Dl Tư Tưởng Hcm.docx

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA KHÁCH SẠN – DU LỊCH BÁO CÁO THẢO LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Mã lớp HP 2210HCMI0111 Giảng viên Ngô Thị Huyền Trang Nhóm thực hiện 5 HÀ NỘI, 2022 1 * Đề tài chính Phân tích[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA KHÁCH SẠN – DU LỊCH

BÁO CÁO THẢO LUẬN

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

* Đề tài phụ : Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và xây dựng chủ

nghĩa xã hội ở Việt Nam? Vận dụng vào quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Việt Nam hiện nay?

39 Nguyễn Lan Hương 20D111144 Thành viên 1.3

40 Nguyễn Thị Lan Hương 20D111025 Thành viên 2.1.2

Thuyết trình

41 Cao Thị Huyền 20D111141 Thành viên Đề cương đề tài 1

42 Nguyễn Thu Huyền 20D111023 Thành viên 1.1

43 Vũ Thị Khánh Huyền 20D111143 Thành viên Phần mở đầu

Phần kết luận

44 Vũ Thị Thu Huyền 20D111024 Thư kí 2.1.1

Thuyết trình

45 Nguyễn Ngọc Khánh 20D111145 Thành viên 1.2

NỘI DUNG

* Đề tài phụ

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT………4

* Đề tài chính A LỜI MỞ ĐẦU 10

B PHẦN NỘI DUNG 10

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức 10

1.1 Đạo đức là gốc, là nền tảng tinh thần của xã hội, của người cách mạng 10

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng 13

1.2.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng 13

1.2.2 Tấm gương Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng…… 19

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về những nguyên tắc xây dựng cách mạng 31

1.3.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về những nguyên tắc xây dựng cách mạng 31

1.3.2 Tấm gương Hồ Chí Minh về những nguyên tắc xây dựng cách mạng … 36

II Liên hệ quá trình tu dưỡng đạo đức của sinh viên trường đại học Thương mại hiện nay 41

2.1 Thực trạng quá trình tu dưỡng đạo đức của sinh viên trường đại học Thương mại hiện nay 42

2.1.1 Những đạo đức, lối sống tốt đẹp của sinh viên (tích cực)………42

2.1.2 Những tồn tại trong tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của sinh viên (hạn chế) 44

2.2 Giải pháp nhằm vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào việc giáo dục đạo đức cho sinh viên 46

C KẾT LUẬN 53

* Đề tài phụ : Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở Việt Nam? Vận dụng vào quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Việt Nam hiện nay?

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT

A LỜI MỞ ĐẦU.

B NỘI DUNG CHÍNH.

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội.

1.1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội.

- Khái niệm “Chủ nghĩa xã hội” được Hồ Chí Minh tiếp cận ở nhiều góc độ khácnhau

- Hồ Chí Minh khẳng định mục đích của cách mạng Việt Nam là tiến đến chủnghĩa xã hội, rồi đến chủ nghĩa cộng sản

- Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội ở giai đoạn đầu của xã hội cộng sản chủ nghĩa.Mặc dù còn tồn đọng tàn dư của xã hội cũ nhưng xã hội xã hội chủ nghĩa không còn ápbức, bóc lột, xã hội do nhân dân lao động làm chủ, trong đó con người sống ấm no, tự do,hạnh phúc, quyền lợi của cá nhân và tập thể vừa thống nhất, vừa gắn bó chặt chẽ vớinhau

1.1.2 Tiến lên chủ nghĩa xã hội là một tất yếu khách quan.

- Hồ Chí Minh vận dụng học thuyết về hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác để khẳng định tiến lên chủ nghĩa xã hội là một quá trình tất yếu, tuân theo những quy luật khách quan, trước hết là những quy luật trong sản xuất vật chất.

- Tùy hoàn cảnh cụ thể mà thời gian, phương thức tiến lên chủ nghĩa xã hội ở mỗiquốc gia sẽ diễn ra một cách khác nhau

- Tiến lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam vừa là tất yếu của lịch sử, vừa đáp ứngkhát vọng của những lực lượng tiến bộ xã hội trong quá trình đấu tranh tự giải phóngmình

1.1.3 Một số đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa.

- Về chính trị:Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội do nhân dân làm chủ

- Về kinh tế : Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội có nền kinh tế phát triển cao , dựatrên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu

- Về văn hóa đạo đức và các quan hệ xã hội : xã hội xã hội chủ nghĩa có trình độphát triển cao cả về văn hóa và đạo đức đảm bảo sự công bằng hợp lí trong quan hệ xãhội

- Về chủ thể xây dựng chủ nghĩa xã hội : chủ nghĩa xã hội là công trình tập thể củanhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng chủ nhĩa xã hội ở Việt Nam.

