12 ôn tập bài toán dân số thảo nguyên

Để cho dễ hiểu và thuyết phục tác giả đã minh chứng bằng câu chuyện kén rể của nhà thông thái từ một bài toán cổ dựa trên một bàn cờ gồm 64 ô.. Câu chuyện về cấp số nhân của số thóc trên

Trang 1

BÀI TOÁN DÂN SỐ

ÔN TẬP

- Thái

Trang 2

An-Bài toán dân số là văn bản đề cập đến vấn đề nhức nhối đã đặt ra từ lâu đó là tốc độ gia tăng dân số Để cho dễ hiểu và thuyết phục tác giả đã minh chứng bằng câu chuyện kén rể của nhà thông thái từ một bài toán cổ dựa trên một bàn cờ gồm 64 ô Dựa theo bài toán cổ trong bài thì từ khi khai thiên lập địa đến năm 1995 dân số thế giới đã đạt đến ô thứ 30 với điều kiện mỗi gia đình chỉ có hai con Nhưng trên thực tế mỗi người phụ nữ có thể sinh nhiều hơn hai con trong suốt cuộc đời Tính theo bài toán cổ mà tác giả đưa ra thì dân số thế giới đã bắt đầu sang ô thứ 31 của bàn cờ Từ đó tác giả nêu lên vấn đề mấu chốt về sự tồn tại của con người đó chính là cần kiềm hãm tốc độ gia tăng dân số như hiện nay

Trang 4

Trò chơi ôn tập

Trang 5

NHỔ CÀ RỐT

Trang 6

Bác ơi ! Cháu đói lắm bác cho cháu củ cà rốt

được không ạ ?

Được chứ Nhưng để ta xem con ở trường có học hành đàng hoàng không

Trang 7

A Báo Giáo dục và Thời đại

Văn bản Bài toán dân số được trích từ

Trang 8

Nguyên nhân chính của sự gia tăng

dân số là gì?

A B C D

A Do khả năng sinh con của người phụ nữ là rất lớn.

B Do không có biện pháp kế hoạch hóa gia đình

C Do kinh tế thấp kém.

•D Do con người, nhất là người phụ nữ chưa được hưởng quyền lợi giáo dục.

Trang 9

Phần cuối cùng của văn bản nêu lên

điều gì?

A B C D

A Các nước Châu Phi chậm phát triển lại sinh con rất nhiều

B Khẳng định phụ nữ có thể sinh rất nhiều con

C Lời kêu gọi loài người cần kiềm chế tăng dân số, kêu gọi loài người cần kiềm chế tốc độ gia tăng dân số.

D Khẳng định bài toán dân số và kế hoạch hoá gia đình đã được đặt ra từ thời cổ đại

Trang 11

Theo em, con đường nào là con đường tốt

nhất để hạn chế gia tăng dân số?

A B C D

•A : Khuyến khích người dân lập gia đình muộn

•B : Đề ra chỉ tiêu mỗi gia đình chỉ có một đến hai con

•C : Xử phạt nặng những gia đình vi phạm chính sách kế hoạch hoá gia đình

•D : Nâng cao dân trí, tăng cường giáo dục tuyên truyền.

Trang 12

Chủ để bao trùm của văn bản bài toán

dân số là gì?

A B C D

A : Thế giới đang đứng trước nguy cơ gia tăng dân số quá nhanh

B : Bùng nổ và gia tăng dân số quá nhanh là một hiểm họa cần báo động

C : Khống chế sự gia tăng dân số quá nhanh là con đường

“tồn tại hay không tồn tại” của chính loài người

D : A, B, C đều đúng

Trang 13

Số thóc dùng cho các ô của bàn cờ được tác giả liên tưởng đến vấn đề gì?

A B C D

A Dân số thế giới

B Tỉ lệ gia tăng dân số thế giới rất cao

C Dân số ở châu Phi

D Khả năng sinh con của phụ nữ

Trang 14

A Lập luận kết hợp tự sự

Văn bản Bài toán dân số được viết

theo phương thức nào?

A B C D

B Lập luận kết hợp thuyết minh

C Lập luận kết hợp miêu tả

D Lập luận kết hợp biểu cảm

Trang 15

A Câu chuyện về cấp số nhân của số thóc trên bàn cờ.

Tác giả dẫn câu chuyện gì để đề cập

đến bài toán dân số?

