tự học lập trình pascal tập i

Trong một chương trình Pascal hoàn chỉnh số lượng các từ khóa Begin bằng số lượng các từ khóa End6. Trong chương trình Pascal do các lệnh đều phải kết thúc bằng dấu; do đó số lượng các

NGUYEN QUANG HOA

—ET— GD.99 366/284-99 9 Mã số: PIK 86B9xế

Phần 1 Bồi tập

§1 GIGI THIEU TURBO PASCAL

BS Câu hỏi, ví dụ, bởi tộp

1 Em héy néi edch véo ra Turbo Pascal

9 Nêu cách chạy chương trinh Turbo Pascal

3 Hãy mô tả thực đơn của Pascdl

4 Hiện tại đang có những chương trình Turbo Pascal nao?

§ Để chạy uờ lập trình được trên ngôn ngữ Pascal,

em cân có tối thiểu các tệp (file) nào?

6 Mở một file mới uới tên tà HELLO.PAS, gõ chương trình sau:

4 Pascal dành cho hoe sinh

a Ghi file vao dia

b Hay thay thế tất cả các chữ "Wile" thành

"Writeln"

c Chuyển hơi dòng thứ 7 uè thứ 8 uào giữa hai dong thit 5 va thi? 6

d Đánh dấu khối các dòng từ dòng thứ 4 đến dòng thứ 8 sao chép uào sát trên dòng thứ 9

e Ghi file uừa thay đổi uào đĩa uới tên HELLO1.PAS (dùng lệnh Save As)

7 Mở file HELLO1.PAS vd ghỉ uào đĩa thành bốn file khác với tên là HELLO2.PAS, HELLO3.PAS, HELLO4.PAS va HELLOS.PAS

a Mé lén lượt tất cả các file HELLO1.PAS,

HELLO2.PAS, HELLO3.PAS, HELLO4.PAS uở HELLOS.PAS

b Chuyển đến các cửa sổ HELLO2.PAS uà HELLO4.PAS

uè đóng hai cửa sổ đó lại

8 Thế nào là khối uăn bản? Dùng khối ăn bản để

làm gì trong khi soạn thảo một chương trình Pascal?

9 Có bao nhiêu cách tạo khối trong Turbo Pascal?

10 Các tệp đuôi PAS uà BAK có ý nghĩa gì?

11 Làm thế nào để tra cứu, tìm kiếm trợ giúp trong khi em đang làm uiệc uới Turbo Pascal?

19 Làm thế nào để thoát khỏi chương trình Turbo Pascal?

£n Bởi tập về nhà

13 Nêu ý nghĩa của phín INSERT' trong soạn

thảo chương trình của Turbo Pascal

Writein('Day là màn hình của người sử dụng);

Writeln(Bấm một phím bất kỳ để đóng cửa sổ này);

Readkey;

Writeln(Đây là đóng thứ hai Bấm một phím bất + "ky dé lam tip’;

Readkey;

End

15 Nêu các thao tác sao chép uà dị chuyển khối vdn bản trong Turbo Pascal

16 Trén man hinh soan thdo cia Turbo Pascal 7.0 các em thấy uăn bản hiện lên uới những màu khác nhau, Các màu sắc như uây mang ý nghĩa gi?

17 Có thể soạn thảo chương trừnh Pascal bằng các

phân mêm soạn thảo khác như NC, BKED, VIETRES, được hay không?

18 Tên tệp chương trình của Pascal có thể có phân

mở rộng khác uới PAS được hay không? Vì sao?

19 Giá sử trên đĩa đã có hai tệp chương trình

Bail.pas vd Bai2.pas Lam thế nào để ghép hai tệp trên

thành một tệp uà đặt tên Bai3.pas?

20 Làm thế nào để tách một tệp chương trình

thành hai tệp con mà uẫn giữ nguyên không thay đổi tệp ban đầu?

21 Giả sử cho dãy số sau: 1 2 3 5 7

Chỉ bằng phép tính cộng em hãy dùng dãy trên để

tạo ra các số: 13, 30, 52

„22 Giả sử cho dãy sau: 3 5 17 94286

Cho phép biến đổi như sau: chuyển một số của dãy sang một 0‡ trí khác của dãy mà không ảnh hung đến các số còn lại

ø Em hãy tìm ra một cách dùng các pháp biến đổi

trên để đưa day trén vé theo thứ tự tăng dẫn

b Em hãy chỉ ra cách đạt được mục đích sau ít

pháp biến đổi nhất.