1.2.1 Mục tiêu chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

- Về chế độ chính trị: Phải xây dựng được chế độ dân chủ

- Về kính tế: Phải xây dựng được nề kính tế phát triển cao gắn bó mật thiết vớimục tiêu về chính trị

- Về văn hóa: Phải xây dựng được nề văn hóa mang tính dân tộc, khoa học, đạichúng và tiết thu tinh hoa văn hóa nhân loại

- Về quan hệ xã hội: Phải đảm bảo đân chủ, công bằng, văn minh

1.2.2 Động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

- Hệ thống động lực phong phú, bao hàm cả trong quá khứ, hiện tại, tương lai, cả

về vật chất và tinh thần, nội lực và ngoại lực,…

- Động lực hàng đầu của của chủ nghĩa xã hội; phải đảm bảo lợi ích của nhân dândân chủ của dân, sức mạnh đoàn kết của toàn dân

- Những động lực hàng đầu trên chỉ có thể phát huy được sức mạnh của mìnhthông qua hoạt động của những cộng đồng người và những con người Việt Nam cụ thể

1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

1.3.1 Tính chất, đặc điểm và nhiệm vụ của thời kì quá độ.

- Tính chất của thời kì quá độ: Đây là thời kì cải biến sâu sắc nhất nhưng phức tạp

khó khăn gian khổ

- Đặc điểm của thời kỳ quá độ: Đặc điểm lớn nhất của thời kỳ quá độ ở Việt Nam

là một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không trải qua phát triển

+ Về xây dựng kinh tế công nghiệp và nông nghiệp hiện đại: Xây dựng là nhiệm vụ chủchốt và lâu dài gắn liền với thực hiện đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân

+ Về văn hóa: Diệt trừ di tích và ảnh hưởng nô dịch của văn hóa đế quốc, phát triểntruyền thống dân tộc, hấp thụ cái mới cái tiên tiến và tiến bộ

+ Về quan hệ xã hội: Thay đổi quan hệ cũ xây dựng xã hội dân chủ công bằng văn minhtôn trọng con người, phát huy tính cách riêng hài hòa với đời sống chung

1.3.2 Một số nguyên tắc xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kì quá độ.

- Mọi tư tưởng, hành động dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin.

- Giữ vững độc lập dân tộc

- Đoàn kết học tập kinh nghiệm các nước anh em

- Xây phải đi đôi với chống

II Quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Việt Nam hiện nay.

2.1 Định hướng chủ nghĩa xã hội phù hợp với hoàn cảnh, đặc điểm cụ thể ở Việt Nam.

- Hiện đồng bộ, hiệu quả các chính sách xã hội theo phương châm: khuyến khíchlàm giàu hợp pháp đi đôi với nhiệm vụ giúp đỡ, tạo điều kiện cho người nghèo cùng

vươn lên trong cuộc sống bằng việc thực thi hàng loạt các chính sách hỗ trợ về giáo dục đào tạo, y tế, lao động, việc làm,vv…

Phải xác lập mối quan hệ hợp lý giữa chính sách xã hội với chính sách kinh tếlàm sao để hai mặt đó trở thành tiền đề của nhau

- Chủ trương “phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” của

Đảng và Nhà nước Việt Nam đường lối phát triển đất nước được hoạch định và trù liệucông phu, kỹ lưỡng, được dựa trên cơ sở lý luận vững chắc và phù hợp với tình hình thựctiễn

- Thực hiện đường lối: Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ

nghĩa mà Việt Nam đã ra khỏi nhóm nước có thu nhập thấp từ năm 2008 Trong 35 năm

đổi mới vừa qua, kinh tế tăng trưởng liên tục Đời sống nhân dân được cải thiện, nhiềuvấn đề xã hội được giải quyết; các mặt chính trị, xã hội ổn định; quốc phòng, an ninhđược bảo đảm…

- Khi đại dịch Covid -19 diễn biến phức tạp, nhất là biến chủng Delta lây lan vớitốc độ nhanh trên nhiều tỉnh/thành của cả nước thì Đảng và Chính phủ đã đưa ra cácquyết sách trên tinh thần nhân văn cao cả, đó là hi sinh tăng trưởng kinh tế để cứu người.Nếu không thẩm thấu tinh thần, lý tưởng cao đẹp của chủ nghĩa xã hội thì không cónhững chủ trương, quyết sách thấm đẫm tinh thần nhân văn, nhân bản vì con người nhưvậy

2.2 Vận dụng sáng tạo và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở Việt Nam hiện nay

Thứ nhất, trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật về chủ quyền, biên giới quốcgia: Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật để kiên quyết, kiên trì bảo vệ vững chắc độclập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, biển, đảo, vùng trời; giữ vững môi trườnghoà bình, ổn định để phát triển đất nước

Thứ hai, trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật về tổ chức bộ máy nhà nước củanhân dân, do nhân dân và vì nhân dân: Tập trung xây dựng cơ sở pháp lý để xác định rõhơn vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các cơ quan nhà nước trongviệc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp trên cơ sở các nguyên tắc pháp

quyền; bảo đảm quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểmsoát quyền lực nhà nước.

