1 1 TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC BAÙCH KHOA TP HOÀ CHÍ MINH Khoa Kyõ Thuaät Xaây Döïng Gi ng viênả PGS TS NGUY N TH NG Ễ Ố E mail nthong56@yahoo fr Web www4 hcmut edu vn/~nguyenthong/index Tél (08) 38 651 592 09[.]
Trang 11
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
Gi ng viên ả : PGS TS. NGUY N TH NG Ễ Ố
E-mail: nthong56@yahoo.fr
Web: www4.hcmut.edu.vn/~nguyenthong/index
LậP & THẩM ĐịNH Dự aùN ĐầU TƯ
Chương 7-2: P hân tích độ nhay, rủi ro - Monte Carlo
GI I THI U V N Đ Ớ Ệ Ấ Ề PHÂN TÍCH RŨI RO
V i m t ph ớ ộ ươ ng án đ xu t trên c s so ề ấ ơ ở sánh v i các ph ớ ươ ng án khác C n ầ đánh giá « đ nh y » c a tiêu chí đánh giá ộ ạ ủ
hi u qu d án (ví d IRR, NPV, B/C,….): ệ ả ự ụ
Phân tích đ nh y; ộ ạ
Phân tích tình hu ng; ố
Phân tích b ng mơ ph ng (Monte Carlo) ằ ỏ PGS Dr Nguyễn Thống
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
3
LậP & THẩM ĐịNH Dự aùN ĐầU TƯ
Chương 7-2: P hân tích độ nhay, rủi ro - Monte Carlo
GI I THI U V N Đ Ớ Ệ Ấ Ề
Xét một biến nghiên cứu Z được mô tả với
các biến giải thích X,Y, :
Z = f(X,Y, )
Nếu X, Y là các biến xác suất Z là biến
xác suất
Nghiên cứu Z với các biến X, Y với quy luật
xác suất đã biết là nội dung lý thuyết
Monte Carlo.
Xem các d ng phân ph i xác su t sau ạ ố ấ
PGS Dr Nguyễn Thống
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
4
LậP & THẩM ĐịNH Dự aùN ĐầU TƯ
Chương 7-2: P hân tích độ nhay, rủi ro - Monte Carlo
PGS Dr Nguyễn Thống
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
) P , T , Z , Y , X (
F
p
F
5
PHÂN TÍCH RỦI RO VỚI MÔ PHỎNG
MONTE CARLO – HÀM THƯ VIỆN TRONG CRYSTAL BALL
PGS Dr Nguy n Th ng ễ ố
M/phỏng từ số liệu quá khứ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
Rexample
6
LậP & THẩM ĐịNH Dự aùN ĐầU TƯ
Chương 7-2: P hân tích độ nhay, rủi ro - Monte Carlo
CAC B ƯỚ C TH C HI N MƠ PH NG Ư Ệ O
1 XÂY D NG MƠ HINH Ư
Đây là mơ hình tốn h c trình bày m i quan h gi a o ố ệ ư
bi n đ u vào (bi n đ c l p) và bi n đ u ra c n ế ầ ế ộ ậ ế ầ ầ nghiên c u (bi n ph thu c) ư ế ụ ộ
2 XAC Đ NH MƠ HINH XAC SU T CHO BI N Đ U I Ấ Ê Â VÀO
D a vào s li u quá kh quan sát đ ự ố ệ ư ươ c
D a vào kinh nghi m c a các chuyên gia trong ự ệ ủ linh v c ự
N u c n dung ki m đ nh gi thuy t th ng kê ế ầ ê i ả ế ố đ ê
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
om
Trang 27
LậP & THẩM ĐịNH Dự aùN ĐầU TƯ
Chương 7-2: P hân tích độ nhay, rủi ro - Monte Carlo
CAC B ƯỚ C TH C HI N MƠ PH NG Ư Ệ O
3 XÂY D NG KHO NG GIA TR NG U NHIÊN Ư A I Â
T các quy lu t xác su t, m i bi n đ u vào s đ ư ậ ấ ơ ế ầ e ươ c
thi t ế l p ậ các kho ng ả giá tr i ng u â nhiên (các
kho ng giá tr này t o thành L P liên t c t 0 ả i ạ Ớ ụ ư
1)
4 TH C HI N MƠ PH NG Ư Ệ O
Phát s ng u nhiên ố â
T giá tr ng u nhiên Đ I CHI U b ư i â Ố Ê ướ c [3] giá
tr bi n ng u nghiên đ u vào (th c hi n cho t t i ế â ầ ự ệ ấ
Tính giá tr bi n nghiên c u t i ế ư ươ ng ng ư
Tr l i phát s ng u nhiên & ti p t c ghi nh n ở ạ ố â ế ụ ậ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
T k t qu l u l i c a bi n nghiên c u sau nhi u ư ế ả ư ạ ủ ế ư ề
l n phát s ng u nhiên: ầ ố â
Hàm m t đ xác su t c a bi n nghiên c u ậ ộ ấ ủ ế ư
Giá tr trung bình i
Ph ươ ng sai, đ l ch chu n ộ ệ â
Xác su t đ bi n nghiên c u trong các kho ng ấ ê ế ư ả giá tr quan tâm (<0, <a, > b, a<X<b,…) i
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
9
Ưu điểm của phương pháp mô phỏng
Đó là một phương pháp trung thực,
khách quan, đơn giản và linh hoạt
Có thể áp dụng để phân tích các
tình huống phức tạp
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
10
Đôi khi đây là phương pháp duy nhất có
thể áp dụng để nghiên cứu hiện tượng
Phương pháp mô phỏng cho phép đối thoại trực tiếp với chương trình tính để giải quyết vấn đề với việc đặt ra câu hỏi: C ái gì ? và
nếu
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
11
Phương pháp mô phỏng có khả năng cho
phép nghiên cứu ảnh hưởng luân phiên của
các biến lên kết quả của bài toán, t ừ đó ta
có thể xác định biến quan trọng nhất ảnh
hưởng đến kết quả (phân tích đ nh y) ộ ạ
Tiết kiệm được thời gian.
