Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Bệnh Phá Hoại Cây Nhãn pptx

Loại nấm này ký sinh yếu nên thưòng phát triển và gây hại trên các lá già hay ở các vưòn nhãn ít chăm sóc và sinh trưởng kém.. Bệnh thối bông thường xuất hiện vảo lúc hoa nhãn đãng nở rộ

Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Bệnh Phá Hoại Cây

Nhãn

1 Bệnh cháy tá tr&n cây nhãn

Hình minh họa

Triệu chứng

Bệnh gây hại chủ yếu trên lá, nhất là ở các lá già và lá bánh tẻ Dấu hiệu của bệnh lúc đầu là những chấm nhỏ, ỏ giữa hoặc đầu lá màu nâu đen, về sau vết bệnh lân lên có hình tròn hoặc góc cạnh, lan rộng trên phiến lá tạo thành những mảng cháy màu nâu, trên đó có những đường vân màu nâu xám, nhạt Hơn nữa, giữa lá và phần xanh của vết bệnh có ranh giới rõ rệt Đặc biệt, trên vết bệnh lâu ngày có những hạt nhỏ li ti màu đen Sau đó, lá bị vàng khô và rụng

Tác nhân gây hại và điều kiện phát sinh

Tác nhân gây bệnh này là nấm Pestalotiã paraguariensis sinh ra

Nấm hình thành các bào tử hình ống, gồm 5 tế bào giữa lổn và có màu nâu, 2

tế bào ở hai đầu nhỏ, hơi nhọn và không màu, có 2 - 3 sợi lông ngắn ở một

đầu Loại nấm này ký sinh yếu nên thưòng phát triển và gây hại trên các lá già hay ở các vưòn nhãn ít chăm sóc và sinh trưởng kém

Biện pháp phòng trừ

Để phòng trừ bệnh này, cần làm vườn thoáng, ánh sáng xuyên qua được tán lá

sẽ hạn chê sự phát triển của bệnh Mặt khác, có thể phòng trị bệnh bằng cách phun các loại thuỗc hóa học như Benomyl, Topsin M, Tilt hay Nuetar với nồng độ hợp lý theo chỉ dẫn

Để phòng ngừa bệnh và phòng trị có hiệu quả có thể phun thuốc vào giai đoạn trước khi trế hoa

Bệnh thối bông

Triệu chứng

Bệnh thối bông thường xuất hiện vảo lúc hoa nhãn đãng nở rộ, trên cành hoa

có những vết chấm nhỏ bằng đầu kim, có màu nâu đen làm cho hoa bị vàng, sau đó khô và rụng đi

Nấm thường tấn công vào lúc có nhiều sương mù hay mưa nhiều, độ ẩm không khí cao

Ở các vườn nhãn lâu năm còn thấy trên thân cây c' những đốm bệnh trắng loang lỗ như những đồng tiền Tuy bệnh không gây nguy hiểm cho cây nhưng làm cho cây bị suy yếu dần

Biện pháp phòng trừ

Để phòng ngừa hiện tượng trên thì cồn trốnh trồng dùy và tỉa cánh cho thông thoáng Sau đó, phun cốc loại thuốc gốc đồng hay hỗn hợp phèn - vôi thì sẽ hạn chê các đếm bộnh này

5 Bệnh thối rỉ

Triệu chứng

Bệnh thường gây hụi ở rễ và ở cổ rễ giáp mặt đất, Trên cổ rễ lúc đầu có

những đốm nhỏ màu nâu, sau đố chuyển từ mồu nâu đon vồ lnn rộng bao quanh phAn vò cổ rỗ khiến vỏ bị thổi khố, nửt và bong tróc ra đo trơ phồn gỉ phin trong Nấm có thể ăn sâu vào thân, làm cho thân cây bị khô đen, các rễ phía dưới cũng bị thối đen Cây mới bị bệnh có biểu hiện sinh trưởng kém, lá