Thứ ba, trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật về quyền con người, quyền côngdân: Hoàn thiện cơ sở pháp lý để thực hiện đúng đắn, hiệu quả dân chủ trực tiếp, dân chủđại diện, đặc biệt là dân chủ ở cơ sở

Thứ tư, trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật về phát triển bền vững kinh tế - xãhội - môi trường: Tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiệnđại hóa dựa trên nền tảng của khoa học, công nghệ và những thành tựu của Cách mạngcông nghiệp lần thứ tư

Thứ năm, trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật về hội nhập quốc tế: Hoàn thiện

hệ thống pháp luật, làm cơ sở pháp lý cho việc thực hiện nhiều hình thức hội nhập quốc

tế với các lộ trình linh hoạt, phù hợp với điều kiện, mục tiêu của đất nước trong từng giaiđoạn

Thứ sáu, trong quy trình lập pháp: Tiếp tục đổi mới quy trình lập pháp, mở rộngdân chủ trong xây dựng pháp luật để các quy định của luật có tính khả thi, phù hợp vớithực tiễn, có căn cứ khoa học

Thứ bảy, trong tổ chức thi hành pháp luật: Gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng phápluật với tổ chức thi hành pháp luật Tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan banhành pháp luật, cơ quan tổ chức thi hành pháp luật và cơ quan bảo vệ pháp luật

Thứ tám, trong tuyên truyền, phổ biến, lan tỏa, phát huy tư tưởng, đạo đức, phongcách Hồ Chí Minh trong hoạt động lập pháp nói riêng, quá trình xây dựng nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta nói chung

2.3 Thành tựu và thách thức trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

- Tình hình chính trị - xã hội cơ bản được ổn định, quốc phòng, an ninh được tăngcường

- Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng được chú trọng, hệ thống chính trị đượccủng cố

- Quan hệ đối ngoại không ngừng được mở rộng, hội nhập kinh tế quốc tế đượctiến hành chủ động và đạt nhiều kết quả

Tổng sản phẩm trong nước năm 2001 tăng gấp đôi so với năm 1990 Ngày nay,thế và lực của đất nước ta đã lớn mạnh lên rất nhiều

* Thách thức:

- Tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong khu vực và trên thế giới vẫn lànguy cơ thường trực và khó khắc phục

- Nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa vẫn còn tiềm ẩn

- Âm mưu thực hiện “diễn biến hòa bình” của thế lực thù địch nhằm chống phánước ta với những biểu hiện mới, quyết liệt và tinh vi hơn trước

- Nguy cơ từ tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, nhữngbiểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, trong đó có tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí

ở bộ phận cán bộ, đảng viên vẫn chưa được ngăn chặn triệt để

- Nguy cơ phai nhạt, đánh mất bản sắc văn hóa, xói mòn những giá trị truyềnthống của dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế

- Nguy cơ phân liệt, xuyên tạc, hạ thấp ý nghĩa chủ nghĩa quốc tế trong sáng củagiai cấp công nhân, cùng với những biểu hiện dân tộc cực đoan gia tăng

- Bối cảnh hiện nay đang đặt ra thách thức rất lớn đối với sự bảo đảm vững chắcđộc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, giữ vững hòa bình, ổnđịnh để phát triển

C KẾT LUẬN.

* Đề tài chính: Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức? Liên hệ tới quá trình tu dưỡng đạo đức của sinh viên trường Đại học Thương mại hiện nay?

đời của mình, Người đã tự thực hiện một cách hoàn chỉnh, trọn vẹn những tư tưởng vàkhát vọng đạo đức cách mạng Người vừa là nhà lý luận đạo đức cách mạng, vừa là mộttấm gương đạo đức trong sáng, gần gũi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kế thừa có chọn lọcnhững giá trị đạo đức của dân tộc, vừa thâu góp những đạo đức của thời đại, để xuấtnhững tư tưởng đạo đức mới, phù hợp với yêu cầu của cách mạng Việt Nam trong thờiđại mới và hướng tới việc xây dựng con người mới có đủ đức, đủ tài phục vụ đất nước vàlàm rạng ngời con người Việt Nam

Trên nền tảng kiến thức đã được học tập, nghiên cứu trong học phần Tư tưởng Hồ

Chí Minh, nhóm 5 chúng em đã lựa chọn đề tài thảo luận: Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức? Liên hệ tới quá trình tu dưỡng đạo đức của sinh viên trường Đại học Thương mại hiện nay?