§2 CẤU TRÚC CHƯƠNG TRÌNH PASCAL

BS cau hdi, vi dy, bai tap

1 Nêu cấu trúc cơ bản của chương trình Pascal Phân nào là bắt buộc còn phần nào là không bắt buộc?

9 Làm thế nào để chạy một chương trình Pdscal?

3 Mở file HELLO.PAS uà chạy chương trừnh

4 Mở file HELLO1.PAS oà chạy chương trình

5 Để biển tra kết quả của một chương trình Pascal đã chạy em phải làm gi?

6 Mô file mới, gõ chương trình sau uà đặt tên là

For i:=1 to 10 do gt ;= gt*i:

Writeln(° Tích của mười số tự nhiên đầu tiên là”, gt); Readin;

End

œ, Chạy chương trình

b Thay số 10 bằng số 13 uà chạy chương trùnh

7 Thế nào là dịch chương trình trong bộ nhớ, thế nào là dịch chương trình ra tệp * exe?

8 Pascal danh cho hoe sinh

8 Khi biên dịch chương trình nếu có lỗi em phải

Heal the World

Heal the World Heal the World

11 Hai chương trình Pascdl sau khác nhau ở điểm

13 Trong các cụm từ sau, từ nào là từ khóa của ngôn ngữ Pascal:

begin, baby, constant, const, type, style, if, iff, colour, black,

ted, repeat, for, while, world, school, else, until, util, end,

finish, go, do, work

14 Em hãy nêu ý nghĩa của nhóm từ khóa Begin

End

1ã Trong các câu sau, mệnh để nào đúng, mệnh

đề nào sai? Vì sao?

a Các từ khóa trong phần khai báo của chương

trình Pascal là Const, Type, Vat, Procedure, Function

b Trong phần khai báo của chương trình Pascal,

từ khóa Const bắt buộc phải khai báo trước từ khóa Vat,

e Trong một chương trình Pascal hoàn chỉnh số

lượng các từ khóa Begin bằng số lượng các từ khóa End

d Trong chương trinh Pascal chi cho phép đúng 1

tần có từ khóa Vât

e Trong chương trình Pascal do các lệnh đều phải

kết thúc bằng dấu; do đó số lượng các ký hiệu; sẽ bằng đúng số lượng các lệnh của chương trình

LH Bai tap vé nha

16 Mở file mới, gõ chương trình sau va đặt tên là

TONG.PAS:

Program Tỉnh,

Uses CRT;

Var gt, i: integer;

10 Pascal dành cho học sinh

20 Chuong trinh sau viét ding hay sai, néu sai

thì phải sửa thế nào?

Program CT20;

Uses crt;

Var X,Y,Z:integer;

Begin

12 Pascal dành cho học sinh

22 Cho dãy số sau: 3 1 7 95

Cho phép 3 lần đổi chỗ, mỗi lên được đổi uị trí hai số bất kỳ Em hãy sắp xếp lại dãy trên theo thứ tự tăng dẫn

93 Cho dãy sốsau: 915462738

Cho phép đổi uị trí của hơi số bất hỳ trong dãy trên Em hãy sử dụng ít phép biến đổi nhất để đưa dãy trên uê theo thứ tự tăng dân Hãy chỉ các phép biến đổi

mà em dùng

24 Cho lưới ô uuông như hình uẽ dưới đây:

Giả sử độ dời các cạnh của lưới là 1 cm

a Hỏi rằng một đường dài nhất từ đình trái dưới

đến đỉnh phải trên của lưới sẽ dai bao nhiêu cm?

b Một đường ngắn nhất từ đỉnh trdi dưới đến đỉnh phải trên của lưới sẽ dài bao nhiêu cm?

2ð Hỏi có bao nhiêu cách biểu diễn số 10 thành tổng của các số tự nhiên, thứ tự các số hạng của tổng

không được tính (do đó, 10=3+T uà 10=T+3 là một cách

biểu diễn)?