A B C D

B Câu chuyện không một người nào có đủ thóc để lấy được cô con gái nhà thông thái

C Câu chuyện nhà thông thái tìm người chồng giỏi chơi

cờ cho con gái

D Cả A, B, C đều đúng

Trang 16

Bộ đề đọc hiểu

Trang 17

ĐỀ ĐỌC- HIỂU SỐ 1

Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

“Đó là câu chuyện từ một bài toán cổ, kể về việc kén rể của nhà thông thái Nhà thông thái nọ có một cô con gái rất đẹp Đến tuổi cập kê, cô gái cần tuyển một đấng phu quân Rất nhiều chàng trai đến dự thi Được làm rể nhà thông thái là điều vô cùng hấp dẫn, nhất là đối với con cái của những nhà giàu có Nhà thông thái đưa ra một bàn cờ tướng gồm 64 ô Ông yêu cầu các chàng trai thực hiện theo điều kiện sau: đặt một hạt thóc vào ô thứ nhất; ô thứ hai đặt hai hạt thóc; và các ô tiếp theo số thóc cứ thế nhân đôi Ai đủ số thóc theo yêu cầu của bài toán thì sẽ là chồng của cô gái Ban đầu ai cũng tưởng có gì mà không

đủ Nhưng rồi kết cục … không chàng trai nào đủ thóc để lấy được cô gái Số thóc được tính ra theo bài toán cấp số nhân ấy, nhiều đến mức có thể phủ khắp

bề mặt trái đất này Một con số kinh khủng biết nhường nào!”

(Ngữ văn 8, tập 1)

Trang 18

Câu 1 Đoạn văn trên được trích trong văn bản nào? Của ai?

Câu 2 Đoạn văn nói về vấn đề gì?

Câu 3 Nhà thông thái đã đưa ra điều kiện gì với các chàng trai đến dự thi? Có

chàng trai nào hoàn thành điều kiện đó không? Vì sao?

Câu 4 Trong đoạn trích có sử dụng một câu cảm thán, đó là câu nào?

Trang 19

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 1 - Hướng dẫn trả lời

“Đó là câu chuyện từ một bài toán cổ, kể về việc kén rể của nhà thông thái Nhà thông thái nọ có một

cô con gái rất đẹp Đến tuổi cập kê, cô gái cần tuyển một đấng phu quân Rất nhiều chàng trai đến

dự thi Được làm rể nhà thông thái là điều vô cùng hấp dẫn, nhất là đối với con cái của những nhà giàu có Nhà thông thái đưa ra một bàn cờ tướng gồm 64 ô Ông yêu cầu các chàng trai thực hiện theo điều kiện sau: đặt một hạt thóc vào ô thứ nhất; ô thứ hai đặt hai hạt thóc; và các ô tiếp theo số thóc cứ thế nhân đôi Ai đủ số thóc theo yêu cầu của bài toán thì sẽ là chồng của cô gái Ban đầu ai cũng tưởng có gì mà không đủ Nhưng rồi kết cục … không chàng trai nào đủ thóc để lấy được cô gái Số thóc được tính ra theo bài toán cấp số nhân ấy, nhiều đến mức có thể phủ khắp bề mặt trái đất này Một con số kinh khủng biết nhường nào!”

(Ngữ văn 8, tập 1)

Câu 1 Đoạn văn trên được trích trong văn bản nào? Của ai?

 Trích trong văn bản “Bài toán dân số”, tác giả Thái An

Câu 2 Đoạn văn nói về vấn đề gì?

 Việc kén rể của một nhà thông thái  Dự báo về vấn đề gia tăng dân số

Trang 20

Câu 3 Nhà thông thái đã đưa ra điều kiện gì với các chàng trai đến dự thi?

Có chàng trai nào hoàn thành điều kiện đó không? Vì sao?

 Điều kiện: Nhà thông thái đưa ra một bàn cờ tướng gồm 64 ô Ông yêu cầu

các chàng trai thực hiện theo điều kiện sau: đặt một hạt thóc vào ô thứ nhất;

ô thứ hai đặt hai hạt thóc; và các ô tiếp theo số thóc cứ thế nhân đôi Ai đủ

số thóc theo yêu cầu của bài toán thì sẽ là chồng của cô gái

- Không chàng trai nào hoàn thành được Vì đó là một con số khổng lồ, nhiều

đến mức có thể phủ khắp bề mặt trái đất này.

Câu 4 Trong đoạn trích có sử dụng một câu cảm thán, đó là câu nào?

 Câu cảm thán: Một con số kinh khủng biết nhường nào!

Trang 21

“ Đừng để cho mỗi con người trên trái đất này chỉ còn diện tích bằng một hạt thóc Muốn thế phải góp phần làm cho chặng đường đi đến ô thứ 64 càng dài lâu hơn, càng tốt Đó là con đường “tồn tại hay không tồn tại” của chính loài người

Câu 1 PTBĐ chính của đoạn văn là gì?

Câu 2 Xác định kiểu câu theo mục đích nói và chức năng của chúng trong câu

“Đừng để cho mỗi con người trên trái đất này chỉ còn diện tích bằng một hạt thóc”

Câu 3 Em hiểu “ phải góp phần làm cho chặng đường đi đến ô thứ 64 càng

dài lâu hơn, càng tốt “ nghĩa là gì?

Câu 4 Nêu ý chính của đoạn văn bằng một câu văn

Câu 5 Theo em xã hội hôm nay gặp phải những áp lực nào từ vấn đề dân số?

Trang 22

Câu 1 PTBĐ chính của đoạn văn là gì?

 PTBĐ chính: nghị luận

Câu 2 Xác định kiểu câu theo mục đích nói và chức năng của chúng trong câu “Đừng để cho mỗi con người trên trái đất này chỉ còn diện tích bằng một hạt thóc”

 Câu cầu khiến, thực hiện hành động khuyên.

Trang 23

Câu 3 Em hiểu “ phải góp phần làm cho chặng đường đi đến ô thứ 64 càng dài lâu hơn, càng tốt “ nghĩa là gì?

 Nghĩa là: làm chậm lại, làm cho sự di chuyển đến ô 64 càng chậm càng tốt 

Làm chậm, làm giảm, hạn chế sự gia tăng và bùng nổ dân số.

Câu 4 Nêu ý chính của đoạn văn bằng một câu văn

 Đoạn văn là những lời cảnh báo, cân nhắc và là lời giải cho bài toán dân số

Trang 24

Câu 5 Theo em xã hội hôm nay gặp phải những áp lực nào từ vấn đề dân số?

Trang 25

Bộ đề TẬP LÀM VĂN

Trang 26

Phân tích bài “Bài toán dân số” của tác giả Thái An

MỞ BÀI

THÂN BÀI

KẾT BÀI

Trang 27

MỞ BÀI

- Khẳng định vấn đề dân số là vấn đề quan trọng hàng đầu trong các

vấn đề toàn cầu.

- Khái quát về văn bản Bài toán dân số: là văn bản nhật dụng đề cập

đến vấn đề cấp thiết vừa lâu dài của đời sống nhân loại đó là vấn đề dân số thế giới và hiểm hoạ của nó.

Trang 28

MỞ BÀI MẪU Từ xưa đến nay, dân số vẫn luôn là một vấn

đề quan trọng, thu hút sự quan tâm của mọi người và xã hội không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới Văn bản "Bài toán dân số" của Thái An đã phân tích, bàn luận tương đối sâu sắc về vấn đề nóng bỏng, cấp thiết ấy của toàn xã hội.

Trang 29

THÂN BÀI

a Nêu vấn đề dân số và kế hoạch hoá gia đình

- Đưa ra hai giả thuyết về bài toán dân số: được đặt ra từ thời cổ đại hay vài chục năm gần đây.

- Trình bày quan điểm người viết:

+ Lúc đầu: không tin

+ Sau đó: “sáng mắt ra”

⇒ Bài toán dân số và kế hoạch hoá gia đình được đặt ra từ thời cổ đại.

⇒ Cách đặt vấn đề bất ngờ, hấp dẫn Khẳng định tác giả nhận thức ⇒ vấn đề rất rõ và sâu sắc.

Trang 30

THÂN BÀI

b Từ bài toán cổ đến bài toán dân số

- Bài toán cổ: Số thóc tăng theo cấp sô nhân, nhiều vô kể Không khó ⇒ nhưng không thực hiện được.

⇒ Dẫn chuyện nhằm so sánh với sự gia tăng dân số của loài người.

⇒ Đánh giá: một con số kinh khủng Thái độ bất ngờ, lo lắng ⇒

- Đưa ra câu chuyện về dân số: Ban đầu thế giới có hai người, đến

1995 thế giới có 5,63 tỉ người và đạt đến ô thứ 30 trên bàn cờ.

⇒ Thuyết minh bằng số liệu và cách so sánh Dân số tăng rất nhanh ⇒

Trang 31

THÂN BÀI

b Từ bài toán cổ đến bài toán dân số

- Đưa ra câu chuyện về khả năng sinh con của người phụ nữ:

+ Tỉ lệ sinh con (tự nhiên) ở các nước châu Phi, châu Á là rất lớn.

