Lý thuyết môn Ngữ văn 6 bài Cây bút thần VnDoc com Thư viện Đề thi Trắc nghiệm Tài liệu học tập miễn phí Trang chủ https //vndoc com/ | Email hỗ trợ hotro@vndoc com | Hotline 024 2242 6188 Lý thuyết m[.]
Trang 1Lý thuyết môn Ngữ văn 6 bài: Cây bút thần
1 Tìm hiểu chung
a Thể loại
- Truyện cổ tích Trung Quốc
- Truyện cổ tích là truyện mang những yếu tố kì ảo, lạ thường răn dạy con người những đạo lý như ở hiền thì sẽ gặp lành
- Qua những cốt truyện đơn giản nhưng lại mang đến những bài học quý giá cho con người về những triết lý nhân sinh của cuộc sống
b Kiểu nhân vật: Tài năng kì lạ
c Nội dung
- Truyện kể về khả năng sức mạnh kì diệu của cây bút thần, thể hiện quan niệm của nhân dân về công lí xã hội, về mục đích của tài năng nghệ thuật
- Thể hiện ước mơ về khả năng kì diệu của con người
d Tóm tắt
-Cách 1
Mã Lương là một em bé thông minh,mồ côi nghèo khổ say mê học vẽ, vẽ giỏi,ao ước có một cây bút vẽ Được thần thưởng cho cây bút thần Có bút thần trong tay em vẽ các sự vật trở thành vật thật Em vẽ cho người nghèo công cụ lao động Việc đến tai tên địa chủ,
em bị hắn bắt vẽ theo ý hắn Mã Lương kiên quyết không vẽ, trừng trị hắn rồi bỏ đi vùng khác Em vẽ tranh để kiếm sống , sơ ý để lộ tài năng Vua đã bắt em về vẽ theo ý muốn
Trang 2Mã Lương chống lại nên bị bắt giam vào ngục Vua cướp bút thần để vẽ nhưng không thành Mã Lương được thả, em vờ đồng ý, rồi vẽ biển,vẽ sóng to gió lớn trừng trị tên vua tham lam, độc ác Mã Lương trở về với nhân dân đem tài năng vẽ cho người nghèo khổ
Cách 2
Tóm tắt theo những sự việc chính
- Giới thiệu về Mã Lương và ước mơ của em
- Mã Lương được thần thưởng cho cây bút thần
- Mã Lương vẽ các sự vật trở thành vật thật, em vẽ cho người nghèo công cụ lao động
- Mã Lương bị tên địa chủ bắt vẽ theo ý muốn của hắn
+ Em kiên quyết không vẽ
+ Trừng trị hắn và bỏ đi vùng khác
- Mã Lương sơ ý để lộ cây bút thần
+ Mã Lương dùng bút thần trừng trị tên vua độc ác
+ Truyền tụng về Mã Lương
e Bố cục
Chia làm 5 phần
- Phần 1 Từ đầu đến "lấy làm lạ": Mã Lương học vẽ và có cây bút thần
Trang 3- Phần 2 Tiếp theo đến "vẽ cho thùng": Mã Lương dùng cây bút thần để vẽ công cụ lao
động cho người nghèo khổ
- Phần 3 Tiếp theo đến "phóng như bay": Mã Lương trừng trị tên địa chủ tham lam
- Phần 4 Tiếp theo đến "hung dữ": Mã Lương dùng bút thần trừng trị tên vua độc ác
tham lam
- Phần 5 Còn lại: Truyền tụng về Mã Lương và cây bút
2 Đọc – hiểu văn bản
a Mã Lương học vẽ và có cây bút thần
- Hoàn cảnh
+ Cha mẹ mất sớm một mình em phải tự nuôi lấy bản thân mình
+ Phải tự lao động, kiếm củi, cắt cỏ để kiếm sống
+ Thích học vẽ từ nhỏ
+ Lấy que vạch xuống đất, nhúng tay xuống nước để vẽ
+ Chăm chỉ tập vẽ
+ Vẽ giống như thật
+ Nghèo không có tiền mua bút nên mơ ước có cây bút vẽ
⇒ Mã Lương có cuộc sống vất vả, cha mẹ mất sớm, sống tự lập, say mê vẽ, cần cù