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
12
đưa vào các tình huống phức tạp so với các phương pháp khác dùng
trong phân tích rũi ro (phương pháp phân tích độ nhạy, phương pháp
phân tích tình huống)
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
om
Trang 313
Khuyết điểm
Mô phỏng không đưa lời giải tối ưu cụ thể như
các phương pháp khác : Quy hoạch tuyến tính,
PERT Phương pháp chỉ cho ra các kết quả dự
báo với các xác suất nhất định
Chúng ta phải tạo ra tất cả các điều kiện và
ràng buộc để khảo sát lời giải Bản thân phương
pháp mô phỏng không tự đưa ra lời gỉai
Lời giải của một vấn đề này thì thường không
chuyển được cho vấn đề khác Nói một cách khác
thì mỗi lời giải là cá biệt cho mỗi trường hợp
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
MONTE CARLO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
15
ph i xác đ nh các giá tr c a các ả ị ị ủ
bi n (xác su t) & nĩ s đ ế ấ ẽ ượ c dùng
cho tính tốn bi n đ u ra ế ầ
V n đ quan tr ng đây là làm th ấ ề ọ ở ế
nào đ cĩ th “ph n ánh” l i quy ể ể ả ạ
lu t xác su t c a m t bi n (các bi n ậ ấ ủ ộ ế ế
đ u vào) ầ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
16
K thu t phát s ng u nhiên ỹ ậ ố ẫ
& khơi ph c l i quy lu t xác ụ ạ ậ
su t đã bi t c a m t bi n ấ ế ủ ộ ế
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
17
Ví dụ : Ng ươ i ta mu n mơ ph ng ố ỏ
s kinh doanh c a 1 c a hàng ự ủ ư
bán v xe Đ co s li u, ng ỏ ê ố ệ ươ i ta
quan sát liên t c s l ụ ố ươ ng v xe ỏ
bán trong 200 ngày nh sau ư
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
18
S li u: ố ệ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
S l ố ươ ng bán (X)/ngày S ngày quan sát ố
0
1
2
3
4
5
10
20
40
60
40
30
T ng ơ 200
om
Trang 419
B NG XAC SU T A Ấ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
S l ố ươ ng bán
(X)/ngày
S ngày quan ố sát
Xác su t ấ
0
1
2
3
4
5
10
20
40
60
40
30
0.05 (10/200) 0.1 0.2 0.3 0.2 0.15
T ng ơ 200 1.0
20
L P & TH M Đ NH D AN Đ U T Ậ Ẩ I Ư Â Ư
Ch ươ ng 7-2: Phân tích đ nh y, r i ro - Monte Carlo ộ ạ ủ
• Xác su t tích lũy ấ
0.05 0.15 0.35 0.65 0.85 1.0
0.05 0.1 0.2 0.3 0.2 0.15
0
1
2
3
4
5
Xác su t tích lũy ấ Xác su t ấ
Bi n nghiên c u ế ứ
PGS Dr Nguy n Th ng ễ ố
21
L P & TH M Đ NH D AN Đ U T Ậ Ẩ I Ư Â Ư
Ch ươ ng 7-2: Phân tích đ nh y, r i ro - Monte Carlo ộ ạ ủ
• Xác su t tích lũy và kho ng s ng u nhiên: ấ ả ố ẫ
0.05 0.15 0.35 0.65 0.85 1.0
0.05 0.1 0.2 0.3 0.2 0.15
0
1
2
3
4
5
Xác su t tích lũy ấ Xác su t ấ
Bi n nghiên ế
c u ứ
T 01 ừ 05
T 06 ừ 15
T 16 ừ 35
T 36 ừ 65
T 66 ừ 85
T 86 ừ 00
Kho ng s ả ố