Sau đề tài, giúp chúng ta thấm nhuần được tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh vềđạo đức, ngoài ra còn hiểu được quá trình tu dưỡng đạo đức của sinh viên trường Đại họcThương mại hiện nay, những tồn tại trong quá trình rèn luyện đạo đức của sinh viên nóichung và sinh viên Thương mại nói riêng Từ đó có những giải pháp nhằm nâng cao việcvận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giáo dục, rèn luyện đạo đức cho sinh viên

B PHẦN NỘI DUNG

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức.

1.1 Đạo đức là gốc, là nền tảng tinh thần của xã hội, của người cách mạng.

Mỗi xã hội hình thành và phát triển đều dựa trên một nền tảng nhất định cả về vậtchất và tinh thần, kinh tế và chính trị, văn hóa và xã hội Sự phát triển của xã hội Việt

Nam cũng vậy, nó đòi hỏi phải có nền tảng vật chất và tinh thần cho sự phát triển lâu dài,bền vững, trong đó không thể thiếu lĩnh vực đạo đức Đạo đức là một hình thái ý thức xãhội, được hình thành thông qua vai trò chủ động, tự giác của con người Do đó, việc hìnhthành một nền đạo đức - nền tảng tinh thần cho sự phát triển bền vững của xã hội ViệtNam trong hiện tại và tương lai, phải có định hướng, phù hợp với thực tiễn phát triển củadân tộc.

Sự phát triển của đất nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa và hội nhập quốc tế đã và đang đặt ra hàng loạt vấn đề về kinh tế, chính trị, vănhóa, xã hội, con người Khi chúng ta khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng với chủnghĩa Mác - Lê-nin, là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng và cáchmạng Việt Nam, thì tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh chính là nền tảng tư tưởng, kim chỉnam cho việc xây dựng nền đạo đức Việt Nam hiện nay và mai sau

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết tinh những giá trị đạo đức truyền thốngtốt đẹp của dân tộc, chứa đựng những hạt nhân hợp lý, chắt lọc từ tinh hoa giá trị đạo đứcnhân loại, phù hợp với những điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể của Việt Nam, hướng tớinhững giá trị mang tầm thời đại Vì vậy, rèn luyện và tu dưỡng đạo đức cách mạng theoChủ tịch Hồ Chí Minh chính là nhiệm vụ cấp bách, trước mắt, cũng như lâu dài trongtương lai của đội ngũ cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân, như Văn kiện Đại hộiXII của Đảng đã chỉ rõ: “Tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh gắn với chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lốisống Tăng cường rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng ”

Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, lãnh tụ cách mạng thế giới bànnhiều về vấn đề đạo đức và giáo dục, thực hành đạo đức Khi đánh giá vai trò của đạođức trong đời sống, từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã nêu rõ: đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và

phát triển con người Hồ Chí Minh nhiều lần khẳng định đạo đức là gốc, là nền tảng, là

sức mạnh, là tiêu chuẩn hàng đầu của người cách mạng Người coi đạo đức rất quan

trọng như gốc của cây, như ngọn nguồn của sông, suối Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm

việc (1941), Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì

sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức,không có đạo đức thì dù tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân Vì muốngiải phóng dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không

có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?”.

Trong tác phẩm Đạo đức cách mạng (1985), Chí Minh viết: “Làm cách mạng để cải tạo

xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rấtnặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mới gánh được

nặng và đi được xa Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới

hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang”

Người chỉ rõ cán bộ, đảng viên muốn cho dân tin, dân phục thì cần nhớ rằng:

“Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà ta được họyêu mến Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức”

Đạo đức trở thành nhân tố quyết định của sự thành bại của mọi công việc, phẩm

chất mỗi con người Trong bài Người cán bộ cách mạng (1955), Hồ Chí Minh yêu cầu

“Người cán bộ cách mạng phải có đạo đức cách mạng… Mọi việc thành hay bại, chủchốt là do cán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng hay là không” Bởi vì, có đạo đứccách mạng trong sáng mới làm được những việc cao cả, vẻ vang Người quan niệm,

“Việc nước lấy Đoàn thể làm cốt cán Việc đoàn thể lấy cán bộ làm cốt cán Cán bộ lấyđạo đức làm cốt cán” Theo Hồ Chí Minh, “Đại đa số chiến sĩ cách mạng là người có đạođức: Cả đời hết lòng hức sức phục vụ nhân dân, sinh hoạt ngày thường thì làm gươngmẫu: gian khổ, chất phác, kính trọng của công…Đạo đức ấy có ảnh hưởng lớn đến sựnghiệp đổi xã hội cũ thành xã hội mới và xây dựng mỹ tục thuần phong” Theo Hồ Chí

Minh, đạo đức cách mạng là chỗ dựa giúp cho con người vững vàng trong mọi thử thách.