bị vàng dán, nếu cây còn nhỏ thi có thể bị chết khô hoàn toàn Cây bệnh đỏ bị

đỗ ngã do bộ rễ đã bị hại

Tác nhấn gây bệnh và điều kiện phát sinh bệnh

Bệnh thôi rễ là do nấm Fusarium, hay những nấm đất khác gây ra như

Rhizoctonia, Sclerotium

Các nấm này sản sinh ra hai loại bào tở là đại bào tử và tiểu bào tử Trong đó, đại bào tử có dạng dài, hai đầu nhọn, cũng có dạng cong như lưõi liềm, không màu, có từ 3 - 4 vách ngăn Còn tiểu bào tử có hình trứng, không có hoặc có vách ngăn, không màu, nấm phát triển thích hợp nhất ở điều kiện nhiệt độ là 30°c

Các bào tử tồn tại rất lâu trong đất, sau đó xâm nhập vào rễ cây hoặc cổ rễ qua các vết xây xát do bị gió lay hoặc côn trùng trong đất cắn phá, ờ đất cốt cây dễ bị thiệt hại hơn so vối đất thịt

Biện pháp phòng trừ

Đê phòng trừ bệnh này, người trồng nhãn cần thường xuyên kiểm tra vưòn, phát hiện những cây sinh trưởng kém, kiềm trn cỗ rễ, nếu có dấu hiệu bệnh thì phai dùng thuốc gốc Metnlnxyl hay Ridomyl Gold để tưới vồo gốc, vun mô cao, thoốt nước tốt, bón vôi vào cuôì mùa nắng

Đối với những cây bị bệnh cần đào bò hốt gốc, rải vôi đổ Bốt trùng, sử dụng phfin hữu cơ đô tăng citòng nguồn dinh dưỡng cho cây, giảm tình trạng bệnh

6 Bệnh khố cành (Phoma sp.)

Triệu chứng

Bệnh này chủ yếu gây hại trên cùnh Dấu vốt bộnh lúc đẩu là hình bầu dục hoặc hình sợi dài, màu nâu, về sau vết bệnh lan rộng ra và có màu nâu đỏ, hơi lõm vào trong vỏ, trên dó xuất hiện các hạt nhỏ màu đen, đó là các bào tứ Sau một thòi gian vết bệnh tiếp tục lây lan quanh cành, vỏ cây bị nứt ra và khô, lố trên cành bị bệnh biên thành màu vàng và rụng, cuôì cùng cả đoan cành phía trên vết bệnh bị héo khô

Tác nhân gây hại và điều kiện phát sinh

Bệnh là do nấm Phoma sp gây ra Loại nấm hình thành phân sinh bào tử đơn bào, không màu, hình bầu dục

Bệnh phát triển và gây hại trên cây nhãn lâu năm, mà những cây ít được chăm sóc

Biện pháp phòng trừ

Chăm sóc đầy đủ để cây sinh trưỏng tốt

Bệnh có thể lây lan qua dụng cụ cắt tỉa, vì thế sau khi cắt tỉa và chuyển sang cây khác thì người làm vườn nên xử lý dụng cụ dao cắt

Hơn nữa, cần chặt bỏ những cành bị bệnh, tiêu hủy đi Rồi quét thuốc hoặc nước sơn vào các vết cắt đê tránh nhiễm bệnh chỗ vết thương

Mặt khác, nốu bệnh phát sinh nhiều thỉ nên dùng thuốc Bordeaux và cốc thuốc gốc đổng, Zineb, Mancosseb để phun lên cành

7 Bệnh đỏm bổ hóng

Triệu chứng

Bệnh này thường xuất hiện và gây hại nặng trên quả nhãn lúc quả sắp già, chín Đặc biệt, bệnh dễ phát sinh trong mùa mưa, những nơi có ẩm độ cao thì bệnh phát triển và lây lan rất nhanh

Tác nhăn gây bệnh và điều kiện phát sinh

Bệnh do nấm Phytophthora thường lưu trong đất nên các chùm quả gần mặt đất thường dễ bị nhiễm bệnh hơn trong mùa mưa, đây chính là nguồn lây lan cho các chùm quả phía trên và lây lan sang cây khác trong vườn

