Kỹ Thuật Bonsai Cơ Bản

Kỹ Thuật Bonsai Cơ Bản

1.KIỂU DÁNG BONSAI

Định nghĩa đơn giản Bonsai là một cây thiên nhiên thu nhỏ trồng trong chậu cạn Nên đểphần nào thể hiện được kiểu dáng bonsai chúng ta thử nghiên cứu về kiểu dáng ngòai

thiên nhiên

Ngòai thiên nhiên tùy vào điều kiện phát triển như: vị trí, độ cao, môi trường khí hậu…

mà mỗi cây sẽ mọc theo một kiểu khác nhau, sau khi nghiên cứu ở nhiều địa hình khácnhau, người ta thấy do tác động của thiên nhiên các cây thường có các kiểu dáng như sau:(Các bạn tham khảo để sau này ứng dụng cho cả tiểu cảnh khi sắp cây trên cảnh hoặc non

bộ):

Từ các kiểu dánh ngòai thực tế như vậy các nghệ nhân bonsai lúc trước đã sáng tác ra 5

kiểu dáng bonsai cơ bản:

1.1.Dáng Trực (trực quân tử, thẳng) (Tiếng anh: Formal Upright, Phiên âm tiếng Nhật

Chokkan):

Thân cây thẳng, mọc thẳng đứng, mang tính chất không thay đổi, thon dần từ gốc đến

ngọn

1.2 Dáng trực lắc (Tíêng anh: Informal Upright Phiên âm tiếng Nhật Moyog)

Dáng này hay gặp ngòai thực tế nhất, Thân cây lắc từ duới thon dần lên ngọn

1.3 Dáng Xiên (TA: Slanting; TN: Shakan)

Thân cây nằm xiên về bên trái hoặc phải, Cũng thon dần từ gốc lên đến ngọn

1.4 Dáng bay (Huyền, bán huyền nhai…) (TA: Semi-Cascade; TN: Han-Kengai)

Kiểu này giống như 1 cây ở sườn núi ngoài thiên nhiên Các nhánh thấp nhất mọc ở dưới

mép chậu cho đến khỏang tầm giữa lưng chau

1.5 Dáng đổ (Thác đổ )(TA: Full Cascade; TN: Kengai)

Kiều này có các nhánh thấp nhất thấp hơn đáy chậu, Tạo dáng sao cho như 1 ngọn thác

chảy qua ghềng là đẹp nhất:

Ngày nay do quá trình tạo dáng, và do sự phát triển ngày càng tiến bộ, bonsai lại có thêm

rất nhiều dáng, nhưng dù đã hoặc sau này có phát sinh ra thêm dáng nào nữa thì cũng

dựa trên 5 dáng cơ bản này.

1 6.Dáng chổi ( Broom Style - Hochidachi): Thân cây thằng, cành mọc trải rộng ra ngòai,

tạo thành tán hình vòm:

7 Dáng Gió lùa (Bạt phong, xuy phong… ) (Windswept Style – Fukinagashi) Cây có

dánh như là đang nằm trong vùng có gió mạnh, kiểu này nhìn thì có vẻ dễ làm nhưng nên

chú ý kiểu cành bị gió bão thổi như thế nào để làm ch tự nhiên

2.làm sao cho thân cây mau lớn?

Câu hỏi trên chắc là nhiều bạn đã có câu trả lời Dù sao cũng nên nêu lên để nhỡ có aichưa nắm được thì có thể nắm Ngoài việc phải xử dụng đất trồng , phân bón, nước, ánh

nắng đúng cách, còn cần những điều sau:

2.1 Để thân cây có thể phát triển nhanh nhất, thì biện pháp tối ưu là trồng cây xuống đất

Dù sao, cũng phải biết cách trồng đúng cách xuống đất!

