Ôn tập cuối kì (tham khảo)

 Phân công lao động xã hội là cơ sở của sản xuất và trao đổi: do phân công lao động -> mỗi người chỉ sản xuất 1 một vài sản phẩm, nhưng nhu cầu của đời sống lại cần nhiều thứ -> mâu th

ÔN TẬP CUỐI KỲ NLCB CNML Câu 1 Điều kiện ra đời, đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hoá

1).Sản xuất hàng hoá là gì:

– lịch sử phát triển của nền sản xuất vật chất đã và đang trải qua hai kiểu tổ chức kinh tế : sản xuất tự cấp tự túc (nền kinh tế tự nhiên) và sản xuất hàng hoá (nền kinh tế hàng hóa) Sản xuất tự cấp tự túc là kiểu tổ chức kinh tế mà sản phẩm do lao động tạo ra nhằm thoả mãn trực tiếp nhu cầu của người sản xuất Sản xuất hàng hoá là kiểu tổ chức kinh tế mà ở đó sản phẩm được sản xuất ra để trao đổi hoặc mua bán trên thị trường

– sản xuất hàng hoá ra đời là bước ngoặt căn bản trong lịch sử phát triển của xã hội loài người, đưa loài người thoát khỏi tình trạng “mông muội”, bước qua giai đoạn “văn minh”

2).Điều kiện ra đời và tồn tại của sản xuất hàng hóa

 Thứ nhất: Phân công lao động xã hội

 Phân công lao động xã hội là sự chuyên môn hoá sản xuất, là sự phân chia lao động xã hội ra thành các

ngành, nghề khác nhau (khác vói phân công lao động tự nhiên)

 Phân công lao động xã hội là cơ sở của sản xuất và trao đổi: do phân công lao động -> mỗi người chỉ sản

xuất 1 một vài sản phẩm), nhưng nhu cầu của đời sống lại cần nhiều thứ -> mâu thuẫn -> vừa thừa vừa thiếu -> trao đổi sản phẩm cho nhau

Các loại phân công lao động xã hội:

Phân công chung: hình thành ngành kinh tế lớn

Phân công đặc thù: ngành lớn chia thành ngành nhỏ

 Phân công lao động cá biệt là phân công trong nội bộ công xưởng (không được coi là cơ sở đặc thù của sản xuất hàng hóa)

 Phân công lao động xã hội là cơ sở, là tiền đề của SX và trao đổi hàng hóa

 Song phân công lao động xã hội chỉ là điều kiện cần mà không đủ để sx hàng hóa ra đời

 Thứ hai: Có sự tách biệt tương đối về mặt kinh tế giữa những người sản xuất

 Sự tách biệt này do các quan hệ sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất, mà khởi thuỷ là chế độ tư hữu nhỏ

về tư liệu sản xuất, đã xác định người sở hữu tư liệu sản xuất là người sở hữu sản phẩm lao động, nên họ

có quyền đem sản phẩm của mình ra trao đổi với người khác

 C Mác viết: "Chỉ có sản phẩm của những lao động tư nhân độc lập và không phụ thuộc vào nhau mới đối diện với nhau như là những hàng hóa

 Sự tách biệt về kinh tế làm cho trao đổi mang hình thức là trao đổi hàng hoá

3).Đặc trưng và ưu thế, hạn chế của sản xuất hàng hóa

 Thứ nhất: SXHH nhằm mục đích để bán, để cho người khác tiêu dùng Sự gia tăng không hạn chế nhu cầu

của thị trường là một động lực mạnh mẽ thúc đẩy sản xuất phát triển, khai thác được những lợi thế về tự nhiên, xã hội, kỹ thuật của từng người, từng cơ sở cũng như từng vùng, từng địa phương

 Thứ hai: SXHH Cạnh tranh đã thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển mạnh mẽ Tạo điều kiện thuận lợi

cho việc ứng dụng những thành tựu khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, buộc những người sản xuất hàng hoá phải luôn luôn năng động, nhạy bén , thúc đẩy sản xuất phát triển

