Hạnh phúc ở ngay trước chúng ta, do chính con người tạo ra Thơ văn xuôi có lời kể xen đối thoại, dùng phép lặp lại, có sự biến hóa và phát triển ,hình ảnh thiên nhiên giàu ý nghõa tượng
Trang 1Thứ
tự Văn bản Tác giả Hoàn cảnh sáng tác Nội dung Đặc sắc nghệ thuật Mạch cảm xúc
1 Mây và
sóng
Ra- bin-dra-nat Ta- go
Bài thơ được viết bằng tiếng Ben- gan, in trong tập Si- su(Trẻ thơ) xuất bản năm
1909 và được chính Ìta- go dịch
ra tiếng Anh, in trong tập Trăng non xuất bản năm 1915
Bài thơ nhắc nhở mọi người rằng hạnh phúc không phải ở đâu xa xôi,
bi ẩn, không do ai ban cho Hạnh phúc
ở ngay trước chúng
ta, do chính con người tạo ra
Thơ văn xuôi có lời kể xen đối thoại, dùng phép lặp lại, có sự biến hóa và phát triển ,hình ảnh thiên nhiên giàu ý nghõa tượng trưng
Mạch cảm xúc của bài thơ:
- Lời đối thoại với mẹ là câu chuyện về “mây”
- Lời đối thoại với mẹ là câu chuyện về “sóng”
chí Chính
Hữu
+ Năm 1948
+ Khi tác giả cùng đồng đội tham gia chiến đấu trong chiến dịch Việt Bằng (thu đông 1947), đánh bại cuộc tiến quân quy mô lớn của
Vẻ đẹp chân thực giản dị và tinh thần đồng chí, đồng đội, thắm thiết, cảm động của anh bộ đội thời kháng chiến chống Pháp
Chi tiết hình ảnh động, giàu sức biểu cảm, ngôn ngữ cô đọng
Bài thơ theo thể thơ tự do,
20 dòng chia làm 2 đoạn cả bài thơ tập trung thể hiện hiện vẻ đẹp và sức mạnh của tình đồng chí, đồng đội, nhưng ở mỗi đoạn sức nặng của tư tưởng và cảm xúc được dẫn dắt để dồn tụ vào những dòng thơ gây ấn
Trang 2giặc Pháp lên
chiến khu Việt
Bắc
tượng sâu đậm (các dòng 7,17 và 20)
Sáu câu thơ đầu: Lý giải
về cơ sở của tình đồng chí
Câu 7 có cấu trúc đặc biệt (chỉ với một từ với dấu chấm than) như một phát hiện, một lời khẳng định sự kết tinh tình cảm giữa những người lính
Mười câu thơ tiếp theo:
Những biểu hiện cụ thể của tình đồng chí, đồng đội của người lính
+ Đó là sự cảm thông sâu
xa những tâm tư, nỗi lòng của nhau (Ruộng nương anh gửi bạn thân cày…… nhớ người ra lính)
+ Đó là cùng nhau chia sẻ những gian lao, thiếu thốn của cuộc đời người lính (Áo anh rách vai… Chân không giầy)
+ Sự lạc quan và tình đồng chí đồng đội đã giúp người lính vượt qua được những gian khổ, thiếu thốn ấy
Ba câu cuối: Biểu tượng giầu chất thơ về người lính
Trang 3Đoàn
thuyền
đánh cá
(thơ)
Huy Cận
+ Năm 1958 + Trong 1 chuyến
đi của tác giả về vùng mỏ Quảng Ninh
Bài thơ khắc họa nhiều hình ảnh đẹp, tráng lệ thể hiện sự hài hòa giữa thiên nhiên và con người lao động, bộc lộ niềm vui , niềm tự hào của nhà thơ trước đất nước và cuộc sống
-Sáng tạo hình ảnh thơ bằng liên tưởng, tương tượng phong phú, độc đáo
-Âm hưởng khỏe khoắn, hào hùng, lạc quan
Theo tình tự thời gian:
Cảm xúc của tác giả khi đoàn thuyền ra khơi
Cảm xúc khi đoàn thuyền đánh cá trở về
4
Lan Viên
+ Năm 1962 + Trích trong tập
“Hoa ngày thường chim báo bão”
Từ hình tượng con
cò trong những lời hát ru, ca ngợi tình
mẹ và ý nghĩa của lời ru đối với cuộc đòi mỗi con người
+ Vận dụng hình ảnh và giọng điệu lời ru của ca dao, có những câu thơ đúc kết được những suy nghĩ sâu xa
+ Hình ảnh con cò mang
ý nghĩa tượng trưng sâu sắc
Mạch cảm xúc của bài thơ ứng với sự phát triển của hình tượng con cò, hình tượng trung tâm xuyên suốt bài thơ, trong mối quan hệ với cuộc đời con người từ thơ
bé đến trưởng thành và suốt
cả đời người
- Bắt đầu từ hình ảnh con cò qua những lời ru tuổi ấu thơ
