Bài 9 đất nước buổi đầu độc lập

Kiến thức - Nêu được những nét chính về tổ chức chính quyền, đời sống xã hội, văn hoá dưới thời Ngô Quyền.. - Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử: Biết trình bày, suy luận, phản biện,

Trường: THCS Tông Lạnh

Ngày soạn: /11/2022 Ngày dạy: 7A: Tiết 23: /11/2022

Tiết 24: /11/2022

CHƯƠNG 4

ĐẤT NƯỚC DƯỚI THỜI CÁC VƯƠNG TRIỀU NGÔ ĐINH TIỀN LÊ

(939-1009) BÀI 9 ĐẤT NƯỚC BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP (939-967)

Môn học/Hoạt động giáo dục: Lịch sử; lớp: 7

Thời gian thực hiện: 2 tiết

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Nêu được những nét chính về tổ chức chính quyền, đời sống xã hội, văn hoá dưới thời Ngô Quyền

- Trình bày được công cuộc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh và sự thành lập nhà Đinh

2 Năng lực

- Năng lực tìm hiểu lịch sử: Biết sưu tầm, khai thác tư liệu, sử dụng kênh hình trong

học tập lịch sử, rèn luyện năng lực tìm hiểu lịch sử

- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử: Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận

về một vấn đề lịch sử, rèn luyện năng lực nhận thức và tư duy lịch sử: giải thích được thế kỉ X là thế kỉ mở đầu của chế độ phong kiến độc lập Việt Nam; Đánh giá được công lao của Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh

- Vận dụng kiến thức kĩ năng đã học: Những chính sách của Ngô Quyền và Đinh Bộ

Lĩnh thực hiện để củng cố nền độc lập Ngày nay chúng ta học tập được gì trong bảo

vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, nhất là về vấn để biển đảo -> HS liên hệ trách nhiệm của bản thân và thế hệ thanh niên trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

3 Phẩm chất

- Giáo dục ý thức độc lập tự chủ của dân tộc, thống nhất đất nước của mọi người dân

- Có ý thức bảo vệ di tích lịch sử thời Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh, tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị của di tích đó

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Thiết bị: 

- Máy tính, phiếu học tập, bảng hoạt động nhóm…

- Một số tranh ảnh về một số công trình kiến trúc, văn hoá vương quốc Campuchia

- Tranh ảnh, tư liệu liên quan đến bài học: Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước, Lược đồ

12 sứ quân, một số tranh, ảnh (như đền thờ của Vua Đinh, Vua Lê, ) và các tranh ảnh khác liên quan

2 Học liệu:

* Giáo viên

- Giáo án word

* Học sinh

- Đọc trước bài học Làm bài tập trước theo yêu cầu cụ thể của GV đã giao cho: sưu tầm tư liệu, tranh ảnh liên quan đến bài học

- Chuẩn bị tài liệu và đồ dùng học tập: vở ghi, SGK Lịch sử 7, phiếu học tập, bút màu

và dụng cụ học tập khác theo yêu cầu của GV

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 HOẠT ĐỘNG 1 KHỞI ĐỘNG

a Mục tiêu: Tạo tình huống tâm thế cho học sinh hào hứng khám phá nội dung bài

học Học sinh hợp tác để làm các bài tập theo yêu cầu

b Nội dung: Học sinh xem video: “Hào khí ngàn năm: Ngô Quyền mưu lược hơn

người”

https://vtv.vn/video/hao-khi-ngan-nam-ngo-quyen-muu-luoc-hon-nguoi-130896.htm

- Học sinh kết hợp kiến thức đã học ở lớp 6 và trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên theo phiếu KWL

c Sản phẩm: phiếu KWL

d Tổ chức thực hiện

* Chuyển giao nhiệm vụ

- Giáo viên cho học sinh cho học sinh xem Học sinh xem video: “Hào khí ngàn năm: Ngô Quyền mưu lược hơn người”.

