Ngắm trăng (1)

Chỉ ra nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?. Dịch nghĩa: Trong tù không rượu cũng không hoa, Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào.. Dịch thơ bản dịch của Nam Trân Trong

Kiểm tra bài cũ

? Đọc thuộc lòng bài thơ "Tức cảnh Pác Bó" Chỉ ra nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ? Em hiểu gì về Bác?

Nội dung:

•Hiện thực cảnh sinh hoạt bình dị, nề nếp, gian khổ, thiếu thốn nhưng hết sức lạc quan, tự tin, yêu đời, yêu thiên nhiên của người chiến sĩ cách mạng

•Vẻ đẹp tinh thần lạc quan, phong thái ung dung của bác Hồ trong cuộc sống cách mạng gian lao ở Pác Bó Với người, làm cách mạng và sống hòa hợp với thiên niên là niềm vui lớn

Nghệ thuật:

•Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng

•Là bài thơi tứ tuyệt bình dị, pha lẫn giọng đùa vui tươi, phấn chấn

•Ý thơ tự nhiên, phóng khoáng

Tiết 85: Bài 21

Văn bản: NGẮM TRĂNG

(Hồ Chí Minh)

Tiết 86 - Bài 22: Văn bản: NGẮM TRĂNG (Hồ Chí Minh)Minh)

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

- Hồ Chí Minh: (1890 – 1969)

- Tên khai sinh: Nguyễn Sinh Cung.

- Quê: làng Sen, xã Kim Liên, Nam Đàn,

Nghệ An.

- Xuất thân trong một gia đình nhà Nho

yêu nước.

- Là nhà cách mạng vĩ đại của dân tộc và

quốc tế cộng sản.

- Là một danh nhân văn hóa, một nhà văn,

nhà thơ lớn của dân tộc.

? So sánh tính hàm súc của ngôn từ giữa văn bản gốc với văn bản dịch.

Tiết 86 - Bài 22: Văn bản: NGẮM TRĂNG (Hồ Chí Minh)Minh)

I TÌM HIỂU CHUNG.

1 Tác giả - tác phẩm.

- Bài thơ được Bác Hồ viết trong

nhà tù của Tưởng Giới Thạch

- Là bài thơ số 20 trong tập thơ

“Nhật kí trong tù”

* Ưu điểm: - Giữ được thể thơ

Câu 1: dịch sát nghĩa

* Hạn chế:

- Câu 2:

+ Nguyên tác là một câu hỏi

- Câu 3,4 Trong nguyên tác có kết cấu đối khá chặt chẽ

Phiên âm:

Ngục trung vô tửu diệc vô hoa,

Đối thử lương tiêu nại nhược hà ?

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt,

Nguyệt tòng song khích khán thi gia.

Dịch nghĩa:

Trong tù không rượu cũng không hoa,

Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?

Người hướng ra trước song ngắm trăng

sáng,

Từ ngoài khe cửa, trăng ngắm nhà thơ.

Dịch thơ (bản dịch của Nam Trân)

Trong tù không rượu cũng không hoa,

Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ

(Hồ Chí Minh, Nhật kí trong tù,

Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3,

NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000)

+ Trong bản dịch làm mất kiểu câu

và dấu chấm hỏi

- Bản dịch làm mờ đi cấu trúc đăng đối

2 Chú thích

- Minh:

-Nguyệt:

- Tửu:

- Nhân:

- Khán:

Sáng Trăng Rượu Người Xem, nhìn

3 Thể loại – bố cục và Phương thức biểu đạt

- Thể loại:

- Bố cục:

- Phương thức:

Thất ngôn tứ tuyệt Khai

4 phần: Thừa Chuyển Hợp

Biểu cảm trực tiếp

4 Nhan đề:

Vọng nguyệt: Ngắm trăng - > đề tài phổ biến trong thi cổ

Tiết 86 - Bài 22: Văn bản: NGẮM TRĂNG (Hồ Chí Minh)Minh)

II ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN.

1 Đọc.

2 Tìm hiểu văn bản.

Tiết 86 - Bài 22: Văn bản: NGẮM TRĂNG (Hồ Chí Minh)Minh)

a Hoàn cảnh ngắm trăng của

nhà thơ.

-Hoàn cảnh: Bác ngắm trăng

trong cảnh tù đày

-Điều kiện: điệp từ “không”-

không rượu, không hoa->

khẳng định sự thiếu thốn nơi

ngục tù.-> Hoàn cảnh đặc

biệt

- Khung cảnh: đêm trăng đẹp

? Câu thơ đầu cho em biết Bác ngắm trăng trong hoàn cảnh nào?

Dịch thơ

Trong tù không rượu cũng không hoa,

Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;

Phiên âm:

Ngục trung vô tửu diệc vô hoa, Đối thử lương tiêu nại nhược hà?

Bác ngắm trăng trong điều kiện như thế nào?