§8 CÁC LỆNH LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN

a Cau hỏi, bởi tộp, ví dụ

1 a Phân biệt hai lệnh sau:

2 Các đoạn lệnh sau có tương đương uới nhau

không? (Về hết quả hiện chữ trên màn hình uà vi tri con tré man hinh)

14 Pascal dénh cho hoc sinh

(dau tién phai khai bdo bién, sau dé dung lénh Writeln)

4 Hay trd loi ré két qua gi hién trén man hinh, vi tri con tré man hinh sau khi đoạn chương trình sau

%

&

6 Cho a, b là hai số tự nhiên Hãy gán giá trị cho

a, b Tính 0à in ra trên mòn hình:

- Phần nguyên của phép chia d:b;

- Phần dư của phép chỉa a:b

7 Hãy viết chương trình dé in bang sau ra man

hinh (chit ¥ phén két qua chi duoc dé hai chit sé sau

dấu chấm phân thập phân):

7

12

8 Viết chương trình thể hiện dòng chữ:

Đây là chương trinh Pascal

chạy ngang trên màn hình

9 Viết chương trùnh thể hiện dòng chữ:

Đây là chương trình Pascal

chạy theo chiêu thằng đứng trên màn hình

10 Viết chương trình thể hiện dòng chữ:

Đây là chương trình Pascal

bằng cách đưa từng từ ra màn hình từ trái sang phải

11 Viết chương trình thể hiện dòng chữ:

Đây là chương trình Pascal

bằng cách đưa từng từ ra màn hình từ phải sang trái

19 Viết chương trình thể hiện dòng chữ PASCAL nhấp nháy trên màn hình

13 Viết chương trình in dong chit TURBO PASCAL

16 Pascal danh cho hoc sinh

lên mèn bình uới cách thể hiện nhấp nháy như sau: khi

chit TURBO hién thi PASCAL ẩn, khí TURBO dn thi PASCAL hién

1 Bởi tap vé nha

14 Hay kiém tra xem chuong trinh Pascal sau

được thực hiện như thế nào:

chạy theo chiêu thẳng đứng uào tâm của màn hình va

19 Các lệnh sau có thể hiện kết quả trên màn hình

như nhau không, 0 sao?

a Writeln(Hà nội là thủ đẻ của nước Viêt nam':30);

b Writeln(’Ha nội là thủ đô của nước Việt nam':31);

e Writeln(Hà nội là thủ đô của nước Việt nam':35);

18 Pascal dành cho học sinh

đ Writeln('Hà nội là thủ đô của nước Việt nam':40);

20 Hỏi có bao nhiêu cách biểu diễn số 10 thành

tổng các số tự nhiên khác nhau tùng đôi một? Em hãy

liệt bê tất cả các cách biểu diễn đó

21 Hỏi có bao nhiêu cách biểu diễn số 90 thành

tổng của 3 số tự nhiên thứ tự các số hạng không được

tính?

29 Số tự nhiên gọi là hoàn chỉnh nếu nó bằng tổng của tất cả các ước số thực sự của chính mình Em hãy tìm xem trong 100 số tự nhiên đầu tiên số nào là số hoàn chỉnh

23 Dãy số sau gọi là dãy Fibonaci:

ES Côu hỏi, bởi tap, ví dụ

1 Khi chạy chương trừnh sau, xâu “Hello" ở u‡ trí

2 ø Chuyện gì sẽ xảy ra khi uiết một bí tự uào góc

phải dưới của màn hình? `

6 Sau khi chạy chương trùnh sau sẽ có mấy chữ Á

End

3 Hay viét chuong trinh dé hién ra khung cửa sổ

„thư dưới đây mà không xoá những gì nằm ở ngoài cửa số:

4 Hãy uiết lại chương trình in của sổ giống như

bài 3 nhưng uới các chữ "Welcome", "Program", "Create",

"Enter" có màu sáng hơn bình thường

20 Pascal dành cho hoc sinh

5 Hãy in ra màn hình uà cho chạy thử chương

trình sau (chương trình in bản cửu chương)

Program Cuu_ Chuong;

