Xác định mục đích tìm tin: đề ra các câu hỏi nhằm cụ thể hóa mục đích tìm thông tin: Thông tin cung cấp sẽ dùng vào mục đích gì, Nguồn thông tin lấy từ đâu , Người dùng đã biết / chưa
Trang 1TÌM TIN TRỰC TUYẾN TRÊN MẠNG
THÔNG TIN
I Khái niệm chung về tìm tin
1 Tim tin là gì?
2 Tìm tin trực tuyến là gì?
II Nguyên lý tìm tin
1 Xác định mục đích tìm tin
2 Xác định chiến lược tìm tin
III Phương pháp tìm tin
1 Tìm tin trên các mục lục chủ đề
2 Tìm tin theo từ khoá
3 Các mẹo vặt khi tìm kiếm
IV Khai thác thông tin trên Internet
1 Khai thác thông tin trên Internet mạng Việt nam 1.1 Trạm tìm tin Vinaseek (http://www.vinaseek.com)
1.2 Trạm tìm tin Netnam (http://www.panvietnam.com)
1.3 Mạng thông tin khoa học và công nghệ việt Nam (www.vistagov.vn)
2 Khai thác thông tin trên Internet thế giới
www.yahoo.com
www.google.com
www.altavista.com
………
Trang 2I KHÁI NIỆM CHUNG VỀ TÌM
TIN
1 Tìm tin là một quy trình tìm tài liệu
hoặc nguồn của tài liệu nhằm cung cấp cho người dùng tin phù hợp với yêu cầu của họ
2 Tìm tin trực tuyến là tìm kiếm thông
tin trên mạng máy tính Thông qua máy
tính cá nhân kết nối với Internet, người
dùng tin có thể truy cập vào các nguồn thông tin trực tuyến từ các nhà xuất
bản, từ hệ thống thông tin thư viện tại
các trường đại học, kho từ lưu trữ thông tin của thư viện điện tử ở các quốc gia …
Trang 3II NGUYÊN LÝ TÌM TIN :
1 Xác định mục đích tìm tin: đề ra các câu hỏi nhằm cụ thể hóa mục đích tìm thông tin: Thông tin cung cấp sẽ dùng vào mục đích
gì, Nguồn thông tin lấy từ đâu , Người dùng
đã biết / chưa biết những gì về thông tin đang tìm kiếm
2 Xác định chiến lược tìm tin:
Xác định phương thức và công cụ tìm tin
Tạo bảng kê câu hỏi tìm kiếm
Xác định từ khóa và toán tử
Thực hiện tìm tin
Phân tích kết quả của chiến lược tìm
Đánh giá kết quả chiến lược tìm tin.
Trang 42 Xác định chiến lược tìm tin:
Xác định phương thức và công cụ tìm tin :là
những công cụ hỗ trợ cho việc tra cứu nhằm
nhận được thông tin cần thiết
Tạo bảng kê câu hỏi tìm kiếm :hãy viết ra bảng kê những gì bạn muốn tìm kiếm và duyệt lại
trước khi nhập các từ khóa vào hộp tìm kiếm
Xác định từ khóa và toán tử :Thiết lập các
toán tử giữa các từ khóa theo yêu cầu tìm:
dùng OR, dùng AND, dùng NOT.
Thực hiện tìm tin :tìm tin thông qua các trạm tìm
kiếm thông tin trên Internet, dựa trên cơ sở biểu thức tìm
Phân tích kết quả của chiến lược tìm: Ta đưa ra
các từ chính xác và rõ ràng hơn Thêm vào đĩ, đối với các yêu cầu cĩ từ ghép, hãy sử dụng cú pháp cho thích hợp.Để tìm một cụm từ, hãy cho các từ ghép vào ngoặc kép
Đánh giá kết quả chiến lược tìm tin :Nếu ta vẫn
muốn nhận được kết quả từ một yêu cầu bị bỏ qua trong giao diện đơn giản, ta cĩ thể sử dụng giao diện tìm kiếm nâng cao Khi nhận được kết quả tìm tin, nếu kết quả không phù hợp thì xác định lại yêu cầu và đề ra câu hỏi mới
Trang 5 Phương trình tìm tin là phương thức tìm tin hay biểu thức tìm được xây dựng trên cơ sở
các phép toán logic mệnh đề, cho phép
thực hiện ba loại quan hệ cơ bản giữa các từ khoá như sau:
Quan hệ tương giao, dùng phép hội, còn gọi là phép toán VÀ (AND) Nó cho phép nối
đồng thời hai từ chuẩn có trong bản chỉ mục của tài liệu.
Quan hệ kết hợp, dùng phép tuyển, còn
gọi là phép toán HOẶC (OR) Nó cho phép
nối hai từ chuẩn mà ít nhất một trong hai từ đó có trong bản chỉ mục của tài liệu.
Quan hệ loại trừ, dùng phép phủ định,
còn gọi là phép toán KHÔNG (NOT) Nó
cho phép nối hai từ chuẩn mà từ thứ
nhất có trong bản chỉ mục và từ thứ hai thì không.
Trang 9 Tìm các tài liệu nói về bệnh nhiệt
đới gây tử vong ở trẻ em trừ người lớn Sử dụng từ điển đồng nghĩa
nhằm mở rộng khả năng tìm kiếm Ví dụ, thay vì dùng từ điển đồng nghĩa,
từ “tử vong” có thể thay thế bằng từ
“chết”.
Thiết lập các toán tử giữa các từ
khoá theo yêu cầu tìm.
Dùng OR: Bệnh nhiệt đới OR tử vong.
Dùng AND: Bệnh nhiệt đới AND trẻ em.
Dùng NOT: ((Bệnh nhiệt đới OR tử
vong) AND trẻ em) NOT người lớn.
Trang 12III PHƯƠNG PHÁP TÌM TIN : Có 2 cách
để tìm kiếm thông tin trực tuyến: tìm tin trên các thư mục chủ đề và tìm tin theo từ khóa trên các Search Engine
1 Tìm tin trên các danh mục chủ đề :
Tìm tin theo hệ thống phân loại danh mục chủ
đề
Sử dụng danh mục theo chủ đề
Các ưu điểm của danh mục theo chủ đề
Điểm khác biệt giữa danh mục theo chủ đề và các
cơng cụ tìm tin
Các trang Web có danh mục theo chủ đề
2 Tìm tin theo từ khóa :
Tìm tin thông thường
Tìm tin nâng cao
Chọn lựa giữa tìm kiếm giản đơn và tìm kiếm nâng cao
3.Các mẹo vặt khi tìm kiếm
Trang 131 Tìm tin trên các danh
mục chủ đề :
Tìm tin theo hệ thống phân loại danh mục chủ đề :nhấp chuột trên hạng mục chủ đề mong muốn
Ví dụ : Các Chủ Ðề
Ban do, Phong canh va Du lich (7)
Bao chi va Tin tuc (59)
Chinh Phu (63)
Danh ba va Thong tin (43)Dien dan - Thao Luan (101)
Sử dụng danh mục theo chủ đề : Nhấp chuợt vào liên kết chứa chủ đề bạn quan tâm
Ví dụ: truy cập vào trang yahoo (www.yahoo.com), bạn đọc muớn tìm thơng tin về liên hoan phim Cannes thứ 56 (2003), sẽ nhấp chuợt lần lượt như sau:
Giải trí -> Điện ảnh ->Các liên hoan phim -> Liên hoan phim Cannes
-> Liên hoan phim Cannes thứ 56 (2003) -> ………
Thực hiện các liên kết tiếp theo để đến trang chứa thơng tin kết quả
Các ưu điểm của danh mục theo chủ đề: Các danh mục theo chủ đề được cấu trúc theo chủ đề Do vậy các danh mục theo chủ đề là phương tiện hiệu quả nhất trong việc tìm kiếm thơng tin về mợt chủ đề tởng quát, rời đi sâu vào chi tiết cụ thể
Trang 14Điểm khác biêt giữa danh muc theo chủ đề và các công cu tìm
tin
trực tiếp đến các trang thông tin cụ thể của
một website Trong lúc đó,trang Web Yahoo có phần danh mục theo chủ đề sẽ cung cấp
đường dẫn đến trang thông tin của website
Trang 152 Tìm tin theo từ khóa :
Tìm tin thông thường : nhập từ khóa về
thông tin cần tìm, ta có thể sử dụng + hoặc – để bao gồm hay loại trừ các khóa tìm trong truy vấn Có thể sử dụng ký tự * để đại diện cho những ký tự khá, ví dụ với từ khóa là sun*,
