Sỏi mật là gì? pdf

Câu trả lời rất đơn giản: do sự mất cân bằng các thành phần của mật , điều này có thể do nhiều nguyên do: _Mất cân bằng trong việc sản xuất hoặc vận chuyển mật trong gan , nơi mà mật đượ

Sỏi mật là gì?

Sỏi mật phổ biến hơn chúng ta nghĩ…tuy nhiên trong nhiều trường hợp người ta không để ý đến , vì chỉ 20% trường hợp là có triệu chứng bệnh Triệu chứng bệnh của sỏi mật thường yên lặng và lu mờ , đôi khi có đau quặn bụng , có rối lọan chức năng túi mật , gan , tụy …đòi hỏi phải chẩn đóan chính xác , có khi cần phải điều trị

Vị trí và chức năng của túi mật

Túi mật nằm ở góc trên , bên phải bụng , phía dưới gan.Chức năng của túi mật là chứa mật tạo ra từ tế bào gan , từ đó đưa mật đến tá tràng , ruột non

để tiêu hóa thức ăn

Tại sao chức năng dự trữ của túi mật lại quan trọng?

Gan của chúng ta mỗi ngày tạo ra 1 lít mật , mật này cô đặc và dự trữ trong túi mật Để tiêu hóa thức ăn , chúng ta không chỉ nhai , dịch vị …mà còn cần acid mật đặc biệt Thức ăn mỡ để tiêu hóa còn cần có lượng mật thích hợp ,

vì vậy ,mật co bóp để đẩy mật vào ống mật , xuống tá tràng …tiêu hóa Mật gồm có acid mật , cholesterol , sắc tố , protein , lecithin , muối và nước

Sỏi mật phát triển như thế nào?

Câu trả lời rất đơn giản: do sự mất cân bằng các thành phần của mật , điều này có thể do nhiều nguyên do:

_Mất cân bằng trong việc sản xuất hoặc vận chuyển mật trong gan , nơi mà mật được tạo thành

_Ăn quá nhiều thức ăn béo

_Mất cân bằng về khả năng cô đặc hay pha trộn của túi mật

_Mất acid mật do nhiều nguyên nhân

_do bẩm sinh

Một hậu quả có thể có của rối lọan này là sự tích tụ của crystal trong túi mật, những tinh thể crystal cholesterol này sẽ lớn dần qua tháng năm , mà điều này chúng ta không nhận thấy được Khi nào túi mật không thể co bóp , khi sỏi làm nghẽn túi mật hay đường mật , lúc đó mới có cảm giác đau

Người nào có nguy cơ phát triển sỏi mật?

Những người ăn chế độ ăn nhiều calories , đặc biệt nhiều mỡ

Sỏi mật được thành lập khi nồng độ cholesterol cao trong mật không cân bằng với sự tiết acid mật Acid mật có thể bị mất đi do bệnh đường ruột mãn tính

Những nhóm người sau đây có nguy cơ phát triển sỏi mật:

_Béo phì

_ Rối lọan chuyển hóa

_Tiểu đường

_Bệnh gan mãn tính

_Bệnh đường ruột

Cũng có thể tăng nguy cơ sỏi mật trong thời gian thai kỳ do các nguyên nhân sau đây:

_Thay đổi về hormon

_Giảm khả năng co bóp của túi mật do kích thước của thai

Vì vậy thấy rằng phụ nữ có sỏi mật nhiều hơn nam

Có nhiều lọai sỏi mật ?

Tùy thuộc vào bản chất của sự rối lọan sản xuất dịch mật mà sỏi của bệnh nhân có thành phần khác nhau Trong nhiều trường hợp , thành phần chính của sỏi là cholesterol Tuy nhiên ở một số bệnh nhân có thể thay đổi thành phần chẳng hạn như sắc tố , muối , dịch tiết , protein … Có nhiều lọai sỏi mật : sỏi cholesterol , sỏi hổn hợp , sỏi sắc tố…Tùy lọai sỏi , cách điều trị có thể khác nhau

Điều trị sỏi mật như thế nào?