2 Pascal danh cho hoe sinh

7 Viét chuong trinh thé hién dong chit PASCAL

chạy uòng tròn trên màn hình

8 Viết chương trình thể hiện mặt đồng hỗ như sau

9 Ta biét rang man hình máy tính chứa 2ã dòng

Hãy uiết chương trình in ra trên mỗi dòng của màn

hình cụm từ "Đây là dòng thứ xx", ở đây xx số dòng của màn hình

ban phim va tinh két qua a‘ sau 2 phép tinh:

End

11 Hãy uiết chương trình tính sỀ sau 3 phép tính

12 Viết chương trình nhập a tit ban phim va tinh

at chỉ bằng 3 phép tính

AI Bai tap vé nha

13 Viết chương trình in bằng cửu chương có dang sau trên màn hình:

Viết chương trinh nhdp va tinh a" sau 4 phép

Viết chương trình tính a' sau 5 phép tính Viết chương trình tính 8* sau 6 phép tính Viết chương trừnh tính aŠ% sau 6 phép tính Viết chương trình nhập lần lượt các môn học

24 Pascal dành cho học sinh của một tuân, mỗi ngày hai môn uà in ra Thời khóa biểu học tập của tuần

21 Viết chương trình dùng các ký tự ASCII mô

22 Viết chương trình dùng các ký tự ASCII mô

phẳng hình máy bay

23 Viết chương trình mô phông các hành uẽ dưới đây:

mẫu sau:

IA

©

§5 BIỂU THỨC SỐ HỌC

.£Ế Câu hỏi, bèi tệp, ví dụ

1 Có thể dùng ReadIn để dọc một hằng không?

Readin cé quy cách khéng? Vi du: ReadIn(i:4);

3 Viết chương trình tính giá trị của biểu thức sau 0à ín kết quả ra màn hình:

4 Viết chương trình tinh phan nguyên va phan

thập phân sau khi chia gid trị của biểu thức choc:

5a? - 4a?b + 10(b? + c}a - 50b - 20c

trong các trường hợp sau:

a A=3,0=6,¢23

b.A=-2,b=7,c=5

5 Viết chương trình tính số Mol cia nguyên tử có

trong 60g C, 30g Mg, 20g N, 50g O

In két qué ra man hinh dưới dạng sau:

Số Mol nguyên tử trong 60g C la: .

26 Pascal danh cho hoc sinh

6 Viết chương trùnh tính khối lượng của :

5 Mol Mg

7.1 Mol Mg

3 Mol Mg

4.5 Mol Mg oà in hết quả ra màn hình

7 Viết chương trình tính giá trị uà im ra hết quả của biểu thức:

X?y°(2x - xy)(x - 5y) - 100xy - 10x -200y

a Số nguyên lớn nhất không uượt quá X

b Số nguyên nhỏ nhất không nhỏ hơn X

14 Cho trước số tự nhiên N có ba chữ số Hãy tính xem số hàng trăm của N là bao nhiệu (Ví dụ uới N=245,

17 Biểu thức số học sưu trong Pascal sẽ được thực hiện sau bao nhiêu phép tính?

28 Pascal danh cho hoc sinh

19 Cho trước các giá trị X, Y, 7 Viết đoạn chương

trình hoán U‡ oòng quanh các giá trị trên: X nhận giá

tri, Y nhận giá trị 7, 2 nhận giá trị X

20 Chỉ ra thứ tự thực hiện các phép toán của biểu thức sau trong ngén ngit Pascal:

-X mod Y+Z div X*Y

21 Dựa trên cúc công thức sau:

1+2+3+ +n= nịn+1)/2

12+ 22+ 32 + „+ n? = nín+1)(2n+1)/6

Hãy uiết chương trình nhập sốn uà tính các tổng trên

§ 6 LENH IF

IRR) Câu hỏi, ví dụ, bài tệp

1 In tà cho chạy các chương trình sau:

Else (trước Else không có dấu;}

Writeln (Mau sé = 0! Không chia được !');

End

30 Pascal dinh cho hoc sinh

Bạn đã trúng tuyển (hoặc Bạn đã không trúng

tuyển cân cố gắng hơn nữa!) uới điêu kiện Tổng số điển

>= 1ð thông báo trúng tuyển nè ngược lại

3 Viết chương trình tính điểm trung bình của một học sinh dữ liệu nhập nào là điểm trung bình của các

môn: uăn, toán, lý, hoá, ngoại ngữ

DTB = (văn”2 + toán *3 + ly + hoa + NN*2)/9

In ra màn hình điểm trung bình của học sinh đó

va xếp toạ¿ học lực:

6 Viết chương trình nhập từ ban phim ba số thực

a, b, c va kiém tra xem chúng có phải là độ dài ba cạnh của một tam giác không?