“Có đạo đức cách mạng thì khi gặp khó khăn, gian khổ, thất bại, cũng không sợ sệt, rụt

rè, lùi bước , khi gặp thuận lợi và thành công vẫn giữ vững tỉnh thần gian khổ, chấtphác, khiêm tốn”

Hồ Chí Minh thường nhắc lại tỉnh thần của V.I Lênin: Đảng Cộng sản phải tiêubiểu cho trí tuệ, danh dự, lương tâm của dân tộc và thời đại, Trong Di chúc, Người viết:

“Đảng ta là một Đảng cầm quyền Mỗi đẳng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo

đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật

trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhândân ĐOÀN VIÊN VÀ THANH NIÊN ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xungphong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đứccách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa

“hồng” vừa “chuyên” Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quantrọng và rất cần thiết”.

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức trong hành động, lấy hiệu quả thực tếlàm thước đo Chính vì vậy, Hồ Chí Minh luôn đặt đạo đức bên cạnh tài năng, gắn đứcvới tài, lời nói đi đôi với hành động và hiệu quả trên thực tế Người nói: “Phải lấy kết quảthiết thực đã góp sức bao nhiêu cho sản xuất và lãnh đạo sản xuất mà đo ý chí cách mạngcủa mình Hãy kiên quyết chống bệnh nói suông, thói phô trương hình thức, lối làm việckhông nhằm mục đích nâng cao sản xuất” Đức và tài phải là những phẩm chất thống nhấtcủa con người Nếu đạo đức là tiêu chuẩn cho mục đích hành động thì tài là phương tiệnthực hiện mục đích đó Vì vậy, con người cần có cả đức và tài, nếu thiếu tài thì làm việc

gì cũng khó, nhưng thiếu đạo đức thì vô dụng, thậm chí có hại Trong tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh, đức và tài, hồng và chuyên, phẩm chất và năng lực phải thống nhất làmmột Trong đó, đạo đức là gốc, là nền tảng của người cách mạng Người dòi hỏi tài năngphải gắn chặt và đặt vững trên nền tảng đạo đức Hồ Chí Minh thường khuyên: “Dạy cũngnhư học phải biết chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng Đó là cái gốc, rấtquan trọng Nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng” Vai trò của đạođức còn thể hiện là thước đo lòng cao thượng của con người Trong bài Đạo đức cáchmạng (1955), Hồ Chí Minh viết: “Tuy năng lực và công việc của mỗi người khác nhau,người làm việc to, người làm việc nhỏ; nhưng ai giữ được đạo đức đều là người caothượng” Thực hành tốt đạo đức cá nhân không chỉ có tác dụng tồn vinh nâng cao giá trịcủa mình mà còn tạo ra sức mạnh nội sinh giúp ta vượt qua mọi thử thách Hồ Chí Minhhết sức quan tâm giáo dục toàn diện cho các em học sinh, sinh viên cả “Đức, Trí, Thể,

Mỹ Trong đó, đức là gốc, là trước hết; tài là cực kỳ quan trọng, không có tài thì khôngxây dựng, phát triển được đất nước Đức bao gồm nếp ăn ở, sinh hoạt hằng ngày, trướchết là với gia đình, anh em, bạn bè, rộng ra là với quốc gia, dân tộc; học để làm việc, làmngười, làm cán bộ

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng.

1.2.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng.

1.2.1.1 Trung với nước, hiếu với dân.

Trung với nước, hiếu với dân là phẩm chất đạo đức bao trùm quan trọng nhất vàchi phối các phẩm chất khác

Trung và hiếu là những khái niệm đạo đặc cũ đã có từ lâu trong tư tưởng đạo đứctruyền thống Việt Nam và phương Đông, phản ánh mối quan hệ lớn nhất và cũng là phẩmchất bao trùm nhất: “Trung với vua, hiếu với cha mẹ" Phẩm chất này được Hồ Chí Minh

sử dụng với những nội dung mới, rộng lớn: “Trung với nước, hiếu với dân”, đã tạo nênmột cuộc cách mạng sâu sắc trong lĩnh vực đạo đức Người nói "Đạo đức cũ như ngườiđầu ngược xuống đất chân chống lên trời Đạo đức mới như người hai chân đứng vữngđược dưới đất, đầu ngừng lên trời" Đầu năm 1946, Người chỉ rõ: “Đạo đức, ngày trướcthì chỉ trung với vua, hiểu với cha mẹ Ngày nay, thời đại mới, đạo đức cũng phải mới.Phải trung với nước Phải hiếu với toàn dân, với đồng bào”

Tư tưởng “trung với nước, hiếu với dân" của Hồ Chí Minh không những kế thừagiá trị yêu nước truyền thống của dân tộc, mà còn vượt qua những hạn chế của truyềnthống đó Trung với nước là trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước Khi Hồ

Chí Minh đặt vấn đề “Bao nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân” Đảng và Chính phủ là “đẩy tố nhân

dân” chứ không phải “quan nhân dân để đè đầu cưỡi cổ nhân dân”, thì quan niệm về nước

và dân đã hoàn toàn đảo lộn so với trước; rất ít lãnh tụ cách mạng đã nói về dân như vậy,