Nhũng quả bị bệnh thường bị thối, có màu nâu, lan dần từ vùng cuống quả trở xuống, làm cho quả nứt ra, cơm của quả bị thối nhũn, chảy nước có mùi hôi chua và có thể thấy tơ nấm trắng phát triển trên vết bệnh

Muốn cây nhãn không bị bệnh này thì nên trồng câ trên mô đất cao để giúp thoát nước tốt, tránh được bệnh phát triển và tấn công Đồng thời bón phân hữu co và cung cấp nấm đối kháng Trichoderma để giảm mầm bệnh trong đất

8 Bệnh thán thư (Colletotrichum gloeopsoriodes)

Triệu chứng

Bệnh thường phát sinh và gây hại trên lá, lộc non trên chùm hoa và quả

- Trên lá: Bệnh gây hại từ mép lá trỏ vào, lúc đầu vêt bệnh giống như các chấm, đốm nhỏ, sau đó liên kết thành từng mảng lốn, xung quanh có đường viền nâu sẫm

- Trên chồi non: Lúc đầu vết bệnh có dạng thấm nưổc, sau chuyển màu nâu tôi, chồi bị chết khô khi tròi nắng hoặc thối khi tròi mưa

- Trên hoa và quả non: vết bệnh hơi lõm xuống dạng chấm đen, làm cho hoa

và quả non chuyển sang màu đen và rụng

Tác nhân gây bệnh và điều kiện phát sinh

Bệnh do nấm Colletotrichum gloesporrioides gây ra

Bệnh phát sinh mạnh khi thời tiết ấm và ẩm trong tháng 3 và 4 Nếu trời sẽ mưa đúng vào thời kỳ ra hoa và hình thành quả non sẽ làm ảnh hưởng đến năng suất

9 Bệnh đấm rong

Triệu chứng

Bệnh phổ biến và gây hại nghiêm trọng trên lá nhất là vào thòi gian mưa ẩm, bệnh lan nhanh ỏ những vườn rậm rạp, không thông thoáng, điều kiện chăm sóc kém

Tác nhân gây bệnh và điều kiện phát triển

Nguyên nhân do tảo Cephaleuros virescens gây ra

Đốm bệnh có hình tròn, lúc đầu nhỏ khoảng từ 3 5mm hơi nhô lên trên mặt

lá do rong phát triển thành ung mịn, màu hơi vàng Đốm bệnh tròn có thể phát triển hơn lcm, khi đó đốm bệnh chuyển sang màu nâu ỏ giữa có phần màu vàng nâu (là bào tử của rong)

Hơn nữa, mặt dưới của vết bệnh thường chuyển từ màu nâu nhạt đến đậm do

mô lá bị hoại, tuỳ mức độ tấn công của rong Trên một lá có thể có nhiều đôrn làm cho lá bị vàng và rụng sớm

Biện pháp phòng trừ

Để phòng trừ bệnh này thì ngưòi trồng nhãn cần trồng cây vổi mật độ hợp lý, kết hợp với việc tỉa cành tạo I tán giúp cây thông thoáng sẽ giảm được tình trạng phát sinh bệnh

Ngoài ra, còn có thê phòng trị bệnh đốin rong bằng ! các loại thuốc gốc đổng Bordeaux, Copper B, Copper zinc, Coc-85,

10 Bệnh chùn ngọn (bệnh chổi rồng)

Triệu chứng

Bệnh xuất hiện các triệu chứng trên các lá, chồi non và ngay cả trên hoa, làm cho chồi lá, hoa không phát triển được và mọc thành chùm Các lá bị bệnh này không lốn lên được và chụm lại như bó choi, nên nó còn có tên là choi rồng Bệnh xuất hiện trên hoa thì làm cho hoa kém phát triển và khả năng đậu quả rất kém, quả kém phát triển

Bệnh này xảy ra ở các vưòn nhãn của từ năm 1955 và bệnh xuất hiện là do virus gây ra Tuy nhiên, một báo cáo gần đây của một số nhà khoa học Trung Quốc lại cho ràng bệnh này do nhện gây ra (Eriophyes dimocarpi Kuang)

