Các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn định hướng nghề nghiệp của học sinh thpt

Đề cương nghiên cứu khoa học Đề cương nghiên cứu khoa học ĐỀ CƯƠNG BÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐỀ TÀI Các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn định hướng nghề nghiệp của học sinh THPT Contents A PHẦN[.]

ĐỀ CƯƠNG BÀI NGHIÊN CỨU

KHOA HỌC.

A PHẦN MỞ ĐẦU 3

I Tính cấp thiết.( Lí do lựa chọn đề tài) 3

II Tổng quan nghiên cứu 5

1 Một số các nghiên cứu trước đây 5

2 Thành công và hạn chế của các nghiên cứu 5

III Mục tiêu, mục đích của đề tài 5

1 Mục đích bài nghiên cứu 5

2 Mục tiêu nghiên cứu 5

IV Câu hỏi nghiên cứu 6

V Đối tượng, phạm vi 6

1 Đối tượng nghiên cứu 6

2 Khách thể nghiên cứu 6

3 Phạm vi nghiên cứu 6

VI Phương pháp nghiên cứu 6

VII Đóng góp mới của đề tài 7

VIII Kết cấu đề tài 7

B Phần 2 Nội dung 8

Chương 1 Cơ sở lí luận 8

I Các khái niệm 8

II Các lí thuyết liên quan tới đề tài 8

1 Lí thuyết cấu chúc chức năng của T,parsons 8

2 Lý thuyết tương tác biểu trưng của R.Mead 9

III Các yêu tố ảnh hưởng tới sự lựa chọn nghề nghiệp của học sinh THPT 10

1 Những đặc điểm lứa tuổi của học sinh THPT 10

2 Gia đình 14

3 Giáo dục hướng nghiệp 14

4 Bạn bè 16

5.Phương tiện truyền thông 16

6 Yếu tố khác 17

Chương 2 Thực trạng 17

CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA MÔ HÌNH 19

1 Mô hình nghiên cứu 19

2 Phương pháp nghiên cứu của mô hình 20

Chương 4 Kết quả nghiên cứu 21

1 Một số thống kê mô tả mẫu nghiên cứu 21

2 Phân tích hồi quy tuyến tính 21

Chương 5 Giải pháp kiến nghị 21

I Giải pháp hướng tới bản than học sinh 21

II Giải pháp về phía phụ huynh học sinh 21

III Giải pháp về phía nhà trường 21

IV Giải pháp … 21

A PHẦN MỞ ĐẦU

I Tính cấp thiết.( Lí do lựa chọn đề tài)

Định hướng nghề nghiệp đối với mỗi cá nhân có ý nghĩa không chỉ với bản thân cánhân ấy mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng nguồn nhân lực của đấtnước Bởi định hướng nghề nghiệp chính xác sẽ giúp cá nhân phát huy tối đa nănglực của bản thân, hứng thú với công việc Nhờ đó, hiệu quả công việc của họ đượcnâng cao Đồng thời định hướng nghề nghiệp đúng đắn sẽ giúp cá nhân đáp ứng nhucầu về nguồn nhân lực cho xã hội Định hướng nghề nghiệp của mỗi cá nhân có thểđược bắt đầu từ rất sớm, trong đó lứa tuổi học sinh THPT là một giai đoạn quantrọng Vì học sinh THPT là một lực lượng tiềm năng của nguồn nhân lực Định hướngđúng trong lựa chọn ngành nghề của học sinh THPT không chỉ tạohứng thú cho họcsinh ham học mà đôi khi còn quyết định cả sự thành đạt của các em

Thực tế hiện nay, việc định hướng nghề nghiệp của học sinh THPT ở nước ta vẫnchưa được quan tâm đúng mức Theo kết quả khảo sát của báo Người lao động, cóhơn 60% học sinh thừa nhận rằng mình không được hướng nghiệp khi chọn ngànhnghề đăng ký dự thi ĐH Chính vì chưa được được định hướng rõ ràng ngay từ khicòn học trong trường phổ thông nên nhiều học sinh đã chọn ngành, chọn nghề chưaphù hợp với bản thân Kết quả là sau 4 – 5 năm học ở trường ĐH nhưng khi ra trường

có một lượng lớn sinh viên thất nghiệp hoặc làm không đúng ngành Trong khi đónhững học sinh học một số nghề kỹ thuật (thời gian đào tạo 2 – 3 năm) lại dễ dàngxin được việc