7 Viết chương trình nhập từ bàn phím ba số thực

a, b, cud kiểm tra xem chúng có phải là:

a Ba cạnh của tam giác uuông không?

b Ba cạnh của tam giác tù bhông?

e Ba cạnh của tam giác nhọn không?

Và in kết quả ra màn hình,

8 Viết chương trình nhập từ bèn phím ba số thực bất kỳ uà kiểm tra xem chúng có phải là số hạng của

đương a, b, ơ, d Hãy kiểm tro xem bấn số trên có lập

thành bốn cạnh của một tứ giác hay không?

13 Viết chương trùnh nhập 4 số tit ban phim va kiém

tra xem chúng có tạo thành một cấp số cộng hay không?

Bòi lập về nhờ

14 Viết chương trình nhập 2 sé tw nhién N, M va

thông báo "Đúng" nếu N, M cùng tính chăn lễ, trong

trường hợp ngược lại thì thông báo "Sai"

32 Pascal dành cho học sinh

1ã Viết chương trình nhập 3 số thực X, Y, Z

Nấu X = Max(XY,2) thì thông báo "Đúng", ngược

lai thì thông báo "Sai"

16 Nhập số thực x từ bàn phín Hãy kiểm tra xem

X nằm trong hay ngoài các đoạn thang [-1,0] va [1,2}

17 Hàm số y=Í(x) được định nghĩa như sau:

x néu x >1

-X nếu x <-1 Nhap gid tri x tit ban phim va in ra man hinh {(x)

18 Các số tự nhiên từ 10 đến 99 được xếp ra thành một hàng: 10111213 9899

Cho trước số tự nhiên k (1<*k <=180), hãy tính xem

chữ số thứ k của hàng trên tính từ trái sang phải là

chữ số nào

19 Nhập 4 số nguyên a, b, œ d uà kiểm tra xem

chúng cá tạo nên cấp số nhân hay không

20 Hàm dấu d(x) được định nghĩa như sau:

1nếu X>Ũ

dịx) =0 nếu x=0

-1 nếu X<0 Việt đoạn chương trình nhập giá trị x va in ra d(x)

21 Số tự nhiên N được gọi là Palindrom nếu cách uiết thập phân của số đó là đối xứng, uí dụ 2112, 353 Cho số tự nhiên <10000, hãy kiểm tra xem nó có phổi

là số Palindrom hay không

22 Giả sử em có các tờ đơn uị tiền trị giá 1, 2 uà

ð đồng

œ Hỏi rằng uới các đơn uị tiền trên em có bao

nhiêu cách đổi 10 đồng?

b Câu hỏi tương tự uới 1ð đồng

23 Hỏi có bao nhiêu cách biểu diễn số 10 thành tổng của của các số tự nhiên khác nhau từng đôi một? (thứ tự củu các số hạng không được tính)

§ 7 LENH CASE

.E Câu hỏi, ví dụ, bởi tập

1, Gõ uà chạy thử chương trình sau:

34 Pascal dành cho học sinh

4,3,5,7,8,10,12: So_ngay := 31;

End; {cua Case thang}

Writeln('Số ngày của tháng, thang, ‘Nam’, Nam,

‘la’, So_ngay);

End

Hay giải thích ý nghĩa của chương trình trên

9 Viết chương trình nhập một số nguyên nhà hon

hoặc bằng 10 ó in ra màn hình kết quả bằng chữ

Ví dụ: 1in ra là một,

3in ra là hai

3 Viết chương trình hỏi uà đưa ra kết luận đánh

giá uề một học sinh theo mẫu sau:

PHIẾU ĐIỀU TRA Bạn hãy trả lời các câu hỏi sau bằng cách gõ 1, 2 hoặc 3:

a Trong giờ học bạn cĩ luơn luơn giơ tay phát biểu khơng?

