PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG BÀI 1 –NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM I NGUỒN GỐC NHÀ NƯỚC 1 Quan điểm về nguồn gốc nhà nước 1 1 Trong khoa học pháp lý, có những quan điểm nào giải thích về sự ra đời.
Trang 1PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG BÀI 1 –NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
I NGUỒN GỐC NHÀ NƯỚC
1 Quan điểm về nguồn gốc nhà nước
1 1 Trong khoa học pháp lý, có những quan điểm nào giải thích về sự ra đời của Nhà nước? (Tên quan điểm và tên các nhà khoa học hình thành hoặc ủng hộ những quan điểm đó)
1.2 Theo từng quan điểm trên, Nhà nước: (i) xuất hiện khi nào?; (ii) do ai tạo ra?; (ii) ra đời để làm gì?
1.3 Hãy đánh giá tính hợp lý, khoa học và tiến bộ của từng quan điểm về nguồn gốc của Nhà nước?
- Thuyết thần học: Giải thích nguồn gốc nhà nước mang tính duy tâm, học thuyết này không dân chủ tiến bộ, Nhà nước cai trị xã hội, chứ không phục vụ cho xã hội, Cơ sở tư tưởng cho các nhà nước quân chủ chuyên chế
- Thuyết gia trưởng: Nhà nước xuất hiện từ nhu cầu quản lý xã hội, bảo vệ an toàn cho mọi người, vì lợi ích chung và bất bình đẳng, nô dịch và thống trị con người, khi coi đó
là 1 điều tự nhiên, tất yếu
- Thuyết khế ước xã hội:Nhà nước chỉ xuất hiện khi xã hội phát triển đến một giai đoạn nhất định, Nhà nước ra đời để quản lý, giữ gìn trật tự, bảo vệ lợi ích chung của con ngườivà không làm rõ tính giai cấp
- Thuyết bạo lực: Nhà nước cho rằng là sản phẩm của cuộc chiến trranh trong quá trình lao động sinh sống của thị tộc bộ lạc xâm chiếm với nhau để giành lấy đất đai và đây là sản phẩm của chiến tranh
- Thuyết tâm lý: Nhà nước xuất hiện do nhu cầu tâm lý của con người nguyên thủy, phụ thuộc vào các thủ lĩnh, giáo lí,…
- Họ thuyết Mác - Lênin: Sản phẩm của xã hội phát triển đến một trình độ nhất định, xuất hiện chế độ tư hữu và phân chia giai cấp
2 Quá trình ra đời của Nhà nước theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác Lê Nin
2.1 Trong lịch sử xã hội loài người, có mấy hình thái kinh tế xã hội? và Nhà nước bắt đầu xuất hiện kể từ hình thái kinh tế xã hội nào?
Trang 22.2 Hãy trình bày cơ sở kinh tế và cơ sở xã hội của hình thái kinh tế xã hội trước khi Nhà nước xuất hiện; trong đó:
- Cơ sở kinh tế: Làm rõ: (i) Tư liệu sản xuất, công cụ lao động, sản phẩm lao động
là tài sản chung hay tài sản riêng; (ii) Phân cao lao động dựa trên tiêu chí nào?
- Cơ sở xã hội: Làm rõ: (i) Xã hội loại người được tổ chức theo mô hình nào; (ii)
Xã hội được quản lý theo chế độ nào? (mẫu hệ hay phụ hệ); (iii) Có cơ quan quản
lý xã hội không? (iv) Nếu có thì cơ quan đó có quyền lực trong tay mình không; (v) Quyền lực đó được bảo đảm trên cơ sở nào?
2.2 Hãy trình bày về 3 lần phân công lao động xã hội; và nêu rõ: sự xuất hiện của chế độ tư hữu và phân chia giai cấp ở mỗi lần phân công lao động
2.3 Hãy vẽ sơ đồ về quá trình ra đời của Nhà nước theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác lên in
2.4 Hãy làm rõ sự khác biệt giữa Nhà nước và tổ chức thị tộc, bộ lạc
3 Hãy trình bày phương thức ra đời của một số Nhà nước điển hình trên thế giới; gồm: [Mô tả ngắn gọn] Hãy cho biết Nhà nước Văn Lang cổ đại ra đời giống Nhà nước nào trong 4 Nhà nước đã mô tả
3.1 Nhà nước Athen cổ đại
3.2 Nhà nước Giecman
3.3 Nhà nước Roma
3.4 Nhà nước Phương Đông cổ đại
II BẢN CHẤT NHÀ NƯỚC
1 Hãy nêu khái niêm phổ biến nhất về Nhà nước
2 Hãy trình bày về tính giai cấp của Nhà nước; trong đó thể hiện rõ:
- Tại sao Nhà nước nào cùng có tính giai cấp?