điều này càng làm cho tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vượt xa lên phía trước Trong Thư

gửi thanh niên (1965) Người viết: “Phải luôn luôn nâng cao chí khí cách mạng “trung

với nước, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻthù nào cũng đánh thắng” Luận điểm đó của Hồ Chí Minh vừa là lời kêu gọi hành động,vừa là định hướng chính trị - đạo đức cho mỗi người Việt Nam không chỉ trong cuộc đấutranh cách mạng trước đây, hôm nay, mà còn lâu dài về sau nữa

Hồ Chí Minh cho rằng, trung với nước phải gắn liền hiếu với dân Trung với nước,

là phải yêu nước, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, suốt đời phấn đấu cho Đảng, chocách mạng, phải làm cho “dân giàu, nước mạnh" Hiếu với dân là phải thương dân, tindân, thân dân, học hỏi dân, lấy trí tuệ ở dân, kính trọng dân, lấy dân làm gốc, “hết lònghết sức phục vụ nhân dân Phải yêu kính nhân dân Phải thật sự tôn trọng quyền làm chủcủa nhân dân Tuyệt đối không được lên mặt “quan cách mạng" ra lệnh ra oai"

1.2.1.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là nội dung cốt lõi của đạo đức cách mạng,

đó là phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt động hằng ngày của mỗi người Vì vậy, HồChí Minh đã đề cập phẩm chất này nhiều nhất, thường xuyên nhất, phản ánh ngay từ

cuốn sách Đường cách mệnh cho đến bản Di chúc

Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Bọn phong kiến ngày xưa nêu ra cần, kiệm, liêm, chính,nhưng không bao giờ làm mà lại bắt nhân dân phải tuân theo để phụng sự quyền lợi chochúng Ngày nay ta đề ra cần, kiệm, liêm, chính cho cán bộ thực hiện làm gương chonhân dân theo để lợi cho nước cho dân" Với ý nghĩa như vậy, cần, kiệm, liêm, chính, chícông vô tư cũng là một biểu hiện cụ thể của phẩm chất “trung với nước, hiếu với dân"

“Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư cũng là những khái niệm cũ trong đạo đứctruyền dân tộc, được Hồ Chí Minh lọc bỏ những nội dung không phù hợp và đưa vàonhững nội dung mới đáp ứng yêu cầu của cách mạng

“Cần tức là siêng năng, chăm chỉ, có gắng dẻo dai Muốn cho chữ Cần có nhiều

kết quả hơn, thì phải có kế hoạch cho mọi công việc” Cần tức là lao động cần cù, siêngnăng, lao động có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánhsinh, không lười biếng Phải thấy rõ, “Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống,nguồn hạnh phúc của chúng ta”

“Kiệm là thế nào? Là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi.

CẦN với KIỆM phải đi đôi với nhau, như hai chân của con người” Kiệm tức là tiết kiệmsức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của của dân, của nước, của bản thân mình;

không phô trương hình thức, không liên hoan chè chén lu bù “Tiết kiệm không phải là

bủn xỉn Khi không nên tiêu xài thì một đồng xu cũng không nên tiêu Khi có việc đánglàm, việc ích lợi cho đồng bào, cho Tổ quốc, thì dù bao nhiêu công, tốn bao nhiêu của,cũng vui lòng Như thế mới đúng là kiệm Việc đáng tiêu mà không tiêu, là bủn xỉn, chứkhông phải là kiệm Tiết kiệm phải kiên quyết không xa xỉ Hồ Chí Minh yêu cầu phải

“Cần kiệm xây dựng nước nhà

Liêm là trong sạch, không tham lam Chữ LIÊM phải đi đôi với chữ KIỆM Cũng

như chữ KIỆM phải đi với chữ CẦN Có KIỆM mới LIÊM được” “Liêm là không thamđịa vị Không tham tiền tài Không tham sung sướng Không ham người tâng bốc mình

Vì vậy mà quang minh chính đại, không bao giờ hủ hóa Chỉ có một thứ ham là ham học,ham làm, ham tiến bộ”.

*Chính nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đứng đắn Điều gì không đứng đắn,

thẳng thắn, tức là tà Chính được thể hiện rõ trong ba mối quan hệ: “ĐỐI VỚI MÌNH –Chớ tự kiêu, tự đại “ĐỐI VỚI NGƯỜI Chớ nịnh hót người trên Chớ xem khinhngười dưới Thái độ phải chân thành, khiêm tốn Phải thực hành chữ Bác - Ái ĐỐI VỚIVIỆC Phải để công việc nước lên trên, trước, việc tư, việc nhà việc thiện thì dù nhỏmấy cũng làm Việc ác thì dù nhỏ mấy cũng tránh”