Yahoo! Sẽ tìm tất cả sun, sunshire, sunset …
Chúng ta gõ từ khóa vào khung bên trái nút Search, nhấn nút Search, chúng ta sẽ được kết quả tìm kiếm
Tìm tin nâng cao : Tìm kiếm nâng cao cũng sử dụng các quy tắc giớng như ở tìm kiếm giản đơn, nhưng nó có thể cung cấp nhiều lựa chọn hơn trong việc chọn lọc dựa trên các toán tử Boolean và biểu thức Với tính
năng tìm kiếm nâng cao, ta sẽ dễ dàng kiểm soát kết quả tìm kiếm hơn, tuy nhiên ta cũng phải đưa ra những thơng tin chính xác để tìm được kết quả mong muớn
Trang 16Tìm kiếm nâng cao được thực hiện nhờ các toán tử tìm
kiếm OR, AND, NOT, và NEAR.
Toán tử OR
Sẽ đưa ra kết quả gồm một hoặc nhiều hơn hai từ khoá được nhập vào
Toán tử AND
Sẽ đưa ra kết quả gồm cả hai từ khoá được nhập vào Tìm kiếm sử dụng toán tử AND sẽ đưa ra ít kết quả hơn so với toán tử OR
Toán tử NOT
Sẽ đưa ra kết quả chứa từ khoá trước NOT
Các kết quả chứa từ khoá sau NOT sẽ được loại trừ
Toán tử NEAR
Sẽ đưa ra kết quả gần với nội dung từ khoá được nhập vào
Trang 17Chọn lựa giữa tìm kiếm giản đơn và tìm
kiếm nâng cao
Lợi thế chính của việc tìm kiếm giản đơn: Hệ thống tìm kiếm tự động sắp xếp các kết quả dựa trên một loạt
các nhân tố, những nhân tố này đảm bảo rằng các tài liệu có liên quan nhất sẽ đứng đầu trong danh sách kết quả Các tài liệu chứa đầy đủ và nhiều nhất những từ trên sẽ được đứng đầu trong danh sách kết quả
Lợi thế của tìm kiếm nâng cao :Tìm kiếm nâng cao
sẽ có lợi khi ta khoanh vùng được dữ liệu mà ta định tìm Ví dụ : muốn tìm thông tin về Đảng Cộng sản Việt Nam ở trong các website của chính phủ.Tìm kiếm nâng cao yêu cầu ta cần tưởng tượng tốt về những biểu thức toán tử Boolean
Trang 183.Các mẹo vặt khi tìm kiếm
Trang 19IV KHAI THÁC THÔNG
TIN TRÊN INTERNET
1/ Khai thác thông tin trên Internat Việt
Nam :
Trạm tìm tin Vinaseek ( http://www.vinaseek.com.vn
)
Trạm tìm tin NetNam ( http://panvietnam.com )
Mạng thông tin khoa học và công nghệ Việt Nam( http://vista.gov.vn )
2 Khai thác thông tin trên internet thế giới :
Yahoo http://www.yahoo.com
Good http://www.good.com
Alta Vista http://www.altvista.com
Trang 20Trạm tìm tin Vinaseek
( http://www.vinaseek.co
muớn tìm kiếm Bạn càng đưa nhiều
từ khoá vào, kết quả tìm kiếm càng
chính xác
Trang 21Một số ví dụ về từ khóa
công ty cổ phần niêm yết trên
thị trường chứng khoán Kết quả sẽ là tất cả các văn bản có chứa một, hoặc nhiều, hoặc tất cả các
từ khoá trong số các từ sau: công, ty,
cổ, phần, , chứng, khoán
+"công ty cổ phần" +"thị
trường chứng khoán" Kết quả bắt buộc phải có chứa cả 2 cụm từ "công ty cổ phần" và "thị
trường chứng khoán"
+"thị trường chứng khoán"
+title:"bản tin nhanh" Kết quả có chứa cụm từ "thị trường chứng khoán" trong nội dung văn bản
và cụm từ "bản tin nhanh" trong tiêu
đề văn bản
Trang 22Miêu tả các trường tìm