2.2 Biện pháp 1 có thể sẽ không khả thi với một số bạn vì không có ***** đất để màtrồng! Lúc này, thì phải bắt buộc trồng trong chậu Kích thước chậu nên ***** lớn Biệnpháp này cần phải thành thục trong việc chọn đất trồng: đất thô (kích cỡ tương đối lớn)thì sẽ giúp hệ rễ phát triển mạnh hơn, điều này sẽ giúp cho thân cây phát triển mau hơn

Và để cho thân cây mau phát triển hơn nữa, thì cần xử dụng nhánh mồi ( tạm dịch từ chữ:sacrified branch) Nhánh này không nên đụng vào (ý nói là không nên cắt tỉa gì cả), cứ để

nó mọc tự nhiên, và như vậy, nó sẽ kéo nhiều năng lượng tới nó, do đó phần mạch dẫntrong phần thân phía dưới nó sẽ phát phì lên, điều này làm cho thân cây mau phát triểnhơn Khi nhắm thấy nhiệm vụ của nhánh mồi đã hoàn tất, thì lúc đó là thời điểm để cắt bỏ

nó đi, do đó nó được gọi là sacrified branch! Những hình dưới đây mô tả nhánh mồi vànhững lằn sưng phù trên thân cây phía dưới nhánh mồi Trong hình là cây tamarix mà tôi

đang huấn luyện Nó được 10 năm tuổi, nhưng vẫn còn nằm trong chậu nhựa Có thể năm

2010 sẽ sang nó vào chậu gỗ nông hơn!

H.1: các nhánh mồi còn nhỏ, hình chụp hôm 8/8/09H.2, 3: các nhánh mồi phát triển mạnh, hình chụp hôm 26/8/09

H.4, 5: hình cận cảnh cho thấy lằn sưng phù dưới 2 nhánh mồi Chỗ mặt cắt cũ ở hình 4

sẽ dần dần bị mục thành bộng cây trong tương lai

3.Cách làm lá đa, sung nhỏ lại

Đa và sung là hai loại cây có bộ gốc, rễ, thân, cành rất đẹp, song bộ lá của chúng lại quá

to Vì vậy phải có cách làm cho lá sung và lá đa nhỏ lại khi trồng trong chậu Đối với câyđa:Đa có sức sống và chịu hạn tốt Để cho lá trên cây cứng, già đều, ta lấy kéo cắt bỏ toàn

bộ lá trên cây, chỉ cắt phần lá, còn cuống để lại, sau vài ngày cuống lá sẽ rụng dần hết.Phải tạm dừng tưới nước cho cây Chỉ một vài tuần sau, lá mầm ở các mắt lá sẽ nhú ra.Nếu trời mưa phải bê chậu cây vào nhà hoặc che đậy để nước mưa không vào bồn Khi lánon xoà ra gặp môi trường sống khô khan, thiếu nước sẽ nhỏ đanh lại, lá to nhất cũng chỉbằng lá si, lá nhỏ chỉ bằng lá cây sanh Chờ toàn bộ lá trên cây già, có màu xanh thẫm,bắt đầu chăm bón, tưới nước bình thường, giữ cho bộ lá xanh quanh năm Đối với câysung: Cũng bắt đầu bằng việc cắt bỏ lá như cây đa Nhưng do sung không chịu hạn nên tavẫn phải tưới nước Khi mầm lá nảy ra, được 2-3 lá, dùng tay bấm bỏ ngọn làm cho mầm

lá chùn lại không phát triển, lá sẽ già đanh nhỏ lại chỉ bằng ngón tay cái Tiếp tục theo

dõi khi thấy mầm ở các mắt lá cứ nhú ra độ 1-2 lá, lại tiếp tục bấm bỏ ngọn một vài lầnnhư thế, những ngọn ra lần sau sẽ nhỏ lại, chờ cho lá già thẫm lại, tiếp tục chăm bón bình

thường

4.Cây tầm bì lùn

Có tên khoa học [b]FRAXINUS ORNUS[/b] Đây là loài cây nhỏ, hay thường khi hơn làcây bụi, có xuất xứ ở miền Nam Châu Âu và Tiểu á Vỏ cây có màu xám nhạt lá dạngrụng thay lá, đối mặt, và có hình cặp đôi với lá giữa ở đầu chót Hoa màu trắng tỏa mùithơm được kết thành nhánh ở chót canh [b]Thay chậu[/b]: Cách 2 - 3 năm vào mùa thuhay đầu mùa xuân, với hỗn chất gồm 60% đất, 20% than bùn, và 20% cát to [b]Xén tỉa