- Nhà nước thuộc về giai cấp nào; do giai cấp nào tạo ra; và phục vụ chủ yếu cho giai cấp nào?
- Giai cấp thống trị thông qua Nhà nước, thể hiện sự thống trị của mình trên mấy lĩnh vực cơ bản?
3 Hãy trình bày về tính giai cấp của Nhà nước; trong đó thể hiện rõ:
- Tại sao Nhà nước lại có tính xã hội?
Trang 3- Tính xã hội của Nhà nước thể hiện thông qua những hoạt động nào?
4 Tính xã hội và tính giai cấp của Nhà nước có thể tồn tại, độc lập và riêng biệt với nhau không? Có Nhà nước nào chỉ có tính giai cấp mà không có tính xã hội, hay ngược lại không?
- Tính giai cấp và tính xã hội cùng tồn tại trong một thể thống nhất không bao giờ tách rời
- Nhà nước không có tính giai cấp: Xã hội nguyên thủy thủy
5 Căn cứ vào Điều 2, Hiến pháp 2013, hãy làm rõ tính giai cấp và tính xã hội của Nhà nước CHXHCN Việt Nam
III ĐẶC TRƯNG CỦA NHÀ NƯỚC
1 Nhà nước quản lý dân cư theo phạm vi nào? Đơn vị hành chính lãnh thổ; hay nghề nghiệp, hay giới tính, hay học vấn Liên hệ với Nhà nước Việt Nam
- Nhà nước quản lí dân cư theo đơn vị hành chính lãnh thổ
2 Chủ quyền quốc gia là gì?
- Chủ quyền quốc gia là nhà nước có quyền quốc gia độc lập, toàn quyền quyết định cac vấn đề đối nội, đói ngoại
3 Quyền lực công đặc biệt của Nhà nước thể hiện như thế nào?
- Quyền lực công đặc biệt của nhà nước được thể hiên qua
+ Bộ tư pháp
+ Bộ công an
+ Bộ quốc phòng
4 Chủ thể nào trong xã hội có quyền ban hành pháp luật?
- Chủ thể có quyền ban hành pháp luật trong xã hội là nhà nước
5 Ở nước mình, những chủ thể nào có quyền phát hành tiền, đặt ra các loại thuế và tiến hành thu thuế; và để làm gì?
- Nhà nước có quyền phát hành tiền, đặc ra các loại thuế và tiến hành thu thuế và
để tăng thu ngân sách nhà nước, giải quyết các vấn đề an sinh, phúc lợi xã hội và tài trợ
IV CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC
1 Chức năng Nhà nước là gì?
Trang 42 Căn cứ vào phạm vi hoạt động, thì Chức năng Nhà nước gồm mấy loại? Và ở mỗi loại; Nhà nước thực hiện những hoạt động cụ thể nào
3 Quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp của Nhà nước là gì? Có phải Nhà nước nào cùng phải có cả 3 quyền này không?
4 Nhà nước thực hiện chức năng theo phương thức nào (hình thức và phương pháp)
V HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC
1 Hãy vẽ sơ đồ hình các hình thức chính thể của Nhà nước Và làm rõ sự khác nhau giữa các hình thức chính thể
2 Hãy so sánh về Nhà nước liên bang và Nhà nước đơn nhất
3 Hãy so sánh 2 chế độ chính trị; gồm: dân chủ và phản dân chủ Tập trung vào 3 tiêu chí:
- Người dân có được tham gia vào hoạt động quản lý nhà nước không?
- Người dân có được bảo đảm các quyền tự do cơ bản không?
- Phương pháp quản lý nhà nước là (i) Giáo dục tuyên truyền thuyết phục; hay (ii) Trấn áp, cưỡng chế buộc phục tùng
4 Hãy cho biết Nhà nước CHXHCN Việt Nam theo hình thức chính thể nào? Hình thức cấu trúc nào? Chế độ chính trị là gì?
VI BỘ MÁY NHÀ NƯỚC
Làm cái sơ đồ đính kèm theo Bài tập này