Theo điều tra và thống kê của Bộ giáo và dục đào tạo, tháng 8 năm 2006 có khoảng37% sinh viên tốt nghiệp nhưng không tìm được việc làm Bên cạnh đó, một sốnghiên cứu cũng chỉ ra rằng có hơn 50% sinh viên tốt nghiệp phải đào tạo lại khiđược tuyển dụng Việc thiếu định hướng nghề cho học sinh THPT đã gây ra một lãngphí lớn không chỉ cho bản thân, gia đình của học sinh mà còn cho cả xã hội Năm

2011, cả nước có đến 63 % sinh viên thất nghiệp Theo một thống kê gần đây củaTrường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn: Có 26,2 % cử nhân ĐH ra trường không có

việc làm; 70,8 % cử nhân có việc làm nhưng phần lớn là làm trái ngành nghề; chỉ 19%làm đúng ngành nghề được đào tạo.

Thực tế hiện nay, đa phần học sinh tốt nghiệp THPT đều có mong muốn học lên ĐH,

CĐ Theo thống kê gần đây, hàng năm, nước ta có hơn một triệu học sinh THPT dựthi tốt nghiệp Trong số đó có tới 90% học sinh tốt nghiệp THPT thi vào các trường

ĐH, CĐ Nhưng hệ thống các trường ĐH, CĐ chỉ tiếp nhận khoảng 20% – 30% số họcsinh Có rất nhiều học sinh cho rằng: “Vào đại học như là một sự bảo hành chotương lai Trượt đại học coi như cuộc đời mất phương hướng Đó là nỗi buồn củabản thân và của cả gia đình” Chính điều đó đã dẫn tới áp lực nặng nề cho học sinhtrong các kỳ thi tuyển sinh vào ĐH, CĐ

Do vậy, việc định hướng lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh THPT là vấn đề cần đượcquan tâm hơn nữa Trong quá trình lựa chọn nghề nghiệp của học sinh THPT, cónhiều yếu tố tác động tới các em Vậy những yếu tố đó là gì? Các em đã chọn nghềcủa mình như thế nào? Dựa vào đâu để các em học sinh THPT chọn nghề cho mình?

Đề tài : “Các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn định hướng nghề nghiệp củahọc sinh THPT” sẽ góp phần giải đáp những câu hỏi trên

II Tổng quan nghiên cứu

1 Một số các nghiên cứu trước đây

2 Thành công và hạn chế của các nghiên cứu

III Mục tiêu, mục đích của đề tài

1 Mục đích bài nghiên cứu

 Nghiên cứu định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT

 Giúp học sinh có định hướng đúng đắn hơn trong việc lựa chọnnghề nghiệp trong tương lai

 Tìm ra xu hướng chính của các em học sinh THPT

2 Mục tiêu nghiên cứu

 Xây dựng cơ sở lí luận và thực tiễn cho việc nghiên cứu vềđịnh hướng nghề nghiệp của học sinh THPT.

 Phân tịch thực trạng vấn đề

 Tiến hình khảo sat định tính định lượng trong việc học sinhTHPT lựa chọn nghề nghiệp của mình

 Đưa ra 1 vài kiến nghị

IV Câu hỏi nghiên cứu

Các câu hỏi nghiên cứu mà nhóm nghiên cứu sử dụng nhằm sang tỏ mụctiêu nghiên cứu của đề tài:

 Các yếu tố nào ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn định hướngnghề nghiệp của học sinh THPT?

 Mức độ ảnh hưởng đối với các yếu tố đó như thế nào?