kiếm
bên trong nội dung văn bản link:tinhvan.com.vn/vns
Trang 23Trạm tìm tin NetNam
( panvietnam.com
mợt tài liệu Tiêu đề là cụm từ sẽ xuất
hiện trong đầu đề cửa sở trong trình duyệt web của ta Từ khoá tiêu đề có thể sẽ là
mợt cách tớt để giới hạn tìm kiếm chỉ tới các trang về mợt chủ đề, gờm các trang
được đặt tiêu đề mợt cách thơng minh
có thể cấu hình để nhận biết các thuợc
tính phụ khác của tài liệu
Trang 24VÍ DUÏ :
anchor:link Tìm các trang chứa cụm từ link trong nội dung
của liên kết URL
applet:class Tìm các trang có chứa một ứng dụng nhỏ (applet)
Java hoặc Java class
domain:domainn
ame Tìm các trang có từ hoặc cụm từ trong tên miền của máy chủ web nơi có trang cần tìm (Phần
của tên máy chủ Internet là tên miền)
host:name Tìm các trang có từ hoặc cụm từ trong tên của
máy chủ web, nơi có các trang cần tìm
image:filename Tìm các trang có chứa ảnh filename
link:URLtext Tìm các trang có chứa ít nhất một liên kết tới một
trang có đoạn văn bản trong URL của nó
title: cụm từ Tìm các trang có các từ hoặc cụm từ trong tiêu
đề
Trang 25Kết quả được sắp xếp ra
sao?
Hệ thống tìm kiếm NetNam sắp xếp các kết quả tìm kiếm dựa trên thang điểm được tính toán
theo các tiêu chí sau:
Các từ hoặc các cụm từ xuất hiện ngay trong vài dòng đầu tiên của tài liệu
Thông thường tài liệu nào đáp ứng các từ hoặc cụm từ cần tìm thì sẽ đứng ở vị trí cao hơn các tài liệu chỉ đáp ứng được số lượng ít hơn
Chẳng hạn, ta gõ vào hộp tìm kiếm 3 từ, thì tài liệu nào chỉ đáp ứng được 2 trong số 3 từ đó sẽ đứng sau vị trí tài liệu có chứa cả 3 từ, và tài liệu nào chứa số từ đó xuất hiện nhiều lần hơn lại
đứng cao hơn
Trang 261.3 Mạng thông tin khoa học và
công nghệ Việt Nam (
http://vista.gov.vn )
trường cụ thể nào đó, ta điền thuật ngữ cần tìm vào các ô tương ứng
trường và ô toán tử tương ứng sẽ bị bỏ qua khi tìm tin
nhau có thể kết hợp bằng các toán tử “và”,
“hoặc”, “không”
kết hợp bằng các toán tử, nhưng thể hiện bằng các ký hiệu như : *, +, ^, …
ngữ nhiều âm tiết để nâng cao độ chính xác của kết quả tìm tin
Trang 272 Khai thác thông tin trên
internet thế giới :
Rời tìm kiếm theo chủ đề (Subject) hay từ khóa
(Keywork), hay sử dụng các điểm kết nới trực tiếp đã có theo từng ngành hay mợt chủ đề từ đó chúng ta tìm ra các Website có chứa các thơng tin mình cần
Nếu là người sử dụng Internet có kinh nghiệm thì việc kết hợp các toán tử (Boolean) trong Advance search thì việc truy tìm hiệu quả hơn và hạn chế được phạm
vi tìm cũng như các thơng tin khơng cần thiết
Trang 28Những công cụ tìm kiếm ẩn của Google
tìm được trên 7 triệu đơn xin cấp bằng sáng chế của các nhà khoa học cả
trong hiện tại lẫn tương lai
vào dang sách tìm kiếm, chẳng hạn
như: Einstein, Newton, và nhấn
cấp bằng sáng chế đó sẽ hiện ra để
bạn có thể xem qua.
