Lễ Hội Đền Hùng Nhận định chung về lễ hội Đền Hùng Dù ai đi ngược về xuôi Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba Câu thơ trên nhắc nhở cho những người con Việt Nam dù đi đâu về đầu cũng phải nhớ đến ngày.
Trang 1Lễ Hội Đền Hùng
*Nhận định chung về lễ hội Đền Hùng
Dù ai đi ngược về xuôi Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba Câu thơ trên nhắc nhở cho những người con Việt Nam dù đi đâu về đầu cũng phải nhớ đến ngày Giỗ Tổ Hùng Vương Vì đối với mỗi người dân nước Việt, Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng đã trở thành một biểu tượng tinh thần, mang bản sắc văn hóa độc đáo, kết thành ý thức nguồn cội, nghĩa đồng bào và trở thành yếu tố nội lực tạo nên sức mạnh đại đoàn kết của dân tộc Việt Nam Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng là biểu hiện cụ thể nhất của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, thể hiện sự gắn bó của cộng đồng, khẳng định dân tộc Việt Nam có chung một cội nguồn, cả nước cùng tôn thờ một vị Vua Tổ Thờ cúng Hùng Vương không phân biệt huyết thống, dòng họ, không phân chia địa lý, vùng miền, dân tộc điều đó làm nên giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam, làm nên sức mạnh khối đoàn kết dân tộc Có lẽ trên thế giới chưa có nơi nào cả nước lại có tín ngưỡng thờ tổ tiên chung như dân tộc Việt Nam Từ xưa đến nay, hằng năm Giỗ Tổ Hùng Vương được tổ chức với nghi lễ trang trọng, cả phần lễ và phần hội đều mang đậm chất dân gian truyền thống và được tiến hành trên tinh thần tự giác, tự quản của cộng đồng, có sự tạo điều kiện của Nhà nước Cùng với nghi lễ thờ cúng, hàng loạt các hoạt động văn hóa dân gian như: Rước kiệu truyền thống, tổ chức Hát Xoan, đánh trống đồng, thi giã bánh giầy, gói bánh chưng… được phục dựng nguyên bản làm cho Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng ngày càng gắn với tín ngưỡng,
không gian văn hóa truyền thống và gắn với rất nhiều phong tục tập quán tạo môi trường cho Tín ngưỡng thờ Vua Hùng
Trang 2được gìn giữ và lưu truyền, thể hiện sự phong phú của kho tàng văn hóa dân gian về thời đại các Vua Hùng Qua đó
khẳng định thờ cúng Hùng Vương là một tín ngưỡng bản địa,
là hiện tượng văn hóa có sức sống mãnh liệt, sức lan tỏa lâu bền trong cộng đồng người Việt Lễ hội Đền Hùng còn mang giá trị văn hóa tâm linh sâu sắc đã được minh chứng qua các chứng cứ sử học, khảo cổ học, dân tộc học kết hợp nhiều nguồn tư liệu khác để trở thành những nhận thức và tâm thức liên quan cội nguồn lịch sử lâu dài hàng ngàn năm của người Việt Nam, hàm chứa cả những giá trị truyền thống cốt lõi của
cả dân tộc như: Truyền thống nhân văn - thượng võ với tinh thần kiên cường, bất khuất đấu tranh trước mọi thế lực ngoại bang xâm lược vì lý tưởng “độc lập, tự do và bác ái”; truyền thống thủy chung theo tinh thần “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ người trồng cây”… Những truyền thống đó đã được phản ánh và nhân lên từ hiện thực lịch sử để phát triển trong tâm thức, trở thành ý thức và hành động theo những đạo lý sống tốt đẹp của dân tộc, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam độc đáo, là nhân tố tạo nên bản lĩnh của sức mạnh Việt Nam Ngày nay, Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng
đã trở thành một nếp sinh hoạt văn hóa phổ biến trong đời sống của đông đảo người Việt Nam, gắn với thờ cúng Tổ tiên
là một biểu hiện nhất quán của văn hóa truyền thống dân tộc, được xem như một biểu tượng phản ánh tinh thần dân tộc, ý thức dân tộc và sự kết nối cộng đồng của người Việt Nam Từ Đền Hùng - Trung tâm thực hành nghi lễ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, nơi hội tụ sâu sắc nhất nghĩa “Đồng bào", nơi thể hiện thức về nguồn cội của hàng triệu triệu