Từ nào cho em biết điều đó? Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

Sử dụng điệp từ

‘không”

? Tại sao trong nhà tù thiếu thốn mọi thứ mà Bác chỉ nhắc đến rượu và hoa? Em có nhận xét gì về cách vào

đề của tác giả?

a Hoàn cảnh ngắm trăng của nhà

thơ

- Câu nghi vấn nhằm bộc lộ cảm

xúc: xốn xang, bối rối trước cảnh

đẹp của đêm trăng.

=> Tình yêu thiên nhiên say mê,

rung động mãnh liệt trước cảnh

trăng đẹp, dù đang là thân tù Đồng

thời thể hiện tâm hồn tự do, phong

thái ung dung lạc quan và rất yêu

thiên nhiên của Bác.

? Trong hoàn cảnh tù đầy thiếu thốn, trước cảnh đêm trăng đẹp, Tâm trạng của Bác thể hiện qua câu thơ nào?

Dịch thơ Trong tù không rượu cũng không hoa,

Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;

Phiên âm:

Ngục trung vô tửu diệc vô hoa, Đối thử lương tiêu nại nhược hà?

? Em có nhận xét gì về hình thức của câu thơ ? Hình thức đó hiện dụng ý gì của người viết ?

Sử dụng điệp

từ ‘không”

=> Câu nghivấn

? Từ đó em cảm nhận vẻ đẹp nào trong tâm hồn Bác?

2 Phút giao cảm kì diệu

Sau những phút giây bối rối, xúc động trước đêm trăng đẹp, Bác

đã làm gì?

Em hãy dịch nghĩa hai câu

thơ:

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt Nguyệt tòng song khích khán thi gia

? Phân tích đặc sắc nội dung và nghệ thuật trong hai câu thơ trên?

khán khán

Tiểu đối

Tiểu đối

Cặp

- Người tù phải hướng ra ngoài song sắt nhà tù ngắm trăng

-> Người tù chủ động đến với trăng, quên đi thân phận tù đày

- Phép nhân hoá, trăng cũng chủ động qua khe cửa để đến với người tù

- NT đối -> cả người và trăng đều chủ động tìm đến giao hoà cùng

nhau.=> Nổi bật tình cảm song phương mãnh liệt của người tù và

trăng Đó là cuộc vượt ngục tinh thần tuyệt đẹp

=> Trăng và người là đôi bạn tri âm, tri kỉ vượt qua song sắt nhà tù tìm đến với nhau

Bài thơ giúp

em hiểu thêm điều gì về Bác?

Bác có tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết, có nghị lực và chất thép phi thường

III Tổng kết

1 Nội dung

- Ngắm trăng là bài thơ giản dị mà

hàm xúc, cho thấy tình yêu thiên

nhiên đến say mê và phong thái ung

dung của Bác Hồ ngay cả trong

cảnh ngục tù cực khổ tối tăm.

2 Nghệ thuật

- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt

- Điệp từ, nghệ thuật đối, nhân hóa

- Sự kết hợp hài hòa giữa cổ điển-

hiện đại; thi sĩ-chiến sĩ

Ý nghĩa văn bản Tác phẩm thể hiện sự tôn vinh cái đẹp của tự nhiên, của tâm hồn con người bất chấp hoàn cảnh ngục tù.

3 Ghi nhớ: SGK

IV Luyện tập

? Nhà phê bình văn học Hoài Thanh nhận xét: Thơ của Bác đầy trăng Hãy sưu tầm một số bài thơ của Bác viết về trăng mà em biết:

- Trung thu

- Đêm thu

- Đêm lạnh

- Cảnh khuya

- Rằm tháng giêng

- Tin thắng trận

- Đi thuyền trên sông Đáy

Tiết 86 - Bài 22: Văn bản: NGẮM TRĂNG (Hồ Chí Minh)Minh)

Luyện tập

- GV gọi HS đọc diễn cảm bài thơ

Vận dụng

Sưu tầm những câu thơ, bài thơ có hình ảnh trăng của Bác

1 Tiếng suối như tiếng hát xa,

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa

Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,

Chưa ngủ vì lo cho nước nhà

2 Tin thắng trận

Trăng vào cửa sổ đòi thơ

Việc quân đang bận xin chờ hôm sau

Chuông lầu chợt tỉnh giấc thu

Ấy tin thắng trận liên khu báo về

Hướng dẫn học sinh học ở nhà

1 Củng cố.

? Nêu những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

? Có người nói bài thơ “Ngắm trăng” là cuộc vượt ngục tinh

thần, ý kiến của em ntn?

2 Hướng dẫn về nhà.

- Về nhà học thuộc lòng hai bài thơ

- Nắm kĩ nội dung và nghệ thuật của hai bài thơ

- Sưu tầm một số bài thơ viết về trăng của Bác

Soạn bài : “Đi đường” đọc kĩ phần phiên âm và phần dịch thơ

Trả lời các câu hỏi trong SGK