 Thứ ba: SXHH với tính chất mở làm cho giao lưu kinh tế văn hóa giữa các địa phương,các ngành ngày càng phát triển

 Thứ tư: SXHH góp phần xóa bỏ tính bảo thủ trì trệ của kinh tế tự nhiên

 Thứ năm : Tuynhiên, kinh tế hàng hóa khiến phân cực những người sản xuất thành kẻ giàu người nghèo,

phá hoại môi trường, sinh thái, tiềm ẩn khả năng khủng hoảng kinh tế-xã hội V.v…

Câu 2 HH, Lượng giá trịHH và các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trịHH ?

1) Khái niệm:

Hàng hoá là sản phẩm của lao động, nhằm thoả mãn những nhu cầu nhất định nào đó của con người thông qua trao đổi, mua bán

Theo C.Mác :

 Hàng hóa là hình thái biểu hiện phổ biến nhất của của cái vật chất trong xã hội tư bản

 Hàng hóa là hình thái nguyên tố của của cải, là tế bào kinh tế trong đó chứa đựng mọi mầm mống mâu thuẩn của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

 Phân tích hàng hóa nghĩa là phân tích giá trị - phân tích cái cơ sở của tất cả các phạm trù chính trị kinh tế học của phương thức sản xuất tư bản

Dấu hiệu quan trọng nhất của hàng hóa: trước khi đi vào tiêu dùng phải qua mua bán

Hàng hóa phân thành các loại:

 Hàng hóa hữu hình ( quần áo, tư liệu sản xuất ) và hàng hóa vô hình ( các hoạt động dv vận tải, chữa bệnh,….)

 Hàng hóa tư nhân và hàng hóa công cộng ( phí cầu đường)

 Hàng hóa thông thường và hàng hóa đặc biệt ( sức lao động, tiền tệ)

2).Lượng giá trịHH :

- Chất giá trịhàng hóa do lao động trừu tượng của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa Lượng giá trịhàng hóa do lượng lao động hao phí đểsản xuất ra hàng hóa đó quyết định

- Lượng giá trịhàng hóa do thời gian lao động quyết định

- Thước đo lượng giá trịhàng hóa được tính bằng thời gian lao động xã hội cần thiết

- Thời gian lao động xã hội cần thiết là thời gian cần thiết đểsản xuất ra một hàng hóa trong điều kiện bình thường của xã hội tức là với một trình độ kỹ thuật trung bình , trình độ khéo léo trung bình và cường độlao động trung bình so với hoàn cảnh xã hội nhất định

- Thông thường thời gian lao động XH cần thiết trùng hợp với thời gian lao động cá biệt

của người sản xuất và cung cấp đại bộphận một loại hàng hóa nào đó trên thịtrường

3).Các nhân tố ảnh hưởng :

a Năng suất lao động :

- Là năng lực sản xuất của lao động , được tính bằng số lượng sản phẩm sản xuất ra trong một đơn vị thời gian hoặc lượng thời gian cần thiết để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm

- Có 2 loại năng suất lao động : năng suất lao động cá biệt và năng suất lao động xã hội Hàng hóa trên thị trường được trao đổi theo giá trịxã hội

- Năng suất lao động XH càng tăng , thời gian lao động XH cần thiết đểsản xuất ra hàng hóa càng giảm , lượng giá trịcủa một đơn vị sản phẩm càng ít và ngược lại

- Lượng giá trịcủa một đơn vị hàng hóa tỉlệthuận với số lượng lao động kết tinh và tỉ lệ nghịch với năng suất lao động xã hội

- Năng suất lao động tùy thuộc nhiều nhân tố: trình độkhéo léo của người lao động , sự phát triển của khoa học kỹ thuật , trình độ ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất , sự kết hợp XH của sản xuất , hiệu quả của tư liệu sản xuất và các điều kiện tự nhiên

