύκθσλα κε ηηο βιέςεηο θαη ηηο αλάγθεο ηεο Καη θαζώο έρεη αλάγθε εμίζνπ θαη

ην βίηζην θαη ηελ αξεηή, όπνηε ηεο άξεζε λα κε σζήζεη ζην πξώην, ην έθαλε, θαη όηαλ ζέιεζε ην δεύηεξν, κνπ ελέπλεπζε ηελ επηζπκία θη εγώ αθέζεθα όπσο θαη λα είρε Μόλν ζηνπο δηθνύο ηεο λόκνπο λα αλαδεηάο ηελ εμήγεζε ηεο αλζξώπηλεο αζηάζεηαο θαη πνηέ κελ αλαδεηάο ζηνπο λόκνπο ηεο άιιεο αξρέο έθηνο από ηε βνύιεζε θαη ηηο αλάγθεο ηεο

Ιεξέαο: Έηζη ινηπόλ ηα πάληα είλαη απαξαίηεηα ζηνλ θόζκν;

Δηνηκνζάλαηνο: Αζθαιώο

Ιεξέαο: Αιιά, αλ είλαη όια απαξαίηεηα, όια ινηπόλ είλαη θαη ζε ηάμε;

Δηνηκνζάλαηνο: Πνηνο ζνπ ιέεη ην αληίζεην;

Ιεξέαο: Καη πνηνο κπνξεί λα ηα βάιεη όια ζε ηάμε,

αλ όρη έλα παλίζρπξν θαη ζνθόηαην ρέξη;

Δηνηκνζάλαηνο: Γελ είλαη απαξαίηεην λα θαεί ην κπαξνύηη όηαλ ηνπ βάδεηο θσηηά;

Ιεξέαο: Ναη

Δηνηκνζάλαηνο: Καη ηη ζνθία βξίζθεηο ζ’ απηό;

Ιεξέαο: Κακία

Δηνηκνζάλαηνο: Δίλαη ινηπόλ δπλαηόλ λα ππάξρνπλ απαξαίηεηα πξάγκαηα ρσξίο θακία ζνθία θαη, θαηά ζπλέπεηα, είλαη δπλαηόλ ηα πάληα λα απνξξένπλ από έλα πξσηαξρηθό αίηην δίρσο λα ππάξρεη ζ’ απηό νύηε ινγηθή νύηε ζνθία

Ιεξέαο: Πνύ ζέιεηε λα θαηαιήμεηε;

Δηνηκνζάλαηνο: Να ζνπ απνδείμσ όηη όια κπνξνύλ

λα είλαη απηό πνπ είλαη θαη απηό πνπ βιέπεηο δίρσο θαλέλα ζνθό θαη ινγηθό αίηην λα ηα θαζνδεγεί θαη πώο ηα θπζηθά απνηειέζκαηα πξέπεη λα έρνπλ θπζηθά αίηηα ρσξίο λα ππάξρεη αλάγθε λα ηνπο πξνζδίδνπκε αθύζηθα, ζαλ ηνλ Θεό ζνπ, ν νπνίνο, όπσο ζην έρσ ήδε πεη, ζα έρξεδε εμήγεζεο δίρσο ν ίδηνο λα πξνζθέξεη θακία Καη, θαηά ζπλέπεηα, από

ηε ζηηγκή πνπ ν ζεόο ζνπ δελ είλαη θαιόο ζε ηίπνηε, είλαη άρξεζηνο εληειώο Καη θαίλεηαη ζαθώο πώο ό,ηη είλαη άρξεζην είλαη κεδακηλό θαη ό,ηη είλαη κεδακηλό είλαη κεδέλ Έηζη, γηα λα πεηζηώ όηη ν

ζεόο ζνπ είλαη ρίκαηξα, δελ ρξεηάδνκαη άιινλ ζπιινγηζκό από ηε βεβαηόηεηα ηεο αρξεζηίαο ηνπ

Ιεξέαο: Υπό απηήλ ηε ζθνπηά, δελ κνπ θαίλεηαη απαξαίηεην λα ζαο κηιήζσ γηα ζξεζθεία