https://vtv.vn/video/hao-khi-ngan-nam-ngo-quyen-muu-luoc-hon-nguoi-130896.htm

- Học sinh kết hợp kiến thức đã học ở lớp 6 và trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên theo phiếu KWL

Phiếu học tập số 1 Hoàn thành bảng sau theo nhóm sau khi quan sát video

Điều em đã biết về Ngô

Quyền và chiến thắng

Bạch Đằng năm 938

Điều em muốn biết thêm

về Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938

Em sẽ làm gì để tìm hiểu

rõ hơn về Ngô Quyền và những việc làm của ông sau chiến thắng Bạch Đằng năm 938

………

………

………

* Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh xem video và thảo luận theo phiếu học tập số 1

- Giáo viên hướng dẫn học sinh thảo luận, gợi ý, hỗ trợ kịp thời

* Báo cáo, thảo luận

- Học sinh trình bày nhận xét Giáo viên hướng dẫn, gợi ý học sinh trả lời đánh giá

* Kết luận, nhận định

GV kết luận nhận định, dẫn dắt vào bài

Với chiến thắng Bạch Đằng năm 938 đã đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược của nhà Nam Hán; Thể hiện ý chí quyết tâm đấu tranh chống xâm lược của dân tộc ta; Bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc và mở ra thời đại độc lập đối với dân tộc ta; Đánh dấu sự trưởng thành của dân tộc và kết thúc hoàn toàn thời kì đấu tranh giành lại độc lập hàng chục thế kỉ, đưa dân tộc ta bước sang một kỉ nguyên mới Sau chiến thắng này, Ngô Quyền đã xây dựng và tổ chức bộ máy chính quyền như thế nào cô

trò chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học ngày hôm nay.

2 HOẠT ĐỘNG 2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

2.1 Ngô Quyền dựng nền độc lập.

a) Mục tiêu: HS trình bày được những nội dung chính về tổ chức chính quyền, đời

sống xã hội và văn hoá thời Ngô Quyền HS nhớ lại kiến thức cũ, liên hệ kết nối với kiến thức mới để rút ra được nhận xét

b) Tổ chức thực hiện: Hoạt động thảo luận cặp đôi.

* Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS đọc kênh chữ phần Em có biết trong SGK, xem kênh hình SGK và

chia nhóm HS hoạt động cặp đôi, trả lời câu hỏi:

? Em hãy trình bày những nét chính về tổ chức chính quyền, đời sống xã hội và văn hoá thời Ngô.

? Quyết định bỏ chức tiết độ sứ, thiết lập chính quyên độc lập của Ngô Quyền có ý nghĩa như thế nào.

? Em có nhận xét gì về thời nhà Ngô?.

* Thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu của GV

- GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS biết là bộ máy của tổ chức này còn rất đơn giản và giải thích thêm

* Báo cáo, thảo luận

- HS lần lượt trả lời các câu hỏi, trình bày được nội dung chính về tổ chức chính quyền, đời sống xã hội và văn hoá thời Ngô

- HS nhớ lại kiến thức cũ, liên hệ kết nối với kiến thức mới để rút ra được nhận xét: Việc quyết định bỏ chức tiết độ sứ, thiết lập chính quyến độc lập của Ngô Quyến đã chứng tỏ nền độc lập dần tộc được khẳng định, vị thế của đất nước đã khác trước Đầy cũng chính là nền tảng căn bản cho công cuộc phát triển đất nước sau này

*Kết luận, nhận định

- GV phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của HS

- GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh Chốt các kiến thức đã hình thành cho HS

a Tổ chức nhà nước

- Năm 939, sau chiến thắng Bạch Đằng, Ngô Quyền bỏ chức tiết độ sứ, xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa.

=> Một chính quyền mới được thiết lập.

b Xây dựng chính quyền

- Ở trung ương: Vua đứng đầu, quyết định mọi việc Quan văn, võ phụ trách từng công việc

- Ở địa phương: Cử các tướng lĩnh trấn giữ các châu quan trọng.

=> Nhận xét: Đất nước được yên bình, văn hoá dần tộc được chú ý khôi phục Nền độc lập dân tộc được khẳng định, tạo ra nền tảng căn bản cho công cuộc phát triển đất nước sau này.

- GV phân tích: nhắc lại những sự kiện chính của giai đoạn lịch sử trước đó, chủ yếu

là cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dần ta được kết thúc bằng chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền

- GV sử dụng tư liệu, kênh hình được khai thác trong mục 1:

+ Tư liệu 1 trích trong Đại Việt sử ký toàn thư nói đến công lao của Ngô Quyền trong

việc giành lại độc lập dần tộc, tạo ra nến tảng căn bản cho công cuộc phát triển đất nước

+ GV dựa vào phần Em có biết trong SGK, giúp HS trao đổi và phần tích để hiểu rõ

tính chất độc lập tự chủ của nhà Ngô Cần hướng dẫn cho HS biết là bộ máy của tổ chức này còn rất đơn giản và giải thích thêm: Các tướng lĩnh trấn giữ các chầu quan trọng hay còn gọi là “Thứ sử các chầu” như: Đinh Công Trứ làm Thứ sử Hoan Chầu (vùng Nghệ - Tĩnh), Kiều Công Hãn làm Thứ sử Phong Chầu (Phú Thọ),

+ GV cho HS quan sát các hình ảnh liên quan mục 1:

- GV cho HS nhận xét về tổ chức bộ máy nhà nước?.

- GV dẫn dắt để HS hiểu và có thể đặt cầu hỏi để kiểm tra lại kiến thức cũ của HS:

Tiết độ sứ là chức quan gì? Trong lịch sử, những nhân vật nào đã từng xưng là tiết

độ sứ? (Tiết độ sứ là chức quan cai quản một đơn vị hành chính lớn gổm nhiếu chầu,

quận ở vùng biên giới Trung Quốc thời Đường (gọi là phiên trấn) Vào nửa sau thế kỉ

IX, chức quan đô hộ An Nam đô hộ phủ được đổi thành tiết độ sứ Trong phần Lịch

sử đã học ở lớp 6, Khúc Thừa Dụ, Dương Đình Nghệ đã xưng tiết độ sứ)

+ GV có thể hướng dẫn HS đọc đoạn tư liệu để hiểu rõ vai trò, công lao của Ngô

Quyến trong buổi đầu dựng nước chứng tỏ nền độc lập dần tộc được khẳng định, vị thế của đất nước đã khác trước Đây cũng chính là nền tảng căn bản cho công cuộc phát triển đất nước sau này

+ GV chiếu và cho HS xem video.

2.2 Công cuộc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh và sự thành lập nhà Đinh a) Mục tiêu: HS nêu được tình hình nước ta sau khi Ngô Quyền mất, đất nước rơi

vào tình trạng cát cứ của 12 sứ quân Đinh Bộ Lĩnh lần lượt dẹp yên các sứ quân, chấm dứt tình trạng cát cứ, thống nhất đất nước và sau đó lập ra nhà Đinh

b) Tổ chức thực hiện: Hoạt động cá nhân, thảo luận nhóm.

* Chuyển giao nhiệm vụ

- Hoạt động cá nhân

- GV yêu cầu HS đọc kênh chữ, quan sát Hình 1 Lược đồ cát cứ 12 sứ quân

? Tình hình nước ta sau khi Ngô Quyền mất như thế nào.

? Hãy trình bày công cuộc thống nhất đất nước và thành lập nhà Đinh của Đinh Bộ Lĩnh.

- Hoạt động nhóm

- GV chia 6 nhóm thảo luận, hoàn thành phiếu học tập sau:

PHIẾU HỌC TẬP

* Thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu

- GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nêu được tình hình nước ta sau khi Ngô Quyền mất.

- HS đọc thông tin vế Đinh Bộ Lĩnh và giới thiệu về vị anh hùng này

* Báo cáo, thảo luận

- HS lần lượt trả lời các câu hỏi:

+ Hoàn cảnh đất nước sau khi Ngô Quyền mất và vai trò thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh

- HS hoàn thiện phiếu học tập phần thảo luận: kể tên các sứ quân, các địa điểm…

* Kết luận, nhận định

- GV phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của HS

- GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh Chốt các kiến thức đã hình thành cho HS

a Hoàn cảnh

- Năm 944, Ngô Quyền mất, chính quyền nhà Ngô suy yếu

- Các thế lực hào trưởng địa phương nổi lên, chiếm cứ một vùng

- Năm 965, chính quyền nhà Ngô tan rã, đất nước lâm vào tình trạng cát cứ của 12

sứ quân.

b Đinh Bộ Lĩnh và sự thành lập nhà Đinh

- Tại Hoa Lư (Ninh Bình) xuất hiện Đinh Bộ Lĩnh tài năng, nhân dân yêu mến, ủng

hộ, suy tôn là Vạn Thắng Vương

- Từ 966- 967, Đinh Bộ Lĩnh đã dẹp yên các sứ quân, chấm dứt tình trạng cát cứ, thống nhất đất nước, lập ra nhà Đinh.

GV chiếu kênh hình Hình 2 Đền thờ Đinh Tiên Hoàng thuộc Quần thể di tích danh

thắng Tràng An - được UNESCO công nhận Di sản văn hoá thế giới năm 2014

Đền thờ vua Đinh

Vị trí của đến thuộc trung tầm thành Đông của kinh đô Hoa Lư xưa Đây là nơi duy nhất ở Việt Nam thờ đồng thời Đinh Tiên Hoàng, cha mẹ ông cùng các con trai và có bài vị thờ các tướng triều Đinh Đền Vua Đinh cùng với đền Vua Lê được xếp hạng

Top 100 công trình 100 tuổi nổi tiếng ở Việt Nam.

- GV giới thiệu tư liệu 2 là đánh giá của nhà sử học Lê Vãn Hưu (thời Trần) được ghi

lại trong tác phẩm Đại Việt sử ký toàn thư (thời Lê) về Đinh Tiên Hoàng và những

việc làm, công lao của ông đối với dân tộc

+ GV có thể cung cấp thêm thông tin như sau: cuối thế kỉ X đất nước rơi vào tình trạng chia cắt hỗn loạn Ngô Quyến mất, con còn nhỏ, lợi dụng tình hình này, Dương Tam Kha đã tiếm quyền Ngô Xương Ngập sợ bị liên luỵ, bèn bỏ trốn Năm 950, khi Dương Tam Kha cử Ngô Xương Văn và Đỗ Cảnh Thạc đi đánh hai thôn Đường,

Nguyễn thì Ngô Xương Văn quay lại đánh úp kinh thành, giành lại ngôi vua Lúc bấy giờ, tình hình trong nước đã rất rối loạn, các thế lực hào trưởng địa phương nổi lên

khắp nơi => Đặt ra yêu cầu phải chấm dứt tình trạng cát cứ hỗn loạn nhanh chóng thống nhất lực lượng để đối phó với ngoại xâm đó cũng là nguyện vọng của nhân dân

3 HOẠT ĐỘNG 3 LUYỆN TẬP

a Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được

lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về nước ta buổi đầu độc lập

b Tổ chức thực hiện: Hoạt động cá nhân.

* Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS hoàn thành 2 bài tập sau:

1 Bài 1 GV dùng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan và yêu cầu HS chọn đáp

án đúng (trắc nghiệm)

Câu 1: Kinh đô nước ta thời nhà Ngô đóng ở?.

A Cổ Loa (Hà Nội) B Thiên Trường (Nam Định)

C Hoa Lư (Ninh Bình) D Bạch Hạc ( Phú Thọ)

Câu 2: Ngô Quyền lên ngôi vua vào năm nào?.