- Cường độ lao động là mức độhao phí lao động trong một đơn vịthời gian Tăng cường độlao động sẽlàm tăng thêm mức hao phí lao động và do đó làm tăng sốlượng sản phẩm , vì vậy giá trịmột đơn vịhàng hóa không thay đổi Tăng cường độlao động giống như kéo dài thời gian lao động

b Mức độphức tạp của lao động :

- Lượng giá trị hàng hóa phụ thuộc vào tính chất của lao động : lao động giản đơn và lao

động phức tạp

+ lao động giản đơn : là sựhao phí lao động một cách giản đơn mà bất kỳ một người

bình thường nào có khả năng lao động cũng có thểthực hiện được

+ lao động phức tạp : là lao động đòi hỏi phải được đào tạo , huấn luyện

- Trong cùng một đơn vị thời gian lao động như nhau , lao động phức tạp tạo ra được nhiều giá trịhơn so với lao động giản đơn

- Lao động phức tạp là lao động giản đơn được nhân gấp bội lên

- Trong quá trình trao đổi hàng hóa , mọi lao động phức tạp đều được qui thành bội số của lao động giản đơn trung bình

- Lượng giá trịcủa hàng hóa được đo bằng thời gian lao động xã hội cần thiết , giản đơn

trung bình

***Cấu thành lượng giá trịhàng hóa :

- Để sản xuất hàng hóa cần phải chi phí lao động gồm lao động quá khứ tồn tại trong các yếu tố tư liệu sản xuất như máy móc , công cụ, nguyên vật liệu và lao động sống hao phí trong quá trình chế biến tư liệu sản xuất thành sản phẩm mới

- Lượng giá trị hàng hóa được cấu thành bởi giá trị của những tư liệu sản xuất đã sử dụng để sản xuất hàng hóa , là giá trịcũ( ký hiệu c ) và hao phí lao động sống của người sản xuất trong quá trình tạo ra hàng hóa , là giá trịmới ( ký hiệu v+m)

- Giá trịhàng hóa = giá trịcũtái hiện + giá trịmới Ký hiệu : W = c + v + m

Câu 3) Qui luật giá trị Nêu biểu hiện của qui luật này trong giai đoạn cạnh tranh tựdo của CNTB

1.Yêu cầu:

Theo yêu cầu của quy luật giá trị, việc sản xuất và trao dổi hàng hóa phải dựa trên cơ sở hao phí lao động

xã hội cần thiết

2 Nội dung qui luật giá trị:

- Sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên cơ sở hao phí lao động XH cần thiết

- Trong kinh tế hàng hóa , giá trị hàng hóa không được quyết định bởi hao phí lao động cá biệt của từng người sản xuất hàng hóa mà bởi hao phí lao động XH cần thiết

- Trao đổi hàng hóa cũng phải dựa trên cơ sở hao phí lao động XH cần thiết , nghĩa là trao đổi theo nguyên tắc ngang giá

- Qui luật giá trịhoạt động , biểu hiện chủyếu qua phạm trù giá cả

- Giá cảthịtrường luôn biến đổi , phụthuộc vào nhiều nhân tốkhác nhau : giá trị hàng hóa , cạnh tranh , cung cầu , sức mua của đồng tiền

- Biểu hiện sự vận động của qui luật giá trị thông qua sự vận động của giá cả thị trường

3 Tác động ( biểu hiện ) của qui luật giá trị:

a Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa

- Điều hòa , phân bốcác yếu tốsản xuất giữa các ngành , các lĩnh vực của nền kinh tế

- Điều tiết lưu thông của qui luật giá trị thông qua giá cả trên thị trường Sự biến động của giá cả thị trường thu hút luồn hàng từ nơi giá cả thấp đến nơi giá cả cao do đó làm cho lưu thông hàng hóa thông suốt

b Kích thích cải tiến kỹthuật , hợp lý hóa sản xuất , tăng năng suất lao động , thúc đẩy lực lượng sản xuất