Δηνηκνζάλαηνο: Γηαηί όρη; Τίπνηε δελ κε δηαζθεδάδεη πεξηζζόηεξν από ηελ απόδεημε ηεο ππεξβνιήο ζηελ νπνία νη άλζξσπνη θαηόξζσζαλ λα θηάζνπλ ην θαλαηηζκό θαη ηε βιαθεία Πξόθεηηαη γηα εθείλεο ηηο ηόζν ππέξκεηξεο παξεθθιίζεηο πνπ ε εηθόλα ηνπο, θαηά ηε γλώκε κνπ, παξ’ όηη απνηξόπαηε, παξακέλεη ελδηαθέξνπζα Απάληεζέ κνπ εηιηθξηλά θαη ηδίσο, βάιε ζηελ άθξε ηνλ εγσηζκό Αλ ήκνπλ ηόζν αδύλακνο ώζηε λα πηαζηώ ζηα δίρηπα ηνπ γεινίνπ ζνπ ζπζηήκαηνο πάλσ ζηε ζξπιηθή ύπαξμε ηνπ όληνο πνπ θάλεη απαξαίηεηε ηε ζξεζθεία, κε πνηα κνξθή ζα κε ζπκβνύιεπεο λα ηνπ πξνζθέξσ ηελ αθνζίσζή κνπ; Θα πξνηηκνύζεο λα απνδερηώ

ηα παξαιεξήκαηα ηνπ Κνκθνύθηνπ ή ηνπο παξαινγηζκνύο ηνπ Βξάρκα; Να απνδερηώ ηνλ κεγάιν Όθε ησλ Νέγξσλ, ην Αζηέξη ησλ Πεξνπβηαλώλ ή ηνλ ζεό ησλ ζηξαηηώλ ηνπ Μσπζή;

Σε πνηα ζέθηα ηνπ Μσάκεζ ζα ήζειεο λα πάσ; Σε πνηα ρξηζηηαληθή αίξεζε ζα ήηαλ πξνηηκόηεξν, θαηά

ηε γλώκε ζνπ; Πξόζεμε ηη ζα απαληήζεηο

Ιεξέαο: Θέιεη θη εξώηεκα;

Δηνηκνζάλαηνο: Να, ινηπόλ, πνπ απαληάο εγσηζηηθά

Ιεξέαο: Όρη ζε ζπκβνπιεύσ απηό πνπ πηζηεύσ γηαηί ζ’ αγαπώ όζν θαη ηνλ εαπηό κνπ

Δηνηκνζάλαηνο: Καη αγαπηόκαζηε πνιύ ιίγν θαη νη δπν όηαλ αθνύκε ηέηνηεο πιάλεο

Ιεξέαο: Γελ ην πηζηεύσ! Πνηνο κπνξεί λα παξακέλεη ηπθιόο κπξνζηά ζηα ζαύκαηα ηνπ ζετθνύ ιπηξσηή καο;

Δηνηκνζάλαηνο: Δθείλνο πνπ βιέπεη ζ’ απηόλ ηνλ πην ζπλεζηζκέλν από όινπο ηνπο απαηεώλεο θαη ηνλ πην επίπεδν από όινπο ηνπο αγύξηεο

Ιεξέαο: Ω ζενί, ηνλ αθνύηε θαη δελ ξίρλεηε ηνπο θεξαπλνύο ζαο!

Δηνηκνζάλαηνο: Όρη, θίιε κνπ, ε πιάζε εζπράδεη γηαηί ν ζεόο ζνπ, είηε από αληθαλόηεηα είηε από ινγηθή είηε από ό,ηη θη αλ ζειήζεηο επηηέινπο λα ππάξρεη κέζα ζε έλα νλ πνπ εγώ ην δέρνκαη κνλάρα κηα ζηηγκή γηα ράξε ζνπ, ή, αλ πξνηηκάο, γηα λα ππνζηεξίμσ ηα κηθξνζπκθέξνληα ζνπ, ν ζεόο ζνπ ινηπόλ, ιέσ, αλ ππάξρεη, όπσο εζύ έρεηο ηελ ηξέια

λα πηζηεύεηο, δελ κπνξεί λα ρξεζηκνπνίεζε ηόζν γεινίνπο ηξόπνπο γηα λα καο πείζεη όζν αθήλεη λα ελλνεζνύλ ν Ιεζνύο ζνπ

Ιεξέαο: Καη ηί; Οη πξνθεηείεο, ηα ζαύκαηα, νη κάξηπξεο, όια απηά δελ είλαη απνδείμεηο;