Trong khi đó, các nhà khoa học Thái Lan thì cho rằng bệnh do Phytoplasma gây ra

Biện pháp phòng trừ

Cây nhãn bị bệnh có thể là do nhện gây ra, vì vậy biện pháp phòng trị chủ yếu

là phun thuốc trừ nhện, cắt tỉa, thu gom và đốt bỏ những cành bị bệnh

Ở Việt Nam do chưa có những nghiên cứu chính thức xác định tác nhân gây hại nên dựa vào kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học Thái Lan (do

Phytoplasma gây ra), một số nhà nghiên cứu ở Việt Nam đă đưa ra những biện pháp phòng trị như sau:

- Không lấy mắt ghép, vật liệu nhân giống từ những cây có triệu chứng bệnh

- Đầu tiên, cần cắt tỉa, thu gom và đem đi tiêu huỷ (đốt) những cành, lá, hoa

có triệu chứng bệnh

- Sau đó, phun thuốc trừ nhện khi cây ra nõn non hoa và ngay sau khi cắt tỉa ỏ mỗi lần thu hoạch bằng các loại thuốc như Coníìdor, Ortus, Comite phun liên tục 2 - 3 lần, mỗi lần cách nhau từ 7 - 10 ngày

- Phải xử lý dụng cụ nhân giông, dụng cụ cắt tỉa sau khi thu hoạch, khi

chuyển từ cây này sang cây khác đê tránh hiện tượng lây lan bệnh do

Phytoplasma gây ra

- Đặc biệt, đốỉ với những cây còn nhỏ có thể phun dầu khoáng SK Enspray hay DC - Tron Plus với nồng độ 0,5 - 0,75%, phun ướt đều trên tán lá, nhất là

lá non

Phương pháp ghép phòng căn bệnh "chôi rồng" trên cây nhăn

Từ khi căn bệnh “Chổi rồng” xuất hiện ỏ Nam bộ, chúng tôi chưa thấy giống XCV có biểu hiện bị bệnh (tức chúng kháng bệnh rất mạnh), nên việc tận

dụng gốc I nhãn TDB (giông nhiễm bệnh râ't nặng) làm gốc ghép cho giông XCV là rất “đúng sách”

Có nhiều vùng chuyên canh nhãn của miền Đông Nam bộ, thực tế có những vườn nhãn giông TDB được chủ vườn ghép giống XCV lên trên với mục đích chuyển đổi giống mới để có thu nhập cao, nhưng ngẫu nhiên vườn nhãn ghép này lại cho kết quả là cây không bị nhiễm bệnh “Chổi rồng” Cách nay

khoảng 6 năm, trên một sô" đài báo, các nhà khoa học đã khuyên bà con nên làm cách này để phòng ngừa bệnh “Chổi rồng” Gần đây nhất, kết quả nghiên cứu của tác giả Phạm Thị Thúy Yến cho biết: Khi ghép giống xcv lên gốc TDB đã bị bệnh, thì xcv không bị lây bệnh từ gốc TDB Như vậy các bạn cứ yên tâm, bệnh “Chổi rồng” không truyền từ gốc TDB đã bị bệnh sang giống xcv ghép trên nó

Đe ghép xcv lên gốc TDB, thì tùy theo gốc của cây TDB đã lớn hay còn nhỏ

mà các bạn có thể áp dụng một trong hai cách sau đây:

- Cách thứ nhất: Áp dụng cho trường hợp gốc của cây TDB còn nhỏ (lớn cổ bắp tay, bắp chân) thì có thể ghép trực tiếp ‘‘bo” của giống xcv lên gốc TDB Thường mỗi cây nhãn có vài cành cấp 1, chừa lại một cành làm “cành thỏ”, số còn lại sè ghép giống xcv lên Tại vị trí cách chỗ phân nhánh khoảng 10 - 20cm, chọn chỗ nhẵn nhụi để mỏ miệng ghép bằng cách dùng dao mỏng, sắc,

có mũi nhọn rạch 2 đường song song với thân của cành, mỗi đường dài 3cm, cách nhau l,5cm, phía dưới 2 đường song song này cắt một đường nằm ngang nôi liền hai đường này lại với nhau tạo thành hình chữ U (phần này tạm gọi là

“cửa sổ”) Trên cây nhãn XCV chọn những cành có độ lớn cỡ ngón chân cái, rồi chọn những mắt’ mầm còn tốt không bị biến dạng, sứt sẹo Sau đó, dùng mũi dao nhọn rạch bốn đường xung quanh tạo thành một hình chữ nhật có chiều dài nhỏ hơn 3cm và chiều rộng nhỏ hơn l,5cm (sao cho khi lắp vừa khít

với “cửa sổ” đã mở trên gốc ghép), phần này gọi là “bo” Dùng mũi dao nhọn bóc tách lớp vỏ trên “cửa sổ” sau đó bóc tách lấy “bo” trên cành giống (muốn

dễ tách “bo” giống, thì trước khi lấy “bo” khoảng 7110 ngày nên dùng dao khoanh một khoanh vỏ tại vị trí gốc của cành định lấy giấng; khoanh giống như khi khoanh vỏ để chiết) Đặt “bo” giống sao cho vừa khít với “cửa sổ” xong xuôi dùng dây nilông quấn vừa đủ chặt chỗ ghép Mỗi gốc TDB nên ghép 3 - 4 “bo” giống xcv, để sau này tạo ra cây nhãn có 3 - 4 cành là vừa

- Cách thứ hai: Áp dụng cho trường hợp gôc của giống TDB đã lớn Mỗi cây

để lại một “cành thở”, số còn lại nên cưa bỏ (cưa cách chỗ phân cành khoảng

20 - 30cm) sau khi cưa bón thêm phân, tưới nước giữ ẩm thường xuyên để chỗ cưa ra tược mới, chờ cho tược có độ lớn bằng ngón tay trổ của người lớn

là có thể ghép được Về cách ghép, cũng tiến hành tương tự như trên, nhưng

“cửa sổ” và “bo” giống chỉ dài 2cm và rộng lcm là vừa Giông nhu cách ghép trên, mỗi gốc TDB chỉ nên ghép từ 3 - 4 “bo” giống xcv là vừa

Sau khi ghép khoảng 2 - 3 tuần, mã dây nilông kiểm tra, nếu thấy “bo” giống còn sông thì cắt bỏ đoạn trên của chỗ ghép, cắt cách chỗ ghép khoảng l0cm (nếu áp dụng cách thứ nhất), hoặc 2 - 3cm (nếu áp dụng cách thứ hai) Sau khi cắt một thòi gian thì mắt mầm trên “bo" giông sẽ nẩy tược tạo thành cành nhãn xcv Khi tược ra lố non, cần chú ý đề phòng sâu đục gốn

lá, bọ cánh cứng ăn lố thường gây hại trong giai đoạn này Khi cành nhãn xcv ra nhiều lá, thì cần cắt bỏ “cành thỏ”

11 Chống rụng quả sinh lỷ cho nhãn

Vào trung và hạ tuẩn tháng 5, cây vải thường có đợt rụng quả sinh lý Để hạn chế hiện tượng bất lợi này, bà con cần áp dụng một sô’ biện pháp kỹ thuật sau

Tưới nước đủ ẩm cho vải: Giai đoạn này quả đang lớn nhanh, đảm bảo độ ẩm

70 - 75% độ ẩm đất ít nhất xung quanh tán vải Nếu trời không mưa cần tưới

đủ ẩm 10 - 15 ngày/lần Nếu gặp khô hạn, các loại phân khoáng, phân trung vi lượng hoà tan chậm, rễ cây hút dinh dưõng rốt khó khăn Cây thiếu nước, thiếu dinh dưỡng sẽ sinh ra tồng rời ỗ cuống quả, gây rụng quả sinh lý