XH phát triển

- Vì mục tiêu lợi nhuận , tăng năng suất lao động nên người sản xuất luôn tìm cách :

+ cải tiến kỹthuật

+ nâng cao trình độ

+ cải tiến tổchức quản lý sản xuất

- Sựcạnh tranh quyết liệt càng thúc đẩy quá trình này diễn ra mạnh mẽ, mang tính XH Kết quả là lực lượng sản xuất XH được thúc đẩy phát triển mạnh mẽ

c Thực hiện sự lựa chọn tựnhiên và phân loại người sản xuất hàng hóa thành người giàu , người nghèo

Quá trình cạnh tranh làm nảy sinh quan hệ sản xuất TBCN , dẫn đến sự phân hóa người sản xuất thành giàu và nghèo

Tác động của qui luật giá trịcó ý nghĩa : một mặt chi phối sựlựa chọn tựnhiên , đào thải

các yếu kém , kích thích các nhân tốtích cực phát triển , mặt khác phân hóa XH thành kẻ

giàu người nghèo , tạo ra sựbất bình đẳng trong XH

Câu 4 Sựchuyển hóa tiền thành TB

1 Công thức chung của TB

- Tưbản thường xuất hiện dưới hình thái tiền nhưng không phải lúc nào tiền cũng là TB

- Tiền và TB khác nhau ởsựvận động của nó

- Tiền được coi là tiền thông thường vận động theo công thức (1) : H – T – H ( hàng – tiền – hàng ) nghĩa là sựchuyển hóa của hàng hóa thành tiền rồi tiền lại chuyển hóa thành hàng hóa

- Tiền được coi là TB vận động theo công thức (2) : T – H – T ( tiền – hàng – tiền ) nghĩa là sự chuyển hóa của tiền thành hàng hóa rồi hàng hóa lại chuyển hóa ngược lại thành tiền

- Công thức lưu thông hàng hóa giản đơn H – T – H và công thức lưu thông của TB T – H – T có những điểm giống nhau vềhình thức : cả hai sự vận động do 2 giai đoạn đối lập nhau là mua và bán hợp thành , trong mỗi giai đoạn đều có 2 nhân tốvật chất đối diện nhau là tiền và hàng , và hai người có quan hệ kinh

tế với nhau là người mua và bán

- Giữa 2 công thức đó có những điểm khác nhau vềchất :

+ về điểm xuất phát và kết thúc quá trình vận động trong công thức (1) là H ( hàng ) , trong công thức (2)

là T ( tiền )

+ vềtrình tựcủa quá trình vận động : trong công thức (1) bán trước mua sau , trong công thức (2) mua trước bán sau

+ vềmục đích của quá trình vận động : trong công thức (1) là giá trịsửdụng , trong công

thức (2) là giá trị

- Trong lưu thông TB , tiền thu về( T’) phải lớn hơn tiền ứng trước (T) một lượng ∆ T Công thức vận động đầy đủcủa TB là T – H – T’ Số tiền trội hơn so với số tiền ứng ra ∆ T gọi là giá trị thặng dư Số tiền ban đầu đã chuyển hóa thành TB

- TB là giá trị mang lại giá trị thặng dư Sự vận động của TB không có giới hạn vì sự lớn lên của giá trị không có giới hạn

- Các Mác gọi công thức T – H –T’ là công thức chung của TB vì sự vận động của mọi TB đều biểu hiện trong lưu thông dưới dạng khái quát đó dù là TB thương nghiệp , TB công nghiệp hay TB cho vay

2 Mâu thuẫn của công thức chung của TB

- Trong công thức T – H – T’ trong đó T’ = T + ∆ T Giá trịthặng dư ∆ T do đâu mà có ?