- Mã Lương được thần cho bút
Trang 4+ Tài vẽ kì lạ: mọi vật giống như thật (Sắp được nghe tiếng chim hót, được trông thấy cá bơi lội…) → Say mê, cần cù, chăm chỉ, thông minh và có năng khiếu bẩm sinh ⇒ Nguyên nhân thực tế => Có tính quyết định
+ Được thần cho cây bút: Yếu tố thần kì, chi tiết tưởng tượng kì ảo, tạo sự hứng thú hấp dẫn cho truyện → Nguyên nhân thần kì ⇒ Tô đậm, thần kì hoá tài vẽ của Mã Lương
⇒Tài năng chỉ đến với con người có quyết tâm, kiên trì sáng tạo học tập
⇒ Giúp Mã Lương thực hiện được ước mơ của nhân dân Đây cũng là phần thưởng xứng đáng cho người có ý chí luyện tập
b Mã Lương dùng cây bút thần để vẽ công cụ lao động cho người nghèo khổ
- Mã Lương đối với người nghèo: Vẽ cày, cuốc, đèn, thùng múc nước, …
→ Đây là phương tiện cần thiết cho cuộc sống để người dân sinh hoạt và sản xuất tạo ra của cải vật chất
⇒ Mã Lương là người yêu lao động, đồng cảm với người lao động
- Vẽ cho bản thân: Vẽ lò sưởi, vẽ bánh, thang, con ngựa, cung tên, vẽ tranh để bán
→ Chỉ vẽ cho mình khi thật cần thiết, không ỷ lại vào cây bút, yêu lao động
⇒ Qua đây ta thấy Mã Lương là một em bé rất thông minh tài giỏi và có một tâm hồn trong sáng yêu thương mọi người Không cậy có cây bút mà làm loạn
c Mã Lương trừng trị tên địa chủ tham lam
Trang 5Dụ dỗ, dọa nạt Không vẽ thứ gì
Tức giận, bắt nhốt Vẽ lò sưởi, bánh ăn, vẽ thang vượt tường trốn
Sai quân đuổi bắt Vẽ cung tên bắn chết tên địa chủ để thoát thân
→ Thái độ của Mã Lương mang tính khẳng khái, căm ghét bọn giàu sang tham lam
⇒ Qua đây cho thấy Mã Lương là một em bé rất gan dạ và không chịu khuất phục trước cái ác
d Mã Lương dùng bút thần trừng trị tên vua độc ác
- Sau khi trừng trị tên địa chủ tham lam Mã Lương đã bỏ đi nơi khác nhưng truyện cây bút thần của em đến tai tên vua độc ác kia
* Cây bút trong tay Mã Lương
- Sai triều thần đến đánh, dụ dỗ và dọa nạt
- Bắt vẽ rồng
- Bắt vẽ phượng
-Căm ghét vua, không muốn vẽ
→ Vẽ cóc ghẻ
→ Vẽ con gà trụi lông
⇒Lên án, tố cáo bản chất xấu xa của tên vua tham lam
*Cây bút trong tay vua
- Vẽ núi vàng → Ra tảng đá
- Vẽ thoi vàng → Ra mãng xà
Trang 6⇒ Cây bút thần chỉ phát huy sức mạnh dưới bàn tay của người có tài và phục vụ chính nghĩa
*Mã Lương hợp tác với vua để trừng trị hắn
Yêu cầu dừng Vẽ sóng to, gió lớn => Nhấn chìm tên
vua
⇒ Mã Lương dùng cây bút thần cùng với tài năng, dũng cảm và tài năng thông minh để tiêu diệt kẻ ác và thực hiện công lý
e Truyền tụng về Mã Lương và cây bút
- Những tên tham lam độc ác thì bị chết
- Truyền tụng về Mã Lương
+ Mã Lương mang cây bút đi để phục vụ người nghèo, phục vụ người lao động, trừng trị
kẻ ác
+ Nghệ thuật chân chính thuộc về nhân dân, trừng trị nhân dân
f Tổng kết
* Nghệ thuật
Trang 7- Sáng tạo các chi tiết nghệ thuật kì ảo và khắc họa hình tượng nhân vật tài năng.