Δηνηκνζάλαηνο: Πώο ζέιεηο λα δερηώ ινγηθά σο απόδεημε θάηη πνπ ρξήδεη απνδείμεσο; Γηα λα γίλεη απόδεημε ή πξνθεηεία ζα πξέπεη λα έρσ πξώηα ηελ πιήξε βεβαηόηεηα όηη ππήξμε Καζώο όκσο έρεη θαηαγξαθεί από ηελ ηζηνξία, δελ κπνξεί λα αζθεί ζε κέλα άιιε δύλακε από ηα ππόινηπα ηζηνξηθά γεγνλόηα, εθ ησλ νπνίσλ ηα ηξία ηέηαξηα είλαη εμαηξεηηθά ακθηιεγόκελα Αλ πξνζζέζσ επίζεο θαη ηελ, θάηη παξαπάλσ από βάζηκε, ππνςία όηη όια απηά κνπ έρνπλ κεηαδνζεί από ηδηνηειείο ηζηνξηθνύο, ζα έρσ, όπσο βιέπεηο, αθόκε πεξηζζόηεξν ην δηθαίσκα λα ακθηβάιισ Δμάιινπ, πνηνο ζα κε δηαβεβαηώζεη όηη απηή ε πξνθεηεία δελ έγηλε εθ ησλ πζηέξσλ; Πώο δελ ήηαλ απνηέιεζκα ζπλδπαζκώλ ηεο πιένλ απιήο πνιηηηθήο, ζαλ ηελ θαιή βαζηιεία κε έλαλ δίθαην βαζηιηά θαη ηελ ακβξνζία γηα ηνπο ζενύο ηνπ Οιύκπνπ; Καη, αλ ζπκβαίλνπλ όια απηά, πώο ζέιεηο ε πξνθεηεία, ε νπνία ρξήδεη βαζύηαηα απνδείμεσο, λα θαηνξζώζεη

λα απνηειέζεη ε ίδηα απόδεημε; Όζν γηα ηα ζαύκαηά ζνπ, δελ κνπ ππαγνξεύνπλ θάηη παξαπάλσ Όινη νη απαηεώλεο έθαλαλ ζαύκαηα, όινη νη αλόεηνη ηα πίζηεπαλ Γηα λα πεηζηώ σο πξνο ηελ αιήζεηα ελόο ζαύκαηνο, ζα έπξεπε λα έρσ ηε ζαθή βεβαηόηεηα όηη ην γεγνλόο πνπ εζείο απνθαιείηε έηζη αληηβαίλεη εληειώο ζηνπο λόκνπο ηεο θύζεο, δηόηη κόλνλ ό,ηη βξίζθεηαη έμσ από απηήλ κπνξεί λα ζεσξεζεί ζαύκα: θαη πνηνο ηε γλσξίδεη ηόζν θαιά ώζηε λα

ηνικήζεη λα δειώζεη πσο απηό αθξηβώο είλαη ην ζεκείν όπνπ εθείλε ζηακαηά θαη αθξηβώο απηό ζην νπνίν παξαβηάδεηαη; Φξεηάδνληαη δύν πξάγκαηα γηα

λα δηαπηζησζεί έλα ππνηηζέκελν ζαύκα: Έλαο ηαρπδαθηπινπξγόο θαη γπλαηθνύιεο Άζ’ ην Πνηέ κελ αλαδεηάο άιιε πξνέιεπζε ζηα δηθά ζνπ, όινη νη λεόηεξνη πξνθήηεο έρνπλ θάλεη ζαύκαηα θαη ην πην παξάδνμν είλαη πώο όινη ηνπο βξήθαλ ειίζηνπο πνπ ηνπο πίζηεςαλ Ο Ιεζνύο ζνπ δελ έθαλε ηίπνηε πην παξάδνμν από ηνλ Απνιιώλην ηνλ Τπαλέα, θη όκσο απηόλ θαλείο δελ ηνικά λα ηνλ ζεσξήζεη ζεό Όζν γηα ηνπο κάξηπξέο ζνπ, είλαη ζίγνπξα ην πην αδύλακν επηρείξεκα ζνπ Δλζνπζηαζκόο θαη αληίζηαζε ρξεηάδνληαη γηα λα θαηαζθεπαζηνύλ θαη όζν ε αληίζεηε πιεπξά κνπ πξνζθέξεη ό,ηη θαη ε δηθή ζνπ, δελ ζα είκαη πνηέ επαξθώο ζε ζέζε ώζηε