Cần cung cấp đủ dinh dưỡng: Thời kỳ này vải cần rất nhiều dinh dưỡng, đặc biệt là kali để tổng hợp và vân chuyổn chất hữu cơ vể quả Việc cung cấp phân khoáng hợp lý cho vải cần căn cú vào tuổi của cây vải, mức độ sai của quả và chế độ dinh dưỡng của cây biểu hiện qua màu sắc của tán lá

Lá có màu xanh den biểu hiện cây thừa đạm cồn bón thêm phân kali cho vải Liều lượng 1 - 5kg/cây, bón dưới hình chiếu của tán lố, bốn thành 4 hốc

quanh tán cây, bón sâu 7 – l0cm

Lá có màu xanh nhọt, xanh vàng nên bón phân NPK (12:5:10) hoặc đạm: Kali

tỷ lệ 1:1, Liều lượng: 2 - 5kg NPK hoặc 0,5 - 2kg đạm urê + 0,5 - 2kg kali clorua

Lá có màu xanh trung bình (xanh màu lá chuối bánh tẻ) Bón phân với tỷ lệ l đạm : 21cali Liều lượng 0,6 - 2kg đạm urê + từ 1 - 4kg kali clorua Bón phân dưới hình chiếu của tán cây Bón theo hốc, 4 hốc cách đểu bốn hướng cây, độ sâu bón phân l0cm

Tốt nhất dùng sản phẩm vưòn sinh thái + gói bám dính phun cho vải, nhãn 10-15 ngày/lần khắc phục hiện tượng rụng quả non, tăng 20 - 30% năng suất, quả nhãn, vải to, ngoại hình đẹp, ăn thơm, ngọt hơn

Có thể phun chế phẩm: A-H503, Atonic hoặc K- H502 + Multy-K + chất bám dính cho vải 10 - 15 ngày/lần Vào thòi kỳ này cũng làm giảm quá trình rụng quả sinh lý, tăng năng suất chất lượng quả vải cuối vụ

Phòng trừ tốt một số sâu bệnh chính: Phun thuốc trừ sâu chứa hoạt chất

Fipronil (Regent 800WG, Rigell 800WG, Tango 800WG, Rhironil

800WG…) nồng dộ l,5g/201 nước hoặc nhóm hoạt ehàt sinh học Abamectin (Aetamec 20EC: Shepatin 36EC, Silsau 3.6EC ) 1 Oml/151 nước phun ướt tốn cây lúc quả lân bằng hạt đậu có tác dụng trừ các loại sâu hại như: Sâu đục cuống quả, nhện lông nhung, bọ xít

Bệnh sương mai, thán thư làm thối và rụng quả non tốt nhất dùng hai loại thuốc: Amistar 250EC hoặc hỗn hợp: Aliette 80WP + Bavistin 70FL hoặc thuốc Ridomin gold 72WP + Carbenzim 50WP, phun khoảng 1 - 2 lần, mỗi lần cách nhau 15-20 ngày Các loại thuốc này sau khi phun 4 - 5 giờ thuốc được cây hấp thụ, lưu dẫn trong thân, lá có tác dụng phòng trừ bệnh thời gian dài 10 -15 ngày, không sợ nước mưa rửa trôi

12 Phòng trừ một số sâu hại nhãn

- Bọ xít:

Là một trong những loại sâu hại quan trọng nhất đối với nhãn, vải Bọ xít thường đẻ trứng ỏ mặt dưới lấ nhãn thành từng ổ, mỗi ổ có từ 12 - 14 trứng màu xanh lục Sau khi đẻ từ 9 - 12 ngày thì trứng nở thành sâu non, Sau đó,

bọ xít non và bọ xít trưỏng thành đểu dùng vòi cắm vào để chích hút những chồi non, cuống hoa và những chùm quả non làm cho chổi và chủm hoa bị héo, quả non bị rụng, quá lớn bị thối gây ảnh hưởng đến nặíĩg suất, chất lượng quả

Họ xít dùng vòi chích hút chỗ tiếp giáp của 2 vỏ trấu để hút chất sữa làm hạt lép họặc lửng

Đặc điểm hình thái: Bọ xít trưởng thành có cánh màu nâu vàng, mình thon mảnh, chân dài, râu dài, có mùi hôi