- Chi tiết Cây bút thần là vũ khí sắc bén để trừ họa, tạo phúc cho dân
- Sáng tạo các chi tiết nghệ thuật tăng tiến và tăng sức hấp dẫn
* Nội dung
- Truyện khẳng định tài năng, nghệ thuật chân chính phải thuộc về nhân dân, chống lại kẻ ác
- Truyện thể hiện ước mơ và niềm tin của nhân dân về công lí xã hội và những khả năng
kì diệu của con người
3 Bài tập minh họa
Đề bài 1: Hãy kể lại truyện "Cây bút thần" (Truyện cổ tích Trung Quốc - Ngữ Văn lớp 6).
1 Yêu cầu
- Cần nắm được các sự việc, hành động, suy nghĩ của các nhân vật chính và ý nghĩa của truyện Tình tiết và ý nghĩa của truyện cổ tích này khá tinh tế, thú vị
+ Cây bút thần là truyện cổ tích về nhân vật có tài năng kì lạ
+ Truyện có nhiều chi tiết tưởng tượng thần kì, đặc sắc
+ Truyện thể hiện quan niệm của nhân dân về công lí xã hội, về mục đích của tài năng nghệ thuật, đồng thời cũng thể hiện ước mơ về những khả năng kì diệu của con người
Trang 8- Văn bản truyện "Cây bút thần" trong SGK được kể theo ngôi thứ ba Chúng ta có thể
lựa chọn ngôi kể và lời kể tùy ý, miễn là câu chuyện kể có kết cấu chặt chẽ, hợp lí, lời kể
tự nhiên, trong sáng, mạch lạc
+ Tốt nhất là kể được theo giọng hồn nhiên, theo sự cảm thụ của cá nhân
+ Trong khi kể cần kết hợp với các yếu tố miêu tả, biểu cảm, hay nghị luận để giúp cho câu chuyện kể được sinh động, cụ thể, hấp dẫn
2 Dàn bài chi tiết
a Mở bài
- Ngày xưa, có một em bé mồ côi, tên là Mã Lương, em rất ham học vẽ
- Đi kiếm củi em lấy que vẽ chim, đi cắt cỏ em lấy nước vẽ cá trên đá, ở nhà em vẽ đồ đạc lên tường nhà
b Thân bài
- Không bỏ phí một ngày học vẽ nên Mã Lương tiến bộ rất nhanh Em vẽ chim, vẽ cá tưởng như chim bay, vẽ cá, tưởng như cá bơi lội
- Mã Lương và cây bút thần
+ Mã Lương được tiên ông cho một cây bút thần Bút vẽ chim, chim tung cánh bay và cất tiếng hót; vẽ cá cá trườn xuống sông bơi lội
+ Mã Lương đã dùng cây bút thần vẽ các vật dụng cho người nghèo như: cày, cuốc, thùng, đèn,
- Mã Lương và tên địa chủ
Trang 9+ Một tên địa chủ trong vùng biết chuyện đã đem đầy tớ đến bắt em bé về nhà để vẽ theo
ý muốn của hắn Vì ghét tên địa chủ gian tham nên em bé không vẽ và bị hắn nhốt vào chuồng ngựa, không cho ăn uống gì cả
+ Mã Lương trốn đi Tên địa chủ đuổi theo và bị em bắn ngã
- Mã Lương đến ở một thị trấn và sống bằng nghề vẽ Các bức tranh em vẽ đều phải vẽ
dở Nhưng rồi khi em vẽ một con cò thiếu mắt, vô tình một giọt mực rơi đúng vị trí mắt
cò, thế là cò mở mắt, tung cánh bay đi Chuyện này làm chấn động thị trấn và đến tai vua Vua sai triều thần đến dụ dỗ, bắt em bé về cung
- Mã Lương và tên vua
+ Vì ghét tên vua làm nhiều điều tàn ác với người nghèo, nên khi tên vua bắt em bé vẽ rồng, em bé vẽ một con cóc ghẻ, bắt em bé vẽ phượng em lại vẽ gà trụi lông
+ Vua nhốt em bé vào ngục và cướp bút Hắn tự vẽ núi vàng, núi biến thành tảng đá suýt
đè gãy chân vua, hắn vẽ những thỏi vàng, các thỏi vàng biến thành con mãng xà, tí nữa thì mãng xà nuốt chửng tên vua