λα πηζηέςσ όηη ε κία είλαη θαιύηεξε από ηελ άιιε,

ζα είκαη όκσο αληηζέησο εληειώο ζε ζέζε λα ηηο ζεσξήζσ θαη ηηο δπν αμηνζξήλεηεο Αρ, θίιε κνπ,

αλ ήηαλ αιήζεηα όηη ππάξρεη ν Θεόο πνπ δηαθεξύηηεηο, ζα είρε αλάγθε από ζαύκαηα, κάξηπξεο θαη πξνθεηείεο γηα λα ζεκειηώζεη ηελ απηνθξαηνξία ηνπ; Καη αλ, θαζώο ιεο, ε θαξδηά ηνπ αλζξώπνπ ήηαλ έξγν ηνπ, δελ ζα ηελ είρε επηιέμεη

σο άδπην ηνπ λόκνπ ηνπ; Απηόο ν αλαιινίσηνο λόκνο, αθνύ ζα πξνεξρόηαλ από έλαλ δίθαην ζεό,

ζα βξηζθόηαλ αθαηακάρεηα ραξαγκέλνο ζε όινπο, θαη εμίζνπ αλαιινίσηα από ηε κηα άθξε ηνπ θόζκνπ

ζηελ άιιε Καζώο όινη νη άλζξσπνη ζα έκνηαδαλ κέζσ απηνύ ηνπ ιεπηεπίιεπηνπ θαη επαίζζεηνπ νξγάλνπ, ζα έκνηαδαλ επίζεο θαη ιόγσ ησλ ηηκώλ πνπ ζα ράξηδαλ ζηνλ ζεό από ηνλ νπνίν θαη ζα ην θαηείραλ Όινη ζα είραλ κόλν έλαλ ηξόπν λα ηνλ αγαπνύλ, έλαλ ηξόπν λα ηνλ ιαηξεύνπλ ή λα ηνλ ππεξεηνύλ θαη ζα ηνπο ήηαλ εμίζνπ αδύλαην λα απαξλεζνύλ απηόλ ηνλ Θεό όζν θαη λα αληηζηαζνύλ ζηελ θξπθή θιίζε ηεο ιαηξείαο ηνπ Αληί γη’ απηό, ηί βιέπσ ζην ζύκπαλ; Τόζνπο ζενύο όζεο θαη ρώξεο, ηόζνπο ηξόπνπο λα ππεξεηνύλ νη άλζξσπνη ηνλ ζεό ηνπο όζα θαη θεθάιηα θαη δηαθνξεηηθέο θαληαζίεο Καη απηή ε πνιιαπιόηεηα απόςεσλ, από ηελ νπνία κνπ είλαη εθ θύζεσο αδύλαην λα επηιέμσ θάηη, απνηειεί, θαηά ηε γλώκε ζνπ, έξγν ελόο δίθαηνπ ζενύ; Άζ’ ην, θιεξηθέ, πξνζβάιιεηο ηνλ ζεό ζνπ παξνπζηάδνληάο ηνλ κνπ κ’ απηόλ ηνλ ηξόπν Άθεζέ κε λα ηνλ αξλεζώ εληειώο δηόηη, αλ ππάξρεη, ηόηε ηνλ πξνζβάιισ πνιύ ιηγόηεξν κε ηελ έιιεηςε πίζηεο κνπ από ό,ηη εζύ κε ηηο βιαζθεκίεο ζνπ Λνγηθέςνπ, θιεξηθέ Ο Ιεζνύο ζνπ δελ αμίδεη παξαπάλσ από ηνλ Μσάκεζ, νύηε ν Μσάκεζ από ηνλ Μσπζή, θαη νη ηξεηο καδί δελ αμίδνπλ πεξηζζόηεξν από ηνλ Κνκθνύθην, ν νπνίνο ηνπιάρηζηνλ δίδαμε θάπνηεο θαιέο αξρέο, ελώ νη ππόινηπνη παξαινγίδνληαλ Γεληθά όκσο, όινη απηνί

νη άλζξσπνη είλαη κνλάρα απαηεώλεο, πνπ ν θηιόζνθνο ηνπο εκπαίδεη, ν θησρόο ιαόο ηνπο