A 905 B 939

C 938 D 983

Câu 3: Bộ máy nhà nước thời Ngô, ở các địa phương do ai đứng đầu?.

A Vua B Các quan võ

C Các quan văn D Các quan Thứ sử

Câu 4: Thời nhà Ngô giúp việc cho vua được gọi là gì?.

A Quan văn, nô tì B Quan võ, nô lệ C Quan văn, quan võ D Quan võ, gia nhân

Câu 5: Công lao to lớn của Ngô Quyền là?.

A đặt nền móng xây dựng chính quyền độc lập

B thống nhất toàn vẹn lãnh thổ

C chấm dứt loạn 2 sứ quân

D đánh tan quân xâm lược

2, Bài 2 Hoàn thiện trả lời câu hỏi sau: ? Em hãy đánh giá công lao của Ngô Quyền

trong buồi đầu độc lập Những việc làm cùa Đinh Bộ Lĩnh có ý nghĩa như thế nào đối với dân tộc?.

* Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận, đưa ra đáp án về công lao của Ngô Quyền và việc làm của Đinh Bộ Lĩnh

* Báo cáo, thảo luận

- HS trả lời HS nộp vở bài tập HS tự ghi nhớ nội dung trả lời đã hoàn thiện

* Kết luận, nhận định

- GV đánh giá kết quả, cho nhận xét, và đáp án

Đáp án:

Bài 1.

Bài 2

- HS nêu được các ý sau: xưng vương, chọn đất đóng đô, bỏ bộ máy cai trị cũ của họ

Khúc, thiết lập bộ máy chính quyến mới, cử người có công coi giữ những nơi quan trọng, đặt nền móng xây dựng chính quyền độc lập

- Hướng dẫn HS đọc lại tư liệu 2 để làm dẫn chứng cho công lao Đinh Bộ Lĩnh đối

với dân tộc: chấm dứt tình trạng cát cứ của 12 sứ quần, thống nhất đất nước

4 HOẠT ĐỘNG 4 VẬN DỤNG

a Mục tiêu: Vận dụng các kiến thức vừa học quyết các vấn đề học tập và thực tiễn

b Tổ chức thực hiện: hoạt động nhóm.

* Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chia lớp thành 6 nhóm (mỗi nhóm gồm 3 dãy HS) và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời câu hỏi sau và ghi chép lại câu trả lời vào vở bài tập:

Bài tập: Có ý kiến cho rằng: “Ngô Quyền quyết định về đóng đô ở Cổ Loa là để tiếp nối truyền thống cha ông” Em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?.

* Thực hiện nhiệm vụ

- HS các dãy thảo luận và đưa ra ý kiến về câu hỏi này: có nhóm đồng ý và lý giải, có nhóm không tán thành và cũng đưa ra lý lẽ

* Báo cáo, thảo luận

- HS trả lời HS nộp vở bài tập

- HS tự ghi nhớ nội dung trả lời đã hoàn thiện

* Kết luận, nhận định

- GV đánh giá kết quả, nhận xét, cho đáp án

Đáp án: Với câu hỏi này, GV dẫn dắt, định hướng để HS đưa ra lí do mà mình đồng

ý với ý kiến: “Ngô Quyền quyết định về đóng đô ở Cổ Loa là để tiếp nối truyền thống

cha ông” Cổ Loa vốn là kinh đô của nước Âu Lạc (khoảng năm 208 TCN), sau khi

Thục Phán An Dương Vương lên làm vua Khi Ngô Quyến đánh bại quần Nam Hán (938), xưng vương, lại một lần nữa quyết định vế đóng đô ở Cổ Loa Vùng đất này lại khôi phục vị trí trung tâm chính trị của đất nước trong buổi đầu phục hưng độc lập sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc

* Hướng dẫn về nhà:

- Học bài, trả lời câu hỏi cuối bài

- Tìm hiểu trước bài Tiết 22 - Bài 10 Đại Cồ Việt thời Đinh và Tiền Lê