Chủ đề 2 Hãy vận dụng kiến thức Kinh tế học vi mô và ví dụ thực tế để làm sang tỏ nguyên lý “Chi phí của một thứ là cái mà bạn phải từ bỏ để có được nó” Ý nghĩa Nguyên lý này là gì? Liên hệ với bản th[.]
Trang 1Chủ đề 2: Hãy vận dụng kiến thức Kinh tế học vi mô và ví dụ thực tế để làm sang tỏ nguyên lý: “Chi phí của một thứ là cái mà bạn phải từ bỏ để có được nó” Ý nghĩa Nguyên lý này là gì? Liên hệ với bản than, em có suy nghĩ gì?
LỜI MỞ ĐẦU
Mặc dù kinh tế học nghiên cứu nền kinh tế dưới nhiều giác độ khác nhau, nhưng kinh tế học vẫn thống nhất với nhau ở một số ý tưởng cơ bản Trong đề tài này, chúng tôi xem xét các vấn đề dựa trên một trong Mười nguyên lý của kinh tế học
Chúng tôi mở đầu hành trình của mình bằng cách đề cập đến bốn nguyên lý chi phối tới quá trình ra quyết định cá nhân
- Nguyên lý 1: Con người phải đối mặt với sự đánh đổi
- Nguyên lý 2: Chi phí của một thứ là cái mà bạn phải từ bỏ để có được nó
- Nguyên lý 3: Con người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên
- Nguyên lý 4: Con người phản ứng với các kích thích
Trong đó, đề tài của chúng tôi xin được nhấn mạnh về nguyên lý thứ 2 Nguyên lý thứ 2 được sử dụng như là căn cứ để so sánh với lợi ích thu được khi thực hiện các sự lựa chọn, và đó là chi phí kinh tế Các nhà kinh doanh và người tiêu dùng thực hiện lựa chọn trên cơ sở so sánh lợi ích thu được và chi phí bỏ ra tại mỗi điểm biên (tức là tại mỗi đơn vị hàng hóa, dịch vụ được sản xuất hoặc tiêu dùng thêm) Đây cũng là lý do mà em chọn đề tài này: Hãy vận dụng kiến thức Kinh tế học Vi mô và ví dụ thực tế giải thích nguyên lý: “Chi phí của một thứ là cái mà bạn phải từ bỏ để có được nó” Ý nghĩa Nguyên lý này là gì? Liên hệ với bản thân, em có suy nghĩ gì?
Trang 21 Phân tích “Chi phí của một thứ là cái mà bạn phải từ bỏ để có được nó”.
“Chi phí của một thứ là cái mà bạn phải từ bỏ để có được nó” hay còn gọi tắt là chi phí cơ hội
Vì con người luôn phải đối mặt với “sự đánh đổi”, nên quá trình ra quyết
định đòi hỏi phải so sánh chi phí và ích lợi của các đường lối hành động khác
nhau Song trong nhiều trường hợp, chi phí của một số cơ hội không phải lúc nào cũng rõ ràng như biểu hiện ban đầu của chúng
Theo trường hợp tổng quát nêu ra ở trên:
Giả sử rằng bạn đã quyết định đổi A lấy B Vậy điều nào đã quyết định
hành vi này của bạn Nếu giả sử bạn không nhắm mắt chọn bừa thì điều quyết
định đến hành vi trao đổi của bạn là xuất phát từ chi phí cơ hội.
Việc hiểu chi phí cơ hội như thế nào thực tế lại phức tạp hơn ta tưởng Nếu như tập hợp các cơ hội thay thế cho A là duy nhất, tức là bạn chỉ có duy nhất B (hoặc C hay D…) để trao đổi thì chi phí cơ hội không xảy ra Tuy nhiên, nếu như bạn có một tập hợp từ hai cơ hội trao đổi trở lên thì chi phí cơ hội sẽ xảy ra Bạn
sẽ thấy ngay như sau:
Đầu tiên chúng ta hãy nói đến chi phí nói chung Chúng ta có thể hiểu một
cách chung chung như thế này: Chi phí của một thứ là tất cả những gì bạn phải bỏ
ra để có được nó Vậy chi phí của B là gì? Có phải là A không? Chúng ta cần đi
sâu vào vấn đề một chút A có lợi ích A’ nào đó Và bạn đang dùng lợi ích A’ này
để đánh đổi với lợi ích B’ Chính vì vậy khi nói đến chi phí nói chung bạn cần phải tính đến cả phần lợi ích mà bạn từ bỏ
Như vậy chúng ta cũng thấy rằng xuất phát từ hai loại đánh đổi, để tính chi
phí chúng ta có thể chia làm hai loại chi phí là chi phí cho hình thức và chi phí cho
nội dung.