người dân đất Việt đã có sự lan tỏa mạnh mẽ không chỉ đến các di tích thờ Hùng Vương, danh tướng thời Hùng Vương trên địa bàn tỉnh Phú Thọ mà còn lan rộng ra các di tích thờ Hùng Vương trong và ngoài nước Những không gian tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ấy chính là sự hồi cố về quá khứ, về lịch sử,
Trang 3là những bằng chứng sinh động và đầy sức thuyết phục về sự lưu truyền và phát triển của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng
Vương trong cộng đồng người Việt Các di tích và địa điểm thờ tự Vua Hùng ở khắp nơi luôn được người Việt bảo tồn, gìn giữ và xây dựng là minh chứng cụ thể và sinh động, khẳng định giá trị tâm linh bền vững trong đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng Chính từ không gian văn hóa rộng lớn này, trong tâm thức bao đời, ý thức dân tộc, ý thức lịch sử, ước nguyện cộng đồng trong tư duy văn hóa người dân qua hàng nghìn năm, luôn luôn hòa quyện một cách tự nhiên, hình thành nên một lẽ sống, một đạo lý tri ân, điểm đồng quy
về ý thức cộng đồng - quốc gia - dân tộc, kết tinh thành dòng chảy bất tận trong đời sống văn hóa tâm linh của dân tộc Việt Nam Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng là lễ hội văn hóa tâm linh lớn nhất trong toàn quốc được tổ chức theo nghi thức quốc gia Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 âm lịch hằng năm đã trở thành điểm hẹn tâm linh của mỗi người dân nước Việt Việc tổ chức lễ hội giàu giá trị văn hóa truyền thống nhằm tiếp tục nêu cao truyền thống yêu nước, bày tỏ biết ơn sâu sắc các Vua Hùng và các bậc tiền nhân đã có
công dựng nước và giữ nước; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tín
ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và Lễ hội Đền Hùng trong quá trình hình thành, tồn tại đã góp phần quan trọng trong việc tạo nên những giá trị văn hóa truyền thống, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, khơi dậy tinh thần đại đoàn kết toàn dân của người Việt Nam Đây còn là dịp quan trọng để chúng ta
quảng bá ra thế giới về một di sản vô cùng giá trị, độc đáo,
đã tồn tại hàng nghìn năm, ăn sâu vào tâm hồn, tình cảm, trở thành truyền thống đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của đồng bào cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài Qua đó nó đã thể hiện được rằng lễ hội Đền Hùng rất có ý nghĩa trong đời sống
xã hội Thông qua lễ hội, các giá trị truyền thống của làng
Trang 4quê như ý thức về cội nguồn, tổ tiên dân tộc, tưởng nhớ các anh hùng dân tộc, ; ý thức về đồng loại, cố kết con người trong cộng đồng, ý thức giữ gìn nét đẹp thuần phong mỹ tục của cộng đồng được gia tăng, củng cố Con người trong thời điểm diễn ra lễ hội dường như hòa đồng, xích tại gần nhau hơn, giao lưu cởi mở chân thành hơn Lễ hội cũng góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương, là sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo thu hút du khách gần xa
*T/c và ý nghĩa của các hoạt động (VD từ các trò chơi,
lễ hội, mang lại ý nghĩa gì, )
Lễ hội còn mang tính chất rộng lớn về không gian, thời gian
tổ chức hội hòa cùng với âm thanh rộn ràng hấp dẫn của
trống, chiêng, kèn, Sự hân hoan, của người dân đi hội đã tạo nên bức tranh hoành tráng, vui tươi, phấn khởi Cùng với đó một số các hoạt động trong lễ hội đền hùng Lễ hội đền Hùng gồm hai phần chính: Phần lễ và phần hội Phần lễ được cử hành một cách trang trọng đúng nghi thức với sự tham gia của nhiều vị chức sắc trong làng cũng như các chính khách ở Trung ương về dự Lễ vật dùng trong nghi thức tế lễ gồm có: Bánh chưng, bánh dày, lợn, dê, bò Khi tiếng nhạc phường bát
âm cất lên cũng là lúc chủ tế bắt đầu đọc lời nguyện trước ngai thờ các vị vua Hùng, trước là báo công sau là cầu phước