Điều trị tùy thuộc thành phần sỏi và mức độ trầm trọng của bệnh Có nhiều cách điều trị sỏi mật : dùng thuốc , dùng sóng rung động , phẫu thuật, chế độ

ăn Chúng ta phải xem xét , nếu sỏi yên lặng không triệu chứng thì không

điều trị , chỉ điều trị khi sỏi có triệu chứng Tuy nhiên sỏi ống mật phải điều trị không cần có triệu chứng

Thuốc uống điều trị sỏi mật

Chủ yếu để đẩy lùi quá trình thành lập sỏi Acid mật , thành phần quan trọng của mật , được sản xuất bởi gan để nhủ tương hóa cholesterol , làm cho nó

dễ hòa tan hơn Một lọai acid mật ursodeoxycholic acid (UDCA) có thể lọc được tinh thể cholesterol crystal làm hòa tan sỏi , vì vậy nó được dùng điều trị sỏi mật

Những sỏi thành phần chủ yếu là cholesterol thì thích hợp cho việc điều trị bằng thuốc , những sỏi này có rất ít hoặc không có calcium , vì vậy không thấy được trên phim X quang mà thấy được trên siêu âm

Điều kiện để dùng thuốc uống trị sỏi mật:

_Sỏi không lớn hơn 10mm

_Thể tích của tất cả sỏi trong túi mật không lớn hơn 1/3 thể tích túi mật _Chức năng túi mật còn tốt

_Ống dẫn mật không bị nghẹt

_Bệnh nhân không đang dùng thuốc giảm mỡ, thuốc dạ dày

Nên uống thuốc vào buổi chiều , vì buổi tối gan thường sản xuất ra dịch mật làm thúc đẩy quá trình tạo sỏi Bệnh nhân khi có đau bụng , sốt , ớn lạnh , nước tiểu sậm màu nên lập tức tìm gặp bác sĩ

Điều trị sỏi mật bằng thuốc có thể kéo dài từ 3 tháng 2 năm , khả năng thành công 40 -70% Phụ nữ phải tránh có thai trong khi dùng thuốc

Điều trị sỏi mật bằng cách bắn sỏi

Bắn sỏi mật ngòai cơ thể (ESWL) được sử dụng từ năm 1985 Phương pháp này được giới thiệu đầu tiên năm 1980 để điều trị sỏi thận Mục đích của phương pháp này là làm giảm kích thước của sỏi mà không cấn can thiệp phẫu thuật Kỹ thuật này thích hợp cho sỏi mật đơn độc hay sỏi kẹt trong ống mật mà không thể lấy ra bằng phương pháp nội soi

Tuy nhiên phương pháp bắn sỏi còn có hạn chế , vì chỉ sử dụng cho một số bệnh nhân sau:

_Sỏi đơn độc , không phải là sỏi canxi , nhỏ hơn 2 cm đường kính

_Chức năng đông máu bình thường

_Không có hiện tượng viêm túi mật hoặc tụy

_Không dùng cho phụ nữ có thai

Sau khi bắn sỏi có thể dùng UDCA để hòa tan sỏi vụn , bệnh nhân có thể khỏi bệnh hòan tòan sau vài tháng , tỉ lệ thành công khỏang 60 -90%

Điều trị sỏi mật bằng phẫu thuật

Phẫu thuật điều trị sỏi mật là phẫu thuật thông thường và an tòan Tuy nhiên

ở một số bệnh nhân vẫn có thể có biến chứng Khỏang 25% bệnh nhân vẫn còn triệu chứng khó chịu sau phẫu thuật Nên điều trị sỏi mật bằng phương pháp bảo tồn , chỉ khi những phương pháp trên thất bại thì phẫu thuật là phương cách sau cùng

Ngày nay có thể lấy sỏi mật bằng thủ thuật nội soi , nhờ vậy tránh được cho bệnh nhân cuộc phẫu thuật lớn và rút ngắn thời gian nằm viện

Với sỏi nằm ở ống mật , người ta thường lấy ra bằng kỹ thuật nội soi

Sỏi mật có thể tái phát? Làm sao ngăn ngừa?

Một vấn đề lớn là sau khi điều trị hết sỏi mật thì lại tái phát sỏi khác Hiện tại chưa có cách để ngăn chận tái thành lập sỏi Sỏi mật được thành lập là do

mất cân bằng về chuyển hóa trong gan Nghiên cứu thấy rằng khỏang 30 -50% bệnh nhân sẽ có tái phát sỏi sau điều trị trong vòng 5 năm Tuy nhiên một số rất ít mới có phát triển biến chứng đau

Vì vậy có thể duy trì điều trị UDCA trong vòng 3 -6 tháng sau khi điều trị hết sỏi mật

Chế độ dinh dưỡng sau đây giúp ngăn ngừa tái phát sỏi mật:

_Tránh để tăng cân

_Giảm chế độ ăn nhiều cholesterol

_Chia ra nhiều bữa ăn nhỏ , ăn nhiều lần trong ngày

_Ăn nhiều rau quả , chế độ ăn nhiều chất xơ