7 5 tiếng việt thực hành

Lý thuyết về đặc điểm và chức năng của thành ngữ, tục ngữ; đặc điểm và chức năng của biện phap nói quá, nói giảm nói tránh 1.. Đặc điểm và chức năng của thành ngữ, tục ngữ Xem lại phần

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

- Em hãy nhắc lại những điểm giống nhau

và khác nhau của thành ngữ và tục ngữ?

- Theo em, những cách nói của câu a1 và a2; b1 và b2 có gì khác biệt:

a1: Đêm tháng Năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng Mười chưa cười đã tối.

a2: Đêm tháng năm ngắn

I Lý thuyết về đặc điểm và chức năng của thành ngữ, tục ngữ; đặc điểm và chức năng của biện phap nói quá, nói giảm nói tránh

1 Đặc điểm và chức năng của thành ngữ, tục ngữ

(Xem lại phần Tri thức Ngữ văn đã học tại VB 2)

2 Đặc điểm và chức năng của biện pháp nói quá, nói giảm nói tránh.

a Xét ví dụ: Cặp câu a1 và a2; b1 và b2

Thảo luận cặp đôi

Xét cặp câu a1 và a2, b1 và b2 và trả lời câu hỏi:

a1: Cày đồng giữa buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

a2: Cày đồng giữa buổi ban trưa

Mồ hôi rơi rất nhiều

b1: Các chiến sĩ đã chết khi đang chiến đấu

b2: Các chiến sĩ đã hi sinh khi đang chiến đấu

- Câu hỏi 1: Cặp câu

a1 và a2 nói về vấn đề

gì? Cách chúng thể

hiện vấn đề khác nhau

như thế nào?

Theo em cách nói nào

gây ấn tượng hơn? Vì

sao?

- Câu hỏi 2: Cặp câu b1

và b2 nói về vấn đề gì? Chúng khác nhau về cách diễn đạt như thế nào Theo em, chúng ta nên sử dụng cách nói nào hơn? Vì sao?

- Câu hỏi 1

+ Cặp câu a1 và a2 đều nói về sự lao động vất vả của

người nông dân, mồ hôi rơi nhiều

+ Sự khác nhau: câu a2 nói đúng sự thực, câu a1 nói quá mức độ sự thực, phóng đại mồ hơi “thánh thót như mưa ruộng cày”

+ Cách nói a1 ấn tượng hơn vì giàu hình ảnh, dễ

hình dung

- Câu hỏi 2+ Cặp câu b1 và b2 đều nói về cái chết.

+ Sự khác biệt: câu b1 nói thẳng vào sự thật, tạo cảm giác buồn đau; câu b2 tránh nói thẳng sự thật

+ Nên sử dụng cách nói b2 để thể hiện sự tôn trọng với các chiến sĩ, tránh gây cảm giác quá mất mát, đau buồn

=>Cách nói “mồ hôi thánh thót như mưa ruộng

cày” gọi là nói quá; cách nói “hi sinh” là nói giảm

nói tránh

b Kết luận

- Từ phần Tri thức Ngữ văn và từ việc

xét các VD trên, em hãy cho biết nói quá là gì? Nói giảm nói tránh là gì?

- Nói quá là biện pháp

phóng đại mức độ, quy mô,

sợ, nặng nề, tránh thô tục, thiếu lịch sự

II Thực hành

1 Bài tập 1: HS tìm thành ngữ và sau đó xác định xem các

thành ngữ đó thuộc thành phần nào trong câu

(lưu ý HS cách diễn đạt cho chính xác)

Thảo luận cặp đôi

a Thành ngữ vui như tết;

Thành phần: là vị ngữ trong câu

b Thành ngữ cưỡi ngựa xem hoa;

Thành phần: thuộc vị ngữ của câu

c Thành ngữ tối lửa tắt đèn Thành phần: Thuộc trạng ngữ trong câu  

Bài tập 1

Bài tập 2: HS tìm 5 thành ngữ có sử dụng biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng

Trò chơi truyền điện

(Mời 2 bạn lên bảng

Trả lời câu thành ngữ bạn tiếp

theo nối vào luôn câu trả lời

Bạn nào dừng lại quá 5s mà

không trả lời thì sẽ bị phạt

Bạn ở lại cuối cũng sẽ thắng)

Sau trò chơi,giải thích một số thành ngữ vừa tìm được trong trò chơi

+ Mèo già hoá cáo.