+ Châu Phi có tỉ lệ sinh con ở người phụ nữ lớn hơn châu Á.

⇒ Tác giả muốn giải thích sự gia tăng dân số liên quan chặt chẽ và trực tiếp đến tỉ lệ sinh con tự nhiên của người phụ nữ.

⇒ Cái gốc của vấn đề chính là việc kế hoạch hoá gia đình.

Trang 32

THÂN BÀI

c Lời đề nghị của tác giả

- Đừng để cho mỗi con người trên trái đất này chỉ còn diện tích một hạt thóc.

- Muốn có đất sống phải sinh hạn chế sự gia tăng dân số.

⇒ Lời đề nghị ngắn gọn nhưng xác đáng: Cảnh báo và kêu gọi mọi người giảm thiểu sự gia tăng dân số.

Trang 33

KẾT BÀI

- Khái quát thành công về nghệ thuật làm nên thành công về nội

dung: Sử dụng kết hợp các phương pháp so sánh, dùng số liệu phân

tích, lập luận chặt chẽ, ngôn ngữ khoa học, giàu sức thuyết phục.

- Liên hệ thực tế và nâng cao nhận thức bản thân

Trang 34

KẾT BÀI MẪU

Tóm lại, văn bản "Bài toán dân số" của Thái An với việc sử dụng các dẫn chứng, số liệu chính xác cùng cách lập luận chặt chẽ, sắc bén đã đưa đến cho người đọc những suy ngẫm về sự gia tăng dân số hiện nay Từ những con số im lặng, nó đã được đánh thức để cảnh báo với chúng ta về những hiểm họa trong sự sống còn của con người Đồng thời, qua đó mỗi người sẽ tự đặt ra cho mình những giải pháp

và trách nhiệm để hạn chế tốc độ gia tăng dân số

Trang 35

Viết đoạn văn NLXH về sự ảnh hưởng của gia tăng dân số

MỞ ĐOẠN

THÂN ĐOẠN

KẾT ĐOẠN

Trang 36

- Giới thiệu về vấn đề gia tăng dân số Đó là sự tăng lên

quá nhanh về số dân trong một đất nước nói riêng và trên thế giới nói chung Và ngày nay, nó là một thực trạng đáng báo động và cần được giải quyết.

Trang 37

sự gia tăng trên phạm vi toàn cầu.

Trang 38

- Một tỷ người, một phần sáu dân số thế giới hay một phần

ba dân số đô thị, hiện đang sống ở các khu đô thị tồi tàn, vốn được coi là “mảnh đất màu mỡ” cho các vấn đề xã hội như tội phạm, ma túy, nghiện rượu hay thất nghiệp, nghèo đói

Trang 40

- Sự chênh lệch giữa tỉ lệ sinh – tử:

+ Trong giai đoạn đầu lịch sử phát triển nhân loại, tỷ lệ sinh cao do nhu cầu duy trì lòi giống và lực lượng sản xuất phục vụ cho sự phát triển xã hội Khi đó, tỷ lệ tử cũng khá cao do điều kiện sống còn hạn chế, dịch bệnh, thiên tai,…

+ Trong giai đoạn bùng nổ dân số, tỉ lệ sinh vẫn được duy trì; tỉ lệ tử có xu hướng giảm do điều kiện sống được nâng cao, y học phát triển,…

Trang 41

- Quan điểm lạc hậu: Tại một số quốc gia, vẫn tồn tại một

số quan niệm lạc hậu như sinh nhiều con, tư tưởng trọng nam khinh nữ,… Điều này khiến cho tỉ lệ sinh cao, mất cân bằng giới tính thậm chí là bùng nổ dân số

Trang 42

- Suy giảm nguồn tài nguyên thiên nhiên

- Tăng mức độ ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước, ô nhiễm đất và ô nhiễm tiếng ồn.

Trang 45

- Khẳng định lại vấn đề: vấn đề gia tăng dân số hiện nay

vẫn là một bài toán khó trong xã hội

- Liên hệ bản thân: mọi người cùng chung tay để vì một

tương lai tốt đẹp hơn

Tiêu đề	Ôn tập bài toán dân số Thảo Nguyên
Tác giả	Thái An
Trường học	Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội
Chuyên ngành	Địa Lý
Thể loại	Bài tập dân số
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	45
Dung lượng	18,2 MB