- Cánh cò đi vào tiềm thức của tuổi thơ, trở nên gần gũi và sẽ theo cùng con người trên mọi chặng đường của cuộc đời
Trang 4- Từ hình ảnh con cò, suy ngẫm và triết lí về ý nghĩa của lời ru và lòng mẹ đối với cuộc đời mỗi người
5
Bếp lửa
(thơ) Bằng Việt
+ Năm 1963 + Khi tác giả là sinh viên học nghành Luật ở nước ngoài
Qua hồi tưởng và suy nghĩ của người cháu
đã trưởng thành, bài thơ gợilại những kỉ niệm xúc động về người bà và tình bà cháu, đồng thời thể hiện long biết ơn của người cháu đối với bà
và cũng là tình cảm đói với quê hương, đất nước
+ Kết hợp giữa biểu cảm và miêu tả, tự sự
và bình luận + Ha sáng tạo, giàu ý biểu tượng: bếp lửa gắn liền với ha người
bà, làm điểm tựa khơi mọi kỉ niệm, cảm xúc
và suy nghĩ về bà và tình cảm bà cháu
Mạch cảm xúc của bài thơ rất tự nhiên, đi từ hồi tưởng đến hiện tại, từ kỉ niệm đến suy ngẫm: hình ảnh bếp lửa gợi về những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà tám năm ròng, làm hiện lên hình ảnh
bà với bao vất vả và tình yêu thương trìu mến dành cho đứa cháu; từ kỉ niệm, đứa cháu nay đã trưởng thành suy ngẫm và thấu hiểu về cuộc đời bà, về lẽ sống giản dị mà cao quý của bà; cuối cùng, người cháu muốn gửi niềm nhớ mong về bà
Trang 5Bài thơ
về tiểu
đội xe
không
kính
Phạm Tiến Duật
+ Năm 1969 + Trong thời kì khang chiến chông Mỹ
Ca ngợi vẻ đệp hiên ngang dũng cẩm của người lái xe Trường Sơn trong thời kì kháng chiến chống Mỹ
+ Giàu chất liệu hiện thực sinh động của cuộc sống chiến trường
+ Ngôn ngữ, giọng điệu giàu tính khẩu ngữ, mang nét riêng,
tự nhiên khỏe khoắn
Cảm xúc trong bài thơ được bắt đầu từ hình ảnh độc đáo
- những chiếc xe không kính vẫn băng băng ra chiến trường - một hình ảnh rất thực, thực đến trần trụi
Nguyên nhân của hiện tượng ấy cũng được giải thích rất thực bằng những câu thơ rất gần với văn xuôi, lại cao giọng điệu thản nhiên, gây được sự chú
ý về vẻ khác lạ của nó Rồi
từ đó, tác giả làm nổi bật hình ảnh những người lính lái xe trên tuyến
đường Trường Sơn Thiếu
đi những phương tiện vật chất tối thiểu lại là hoàn cảnh để người lái xe bộc lộ phẩm chất cao đẹp, sức mạnh tinh thần lớn lao của
họ, đặc biệt là tư thế hiên ngang, coi thường gian khổ, hiểm nguy, tâm hồn sôi nổi của tuổi trẻ, tình đồng chí đồng đội, ý chí chiến đấu vì giải phóng miền Nam thống nhất đất nước
Trang 6Khúc
hát ru
những
em bé
lớn trên
lưng mẹ
Ng Khoa Điềm
+ Năm 1971 + Thòi kì kháng chiến chống Mỹ
Tình yêu thương con gắn liền với tình yêu đất nước
và ước vọng của người mẹ dân tộc
Tà Ôi trong cuộc kháng chiến chống
Mĩ cứu nước
+ Giọng điêu tha thiết, ngọt ngào, trìu mến + Bố cục đặc sắc hai lời ru đan xen ở mỗi khổ thơ ạo nên một khúc hát ru trữ tình, sâu lắng
Mạch cảm xúc bao trùm toàn bài thơ:
-Thể hiện cảm xúc cảu người
mẹ thương con và thương
bộ đội
-Thể hiện cảm xúc của người
mẹ thương con và thương dân làng
-Thể hiện cảm xúc cảu người
mẹ thương con và yêu đất nước
Trang 7Viếng
lăng Bỏc
(thơ)
Viễn Phương
+ 1976
+ Sau khi đất nước được giải phúng vào dịp Lăng Bỏc được khỏnh thành, tỏc giả từ miền Nam
ra thăm lăng Bỏc
Lũng thành kớnh và niềm xỳc đọng sõu sắc của nhà thơ đối với Bỏc Hồ trong một lần từ miền Nam
ra thăm lăng Bỏc
Giọng điệu trang trọng
và tha thiết, nhiều hỡnh ảnh ẩn dụ đẹp và gợi cảm; ngụn ngữ bỡnh dị
cụ đỳc
- Cảm xúc của tác giả khi
đứng trớc lăng Bác