- Trong lưu thông dù trao đổi ngang giá hay không ngang giá cũng không tạo ra giá trị mới do đó cũng không tạo ra giá trịthặng dư

+ trao đổi ngang giá : chỉcó sựthay đổi hình thái của giá trịcòn tổng giá trịtrước và sau trao đổi không thay đổi Vềgiá trịsửdụng , 2 bên trao đổi đều có lợi

+ trao đổi không ngang giá : hàng hóa bán cao hơn giá trị, mua hàng hóa thấp hơn giá trị hay mua rẻbán đắt đều không mang lại giá trịthặng dưvì tổng giá trịtrước và sau cũng không thay đổi mà chỉcó phần giá trịnằm trong tay mỗi bên trao đổi là thay đổi

- Ngoài lưu thông cũng không thểbiến tiền thành tiền

- Vậy mâu thuẫn của công thức chung của tư bản là ’’ TB không thể xuất hiện từ lưu thông và cũng không thểxuất hiện ở bên ngoài lưu thông Nó phải xuất hiện trong lưu thông và đồng thời không phải trong lưu thông ’’

- Giá trịthặng dưcó được là do nhà TB tìm được một loại hàng hóa đặc biệt đó là hàng hóa sức lao động

3 Hàng hóa sức lao động :

-Thứ hàng hóa đặc biệt , giá trị sử dụng của nó là nguồn gốc sinh ra giá trị lớn hơn giá trị của bản thân nó ,

đó là sức lao động

- Sức lao động biến thành hàng hóa là điều kiện quyết định đểbiến tiền thành TB

a Sức lao động và điều kiện đểsức lao động trởthành hàng hóa

- Sức lao động là toàn bộthểlực và trí lực của con người , là khảnăng lao động của con

người

- Sức lao động là yếu tố cơ bản của mọi quá trình sản xuất

- Sức lao động chỉ trở thành hàng hóa khi có 2 điều kiện :

+ người có sức lao động phải được tựdo thân thể, được làm chủsức lao động của mình và có quyền bán sức lao động của mình nhưmột hàng hóa

+ người có sức lao động không có tư liệu sản xuất và tư liệu sinh hoạt , để tồn tại buộc họphải bán sức lao động của mình để sống

- Sức lao động biến thành hàng hóa là điều kiện quyết định đểbiến tiền thành TB Tuy nhiên để tiền biến thành TB thì lưu thông hàng hóa và lưu thông tiền tệ phải phát triển tới một mức độnhất định

- Sức lao động biến thành hàng hóa là nhân tố đánh dấu một giai đoạn mới trong sựphát triển sản xuất

hàng hóa trởthành hình thái phổbiến sản xuất hàng hóa TBCN

b Hai thuộc tính của hàng hóa sức lao động :

- Giá trịhàng hóa sức lao động :

+ giá trịhàng hóa sức lao động được đo gián tiếp bằng giá trịnhững tưliệu sinh hoạt để

tái sản xuất sức lao động

+ giá trịhàng hóa sức lao động do những bộphận sau đây hợp thành : giá trịnhững tưliệu sinh hoạt vềvật chất và tinh thần cần thiết đểtái sản xuất sức lao động , duy trì đời sống của bản thân người công nhân phí tổn đào tạo người công nhân giá trịnhững tưliệu sinh hoạt vật chất và cần thiết cho con cái người công nhân

+ giá trịhàng hóa sức lao động bao hàm cảyếu tốtinh thần và lịch sử, phụthuộc vào điều kiện lịch

sửcụthểcủa mỗi quốc gia trong từng thời kỳnhất định

+ đểbiết được sựbiến đổi của giá trịsức lao động trong một thời kỳnhất định cần nghiên cứu hai loại nhân tốtác động đối lập nhau đến sựbiến đổi của giá trịsức lao động : sựtăng nhu cầu trung bình của XH

vềhàng hóa và dịch vụ,vềhọc tập và nâng cao trình độlành nghề, làm tăng giá trịsức lao động sựtăng năng suất lao động XH sẽlàm giảm giá trịsức lao động