36 Pascal danh cho hoc sinh bién nguyén i Trong trường hợp Ì=1 ín ra tổng a + Ð 0 Ì

= 4ïn ra thương alb

ð Lập trừnh nhập uào số tự nhiên n Đưa uào biến

nguyên ỉ; nếu Ì = † in ra n; nếu Ì=2 in rữ nề, Ì = 3 ïn ra ân,

Ì= 4n ra nẺ oà Ì = 5 ín ra n†t

6 Lập trình in ra số nghiệm của phương trình nghiệm nguyên phụ thuộc tham số nguyên Biết rằng uới

¡=0 phương trình oô nghiệm, uới Ì = 1 phương trừnh có hai

nghiệm X\ = 1, X; =3; Ì =2 phương trừnh có uô số nghiệm

7 Lập trừnh nhập uào hai số nguyên a, b Đưa oào biển hiểu liệt kê dạng tỉnh=(cong, tru, nhơn, chia) uà

in ra màn hình tổng, hiệu, tích, thương của œ uè b

trong từng trường hợp

8 Lập trình in ra số thứ tự cúc ngày trong tuần

bắt đầu từ: ngày đầu tiên là ngày thú hai, ngày số 8 là

9 Viết chương trình nhập từ bàn phím 3 số nguyên

dương Ngay, Thang, Nam Hãy hiểm tra xem 3 số đứa uào

(Chú ý: Năm nhuận tháng 2 có 29 ngày Năm nhuận nếu số năm là bội của 4 ngoại trừ các trường hợp

nó là bội của 100 nhưng lai khéng chia hết cho 400)

10 Cho trước 4 số thực a, by c, d Viết chương trình sắp xếp lợi các số này sao cho a <= b <= c <= d,

Bai tap vé nha

11 Cho trước 3 số thực a,b,c Không dùng một biến nào khác hãy uiết chương trình in ra số lớn nhất trong

3 số trên,

12 Cho trước 3 số thực x,y,z Viết chương trình in

14 Viết chương trình nhập 3 số tự nhiên Ngay,

Thang, Nam Hãy kiểm tru xem bộ 3 số trên có lập

thành một bộ Ngày, Tháng, Năm đúng không Nếu

đúng hãy tính xem đó là ngày thứ mấy kể từ đầu:

a Thế kỷ

b Công nguyên

1ã Giải phương trừnh tuyến tính một én số:

ax+b=0

16 Cho trước hai s6 tu nhién N va Year Year la

số năm dương lịch cần tính toán Hay viết chương

trình tính xem trong năm Year, ngày thứ N tính từ đầu

năm sẽ là ngày thứ mấy

17 Mật bàn cờ uua được đánh số u‡ trí là một cặp

số tự nhiên (l,D uới 1<=ij<=8

Cho trước u‡ trí của con mổ lò (iạjg) trên bàn cờ Tây tính các khả năng có thể của bước tiếp theo của con mã trên Kết quả thể hiện trên màn hành

18 Trên bàn cờ uua em hãy sắn xếp đúng 8 quân

Hậu sao cho không con nào có thể ăn được con nào

19 Trên bàn cờ oua bắt đầu từ u‡ trí (1,1) đặt một

quân Mã Em hãy từn cách đi quân mã đó qua tất cả

các ô của bàn cờ, mỗi 6 đúng 1 lẫn uò quay trổ uễ vi trí

ban đầu

38 Pascal dành cho học sinh

20 Một số tự nhiên bất kỳ N đêu có thể biểu diễn dưới dạng:

N=a/2*+ a2! + + a2” + ag

ở đây a, =0 hoặc 1 uới 0<=i<=k-1, ay =1,

Tu sẽ uiết ayay ayaạ là biểu diễn của số N dưới

1 Khi chạy chương trình Pascdl sau máy sẽ báo lỗi

gì, giải thích nguyên nhân uè cách giải quyết các lỗi đó:

For i:=1 to N do Lenh1;

For i:=1 to N do Lenh2;

3 Trong Turbo Pascal có cách nào để cho máy

chạy oà thực hiện từng lệnh bay từng nhóm lệnh của

chương trình hay không? Nêu các thao tác 0ò ý nghĩa

của công uiệc đó

4 Hãy dùng ngôn ngữ Pascadl để biểu diễn các

công thức tính biểu thúc sau: