TRƯỜNG THCS ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG LỚP 9 THCS NĂM HỌC 2021 2022 MÔN Ngữ văn Thời gian làm bài 60 phút (Đề thi có 01 trang) I ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc văn bản dưới đây Mỗi chúng ta đều giống một đóa hoa[.]
Trang 1TRƯỜNG THCS ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG LỚP 9 THCS
NĂM HỌC 2021-2022 MÔN: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 60 phút (Đề thi có 01 trang)
I ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản dưới đây:
Mỗi chúng ta đều giống một đóa hoa Có những bông hoa lớn và cũng có những bông hoa nhỏ, có những bông nở sớm và những bông nở muộn, có những đóa hoa rực rỡ sắc màu được bày bán ở những cửa hàng lớn, cũng có những đóa hoa đơn sắc kết thúc “đời hoa” bên vệ đường.
Sứ mệnh của hoa là nở Cho dù không có những ưu thế để như nhiều loài hoa khác, cho dù được đặt ở bất cứ đâu, thì cũng hãy bừng nở rực rỡ, bung ra những nét đẹp mà chỉ riêng ta mới có thể mang đến cho đời.
[ ]
Hãy bung nở đóa hoa của riêng mình dù có được gieo mầm ở bất cứ đâu (Kazuko Watanabe, Mình là nắng việc của mình là chói chang, Vũ Thùy
Linh dịch, NXB Thế giới, 2018)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (1,0 điểm) Xác định phương thức biểu đạt và nêu nội dung chính của văn
bản trên
Câu 2 (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của một phép tu từ được sử dụng trong câu văn: Có những bông hoa lớn và cũng có những bông hoa nhỏ, có những
bông nở sớm và những bông nở muộn, có những đóa hoa rực rỡ sắc màu được bày bán ở những cửa hàng lớn, cũng có những đóa hoa đơn sắc kết thúc "đời hoa” bên vệ đường.
Câu 3 (1,0 điểm) Nêu hàm ý của câu: Hãy bung nở đóa hoa của riêng mình dù
có được gieo mầm ở bất cứ đâu.
Câu 4 (1.0 điểm) Em có đồng tình với suy nghĩ của tác giả: “Mỗi chúng ta đều giống một đóa hoa.” không? Vì sao?
II LÀM VĂN (6,0 điểm)
Cảm nhận của em về vẻ đẹp của những cô gái thanh niên xung phong
trong tác phẩm “Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê
Hết
-Họ và tên thí sinh: SBD:
Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
ĐỀ 1
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM
I Đọc hiểu 1 - Phương thức biểu đạt: nghị luận
- Nội dung chính của văn bản: Mỗi chúng ta đều giống một đóa hoa, trong hoàn cảnh nào cũng hãy phát huy những nét đẹp mà chỉ riêng ta mới có để làm đẹp cho cuộc đời
0,5 0,5
2 Phép tu từ được sử dụng trong câu văn: Có những bông
hoa lớn và cũng có những bông hoa nhỏ, có những bông nở sớm và những bông nở muộn, có những đóa hoa rực rỡ sắc màu được bày bán ở những cửa hàng lớn, cũng có những đóa hoa đơn sắc kết thúc "đời hoa” bên vệ đường.
- Điệp ngữ: “có những”, “cũng có”.
- Tác dụng: Làm cho lời văn sinh động hấp dẫn, tăng sức gợi hình, gợi cảm; nhấn mạnh
Nhấn mạnh, làm nổi bật những đặc điểm khác nhau của hoa, từ đó làm nổi bật ý nghĩa về những giá trị khác nhau của mỗi con người
0,5 0,5
3 Hàm ý của câu “Hãy bung nở đóa hoa của riêng mình dù
có được gieo mầm ở bất cứ đâu.”: Dù ta không có ưu thế
được như nhiều người khác, cho dù ta sống trong hoàn cảnh nào thì cũng hãy phô hết ra những nét đẹp mà chỉ riêng ta mới có thể mang đến cho đời, hãy luôn nuôi dưỡng tâm hồn con người và làm cho xã hội trở nên tốt đẹp hơn
1,0
4 Đồng tình với suy nghĩ của tác giả: “Mỗi chúng ta đều giống một đóa hoa” Vì:
- Mỗi người trên thế giới này, tựa như một đoá hoa, có những giá trị riêng đối với cuộc đời Và mỗi giá trị đó đều xứng đáng được trân trọng
- Mỗi người đều có năng lực và phẩm chất tốt đẹp của riêng của mình để làm đẹp cho cuộc đời
0,5 0,5
II Làm
văn
* Yêu cầu về kĩ năng:
- Học sinh tạo lập được một bài văn nghị luận văn học, thực
hiện tốt các thao tác lập luận
- Biết chọn và phân tích từ ngữ, hình ảnh, các chi tiết, biện
pháp nghệ thuật để thể hiện những cảm nhận chính xác, sâu sắc về nhân vật văn học
- Bài viết có bố cục rõ ràng, liên kết chặt chẽ, diễn đạt trôi chảy,
mạch lạc, ngôn ngữ trong sáng, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
0,5
* Yêu cầu về kiến thức: Học sinh cần phải đảm bảo các
nội dung sau:
- Phân tích vẻ đẹp của ba cô gái thanh niên xung phong
Trang 3trong tác phẩm: “Những ngôi sao xa xôi” của nhà văn Lê
Minh Khuê
- Từ các nhân vật trong tác phẩm học sinh có thể liên hệ
thực tế về nhiệm vụ của thế hệ thanh niên trong việc xây
dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình hiện nay
MB: Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm, vẻ đẹp của các
nhân vật:
- Lê Minh Khuê là cây bút nữ chuyên về truyện ngắn Trong
những năm chiến tranh, truyện của Lê Minh Khuê viết về
cuộc sống chiến đấu của tuổi trẻ ở tuyến đường Trường
Sơn Sau năm 1975, tác phẩm của nhà văn bám sát những
chuyển biến của đời sống xã hội và con người trên con
đường đổi mới
- “Những ngôi sao xa xôi” là tác phẩm thành công với ngòi
bút miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế sắc sảo Tác phẩm thể
hiện vẻ đẹp về tâm hồn, phẩm chất anh hùng của ba nữ
thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn thời
chống Mĩ
TB: Cảm nhận về vẻ đẹp của 3 cô gái:
* Khái quát hoàn cảnh ra đời của tác phẩm:
- Truyện ” Những ngôi sao xa xôi” là một trong số những
tác phẩm đầu tay của Lê Minh Khuê, viết năm 1971, lúc
cuộc kháng chiến chống Mĩ của dân tộc đang diễn ra ác liệt
- In trong tập truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi”
- ND: làm nổi bật tâm hồn trong sáng mơ mộng, tinh thần
dũng cảm, cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ…nhưng cungx
rất hồn nhiên, lạc quan của những cô gái TNXP trên tuyến
đường TS …
* Cảm nhận về vẻ đẹp của các nhân vật.
2.1 Hoàn cảnh sống và chiến đấu.
- Hoàn cảnh sống: sống, chiến đấu trên một cao điểm giữa
một vùng trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn, nơi tập
trung nhiều bom đạn nhất, rất nguy hiểm và ác liệt
- Công việc: chạy trên cao điểm giữa ban ngày, đo khối
lượng đất đá cần san lấp do bom địch gây ra, đánh dấu
những vị trí bom chưa nổ và phá bom Mỗi ngày có thể phá
bom từ ba đến năm lần
=> Hoàn cảnh sống và chiến đấu vô cùng nguy hiểm, luôn
phải đối diện với bom đạn và có thể hi sinh bất cứ lúc nào
2.2 Vẻ đẹp chung của các cô gái thanh niên xung phong
trên tuyến đường Trường Sơn
- Đó là những cô gái tuổi đời còn trẻ Vì nhiệm vụ giải
phóng miền Nam, họ đã không tiếc tuổi xuân chiến đấu,
cống hiến cho đất nước
0,5
0,25
0,5
1,0
Trang 4- Công việc của họ là trinh sát mặt đường gặp nhiều khó
khăn nguy hiểm Họ phải làm việc dưới mưa bom bão đạn,
phải phá bom thông đường để những đoàn quân tiến vào
giải phóng miền Nam
- Họ mang lí tưởng chiến đấu để thống nhất Tổ Quốc nên
đều giàu tinh thần trách nhiệm, coi thường gian khổ
- Dũng cảm, có tinh thần trách nhiệm
- Lạc quan, yêu đời , hồn nhiên mơ mộng
- Đoàn kết yêu thương đồng đội
=> Mỗi nhân vật có nét tính cách riêng nhưng họ yêu
thương, lạc quan, có niềm tin vào tình yêu đất nước Họ
mang vẻ đẹp chung của những người lính trong tk kc chống
Mĩ
2.3 Vẻ đẹp riêng của các cô gái thanh niên xung phong
a) Nhân vật Phương Định
- Là cô gái Hà Nội trẻ trung yêu đời Phương Định thích
ngắm mình trong gương, là người có ý thức về nhan sắc của
mình Cô có hai bím tóc dày, tương đối mềm, một cái cổ
cao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn Đôi mắt màu nâu, dài
dài, hay nheo nheo như chói nắng…
- Phương Định là nhân vật kể chuyện xưng tôi đầy nữ
tính.Cô đẹp nhưng không kiêu căng mà có sự thông cảm,
hoà nhập Cô thích hát dân ca quan họ Bắc Ninh, dân ca ý
Cô có tài bịa lời cho những bài hát Những bài hát về cuộc
đời, về tình yêu và sự sống cất lên giữa cuộc chiến tranh ác
liệt tôn thêm vẻ đẹp của những cô thanh niên xung phong có
niềm tin vào cuộc chiến tranh chính nghĩa của dân tộc
- Phương Định là cô gái dễ thương, hay xúc động Chứng
kiến cảnh trận mưa đá cô nhớ về Hà Nội, nhớ mẹ, nhớ cái
cửa sổ, nhớ những ngôi sao, nhớ quảng trường lung linh…
Những hoài niệm; kí ức dội lên sâu thẳm càng chứng tỏ sự
nhạy cảm trong tâm hồn cô gái Hà Nội mơ mộng, lãng mạn,
thật đáng yêu
b) Nhân vật Thao
- Là cô gái lớn tuổi nhất trong nhóm, là đội trưởng tổ trinh
sát mặt đường Ở chị có những nét dễ nhớ ấn tượng Chị
cũng tỉa tót lông mày nhỏ như cái tăm, cương quyết, mạnh
mẽ, táo bạo Chị không sợ bom đạn, chỉ đạo công việc dứt
khoát nhưng lại rất sợ máu và vắt
- Chị yêu thương đồng đội đúng vai trò của người chị cả
Khi Nho bị thương, chị rất lo lắng, săn sóc tận tình từng hớp
nước, cốc sữa Tình đồng đội sưởi ấm tâm hồn những cô gái
lúc khó khăn nhất
- Chị Thao cũng thích hát dù hát sai lời và sai nhạc Tiếng
hát yêu đời, cất lên từ cuộc chiến tranh để khẳng định bản
1,75
Trang 5lĩnh, sức mạnh, niềm tin vào lí tưởng của thanh niên thời đại những năm chống Mĩ
c) Nhân vật Nho
– Nho xuất hiện trong thời điểm quan trọng của câu chuyện
Đó là lúc phá bom, khi ranh giới của sự sống và cái chết gần
kề gang tấc Nho nhỏ nhẹ, dịu dàng, duyên dáng ” Trông nó nhẹ mát mẻ như một que kem trắng”
2.4 Nghệ thuật
- Lựa chọn ngôi kể phù hợp, cách kể chuyện tự nhiên:
+ Tạo một điểm nhìn phù hợp dễ dàng tái hiện hiện thực khốc liệt của chiến tranh
+ Khắc họa thế giới tâm hồn, cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật một cách chân thực giàu sức thuyết phục
+ Làm hiện lên vẻ đẹp của con người trong chiến tranh
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật, nhất là miêu tả tâm lí.( Nỗi
sợ hãi của PĐ khi phá bom: Vắng lặng đến phát sợ , tim đập bất chấp tiếng động gai người )
- Ngôn ngữ giản dị, vừa mang tính khẩu ngữ vừa đậm chất trữ tình
- Tình huống truyện
B3 Đánh giá
- Ba cô gái thanh niên xung phong mỗi người có một cá tính riêng nhưng ở họ đều ngời sáng vẻ đẹp của chủ nghĩa anh hùng Việt Nam, của tuổi trẻ Việt Nam Viết về ba cô thanh niên xung phong, Lê Minh Khuê đã không tô vẽ, không mĩ
lệ mà miêu tả hết sức cụ thể, chân thực bằng cách cá thể hóa nhân vật với những hình ảnh rất đời thường Họ đã từ cuộc đời bước vào trang sách, trở thành những anh hùng - những ngôi sao trên bầu trời Trường Sơn
- Rút ra bài học cho bản thân
0,5
1,0
Lưu ý chung:
1 Giám khảo cần vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm, bài làm của thí sinh cần được đánh giá tổng quát, tránh đếm ý cho điểm.
2 Chỉ cho điểm tối đa theo thang điểm với bài viết đáp ứng đầy đủ những yêu cầu đã nêu ở mỗi câu đồng thời phải chặt chẽ, diễn đạt lưu loát có cảm xúc.
3 Khuyến khích những bài viết có sáng tạo Bài viết có thể không giống đáp án, có những ý ngoài đáp án nhưng phải có căn cứ xác đáng và lí lẽ thuyết phục.
4 Không cho điểm tối đa những bài viết chỉ nêu chung chung sáo rỗng.
5 Cần trừ điểm đối với những lỗi về hành văn, chính tả.