V Đối tượng, phạm vi

1 Đối tượng nghiên cứuLựa chọn nghề nghiệp của học sinh THPT

2 Khách thể nghiên cứu

Học sinh trường THPT Nam Sách

Sinh viên năm nhất trường Đại Học Kinh tế Quốc dân

Phụ huynh học sinh trường THPT Nam Sách

Giáo viên

3 Phạm vi nghiên cứuPhạm vi đia bàn nghiên cứu:

Phạm vi thời gian nghiên cứu: tháng 12.2016 đến 3.2017

VI Phương pháp nghiên cứu

1 Phương pháp thống kê số liệu

2 Nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp Nghiên cứu định lượng:

 Tiến hành điều tra khảo sát với kích thước mẫu là 200

 Từ các dữ liệu thu thập được, sử dụng phần mềm Eviews đểphân tích và xây dựng mô hình hồi quy nhằm đánh giá các yếu tố

nào ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn định hướng nghề nghiệpcủa học sinh THPT, và xác định được mức độ ảnh hưởng củatừng yếu tố

3 Phương pháp chọn mẫu

4 Tiến hành phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên nhằm chọn ra một mẫu có

khả năng đại diện cho tổng thể

5 Phương pháp phân tích

VII Đóng góp mới của đề tài

Đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn định hướngnghề nghiệp của học sinh THPT” mong muốn tìm ra những yếu tố tácđộng đến việc lựa chọn nghề nghiệp của học sinh THPT Qua đó, kháiquát và tìm hiểu được xu hướng của học sinh THPT trong việc lựa chọnnghề nghiệp

Thông qua kết quả nghiên cứu đề tài sẽ phân tích được những thuậnlượi cũng như những bất cập, tồn tại trong việc lựa chọn nghề nghiệpcủa học ính THPT Trên cơ sở đó, đưa ra một số kiến nghị đề xuất giúpcái thiện nhận thức các em để có thể đưa ra quyết định lựa chọn nghềnghiệp đúng đắn và phù hợp

VIII Kết cấu đề tài

Đề tài gồm 3 phầnPhần I Giới thiệu đề tài

Phần II Nội dungChương 1 Có sở lí luận

1 Khái niệm

2 Lí thuyết

3 Các yếu tố ảnh hưởng3.1 Những đặc điểm lứa tuổi của học sinh THPT3.2 Gia đình

3.3 Giáo dục hướng nghiệp

3.4 Bạn bè3.5 Phương tiện truyền thông3.6 Yếu tố khác

Chương 2 Thực trạngChương 3 Mô hình nghiên cứuChương 4 Kết quả nghiên cứuChương 5 Giải pháp

2 Định hướng

3 Định hướng nghề nghiệp

Định hướng nghề nghiệp là các hoạt động hỗ trợ mọi cá nhân chọnlựa và phát triển chuyên môn nghề nghiệp phù hợp nhất với khả năngcủa cá nhân, đồng thời thỏa mãn nhu cầu nhân lực cho tất cả nhữnglĩnh vực nghề nghiệp ở cấp độ địa phương hay quốc gia

4 Phù hợp

5 Lưa chọn

6 Sự lựa chọn nghề nghiệp

7 Sự phù hợp lựa chọn nghề.

II Các lí thuyết liên quan tới đề tài

1 Lí thuyết cấu chúc chức năng của T,parsons

Theo T.Parsons xã hội là một chỉnh thể, hệ thống bao gồm nhiều tiểu hệthống có quan hệ chắt chẽ với nhau Trong hệ thống xã hội, hệ thốnghành vi được coi là nền tảng, là cơ sở Nhờ đó, con người có khả năngthích ứng với môi trường xung quanh

T.Parsons cho rằng để giữ được sự thống nhất của hệ thống xã hội vàđảm bảo cho sự tồn tại của hệ thống thì nhất thiết cần phải những điềukiện và yêu cầu sau:

 Hệ thống phải kết nối được với môi trường một cách hiệu quả và

hệ thống phải duy trì được sự liên kết bên trong

 Thích nghi – thể hiện sự huy động nguồn lực từ môi trường vàphân bổ bên trong hệ thống

 Theo đuổi mục tiêu – đây là yêu cầu thiết lập thứ tự các mục tiêucủa hệ thống và huy động nguồn lực từ của hệ thống để đạt mụctiêu

 Liên kết – sự điều phối và duy trì mối liên kết qua lại của các bộphận

 Duy trì khuôn mẫu

Vân dụng lí thuyết này nhóm muốn tìm hiểu hành vi lựa chọn nghềnghiệp của học sinh THPT trên những tác động khác nhau: Gia đình, nhà trường, bạn bè, xã hội

2 Lý thuyết tương tác biểu trưng của R.Mead

Con người trở nên người hơn qua việc họ tương tác với nhau Con người

là những hữu thể có ý thức, luôn chủ động định hướng hành vi củamình Những năng lực quan trọng nhất mà con người phát triển qua việc

họ dính líu tới xã hội, hay sự tương tác xã hội, là “tâm thức” vad “bảnngã” Như Mead quan sát thấy, khi phát triển năng lực xem mình nhưu

là những đối tượng, các cá thể đang học cách tương tác với bản thân

mình, hay học cách tư duy Họ cho rằng con người ta rèn luyện yếu tố tựchủ quan trọng trong những hành động mình

Vân dụng lí thuyết này, chúng tôi xem xét hành vi lựa chọn nghè nghiệpcủa học sinh THPT như biểu hiện của hành đông xã hội có ý thức Từ

đó, dẫn tới nhận thức về vấn đề nghề nghiệp – việc làn của học sinhTHPT

III Các yêu tố ảnh hưởng tới sự lựa chọn nghề nghiệp của học sinh THPT

1 Những đặc điểm lứa tuổi của học sinh THPT

• Đặc điểm tâm lí, nhân cách của học sinh THPT + Đặc điểm hoạt động học tập, nguồn lực học tập

- Hoạt động học tập vẫn là hoạt động chủ đạo đối với học sinhTHPT nhưng yêu cầu cao hơn nhiều đối với tính tích cực và độc lập trítuệ của các em Muốn lĩnh hội được sâu sắc các môn học, các em phải

có một trình độ tư duy khái niệm, tư duy khái quát phát triển đủ cao.Những khó khăn trở ngại mà các em gặp thường gắn với sự thiếu kĩnăng học tập trong những điều kiện mới chứ không phải với sự khôngmuốn học như nhiều người nghĩ Hứng thú học tập của các em ở lứa tuổinày gắn liền với khuynh hướng nghề nghiệp nên hứng thú mang tính đadạng, sâu sắc và bền vững hơn

- Thái độ của các em đối với việc học tập cũng có những chuyểnbiến rõ rệt Học sinh đã lớn, kinh nghiệm của các em đã được khái quát,các em ý thức được rằng mình đang đứng trước ngưỡng cửa của cuộcđời tự lập Thái độ có ý thức đối với việc học tập của các em được tănglên mạnh mẽ Học tập mang ý nghĩa sống còn trực tiếp vì các em đã ýthức rõ ràng được rằng: cái vốn những tri thức, kĩ năng và kĩ xảo hiện

có, kĩ năng độc lập tiếp thu tri thức được hình thành trong nhà trườngphổ thông là điều kiện cần thiết để tham gia có hiệu quả vào cuộc sốnglao động của xã hội Điều này đã làm cho học sinh THPT bắt đầu đánhgiá hoạt động chủ yếu theo quan điểm tương lai của mình Các em bắtđầu có thái độ lựa chọn đối với từng môn học Rất hiếm xảy ra trườnghợp có thái độ như nhau với các môn học Do vậy, giáo viên phải làm

cho các em học sinh hiểu ý nghĩa và chức năng giáo dục phổ thông đốivới giáo dục nghề nghiệp và đối với sự phát triển nhân cách toàn diệncủa học sinh.