ng u nhiên ẫ
PGS Dr Nguy n Th ng ễ ố
22
L P & TH M Đ NH D AN Đ U T Ậ Ẩ I Ư Â Ư
Ch ươ ng 7-2: Phân tích đ nh y, r i ro - Monte Carlo ộ ạ ủ
S NG U NHIÊN & Ố Â
PGS Dr Nguy n Th ng ễ ố
23
L P & TH M Đ NH D AN Đ U T Ậ Ẩ I Ư Â Ư
Ch ươ ng 7-2: Phân tích đ nh y, r i ro - Monte Carlo ộ ạ ủ
Hàm phát s ng u nhiên s cho ố â e
các giá tr ng u nhiên thay đ i i â ơ
trong kho ng 0 và 1 co tính ả
ch t ấ là khi s l n phát s đ ố ầ ố ủ
l n thì t n su t xu t hi n c a ớ ầ ấ ấ ệ ủ
các giá tr t 0 đ n 1 này là i ư ế
b ng nhau ằ
L P & TH M Đ NH D AN Đ U T Ậ Ẩ I Ư Â Ư
Ch ươ ng 7-2: Phân tích đ nh y, r i ro - Monte Carlo ộ ạ ủ
T O S NG U NHIÊN Ạ Ố Â
B ng s ng u nhiên ả ố â
hàm Rand() trong Excel
PGS Dr Nguy n Th ng ễ ố
p
X
1
0
om
Trang 525
L P & TH M Đ NH D AN Đ U T Ậ Ẩ I Ư Â Ư
Ch ươ ng 7-2: Phân tích đ nh y, r i ro - Monte Carlo ộ ạ ủ
B NG S NG U NHIÊN A Ố Â
PGS Dr Nguy n Th ng ễ ố
52 6 50 88 53 30 10 47 99 37 66 91 35 32
37 63 28 2 74 35 24 3 29 60 74 85 90 73
82 57 68 28 5 94 3 11 27 79 90 87 92 41
69 2 36 49 71 99 32 10 75 21 95 90 94 38
98 90 94 36 6 78 23 67 89 85 29 21 25 73
96 52 62 87 49 56 59 23 78 71 72 90 57 1
33 69 27 21 11 60 95 89 68 48 17 89 34 9
50 33 50 95 13 44 34 62 64 39 55 29 30 64
88 32 18 50 62 57 34 56 62 31 15 40 90 34
90 30 36 24 69 82 51 74 30 35 36 85 1 55
50 48 61 18 85 23 8 54 17 12 80 69 24 84 26
PGS Dr Nguy n Th ng ễ ố
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
BẢNG SỐ NGẪU NHIÊN
99 37 66 91 35 32 0
29 60 74 85 90 73 59
27 79 90 87 92 41 9
75 21 95 90 94 38 97
89 85 29 21 25 73 69
78 71 72 90 57 1 98
68 48 17 89 34 9 93
64 39 55 29 30 64 49
62 31 15 40 90 34 51
30 35 36 85 1 55 92
17 12 80 69 24 84 92
27
39
5
90
10
5
88
9
3
50
8
2
33
6
5
98
5
4
69
4
4
82
3
3
37
2
3
52
1 Số ngẫu nhiên Số vỏ xe tiêu thụ
Mô phỏng
PGS Dr Nguy n Th ng ễ ố
VÍ DỤ THỰC HIỆN 10 MÔ PHỎNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
28
K T QU Ê A
PGS Dr Nguy n Th ng ễ ố
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
X (v xe) ỏ
p
0 1 2 3 4 5
29
M T S K T QU T MƠ PH NG Ộ Ố Ế Ả Ừ Ỏ
- Giá tr trung bình bi n nghiên c ú ị ế ư
- Đ l ch chu n bi n nghiên c u ộ ệ ẩ ế ứ
- Xác su t đ bi n nghiên c u năm trong kho ng ấ ể ế ứ ả
giá tr ị cho trước
- Xác su t đ bi n nghiên c u l n (nh ) h n m t ấ ể ế ứ ớ ỏ ơ ộ
giá tr đ nh s n ị ị ẳ
- ………
PGS Dr Nguy n Th ng ễ ố
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
30
CHÚ Ý
Xem hướng dẫn sử dụng Crystal Ball trong:
PTDuAn\Chuong 8-Crystall Ball
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH
Khoa Kỹ Thuật Xây Dựng
PGS Dr Nguyễn Thống
om