+ Vua phải thả Mã Lương và dụ dỗ em vẽ Em đã vẽ biển, vẽ cá, vẽ thuyền, vẽ gió đưa tên vua và triều thần ra biển và giết hết chúng
c Kết bài
- Sau khi vua chết, không ai biết Mã Lương đi đâu, có người nói em về quê sông với những người bạn ruộng đồng; có người lại nói em đi khắp nơi đem hết thời giờ và sức lực
vẽ cho người nghèo
Đề bài 2: Sắm vai Mã Lương kể lại truyện "Cây bút thần" (Truyện cổ tích Trung Quốc
-Ngữ Văn lớp 6)
Trang 101 Mở bài: Giới thiệu câu chuyện
- Tôi tên là Lê Mã Lương
- Cha mẹ tôi mất sớm Vì vậy, tôi phải đốn củi, cắt cỏ kiếm sống qua ngày, nhưng vẫn nghèo đến mức không có tiền mua một cây bút
- Tôi rất thích vẽ nên hằng ngày tôi chăm chỉ luyện tập Khi đi kiếm củi trên núi, tôi lấy que củi làm bút để vẽ những con chim đang bay Lúc cắt cỏ bên sông, tôi lấy tay nhúng xuống nước rồi vẽ tôm cá đang bơi lội Về nhà, tôi vẽ các đồ đạc trong nhà
- Năm tháng trôi qua, tôi không ngừng học vẽ Tôi vẽ chim cá giống như hệt Thế nhưng tôi vẫn chưa có được một cây bút vẽ Tôi ao ước có một cây bút để tôi vẽ những gì mình thích
2 Thân bài: Diễn biến sự việc
a Giấc mơ kì diệu
- Một đêm, tôi nằm ngủ rất say Trong giấc ngủ, chợt tôi thấy một cụ già râu tóc bạc phơ
hiện ra trước mặt, đưa cho tôi một cây bút và nói: “Đây là cây bút thần, nó sẽ giúp con
nhiều”.
- Trong mơ, tôi nhìn cây bút bằng vàng sáng lấp lánh và sung sướng reo lớn: “Cây bút
đẹp quá! Cháu cảm ơn ông! Cảm ơn ông! ”
- Tôi nói chưa dứt lời thì cụ già biến mất Tôi giật mình tỉnh dậy mới biết là mình nằm mơ
- Nhưng tôi lấy làm lạ là cây bút thần vẫn nằm trong tay tôi Đúng là tôi đã có một giấc
mơ kì diệu
Trang 11b Giúp người nghèo
- Tôi lấy bút ra vẽ một con chim Chim tung cánh bay lên trời hót líu lo Tôi vẽ tiếp một con cá Cá vẫy đuôi trườn xuống sông, bơi lội trước mắt tôi Tôi thích thú vô cùng
- Tôi dùng cây bút thần vẽ giúp cho tất cả những người nghèo trong vùng Nhà nào không
có cày, tôi vẽ cày cho Nhà nào không có cuốc, tỏi vẽ cuốc cho Nhà nào không có đòn, tôi vẽ cho đòn,
c Trừng trị lên địa chủ tham lam
- Việc tôi có cây bút thần lọt tới tai một tên địa chủ giàu có trong vùng Hắn sai đầy tớ tới bắt tôi và nói tôi phải vẽ cho hắn những gì hắn muốn
- Biết đó là tên địa chủ tham lam nên tôi không vẽ cho hắn bất cứ thứ gì
- Hắn tức giận nhốt tôi vào chuồng ngựa không cho tôi ăn uống gì
- Hắn cho người đến chuồng ngựa xem tôi đã chết hay còn sống Hắn nào ngờ, nhờ có cây bút thần mà tôi có lò lửa rực hồng để sưởi và có bánh nướng thơm ngào ngạt để ăn
- Đoán trước thế nào tên địa chủ tham lam cũng sẽ giết tôi nên tôi dùng cây bút thần vẽ một cái thang và trốn ra khỏi chuồng ngựa
- Thoát khỏi nhà tên địa chủ, tỏi vẽ một con ngựa và cưỡi lên phi nhanh
- Đi chưa được bao xa, tôi nghe tiếng huyên náo phía sau Quay lại nhìn, tôi thấy tên địa chủ tay vung đao sáng loáng Đằng sau tên địa chủ có khoảng hai mươi tên khác