- Từ cảm xúc khi vào trong lăng thấy di hài cảu Bác, nhà thơ xúc cảm và suy ngẫm về lãnh tụ kính yêu đợc gợi lên
từ những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tợng: mặt trời, vầng trăng, trời xanh
- Cảm xúc của tác giả khi sắp phải trở về Miền Nam, niềm mong ớc thiết tha: muốn tấm lòng mình đợc mãi mãi ở lại bên lăng Bác
Trang 89 Sang thu
(nhan đề
có ý: đặt
từ sang
lên trước
từ thu,
nhằm
nhấn
mạnh vào
những
biến
chuyển
tinh tế
những
cảm nhận
của thiên
nhiên khi
mùa thu
về)
Hữu Thịnh Năm 1977
Cảm nhận tinh tế trước sự thay đổi của thiên nhiên khi mùa thu
Hình ảnh thiên nhiên được gợi tả bằng nhiều cảm giác tinh nhạy ngôn ngữ chính xác, gợi cảm
“ Sang thu” là một bức thông điệp giao mùa Mùa
hạ sang thu, khoảng khắc
ấy được diễn tả băng sự rung động tinh tế, sự traỉ nghiệm sâu sắc của nhà thơ
Mạch căm xúc xuyên suốt với 2 nội dung nổi bật: cảm nhận về thiên nhiên lúc sang thu và suy ngẫm về đời người khi chớm thu
Trang 9Ánh
trăng
Từ những hồi tưởng đến hiện tại bài thơ nhắc nhở con người hãy tôn trọng quá khứ và sống theo đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”
+ Giọng điệu tâm tình,
tự nhiên kết hợp giữa yếu tố trữ tình và tự sự + Hình ảnh giàu tính biểu cảm: trăng giàu ý nghĩa biểu tượng
Bài thơ là câu chuyện nhỏ được kể theo trình tự thời gian từ quá khứ đến hiện tại với các mốc thời gian trong cuộc đời mỗi con người
Dong cảm xúc của nhà thơ cũng được bộc lộ theo mạch tự sụ Theo dòng tự
sự ấy là mạch cảm xúc từ quá khứ đến hiện tại và lắng kết trong cái “giật mình” ở cuối bài thơ
Hải
+ 1980 + Khi tác giả lâm bệnh nặng
Cảm xúc trực tiếp trước mùa xuân của thiên nhiên và đất nước thẻ hiện ước nguyện chân thành góp mùa xuân nhỏ vào cuộc đời chung
Thể thơ năm chữ, nhạc điệu trong sáng tha thiết, gắn với hinh ảnh đẹp và giản dị, những ha so sánh, ẩn
dụ sáng tạo
Bài thơ bắt đầu bằng những cảm xúc trực tiếp trước vẻ đẹp và sức sống của mùa xuân thiên nhiên Từ đó mở
ra một hình ảnh trước mùa xuân đất nước: người cầm súng, người ra đồng Từ cảm xúc mạch thơ chuyển sang, biểu hiện suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ, đực nhập vào bản hòa ca của cuộc đời; 1 mùa xuân nho nhỏ góp vào một mùa xuân lớn Bằng
sự trở về với những cảm xúc thiết tha, tự hào về quê hương đất nước qua điệu dân ca xứ Huế
Trang 10Nói với
con
Y Phương
Băng lời trò chuyện với c0n, bài thơ thể hiện sự gắn bó, niềm tự hào về quê hương,
và đạo lí sống của dân tộc
Cách nói giàu hình ảnh, vừa cụ thể, gợi cảm vừa gợi ý nghĩa sâu sa
Thể thơ tự do, mạch cảm xúc tự nhiên Cách nói giàu hình ảnh mộc mạc mà vẫn giàu chất thơ, cụ thể mà giàu sức khái quát
Các biện pháp tu từ so sánh, điệp ngữ kết hợp với những cau thơ dài ngăn khác nhau góp phần không nhỏ vào việc diễn tả cuộc sống, cách suy nghĩ, cách thực hiện tình cảm cảu người miền núi
Giọng điệu tha thiết, trìu mến lúc bay bổng, nhẹ nhàng, lúc khuc triết, rành rọt, lúc mạnh
mẽ, sắc nhọn… tạo sự cộng hưởng hài hòa vơi những cung bậc tình cảm khác trong lời người cha nói
Bố cục chặt chẽ, từ ngữ giản dị mộc mạc như những lời nói
Bài thơ đi từ tình cảm gia đình mà mở rộng ra tình cảm quê hương, từ những
kỉ niệm gần gũi mà nâng lên thành lẽ sống Bài thơ
đã vượt ra khỏi phạm vi gia đình để mang một ý nghĩa khái quát: Nói với con nhưng cũng là để nói với mọi người về một tư thế, một cách sống