và giằng dây[/b]: Xén tỉa hệ thống rễ và phần trên của cây trong lần thay chậu đầu tiên.Làm dày rậm và tạo hình dáng vòm lá bằng cách tỉa ngắn các chồi non trong mùa gieotrồng và tỉa ngược các cành đến ngay phía trên những nụ trong thời gian còn lại của mùađông Xác định vị trí thân và các cành từ mùa xuân cho đến cuối mùa hè [b]Bónphân[/b]: Cách 20 - 30 ngày một lần từ đầu mùa xuân cho dện mùa thu, tạm ngưng mộtkhoảng thời gian vào giữa mùa hè [b]Lưu ý[/b]: Đây là loại cày có khả năng phục hồinhanh, dễ bắt rễ thậm chí khi bị xén tỉa nhiều Phơi cậy dưới ánh nắng để có được lá nhỏhơn và các đốt xen kẽ ngắn hơn, song nhớ xem chừng đừng để cho đất bị khô ráo hẳn

5.Cây Đa

Có tên khoa học: [b]Ficus Retusa[/b] Cây này có xuất xứ ở vùng trải dài từ miền NamTrung Quốc đến Philippines, Bornéo và Malaysia Nó có sức phát triển mạnh với lá daicứng, bóng nhẵn có hình noãn hẹp ở đuôi lá dài đến 10cm Loại cây này cũng dùng làmbon sai rất phổ biến ở các nơi xuất xứ của chúng [b]Thay chậu:[/b] Cách 2 - 3 năm vàocuối mùa xuân - khi nhiệt độ ở khoảng 68oF (20oc) - Với hỗn chất gồm 60% đất, 10%than bùn, và 30% cát to [b]Xén tỉa và giằng dây:[/b] Việc cắt giảm phần trên của câyphải cùng lúc với việc thay chậu lần đầu và xén tia hệ thống rễ Ở các vùng có khí hậu ônhòa thì những thao tác này cần được làm dần dần từng bước, bảo quản cây trong ít nhấtmột tháng sau khi thay chậu Làm dày rậm và tạo hình dáng tán lá bằng cách tỉa bớt cácchồi non chỉ chừa lại 2 lá vào cuối mùa xuân đến mùa hè Công việc giằng dây có thểđược làm vào bất cứ mùa nào, song ít nhất ba tháng sau khi thay chậu Bảo quản phần vỏcây [b]Bón phân[/b]: Cách 20 - 30 ngày từ mùa xuân cho đến mùa thu và cách mỗi 40 -

60 ngày vào các thời điểm khác trong năm [b]Lưu ý[/b]: Cây có tính nhạy cảm cao vớinhững thay đổi bất ngờ về nhiệt độ mà việc này có thể làm cho lá rụng hết Vào mùađông giữ cho cây ở một nơi sáng sủa, ấm áp hoặc trong nhà kính Nếu ở bên trong nhà thìnên xịt cho tán lá mỗi ngày ít nhất một lần bằng nước có nhiệt độ ôn hòa Tưới nước khi