- Chờ cho bọn chúng đến gần, tôi rút bút thần ra vẽ chiếc cung và mũi tên Tôi dương cung bắn Mũi tên lao đúng họng tên địa chủ Hắn ngã nhào xuống đất Tôi ra roi thúc ngựa Ngựa tung vó phi như bay
Trang 12d Trừng trị tên vua tham lam độc ác
- Tôi dừng chân ở một thị trấn nhỏ Không có việc làm, tôi đành vẽ tranh bán Sợ lộ, nên khi vẽ, tôi cố tình vẽ thiếu một chi tiết trong tranh, nên tất cả các tranh đều dở dang không biến thành đồ vật hoặc con vật thật được
- Một lần, vẽ tranh con cò, tôi cố tình vẽ thiếu một con mắt Nào ngờ, do sơ ý, tôi để một giọt mực rơi xuống đúng vào chỗ mắt cò Thế là cò vỗ cánh bay lên Chuyện đó làm chấn động cả thị trấn Rồi có kẻ tố giác với vua Vua cho lính tới đón tôi về kinh đô
- Được biết đây là một tên vua gian ác tham lam nên tôi không vẽ những điều vua muốn
mà vẽ những thứ ngược lại Ví dụ, vua bắt tôi vẽ con rồng, tôi vẽ một con cóc ghẻ Vua bắt tôi vẽ con phượng, tôi vẽ con gà trụi lông
- Vua lấy bút thần của tôi để tự vẽ Vua vẽ một dãy núi vàng nhưng chẳng thấy vàng đâu chỉ thấy một dãy núi đá Đá từ trên đỉnh núi lăn xuống, suýt đè gãy chân vua
- Không từ lòng tham, vua lại vẽ tiếp từng thỏi vàng nối nhau Nào ngờ, khi nhìn lại, chẳng thấy vàng đâu cả, chỉ thấy một con mãng xà dài, miệng há hốc, đỏ lòm đang bổ lại phía nhà vua May có triều thần xô tới cứu, nếu không mãng xà đã nuốt chửng vua
- Biết không có tôi thì bút thần chẳng hiệu nghiệm nên vua phải thả tôi ra hứa cho tôi rất nhiều vàng bạc và gả công chúa cho tôi Tôi giả vờ đồng ý Vua rất mừng và trả cây bút thần cho tôi
- Nhà vua không bảo tôi vẽ núi nữa mà bảo tôi vẽ biển
- Tôi chỉ cần đưa hai nét bút là biển cả mênh mông hiện ra, xanh biếc, không gợn sóng, trong như mặt gương soi
- Vua bảo sao biển không có cá thế và tôi vẽ rất nhiều cá với đủ màu sắc
Trang 13- Vua bảo tôi vẽ một con thuyền, tôi cũng vẽ cho một chiếc thuyền buồm lớn Vua, hoàng hậu, công chúa, hoàng tử và các quan đại thần kéo nhau xuống thuyền
- Tôi đưa thêm vài nét bút, gió thổi lên nhè nhẹ, mặt biển nổi sóng lăn tần, thuyền từ từ ra khơi
- Tôi nghe tiếng nhà vua kêu lớn: “Cho gió to thêm một tí! Cho gió to thêm một tí!”
- Tôi đưa thêm mấy nét bút nữa, sống biển liền nổi lên, buồm căng phồng, chiếc thuyền lao khỏi bờ nhanh vun vút
- Tôi lại nghe tiếng kêu cuống quýt của nhà vua: “Đừng cho gió thổi nữa! Dừng cho gió thổi nữa!
- Tôi chẳng thèm đếm xỉa đến lời nói đó, tôi tiếp tục vẽ thêm những đường cong lớn Biển động dữ dội Chiếc thuyền ngả nghiêng rồi bị chôn vùi dưới lớp sóng hung dữ
3 Kết bài
- Sau khi tên vua tham lam và gian ác chết, tôi đi khắp mọi miền để giúp đỡ những người nghèo
- Tôi sẽ tiếp tục dùng cây bút thần để trừng trị những kẻ tham lam độc ác như tên địa chủ, như nhà vua
- Tôi thấy vui vì mình sống có ích cho mọi người
-Mời bạn đọc tham khảo thêm nhiều tài liệu ôn tập Ngữ văn lớp 6 khác như:
Lý thuyết Ngữ văn 6:https://vndoc.com/ly-thuyet-ngu-van-6
Tác giả - tác phẩm Ngữ văn 6:https://vndoc.com/tac-gia-tac-pham-ngu-van-6