- Mặt khác,ở lứa tuổi này các hứng thú và khuynh hướng học tậpcủa các em đã trở nên xác định và được thể hiện rõ ràng hơn Các emthường bắt đầu có hứng thú ổn định đặc trưng đối với một khoa học, mộtlĩnh vực tri thức hay một hoạt động nào đó Điều này đã kích thíchnguyện vọng muốn mở rộng và đào sâu các tri thúc trong các lĩnh vựctương ứng Đó là những khả năng rất thuận lợi cho sự phát triển nănglực của các em Nhà trường cần có những hình thức tổ chức đặc biệt đốivới hoạt động của học sinh THPT nhất là học sinh cuối cấp để tạo ra sựthay đổi căn bản về hoạt động tư duy, về tính chất lao động trí óc củacác em

+ Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ

- Lứa tuổi học sinh THPT là giai đoạn quan trọng trong việc pháttriển trí tuệ Do cơ thể các em đã được hoàn thiện, đặc biệt là hệ thầnkinh phát triển mạnh tạo điều kiện cho sự phát triển các năng lực trítuệ

- Cảm giác và tri giác của các em đã đạt tới mức độ của người lớn.Quá trình quan sát gắn liền với tư duy và ngôn ngữ Khả năng quan sátmột phẩm chất cá nhân cũng bắt đầu phát triển ở các em Tuy nhiên, sựquan sát ở các em thường phân tán, chưa tập trung cao vào một nhiệm

vụ nhất định, trong khi quan sát một đối tượng vẫn còn mang tính đạikhái, phiến diện đưa ra kết luận vội vàng không có cơ sở thực tế

- Trí nhớ của học sinh THPT cũng phát triển rõ rệt Trí nhớ có chủđịnh giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động trí tuệ Các em đã biết sắp xếplại tài liệu học tập theo một trật tự mới, có biện pháp ghi nhớ một cáchkhoa học Có nghĩa là khi học bài các em đã biết rút ra những ý chính,đánh dấu lại những đoạn quan trọng, những ý trọng tâm, lập dàn ý tómtắt, lập bảng đối chiếu, so sánh Các em cũng hiểu được rất rõ trường

hợp nào phải học thuộc trong từng câu, từng chữ, trường hợp nào càndiễn đạt bằng ngôn từ của mình và cái gì chỉ cần hiểu thôi, không cầnghi nhớ Nhưng ở một số em còn ghi nhớ đại khái chung chung, cũng cónhững em có thái độ coi thường việc ghi nhớ máy móc và đánh giá thấpviệc ôn lại bài.

- Hoạt động tư duy của học sinh THPT phát triển mạnh Các em

đã có khả năng tư duy lý luận, tư duy trừu tượng một cách độc lập vàsáng tạo hơn Năng lực phân tích, tổng hợ, so sánh, trừu tượng hóa pháttriển cao giúp cho các em có thể lĩnh hội mọi khái niệm phức tạp vàtrừu tượng Các em thích khái quát, thích tìm hiểu những quy luật vànguyên tắc chung của các hiện tượng hàng ngày, của những tri thức phảitiếp thu…Năng lực tư duy phát triển đã góp phần nảy sinh hiện tượngtâm lý mới đó là tính hoài nghi khoa học Trước một vấn đề các emthường đặt những câu hỏi nghi vấn hay dùng lối phản đề để nhận thứcchân lý một cách sâu sắc hơn Thanh niên cũng thích những vấn đề cótính triết lí vì thế các em rất thích nghe và thích ghi chép những câu triếtlý

Nhìn chung tư duy của học sinh THPT phát triển mạnh, hoạt động trítuệ linh hoạt và nhạy bén hơn Các em có khả năng phán đoán và giảiquyết vấn đề một cách rất nhanh Tuy nhiên, ở một số học sinh vẫn cònnhược điểm là chưa phát huy hết năng lực độc lập suy nghĩ của bảnthân, còn kết luận vội vàng theo cảm tính

+ Hoạt động giao tiếp

- Các em khao khát muốn có những quan hệ bình đẳng trong cuộcsống và có nhu cầu sống cuộc sống tự lập Tính tự lập của các em thểhiện ở ba mặt: tự lập về hành vi, tự lập về tình cảm và tự lập về đạo đức,giá trị

- Nhu cầu giao tiếp với bạn bè cùng lứa tuổi trong tập thể phát triểnmạnh Trong tập thể, các em thấy được vị trí, trách nhiệm của mình vàcác em cũng cảm thấy mình cần cho tập thể Khi giao tiếp trong nhómbạn sẽ xảy ra hiện tượng phân cực – có những người được nhiều người