đất bị khô đi phần nào

6.Cây Me

Đây là loài cây châu Á không rõ nơi xuất xứ Cây me làdạng thường xanh với vỏ mỏngthô ráp và hơi đen Lá mọc xen kẽ dai cứng với những lá con nhỏ giống hình lông chim.Bông hoa có màu vàng nhạt được kết trong những chùm và trái dạng hạt đậu Thay chậu:Vào mùa xuân cách 2 - 3 năm với 70% đất và 30% cát to hay vật liệu tương đương.[b]Xén tỉa và giằng dây[/b]: Xén tỉa các rê bao quanh chậu và phía trên các lô thoát nướctrong ục thay châu Đồng thời loại bỏ bất cứ cành nào không cần thiết cho kiểu dáng saucùng Ở ngoài vùng.xuất xứ của chúng cách tốt nhất là để cho các chồi non phát triển vàtao hình dáng vòm lá bằng cách tỉa xén vào cuối mùa hè Giằng dây từ cuối mùa xuân đếnmùa hè [b]Bón phân[/b]: Mỗi tháng một lần từ mùa xuân đến mùa thu Không được bónphân trong khoảng thời gian ít nhất ba tháng sau khi thay chậu [b]Lưu ý[/b]: Ta có thểđặt cây bên trong nhà hay trong nhà kính Nếu Ở bên trong nhà thì vị trí đặt cây cần đượcsáng sủa phun xịt tán lá thường xuyên Vào mùa hè ta nên phơi cây dưới ánh sáng mặt

trời Để cho đất hơi khô ráo giữa những lần tưởi nước

7.Cây Bồ Đề

Có tên khoa học: Ficus Religiosa Có xuất xứ ở Ấn Độ, cây bồ đề được người theo Ấn Độgiáo Phật giáo cho là linh thiêng Cây có lá hẹp hình quả tim với đầu chót dài những lámới non có màu hồng Thay chậu: Cách 2 - 3 năm vào mùa xuân, trước khi các nụ bắtđầu căng phồng, với 60% đất, 10% than bùn, và 30% cát to [b]Xén tỉa và giằng dây[/b]:Thực hiên công việc xén tỉa hệ thống rễ lần đầu cùng lúc khi chọn cắt tỉa phần trên củacây và thay chậu Cắt giảm chỉ chừa lại hai lá trên các chồi non trong mùa gieo trồng Cóthể xác định vị trí của thân và các cành cây vào bất cứ lúc nào trong năm, những tốt nhất

là từ mùa thu cho đến mùa xuân Bảo quản phần vỏ cây lúc giằng dây và thường xuyênkiểm tra để chắc chắn rằng dây giằng không cấn vào những cành cây đang phát triểnnhanh [b]Bón phân[/b]: Mỗi tháng một lần từ mùa xuân cho đến mùa thu và cách thángmột từ mùa thu cho đến mùa xuân [b]Lưu ý[/b]: Đây là loại cây trồng trong nhà kínhhoặc bên trong nhà vì nó phải sống ở một nơi có nhiều ánh sáng và được bảo quản chốnglại những giao động về nhiệt độ Phun xịt tán lá mỗi ngày ít nhất một lần từ mùa xuân chođến mùa hè và đôi lúc cho phần còn lại trong năm Vào mùa hè khi nhiệt độ lên caokhoảng(20 - 25 độ C), ta nên phơi cây dần dần dưới ánh nắng mặt trời

8.Cây sung rũ (Cây si)

Có tên khoa học: [b]Ficus Benjamina[/b] Có nguồn gốc phát sinh ở khắp một vùng rộnglớn chạy dài từ Ấn Độ cho đến miền Bắc Úc châu, cây sung rũ được cấy trồng rộng rãi ởđây và nơi khác như loại cây nhà Nó có vỏ cây trơn nhăn màu xám, những cành hay cụpxuống, và lá bóng nhẵn, hình noãn dạng đơn với đáu chót nhọn [b]Thay chậu[/b]: Ngoàivùng xuất xứ của nó, cách 2 - 3 năm vào cuối mùa xuân, với 60% đất, 10% than bùn, và30% cát to [b]Xén tỉa và giằng dây[/b]: Việc xén tỉa lần đầu đúng cách phải được làmcùng lúc khi thay chậu và cắt giảm tán lá Nếu như không thấy có dấu hiệu bám rễ vừa ýthì ta hãy lại bỏ toàn bộ số lá trên cành Cắt giảm chỉ còn chừa lại hai lá trên các chồi nonvào cuối mùa xuân cho đến đầu mùa hè Công việc giằng dây có thể được làm bất cứ lúcnào trong năm, nhưng phả bảo quản phần'vỏ cây Vì rằng loài cây sung rũ phát triển rấtmạnh, bởi thế ta nên thường xuyên theo dõi để chắc chắn rằng các dây giằng không cấnvào những cành cây đang phát triến [b]Bón phân[/b]: Cách 20 - 30 ngày từ đầu mùaxuân cho đến mùa thu, và một vài lần trong mùa thu đến mùa đông [b]Lưu ý[/b]: Đây làmột trong các loài cây nhà dễ thích nghi nhất, thậm chí nó có thể chịu được các điều kiệnánh sáng ít ỏi Tránh những thay đổi bất ngờ về nhiệt độ, và nếu có thể, phơi cây dướiánh sáng mặt trời - dù không lâu lắm - vào mùa xuân và mùa hè Vào mùa thu đến mùa