(Mèo càng già càng ranh mãnh quỷ quyết Từ đó, nói đén người

chuyên lừa đảo, sống ranh ma quỷ quyệt thì người ta ví như loài cáo)

+ Khoẻ như voi

(Người có sức khỏe)+ Vắt chân lên cổ(Chạy nhanh, chạy miết, cố hết sức để chạy)

+ Rán sành ra mỡ

(chỉ người keo kiệt, bủn xỉn, hà tiện quá mức)

+ Ăn như rồng cuộn, nói như rồng leo, làm như mèo mửa

(Ăn thì nhiều, nói thì mạnh mồm, khoác lá, còn làm lười biếng, chẳng ra gì)

Bài tập 3: Hoạt động cá nhân

- HS nhắc lại cách phân biệt tục ngữ, thành ngữ

Bài tập 4: Hoạt động cá nhân

Đặt câu có sử dụng thành ngữ

- Hai anh em nhà Nam giống nhau như hai giọt nước vậy.

- Da cô ấy trắng như tuyết.

- Nói với nó giống như nước đổ đầu vịt.

Bài tập 7

Trò chơi “Ai tinh mắt”

HS gạch chân vào hình ảnh so sánh

và nêu tác dụng.

- Hình ảnh so sánh+ Những bầy chim đen bay kín trời, vươn cổ dài như tàu bay cổ

ngỗng lướt qua trên sông

+ Tiếng chim kêu náo động như tiếng xóc những rổ tiền đồng

+ Cồng cộc đứng trong tổ vươn cánh như tượng những người vũ nữ bằng đồng đen đang vươn tay múa

+ đầu hói như những ông thầy tu mặc áo xám

+ to như con ngỗng

- Tác dụng: Làm cho đối tượng được miêu tả trở nên giàu hình ảnh và cảm xúc

VẬN DỤNG

Viết một đoạn văn hoặc làm một bài thơ có sử dụng biện pháp nói quá?

1/ Chúng tôi rất thân nhau,

tôi vẫn hay đùa rằng bạn ấy

cao như cây chuối hột.

2/ Ngày bạn lên đường theo gia đình

đi xa tôi chỉ biết chúc bạn bình yên mà

nước mắt rơi như mưa.

*Rubric đánh giá viết đoạn văn theo chủ đề

        Mức độ

      Tiêu chí

      Mức 1

          Mức 2

          Mức 3

số lỗi chính tả, ngữ pháp

 ( 5 – 6 điểm)

Nội dung đoạn văn tương đối chi tiết;

có vận dụng biện pháp nói quá, còn mắc một số lỗi chính tả, ngữ pháp

 (7- 8 điểm)

Nội dung đoạn văn chi tiết; diễn đạt sáng tạo, vận dụng biện pháp nói quá linh hoạt, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp

 (9- 10 điểm)

Tìm các câu có vận dụng cách nói giảm nói tránh trong giao tiếp hàng ngày mà em thường gặp

1 Cậu học môn toán kém quá đấy => Cách nói giảm: Cậu cần cố gắng nhiều hơn môn Toán đấy

2 Chiếc áo này xấu quá => Chiếc áo này không được đẹp cho lắm

3 Thằng bé này hư lắm => Thằng bé này cần được dạy bảo nhiều hơn

4 Chữ cậu xấu lắm => Cậu cố gắng luyện chữ cho đẹp hơn nhé

5 Anh ấy lười làm việc quá => Anh ấy dạo này không tập trung nhiều vào công việc

     NHIỆM VỤ VỀ NHÀ

 HS hoàn thiện các bài tập phần Thực hành Tiếng Việt

 Tìm thêm các bài tập về thành ngữ, tục ngữ, nói quá, nói giảm nói tránh

 Chuẩn bị nội dung thực hành đọc hiểu “ Những kinh nghiệm dân gian về con người và xã hội”