Cứ mỗi lần cụ chủ tế đọc lời tế trong sớ là kèm theo một hồi trống và chiêng hiệu Sau tiếng trống và chiêng đoàn tế tiến lên phía trước tiền đường quỳ lạy và lại lùi về sau Nghi thức diễn ra cho đến khi lời nguyện trong sớ được cụ chủ tế lần lượt đọc hết Ý nghĩa của Lễ hội đền Hùng biểu hiện rõ nét nhất là tín ngưỡng dân gian của người Việt cổ trong việc thờ cúng tổ tiên, luôn tìm về cội nguồn nơi mình sinh ra Một số trò chơi dân gian trong lễ hội Đền Hùng và nguồn gốc của nó trò chơi đầu tiên là ném còn: ý nghĩa của trò là vì quả còn
Trang 5tượng trưng cho hồn núi, hồn sông, hồn đất và hồn nước nên người dân tổ chức trò chơi này nhằm mong ước về một mùa màng bội thu, nhân dân no ấm Ném còn mang theo ước
vọng về mùa màng bội thu Trò thứ hai là chọi gà: trò này nhắn nhủ đến quân lính đừng ham mê đá gà gây mất đoàn kết quân dân “Khi giặc mông đến, cựa gà chiến cũng không thể xuyên thủng áo giáp giặc Trò thứ ba là đấu vật: trò chơi dân gian này mang tinh thần thượng võ cao, giúp phát động phong trào rèn luyện sức khỏe trong nhân dân.Trò thứ tư là chơi đu: muốn trai tráng trong làng thể hiện tài năng, lòng dũng cảm với các chàng trai cô gái, cách gián tiếp giúp họ giao lưu, gần gũi với nhau Trò thứ năm là rước kiệu: hoạt động mang tính cộng đồng cao nhất thể hiện tư tưởng hướng
về cội nguồn dân tộc, biết ơn tổ tiên và phát huy tinh thần đoàn kết.Trò thứ sáu là đi cầu tre: muốn thử sức sự khéo léo,
tỉ mỉ, cẩn thận của người dân trong vùng.Trò thứ bảy là cờ người: được ra đời nhằm đòi hỏi được sự mưu trí và tính toán thâm sâu, đi được nước cờ hay, người chơi làm người xem vô cùng tâm đắc Trò cuối cùng là gói bánh thi: ra đời nhằm tôn lên vẻ đẹp của người phụ nữ khi làm ra chiếc bánh, hơn nữa còn thể hiện truyền thống của dân tộc ta
*Mối liên hệ giứ lễ hội Đền hùng với tt LLQ và Âu Cơ
Thông qua lễ hội Đền Hùng là sự tín ngưỡng thờ quốc tổ
Hùng Vương trên trên đất nước Việt Nam ta, thì còn có một mối quan hệ mật thiết về thời đại Hùng Vương và có thể nói rằng tín ngưỡng thờ quốc tổ ở Việt Nam có cơ sở là từ nguồn gốc hình thành truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ được dân gian chuyền tai nhau kể rằngthủy tổ dân tộc Việt Nam là Kinh Dương Vương, hiện còn có mộ tại làng An Lữ, Thuận
Thành, Bắc Ninh Kinh Dương Vương làm Vua vào khoảng năm Nhâm Tuất (hơn 2000 năm trước Công nguyên) và Kinh Dương Vương lấy con gái Thần Long là vua hồ Động Đình sinh
Trang 6một con trai đặt tên là Sùng Lãm, sau nối ngôi vua cha niên hiệu là Lạc Long Quân Lạc Long Quân lấy con gái Đế Lai là
Âu Cơ sinh ra một bọc một trăm trứng, nở ra một trăm người con trai là tổ tiên của người Đại Việt Rồi sau khi người con trai trưởng lớn thì Lạc Long Quân phong cho con trưởng làm Hùng Vương nối ngôi Khi Hùng Vương lên ngôi Vua, ông đã đặt quốc hiệu là Văn Lang, đóng đô ở Phong Châu (Bạch Hạc, Phú Thọ) Sau đó các đời vua sau đều gọi là Hùng Vương, có
18 đời vua Hùng Vương.Theo như vậy, họ Hồng Bàng, trị vì nước Văn Lang, với vương hiệu Hùng Vương, 18 đời Vua Hùng
và ý nghĩa của 18 đời Vua Hùng không phải (18 ông vua) mà
là 18 chi, mỗi chi có nhiều đời vua Điều này giải thích hợp lý với sự tồn tại gần 3000 năm của thời đại Hùng Vương Thời Hùng Vương còn gắn với nhiều truyền thuyết khác như:
Truyền thuyết Bánh chưng bánh giầyy với mã văn hóa có thể hiểu là: về chính trị, các vua Hùng đã có thể công khai tổ chức các cuộc thi để tìm người kế vị; về nông nghiệp, người Việt thời này đã phát triển trồng lúa nước (có thể bao gồm cả lúa nếp) và chăn nuôi (có thể bao gồm lợn/heo ), về triết học, bánh chưng và bánh giầy có thể tượng trưng cho quan niệm vũ trụ gồm có mặt đất hình vuông màu xanh lá cây và bầu trời hình tròn màu trắng
Truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh thể hiện phần nào thiên tai chủ yếu mà người Việt cổ phải chống chọi có thể là thuỷ tai Nó cũng cho thấy các sức mạnh thiên nhiên, hay những nhân vật quan trọng giúp người dân chống chọi với thiên
nhiên được thần tượng hoá (Sơn Tinh) Các vị thần này vẫn có thể có quan hệ hôn nhân với các công chúa của vua Hùng, vốn là những người bình thường Thông lệ cống nạp sản vật quý hiếm như là một thước đo cho giá trị đã thịnh hành vào thời các vua Hùng, theo lời kể của truyền thuyết này
Truyền thuyết Phù Đổng Thiên Vương miêu tả một cuộc xâm lấn của giặc Thương Ân vào thời Hùng Vương thứ 6, truyền
Trang 7thuyết Mai An Tiêm miêu tả sự khai phá vùng đất phía nam (Thanh Hoá) với giống hoa quả mới (dưa hấu), sự tích Trầu Cau giải thích về phong tục ăn trầu của người Việt Nam Tập hợp những truyền thuyết đó có thể được xem như một bộ sử dân gian vừa đượm màu sắc huyền thoại, vừa chứa đựng
những cốt lõi lịch sử trong ký ức hồi cố và truyền khẩu qua nhiều thế hệ Từ lõi lịch sử của truyền thuyết về thời đại Hùng Vương đến tâm thức và đến tín ngưỡng thờ vua Hùng Vương
là quá trình phát triển liên tục trong cộng đồng ngườiViệt qua bao thế hệ nối tiếp nhau. Nhưng trong sâu thẳm người dân Việt Nam ai cũng luôn quan niệm rằng Chúng ta sinh ra cùng một bọc theo truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu cơ là con cháu Lạc Hồng, người dân cả nước đều là anh em một nhà, vì vậy người xưa có câu
“Con người có Tổ có Tông, như cây có cội, như sông có nguồn”
động trong lễ hội đối với Truyền thuyết
Qua đó chúng em còn đi phỏng vấn chị Cao Thị Hải Yến (ở Đoan Hùng -Phú Thọ) về các hoạt động của lễ hội đối với truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ và chị trả lời rằng có các hoạt động phần lễ gồm Lễ Giỗ đức Quốc Tổ Lạc Long
Quân và Lễ dâng hương tưởng niệm Tổ Mẫu Âu Cơ ngày 06/3
âm lịch.Với mỗi con người Việt Nam, Giỗ Tổ Hùng Vương từ bao đời nay đã trở thành tình cảm thiêng liêng, sâu lắng
trong trái tim mỗi người Dù ở đâu, miền Bắc hay Nam, miền xuôi hay miền ngược đều hướng về quê hương đất Tổ bằng lòng thành kính, tri ân sâu sắc. Chị Cao Thị Hải Yến còn tâm
sự thêm: “Mấy năm gần đây, năm nào tôi cũng về Đền Hùng vào dịp đầu năm để cầu bình an cho cả gia đình Tuy nhiên, đến ngày giỗ Tổ, tôi lại về Đền Hùng bởi mỗi lần về, tôi lại có
Trang 8một tình cảm bâng khuâng, mới lạ Và tôi cảm nhận chính tiếng nhạc, tiếng trống, tiếng chiêng rộn rã hòa trong không khí trang nghiêm, thắm tình thân ái đồng bào đã gợi tả cảm xúc trong lòng mỗi người con đất Tổ”
*Thông qua cuộc phỏng vấn nêu ra đc tầm quan trọng của Lễ hội
Thông qua cuộc phỏng vấn chị Cao Thị Hải Yến chúng tá có thể nhận ra rằng trong tiềm thức mỗi người con đất Việt,
hành hương về cội nguồn vừa để tri ân, tưởng nhớ các Vua Hùng đã có công mở mang đất nước, vừa để thưởng ngoạn văn hóa của một vùng đất còn in đậm nhiều dấu ấn của ngàn xưa.Tổng quát các ý trên nó đã thể hiện được lễ hội truyền thống (hay còn gọi là lễ hội cổ truyền, lễ hội dân gian) là lễ hội được lưu truyền từ năm này sang năm khác, đời này sang đời khác, lặp đi lặp lại theo một chu kỳ nhất định Lễ hội
truyền thống luôn gắn với các với các địa danh, di tích lịch sử văn hóa, với các nhân vật, truyền thuyết như: thành hoàng làng; tổ làng nghề; những bậc anh hùng có công dựng nước
và giữ nước; danh nhân và gắn với tín ngưỡng dân gia và
không thể thiếu đến truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ là thủy tổ của người Đại Việt quá đó lễ hội truyền thống còn là sinh hoạt văn hóa, sản phẩm tinh thần của con người, là dịp mỗi người được trở về với cội nguồn mang ý nghĩa thiêng liêng Đến với lễ hội truyền thống, mọi người sẽ thấy mực thước hơn, tâm thanh thản, cảm thấy những khó khăn vất vả thường ngày tan biến hết Đồng thời, lễ hội truyền thống còn tạo nên môi trường sống hài hòa, đoàn kết xóm làng, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống lịch sử, văn hóa của nơi diễn ra lễ hội
Câu 8,9 Chưa làm đc