Trang 30Google Scholar
http://scholar.google.com.vn/
có thể tìm được các thông tin về sách,
các bài báo cáo liên quan đến chủ đề bạn đưa ra Các kết quả tìm kiếm hầu hết
được viết dưới định dạng PDF, HTML hay DOC giúp người dùng có thể tải về và
đọc một cách dễ dàng
Trang 32Google Products
http://www.google.com/products.
đến việc tìm kiếm các sản phẩm Chỉ cần nhập bất kỳ một sản phẩm nào vào danh sách tìm kiếm rồi nhấn Search, lập tức
những sản phẩm liên quan sẽ hiện ra với những giá cả tương ứng cho bạn tham
khảo Đặc biệt hơn, những sản phẩm này còn có giá cho giá tham khảo để bạn nắm bắt được sơ qua để biết cách mà mua.
Trang 34 Iphone
Trang 35US Government Search
http://www.google.com/unclesam
thông tin xung quanh về chính phủ của
Mỹ
Trang 37Google Books
http://books.google.com/books.
tuyến hàng ngàn cuốn sách mà không
nhất thiết phải tải về những cuốn sách đó Chẳng hạn gõ vào chữ Scientic, lập tức
hàng ngàn cuốn sách liên quan đến chủ
đề Scientic hiện ra, bạn chỉ cần nhấp vào cuốn sách cần xem là google sẽ hiển thị
hình ảnh cũng như nội dung cuốn sách
cho bạn thưởng thức rồi đó Tuy nhiên
không phải lúc nào Google cũng cung cấp đầy đủ nội dung của cuốn sách đó mà chủ yếu phụ thuộc vào điều khoản của nhà
xuất bản đó đưa ra
xuất bản đó đưa ra
Trang 40Cập nhật Google Analytics
•Nhóm Google Analytics thường xuyên làm việc để phát hành các tính năng
mới và sửa chữa các vấn đề đã biết
nhằm mang lại cho bạn trải nghiệm
tốt hơn với sản phẩm này.
• Trang này thường xuyên được cập
nhật để cung cấp cho bạn thông tin và lợi ích Bạn cũng có thể xem Blog
chính thức của Google Analytics để
biết các bản cập nhật mới nhất về
Analytics (chỉ bằng tiếng
Anh hoặc tiếng Pháp).
Trang 41•Giờ đây, Google Analytics sẽ theo dõi các trang web dành cho di động và
các ứng dụng di động để bạn có thể
đánh giá tốt hơn nỗ lực tiếp thị dành cho di động của mình.
• Nếu bạn đang tối ưu hoá nội dung
dành cho người dùng di động và có
trang web dành cho di động, Google
Analytics có thể theo dõi lưu lượng
truy cập vào trang web dành cho di
động của bạn từ tất cả các thiết bị hỗ trợ web, cho dù thiết bị có chạy
JavaScript hay không.
• Có thể thực hiện việc này bằng cách thêm đoạn mã phía máy chủ vào trang web dành cho di động của bạn.
Trang 42• Google Analytics IQTham gia
một khoá học trực tuyến để tìm
hiểu tất cả về Google Analytics,
với các chủ đề trong phạm vi từ
hướng dẫn thiết lập đơn giản đến
kỹ thuật phân tích trang web
phức tạp hơn.
• Khoá học được cung cấp miễn
phí, nhưng với 50 đô la bạn có
thể tham gia kỳ thi lấy Chứng chỉ Cá nhân của Google Analytics để chứng minh bạn là một chuyên
gia.