Trang 3Chi phí cho hình thức có thể gọi nó dưới một cái tên là chi phí thuần tuý Chi phí thuần tuý là loại chi phí chưa tính đến chi phí cơ hội, nó thể hiện bằng
khối lượng trao đổi trực tiếp
Chi phí cho nội dung là chi phí cơ hội Chúng ta sẽ đi sâu hơn vào loại chi
phí này ở phần tiếp theo
Khi bạn dùng A đổi B thì bạn được lợi ích B’ nhưng bạn cũng đã bỏ qua lợi ích A’ nào đó Vấn đề ở đây là bạn không thể đánh giá chính xác lợi ích A’, tức là bạn không thể dùng lợi ích A’ để đánh giá nó, bạn chỉ có thể đánh giá nó thông qua những sự so sánh khác Vì vậy để tính chi phí cho B’ bạn cần dùng C’ hay D’…để tính Và C’ hay D’… là những chi phí cơ hội của việc bạn được B’ (hay là chi phí của B’)
Tuy nhiên, Chi phí cơ hội với một người không nhất thiết phải được đánh giá về mặt tiền bạc hay hàng hóa mà nên được đánh giá theo thứ có giá trị nhất với
người đó, hoặc với người đánh giá Ví dụ, một người dùng toàn bộ tiền đầu tư của
mình mua cổ phiếu FPT thì sẽ không còn tiền để mua các cổ phiếu khác
Chi phí cơ hội được sử dụng như là căn cứ để so sánh với lợi ích thu được khi thực hiện các sự lựa chọn, và đó là chi phí kinh tế Các nhà kinh doanh và người tiêu dùng thực hiện lựa chọn trên cơ sở so sánh lợi ích thu được và chi phí
bỏ ra tại mỗi điểm biên (tức là tại mỗi đơn vị hàng hóa, dịch vụ được sản xuất hoặc tiêu dùng thêm) Ví dụ trong việc lựa chọn lượng hàng hóa tiêu dùng tối ưu, chi phí cơ hội của mỗi đơn vị hàng hóa được tiêu dùng thêm là giá cả một đơn vị sản phẩm, và nó được so sánh với lợi ích cận biên thu được khi tiêu dùng thêm đơn vị sản phẩm đó Trong việc lựa chọn lượng hàng hóa sản xuất tối ưu, chi phí
cơ hội của mỗi đơn vị hàng hóa sản xuất thêm là chi phí cận biên của mỗi đơn vị sản phẩm sản xuất thêm, và được so sánh với doanh thu cận biên của đơn vị sản
Trang 4phẩm tăng thêm đó Việc phân tích, so sánh lợi ích - chi phí tại điểm biên chính là nội dung của phương pháp phân tích cận biên
Do tính trừu tượng và tương đối của nó, cũng như việc nó chưa xảy ra nên chi phí cơ hội thường không xuất hiện trong các báo cáo của bộ phận tài chính, kế toán Tuy nhiên, đây luôn là vấn đề các nhà quản lý phải cân nhắc khi đưa ra một quyết định Gần như mỗi phương án sẽ liên quan đến ít nhất một chi phí cơ hội Các chuyên gia về Phân tích gia tăng, Phân tích dự án luôn phải phân tích chi phí
cơ hội
Chi phí của một thứ là cái mà bạn phải từ bỏ để có được nó hay còn gọi tắt
“Chi phí cơ hội” là một khái niệm hữu ích được sử dụng trong lý thuyết lựa chọn.
Nó được vận dụng rất thường xuyên và rộng rãi trong đời sống kinh tế Chi phí cơ hội dựa trên cơ sở là nguồn lực khan hiếm nên buộc chúng ta phải thực hiện sự lựa chọn Lựa chọn tức là thực hiện sự đánh đổi, tức là để nhận được một lợi ích nào
đó buộc chúng ta phải đánh đổi hoặc bỏ qua một chi phí nhất định cho nó Như vậy, chi phí cơ hội của một phương án được lựa chọn là giá trị của phương án tốt nhất bị bỏ qua khi thực hiện sự lựa chọn đó (và là những lợi ích mất đi khi chọn phương án này mà không chọn phương án khác; Phương án được chọn khác có thể tốt hơn phương án đã chọn) Do quy luật về sự khan hiếm nên luôn tồn tại những
sự đánh đổi khi thực hiện các sự lựa chọn Hay nói cách khác, chi phí cơ hội luôn tồn tại
2 Ví dụ thực tế
Tình huống 1: Chọn Laptop ở Nguyễn Kim và Bách Khoa computer.
Có thể nhận thấy việc mua hàng Laptop là một việc quan trọng trong tiêu dùng của sinh viên, giá trị của chiếc máy tính có thể làm cho bạn rất đắn đo về hãng phân phối (chúng tôi đã giả định đây là chiếc máy mà các bạn rất quan tâm và
Trang 5phù hợp mọi điều kiện của bạn- không có chuyện hàng kém chất lượng trong ví dụ trên đây) Nếu bạn mua hàng ở Siêu thị điện máy Nguyễn Kim, bạn sẽ nhận được các dịch vụ bảo hành, chăm sóc khách hàng và khuyến mãi nhiều hơn so với Bách Khoa Computer Còn không, bạn sẽ chấp nhận mua hàng ở Bách Khoa với mức giá
rẻ tương đối (chi phí cho việc đi lên Nguyễn Kim để mua hàng chỉ là bằng 2 chiếc
vé xe bus so với mua hàng ở Bách Khoa, bạn sẽ tiết kiệm được hơn 412.000đ) và
sẽ nhận được các chương trình hậu mãi mà công ty dành cho khách hàng
Với số lượng tỷ lệ áp đảo, hơn 68% các bạn được khảo sát đã đồng ý mua hàng
ở trung tâm siêu thị điện máy Nguyễn Kim Lý do mà được các bạn đưa ra thực sự rất giống với các suy nghĩ ban đầu của nhóm, chủ yếu tập trung vào :
Đảm bảo uy tín chất lượng và hậu mãi tốt, độ tin cậy về hàng hóa cao, tem nhãn hàng đầy đủ Chất lượng bảo hành tốt,dịch vụ đi kèm nhiều…
Giá trị thương hiệu mạnh, thể hiện đẳng cấp của người mua
Danh tiếng lâu đời Hàng điện tử cần đảm bảo chất lượng, vì vậy chấp nhận đi
xa để mua, thời gian bỏ ra xứng đáng
Chọn nơi mua hàng tốt, nhiều khả năng Bách Khoa bán hàng Trung Quốc … Mặc dù không đề cập đến vần đề chi phí cơ hội ở đây, nhưng người tiêu dùng – sinh viên thực sự có nghĩ đến việc tính toán để có được một sản phẩm tốt nhất với các dịch vụ đi kèm phải đảm bảo cho quyền lợi của mình Mức chênh lệch
400.000đ/giá trị của chiếc máy tính cho 2 địa điểm mua hàng không ảnh hưởng nhiều đến việc lựa chọn
Kết luận: 400.000đ < dịch vụ hậu mãi + thương hiệu
Như vậy, ta có thể thấy, đối với những hàng hóa chất lượng cao, đắt tiền, người tiêu dùng có khuynh hướng lựa chọn kĩ càng hơn, chi phí cơ hội thời gian hay không gian và giá cả chênh lệch không ảnh hưởng nhiều, mà ở đây, cái chi phối quyết định mua hàng chính là chất lượng về lâu dài
Tình huống 2: Chọn địa điểm mua giày- ở cửa hàng gần KTX và Big C.
Cũng tương tự ở tình huống 1, với ví dụ trên đây, chúng tôi đưa ra cho các bạn 1 sự lựa chọn trong hai địa điểm đề mua cùng 1 loại hàng hóa là đôi giày, mặt hàng có giá trị lẫn tác dụng ít hơn rất nhiều so với chiếc máy laptop…
Trang 6Tuy nhiên, trái với tình huống thứ 1 thì tình huống thứ 2 lại giả định về việc mua đôi giày với chênh lệch giá trị 50.000đ Đây thực sự là một sự đánh đổi cũng khá cân xứng,với việc bạn bỏ ra công sức và thời gian để săn lùng một món hàng
mà mình yêu thích với chỉ phân nữa giá
Ngoài việc chiếm 74% SV khảo sát, bên chọn siêu thị Big C cũng đưa ra được nhiều ý kiến hợp lý cho quyết định của mình hơn:
Giá rẻ, dùng tiền còn lại mua các thứ khác
Chi phí tới Big C không cao
Hàng siêu thị đảm bảo
Có thể đi xem các loại hàng khác
Tiết kiệm tiền là ưu tiên (thời gian không quan tâm nhiều)
Kết luận: 50.000đ > thời gian + công sức
Như vậy, đối với các mặt hàng thứ yếu, người tiêu dùng tỏ ra không tính toán nhiều trong việc mua hàng, họ chọn lựa nơi có giá rẻ hơn (là Big C) mà không đắn đo nhìều đến chi phí cơ hội là thời gian hay không gian Chí phí cơ hội về giá
cả chi phối nhiều hơn
So sánh 2 tình huống 1 và 2, ta có nhận xét sau:
- Người tiêu dùng có xu hướng đắn đo về chi phí cơ hội của sự chênh lệch giá cả đối với những mặc hàng thiết yếu và đắn đo về chi phí cơ hội bỏ
ra trong tương lai đối với mặt hàng đắt tiền
Chiếm khoảng 89% nhưng người chọn Nguyễn Kim trong tình huống 1 đều chọn Big C trong tình huống 2 Có 1 câu hỏi thú vị đặt ra: tại sao ở trường hợp 1, giá chênh lệch của 2 nơi bán là 412.000, nhưng người tiêu dung vẫn chọn mua ở nơi có giá cao hơn, trong khi ở trường hợp 2, chênh lệch giá chỉ có 50.000, nhưng người tiêu dùng vẫn chấp nhận đi xa để đổi lấy món hàng rẻ hơn Nếu ta xét theo tỉ
lệ chênh lệch giá thì ta có như sau: đối với Laptop, giá ở Bách Khoa Computer được khuyến mãi rẻ hơn 3%, trong khi đôi giày có sự chênh lệch giá là 50% Như vậy, người tiêu dùng khi đánh giá chi phí cơ hội, họ cũng xem xét đến tỉ lệ chênh lệch giá, nếu chênh lệch giá cao họ sẽ có xu hướng chọn mua món hàng rẻ hơn
Trang 7Nếu chênh lệch giá thấp so với giá trị thực của món hang và chi phí phải bỏ ra trong tương lai (vì là món đồ đắt tiền, quí giá…), họ sẽ đánh đồi việc đi xa hơn hay tốn nhiều thời gian hơn, hoặc có thể giá sẽ mắc hơn chút đỉnh chỉ để lấy món hàng tốt hơn
Tình huống 3: Chọn loại hình xem phim 2D và 3D
Trong các loại hàng hóa thì dịch vụ là loại hàng hóa khó kiểm định về mặt chất lượng lẫn các yếu tố đánh giá khác Vì vậy, việc tính toán chi phí cơ hội cho
nó cũng sẽ khó tính toán hơn các mặt hàng tiêu dùng trong đời sống hằng ngày của người tiêu dùng
Ví dụ khi bạn chọn việc giải trí là đánh cầu lông chứ không phải là bơi lội thì bạn không thể phát biểu hay nhận định chắc chắn rằng đánh cầu lông sẽ tốt hơn việc bơi lội (đơn giản, vui, dễ chơi…) Thật sự đó chỉ là những cảm nghĩ chủ quan của chúng ta về hoạt động giải trí mà ta yêu thích, nên sẽ đánh giá cao mặt tích cực, không quan tâm rằng là việc bơi lội hay chơi cầu lông cơ bản đều là những hoạt động thể thao (chúng sẽ cùng, hoặc tương đương mang đến cho bạn 1 sự giải trí- độ hữu dụng như nhau)
Với tình huống 3, nhóm đã có 1 sự sai sót khi lại đưa ra 2 lựa chọn có sự khác nhau về tính chất khan hiếm lẫn mức độ quan tâm Lựa chọn xem phim 3D chiếm ưu thế là 1 kết quả không phản ảnh được nhiều về vấn đề chúng ta đang quan tâm
Ta có thể nhận thấy rất rõ là việc đánh giá các lựa chọn là 1 khâu tất yếu trong việc tiêu dùng Một nhà kinh tế phải biết được đâu là điểm đánh đổi tốt nhất để có thể làm cho người tiêu dùng chấp nhận sử dụng và tìm kiếm sản phẩm đó
Có thể nói, lý thuyết về nguyên lý ảnh hưởng rất nhiều đến sự lựa chọn của người tiêu dùng và nó là tư tưởng nền tảng để xây dựng nên lý thuyết về sự lựa chọn của người tiêu dùng cũng như lý thuyết hành vi của người tiêu dùng
Khi bước vào cửa hàng, bạn đứng trước hàng ngàn loại hàng hóa mà bạn có thể mua Nhưng do nguồn tài chính có giới hạn, bạn không thể mua mọi thứ mà bạn muốn, vì thế bạn sẽ phải quyết định mua một giỏ hàng hóa đáp ứng tốt nhất nhu cầu và mong muốn của bạn sau khi đã xem xét giá cả của nhiều loại mặt hàng
Trang 8khác nhau Như thế, người tiêu dùng sẽ phải đối mặt với sự đánh đổi, và đương nhiên, đi kèm với nó, là chi phí cơ hội Chúng ta cùng nghiên cứu xem người tiêu dùng sẽ đối mặt như thế nào để đưa ra quyết định dựa trên việc phân tích lý thuyết
về nguyên lý
3 Ý nghĩa và liên hệ bản thân
Chi phí cơ hội được sử dụng như là căn cứ để so sánh với lợi ích thu được khi thực hiện các sự lựa chọn, và đó là chi phí kinh tế Các nhà kinh doanh và người tiêu dùng thực hiện lựa chọn trên cơ sở so sánh lợi ích thu được và chi phí
bỏ ra tại mỗi điểm biên (tức là tại mỗi đơn vị hàng hóa, dịch vụ được sản xuất hoặc tiêu dùng thêm)
Liên hệ bản thân
Cách tính chi phí cơ hội thường được đo bằng tiền bạc nhưng cảm xúc và giá trị của chính bạn sẽ đóng một vai trò quan trọng trong tất cả các quyết định của bạn, bao gồm cả các quyết định tài chính. Do sự phức tạp của thị trường và tất cả các yếu tố khác nhau ảnh hưởng đến cuộc sống nghề nghiệp và cá nhân của bạn, phương pháp tiếp cận công thức chi phí cơ hội không phải lúc nào cũng mang lại kết quả tốt nhất
Trang 9KẾT LUẬN
Trong kinh tế học có một thuật ngữ rất hay được dùng để ám chỉ về sự mất
đi của những cơ hội khi chúng ta đưa ra những chọn lựa
Thuật ngữ đó tiếng việt gọi “chi phí cơ hội”, nó ám chỉ đến những cơ hội bị đánh mất khi bạn chọn lựa một hoạt động kinh tế nào đó Các nhà kinh tế học có rất nhiều cách lý giải về chi phí cơ hội, nhưng chúng ta hiểu đơn giản thế này: khi bạn chọn lựa kinh doanh mặt hàng A, bạn không thể cùng lúc kinh doanh mặt hàng
B (do nguồn lực khan hiếm).Chi phí cơ hội được sử dụng như là căn cứ để so sánh với lợi ích thu được khi thực hiện các sự lựa chọn
Và không chỉ trong kinh tế học mới có cái gọi là “chi phí cơ hội”, mà hầu như trong mọi lĩnh vực của đời sống chúng ta đều bị chi phối bởi quy luật nền tảng giữa “được và mất” khi ra những quyết định cho cuộc sống