đông chỉ tưới nước khi đất bị khô đi phần nào

9.Cây dẻ gai (Sồi) Châu Âu

Có tên khoa học: [b]Fagus Sylvatica[/b] Cây dẻ gai Châu Âu là loại cây có kích cỡ trungbình phần lớn phát triển trưởng thành ở các vùng núi từ Châu Âu cho đến vùng núiCaucasus Nó có vỏ cây trơn nhẵn màu xám và lá có kinh noãn đến thuẫn, dạng rụng thay

lá với mép gợn sóng, cuống ngắn và ngắn nhọn ở đầu chót [b]Thay chậu[/b]: Vào mùathu hay mùa xuân cách 2 - 3 năm đối với loại cây còn non, cách 3 - 4 năm đối với loạicây lâu năm hơn với 70% đất, 10% than bùn, và 20% cát to hay vật liệu tương đương.[b]Xén tỉa và g ăpg dây[/b]: Thực hiện công việc xén tỉa lần đầu dể xác định vị trí rễ câycùng lúc với việc thay chậu và cắt giảm phần trên của cây tột nhân là vào mùa thu Nếunhư những thao tác này được làm vào mùa xuân thì nên hạn chế chúng đôi với việc tỉangắn những rễ to hơn Tạo hình dáng vòm cây bằng cách tỉa xén những chồi non vẫn cònmềm yếu khi mới bắt đầu phát triển hoặc bằng cách tỉa bớt chỉ còn lại 2 - 3 lá vào cuốimùa xuân Giằng dây từ mùa xuân cho đến cuối mùa hè, nhớ cẩn thận bảo quan phần vỏcây [b]Bón phân[/b]: Cách 25 - 30 ngày từ đầu mùa xuân cho đến mùa thu, tạm ngưngthao tác này vào giữa mùa hè [b]Lưu ý[/b] : Đặt cây ở một vị trí sáng sủa, song tránh ánhsáng mặt trời chiếu thẳng từ cuối mùa xuân cho đến cuối mùa hè Không được để cho đất

bị khô ráo hẳn Khi xén tỉa vòm cây thì nên nhớ rằng phần chóp'chiếm ưu tiên hơn

10.sồi trắng Nhật Bản

Có tên khoa học: Fagus Crenata Đây là loại cây có xuất xứ ở Nhật Bản và giống như cây

dẻ gai của Châu Âu (F.sylvatica), song có vỏ cây màu xám tro và lá hẹp hơn Thay chậu:Cách 2 - 3 năm vào đầu mùa xuân, với 70% đất 10% than bùn, và 20% cát to hay vật liệutương đương Xén tỉa và giằng dây : Việc xén tỉa hệ thống rễ lần đầu phải được làm cùnglúc với việc thay chậu tỉa bớt rễ cây dần dần từng bước, lặp lại thao tác này cách mỗi hainăm cho đến khi cây đạt được chiều cao như ý Xén tỉa tán lá để tạo hình dáng vào cuốimùa xuân, chỉ chừa lại 2 - 3 lá Xác định vị.trí của thân và các cành cây từ mùa xuân chođến mùa thu, cẩn thận bảo quản phần vỏ cây [b]Bón phân[/b]: Cách 20 - 30 ngày từ đầumùa xuân cho đến thùa thu, tạm ngưng thao tác này khoảng một tháng vào giữa mùa hè.[b]Lưu ý[/b]: Không được để cho đất bị khô.ráo hẳn Bởi vì đây là loại cây có sự pháttriển mạnh ở đầu chót, nên các cành cần phải được xén tỉa cân đối và mạnh tay hơn vềphía ngọn ngõ hầu kích thích sự phát triển phần cây ở phía dưới Có thể ngắt bỏ lá cây từđầu đến giữa tháng sáu, song chỉ đối với những cây khỏe mạnh và dược bón phân đầy đủ