- Giá trịsửdụng của hàng hóa sức lao động :

+ chỉthểhiện ra trong quá trình tiêu dùng sức lao động tức là quá trình lao động của người công nhân + là công dụng của nó để thỏa mãn nhu cầu người mua là sửdụng vào quá trình lao động

+ hàng hóa sức lao động khi được sử dụng sẽ tạo ra một giá trị mới lớn hơn giá trị bản thân nó , đó chính

là nguồn gốc của giá trịthặng dư

+ hàng hóa sức lao động là điều kiện đểchuyển hóa tiền thành TB , đây chính là chìa khóa đểgiải thích mâu thuẫn của công thức chung của TB

Câu 5: Tuần hoàn tư bản và chu chuyển tư bản

Tuần hoàn tư bản và chu chuyển tư bản là hai hình thức của lưu thông tư bản

1 Tuần hoàn tư bản

TLSX

T – H … SX … H’ – T’

SLĐ Mua Bán ( GĐ lưu thông)

(Giai đoạn lưu thông) Sản xuất ( GĐ SX)

Sự vận động trên diễn ra qua ba GĐ: hai giai đoạn lưu thông, và một giai đoạn sản xuất

 GĐ 1 : GĐLT: GĐ này các nhà tư bản mua TLSX và SLĐ trên thị trường  tư bản tồn tại dưới hình thái tiền

tệ

 GĐ 2 : GĐSX : GĐ này các nhà TB thực hiện SX ra HH  TB tồn tại dưới hình thái TBSX

 GĐ 3 : GĐLT : GĐ này các nhà TB với vai trò là ng bán và thu về lại tiền cùng với GTTD  TB tồn tại dưới

hình thái TBHH

Tuần hoàn tư bản là sự vận động liên tục của tư bản, trải qua ba giai đoạn, lần lượt mang ba hình thái khác nhau

với ba chức năng tương ứng, rồi quay trở về hình thái ban đầu có kèm theo gía trị thặng dư

Điều kiện để tuần hoàn tư bản được liên tục:

TLSX TLSX

T - H SX H’ - T’ - H SX’ H’’

SLĐ SLĐ

Tuần hoàn của TB tiền tệ

Tuần hoàn của TB SX

Tuần hoàn của tư bản HH

Để tuần hoàn tư bản được liên tục thì cả ba hình thái trên đều phải cùng tồn tại trong không gian và kế tiếp theo thời gian

2 Chu chuyển tư bản

Sự tuần hoàn tư bản, khi xét nó với tư cách là một quá trình định kỳ đổi mới và thường xuyên lặp đi lặp lại

thì gọi là chu chuyển tư bản (về lượng)

 Thời gian CC của TB = Thời gian SX + Thời gian lưu thông

Trong đó TG SX = T.Gian lao động + T.gian gián đoạn lao động + T.gian dự trữ sản xuất (phụ

thuộc TC của ngành sx, quy mô hoặc CL sp, sự tác động của quá trình tự nhiên vào sx…)

TG LT = T.gian mua + T.gian bán (phụ thuộc vào thị trường xa hay gần, tình hình thiị

trường xấu hay tốt, trình độ pt của vận tải, giao thông)

 Thời gian chu chuyển tư bản tỷ lệ nghịch với giá trị thặng dư thu được ( diễn dãi ra )

 Tốc độ của chu chuyển tư bản: là số vòng chu chuyển tư bản trong một năm Ta có CT:

𝑐ℎ

n = tốc độ chu chuyển tư bản

CH = thời gian tính bằng 1 năm

ch = thời gian của 1 vòng chu chuyển tư bản

 Muốn tăng n, chỉ có một cách duy nhất là phải làm cho ch giảm

Câu 6: chi phí sx, lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận và cạnh tranh tỏng nội bộ và giữa các nhành khác nhau:

1 chi phí sản suất:

- giá trị hàng hóa: w=c+v (1)

- chi phí sx: k=c+v (2) => w=k+m (3)

- CPSX là phần giá trị bù lại giá cả những TLSX và SLĐ đế sx ra hàng hóa đó

- Chi phí thực tế là CPSX TBCN có sự khác nhau về mặt chất lẫn mặt lượng

- So sánh CPTT 1 và CPSX 2:

o

o

2 Lợi nhuận:

3 Tỷ suất lợi nhuận:

- Lợi nhuận là hình thức chuyển hóa của GTTD, nên TSLN cũng là hình thức chuyển hóa GTTSLN , nên giữa m’ và p’ có sự khác nhau về lượng và chất

4 Những nhân tố ảnh hưởng tới TSLN:

Câu 7: Nguyên nhân hình thành và các đặc điểm kinh tế cơ bản của CNTB độc quyền

CNTB tự do cạnh tranh  CNTB độc quyền tư nhân (hay lũng đoạn)  CNTB độc quyền nhà nước

Đây thực chất là sự phát triển và điều chỉnh của CNTB cả về LLSX và QHSX để thích ứng với tình hình kinh tế chính trị thế giới cuối thế kỷ 19 cho tới ngày nay

 Nguyên nhân chuyển biến của CNTB từ tự do cạnh tranh sang độc quyền:

1 Lưc lượng sản xuất phát triển KH – KT cuối TK 19 :  tích tụ vốn, tập trung sản xuất  xí nghiệp quy mô lớn

2 Tác động của quy luật kinh tế : biến đổi cơ cấu kinh tế  tập trung sản xuất quy mô lớn

3 Tự do cạnh tranh : các nhà tư bản tích lũy  tích tụ, tập trung tư bản

4 Khủng hoảng kinh tế : phân hóa  xí nghiệp vừa và nhỏ  phá sản, xí nghiệp lớn  càng lớn hơn

5 Tín dụng phát triển : tích tụ, tập trung tư bản thuân lợi  tập trung sản xuất

 từ năm nguyên nhân trên, dẫn đến sự hình thành của chủ nghĩa tư bản độc quyền

 Đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản độc quyền:

a Tập trung sản xuất và các tổ chức độc quyền :

Tích tụ và tập trung sản xuất cao dẫn đến hình thành các tổ chức độc quyền là đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa đế quốc

Tổ chức độc quyền là tổ chức liên minh giữa các nhà tư bản lớn để tập trung vào trong tay phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một số loại hàng hóa nào đó nhằm mực đích thu được lợi nhuận độc quyền cao Những tổ chức độc quyền có bản là : cácten, xanhđica,tơrớt, côngxoócxiom, cônggơlômêrát

b.Tư bản tài chính và bọn đầu sỏ tài chính :

 Tư bản tài chính : tích tụ và tập trung sản xuất trong công nghiệp  tích tụ, tập trung tư bản trong ngân hàng  tổ chức độc quyền trong ngân hàng ngân hàng nắm hầu hết tiền tệ của xã hội, khống chế mọi hoạt động của nền kinh tế tư bản chủ nghĩa

Các tổ chức độc quyền công nghiệp tham gia vào công việc của ngân hàng bằng cách mua cổ phần ngân hàng

or lặp ngân hàng riêng

Hai quá trình độc quyền trên xoắn xuýt và thúc đẩy nhau  hình thành tư bản tài chính

 Đầu sỏ tài chính : sự phát triển của tư bản tài chính dẫn đến sự hình thành một nhóm nhỏ độc quyền, chi phối đs kinh tế và chính trị của xh tư bản  bọn đầu sỏ tài chính và thiết lập sự thống trị của mình thông quá chế độ tham dự

c Xuất khẩu tư bản : ( nghiên cứu thêm slide)