11.Cây chỈ suốt

Có tên khoa học:[b]Euonymus Alatus[/b] Có xuất xứ ở miền Viễn Đông - Trung Quốc vàNhật Bản - đây là loại cây bụi có kích cỡ trung bình với đặc điểm dễ phân biệt nhờ nhờ

"các cánh" có dấu sần sùi trên các cành khi cây trưởng thành Nó được trồng cho các mụcđích trang trí, vừa vì nét đặc trưng này và vì lá có màu đỏ rực vào mùa thu [b]Thaychậu[/b]: Cách 2 - 3 năm trong mùa xuân hay mùa thu, với 70% đất' và 30% cát to hayvật liệu tương đương Xén tỉa và giằng dây: Thưc hiện xén tỉa rễ cây lần đầu cùng lúc khithay chậu và chọn cắt tỉa vòm lá Giằng dây từ mùa xuân cho đến mùa hè, giữ gìn không

để cho dầy cấn vào cỏ cây [b]Bón phân[/b]: Cách 20 - 30 ngày từ đầu mùa xuân cho đếnmùa hè, tạm ngưng một tháng vào giữa mùa hè [b]Lưu ý[/b]: Không được để cho đất bịkhô ráo hẳn Vào mùa hè tránh cho cây không tiếp xúc lâu với' ánh nắng mặt trời Khi tớithời điểm kết trái, cần có nhiều cây ở sát gần nhau để đạt được sự thụ phấn chéo vì rằngcác hoa có thể là lưỡng tính hay đơn tính Bảo quản cẩn thận vào mùa đông

12.Cây nhót (Ô Liu Hoang)

Có tên khoa học là: [b]Elaeagnus Multiflora[/b] Có xuất xứ ở miền Viễn Đông - TrungQuốc, Nhật Bản và Hàn Quốc - Cây nhót là loại cây bụi có kích cỡ trung bình với lá dạngrụng thay lá, mặt trên màu xanh lục và mực dưới màu bạc Những bông hoa nhỏ có mùithơm được tiếp nối bởi các trái dạng quả hạnh có màu đỏ khi chín, chịu được giá lạnhsuốt mùa đông Thay chậu: Cách 2 -3 năm vào đầu mùa xuân, với 70% 10% đất than bùn,

và 20% cát to hay vật liệu tương đương Xén tỉa và giằng dây: Việc xén tỉa rễ cây lần đầuphải được làm cùng lúc với việc thay chậu và cắt giảm tán lá sau khi đơm hoa Luôn luôngiữ cho hệ thống rễ đươc tốt, lặp lại thao tác này nở mỗi năm kế tiếp cho đến khi đạtđược sự cân đối như ý Tỉa ngắn các chồi non vào đầu hay trong mùa hè, chỉ chừa lại hai

lá đầu Xác định vị trí của thân và các cành cây vào mùa hè sau khi thay chậu ít nhất batháng [b]Bón phân:[/b] Cách 20 - 30 ngày một lần từ đầu mùa xuân cho đến mùa thu,tạm ngưng thao tác này khoảng chừng một tháng vào giữa mùa hè [b]Lưu ý[/b]: Đây làloại cây có tính chất kháng bệnh cao và dễ trồng Bởi vì các vết tổn thương không dễ hìnhthành mô sẹo, do đó nếu có thể, chúng ta nên tạo hình dáng chói) cây bằng cách xén tỉacác cành non Đừng bao giờ để cho đất bị khô ráo hẳn và bảo quản cây vào mùa đông

13.Cây trà phúc kiến