Hồ Chí Minh cho rằng, các đặc tính cần, kiệm, liêm, chính có quan hệ chặt chẽ vớinhau, ai cũng phải thực hiện, song cán bộ, đảng viên phải là người thực hành trước đểlàm kiểu mẫu cho dân Người thường nhắc nhở cán bộ, công chức, những người trongcác công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hạn Nếu không giữ đúng cần, kiệm, liêm, chínhthì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân

Chí công vô tư là hoàn toàn vì lợi ích chung, không vì tư lợi; là hết sức công bằng,

không chút thiên tư, thiên vị, công tâm, luôn đặt lợi ích của Đảng, của nhân dân, của dântộc lên trên hết, trước hết; chỉ biết vì Đảng, vì dân tộc, “lo trước thiên hạ, vui sau thiênhạ” Chí công vô tư là chống chủ nghĩa cá nhân Người nói: "Đem lòng chí công vô tư màđối với người, đối với việc”, “khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước khihưởng thụ thì mình nên đi sau”

*Mối quan hệ giữa cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư:

- Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, các đức tính cần, kiệm, liêm, chính, có quan hệ chặt

chế với nhau:

+ Cần và kiệm: Cần mà không kiệm như thùng không đáy, kiệm mà không cần thì lấy gì mà kiệm Cần và kiệm phải đi đôi với nhau như hai chân của con người Cần mà không kiệm thì như gió vào nhà trống, như nước đồ vào cái thùng không đáy, làm chừng nào xào chừng ấy, rốt cuộc không lại hoàn không Kiệm mà không cần thì không tăng

thêm và không phát triên được

+ Cần, kiệm, liêm: là gốc rễ của chính , như một cây không chỉ cần có gốc rễ mà

còn phải có cành lá, hoa quả mới hoàn chỉnh

+ Cần, kiệm, liêm, chính: là tứ đức của con người, những đức tính không thể thiếu

được của con người, thiếu một đức tính thì cũng không thành người, cũng như: “Trời thì

có bốn mùa Đất thì có bốn phương Thiếu một mùa thì không thành Thiếu mộtphương thì không thành đất”

+ Cần, kiệm, liêm, chính còn là thước đo sự giàu sang cả về chất ,vững mạnh về tinh thần, sự văn minh tiến bộ của dân tộc, cần, kiệm, liêm, chính còn là nền tảng của đời

sống mới

+ Chí công vô tư, thực chất là nối tiếp cần, kiệm, liêm, chính, vì vậy nó có mối quan hệ mật thiết với nhau, thực hiện được cần, kiệm, liêm, chính sẽ dẫn đến chí công vô

tư, ngược lại đã chí công vô tư một lòng vì nước, vì dân, vì đảng, thì nhất định sẽ thực

hiện được cần, kiêm, liêm, chính.

- Hồ Chí Minh quan niệm: “Một dân tộc biết cẩn kiệm, biết liêm, là một dân tộcgiàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh tiến bộ” Cần, kiệm, liêm,chính còn là nền tảng của đời sống mới, của các phong trào thi đua yêu nước Để trởthành người có phẩm chất đạo đức tốt, phải hội đủ các yếu tố cần, kiệm, liêm, chính

- Người đặc biệt lưu ý: "Trước nhất là cán bộ cơ quan, các đoàn thể, cấp cao thìquyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ Dù to hay nhỏ có quyền mà thiếu lương tâm là có dịpđục khoét, có dịp ăn của đút, có dịp "dĩ công vi tư" Người cũng còn chỉ ra một luận điểmrất quan trọng, có giá trị vô cùng thiết thực: "Trước mặt quần chúng, không phải ta cứviết lên trán chữ "Cộng sản" mà ta được quần chúng yêu mến Quần chúng chỉ quý mếnnhững người có tư cách đạo đức Muốn hướng dân nhân dân mình phải làm việc trướccho người ta bắt chước" Luận điểm này thể hiện rõ một phương châm xây dựng đạo đức

là nêu gương Không gì thiết thực hơn, có sức cảm hóa và lôi cuốn hơn trong lĩnh vựcđạo đức bằng việc nêu gương tốt Quần chúng nhân dân đã và đang phàn nàn về một sốcán bộ, đảng viên không thường xuyên tự rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống, không

tự phê bình và phê bình đề góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh Ở một sốChi, Đảng bộ thực hiện việc tự phê bình và phê bình có lúc, có nơi chỉ làm qua loa, lấy lệ.Mấy ai "dũng cảm" tự bộc bạch những hành vi tham ô tham nhũng, làm giàu bất chínhcủa mình; còn việc phê bình góp ý cho nhau thì xuề xoà "dĩ hòa vi quý" chính vì vậy một

số cán bộ, đảng viên đã tự đánh mất mình không còn "cái tâm" trong sáng của người lãnhđạo, người đầy tớ trung thành của dân Đó chính là do lãng quên việc rèn luyện tu dưỡng

đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư mà Bác Hồ đã dạy và do không

thực thi nghiêm túc chế độ tự phê bình và phê bình

1.2.1.3 Thương yêu con người, sống có tình có nghĩa.

Kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân đạocộng sản, tiếp thu tinh thần nhân văn của nhân loại qua nhiều thập niên, cùng với việc thểnghiệm chính bản thân mình qua hoạt động thực tiễn, Hồ Chí Minh đã xác định tìnhthương yêu con người là một trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất

Theo Hồ Chí Minh, người cách mạng là người giàu tình cảm, có tình cảm cáchmạng mới đi làm cách mạng Vì yêu thương nhân dân, yêu thương con người mà Hồ ChíMinh sẵn sàng chấp nhận mọi gian khổ, hy sinh để đem lại độc lập cho dân tộc, tự dohạnh phúc cho con người

Tình yêu thương con người là tình cảm nhân ái sâu sắc, rộng lớn, trước hết dànhcho những người nghèo khổ, những người bị mất quyền, những người bị áp bức, bị bóclột không phân biệt màu da, dân tộc Người cho rằng, nếu không có tình yêu thương nhưvậy thì không thể nói đến cách mạng, càng không thể nói đến chủ nghĩa xã hội và chủnghĩa cộng sản

Tình thương người, yêu đồng loại, yêu đồng bào, yêu đất nước mình là tư tưởnglớn, là mục tiêu phấn đấu của Hổ Chí Minh, được thể hiện ở sự ham muốn tột bậc củaNgười là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồngbào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành" Đây là yếu tố cốt lại đầu tiên tạonên nền tảng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Đó cũng là lý tưởng chính trị, lý tưởng đạođức và là lý tưởng nhân văn của Người

Tình thương yêu con người theo Hồ Chí Minh phải được xây dựng trên lập trườngcủa giai cấp công nhân, thể hiện trong các mối quan hệ hằng ngày với bạn bè, đồng chí,anh em, phải được thể hiện ở hành động cụ thể thiết thực Nó đòi hỏi mỗi người phải chặtchẽ và nghiêm khắc với mình; rộng rãi, độ lượng và giàu lòng vị tha đối với người khác;phải có thái độ tôn trọng những quyền của con người, tạo điều kiện cho con người pháthuy tài nâng; nâng con người lên, kể cả những người nhất thời lầm lạc, chứ không phải làthái độ “dĩ hòa vi quý”, không phải hạ thấp, càng không phải vùi dập con người Bằnghành động và ứng xử của mình, Hồ Chí Minh truyền lại cho chúng ta một đạo lý làm

người là phải biết yêu thương và sống với nhau có tình có nghĩa Theo Hồ Chí Minh,chiều chủ nghĩa Mác - Lênin là phải sống với nhau có tình có nghĩa Nếu thuộc bao nhiêusách mà sống không có tình có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin được".Trong Di chúc, Người viết: “Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”.

1.2.1.4 Tinh thần quốc tế trong sáng.

Chủ nghĩa quốc tế là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của đạo đứccộng sản chủ nghĩa Điều này được bắt nguồn từ bản chất của giai cấp công nhân, nhằmvào mối quan hệ rộng lớn vượt ra khỏi giới hạn quốc gia – dân tộc

Hồ Chí Minh là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa yêu nước chân chính kết hợpnhuần nhuyễn với chủ nghĩa quốc tế vô sản Nội dung chủ nghĩa quốc tế trong tư tưởng

Hồ Chí Minh rất rộng lớn và sâu sắc Đó là sự tôn trọng hiểu biết, thương yêu và đoànkết với giai cấp vô sản toàn thế giới, với các dân tộc bị áp bức, với tất cả các dân tộc vànhân dân các nước, với những người tiến bộ trên toàn cầu, chống lại mọi sự chia rẽ, hằnthù, bất bình đẳng và phân biệt chủng tộc, chống lại chủ nghĩa dân tộc hẹp hỏi, sôvanh,biệt lập và chủ nghĩa bành trưởng bá quyền Hồ Chí Minh nêu cao tinh thần độc lập, tựchủ, tự lực, tự cường, nhưng luôn luôn kêu gọi phải tăng cường đoàn kết và hợp tác quốc

tế, đồng thời phải ra sức ủng hộ và giúp đỡ đối với các cuộc đấu tranh của nhân dân cácnước vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Đoàn kết quốc tế của HồChí Minh theo tinh thần quốc tế trong sáng:

“Quan sơn muôn dặm một nhà,

Bốn phương vô sản đều là anh em!”.

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng Hồ Chí Minh đã dày công xây đắp tinhthần đoàn kết hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và nhân dân thế giới, đã tạo ra một kiểuquan hệ quốc tế mới: đối thoại thay cho đối đầu, nhằm kiến tạo một nền văn hóa hòa bìnhcho nhân loại đó là di sản thời đại vô giá của Người về hòa bình, hữu nghị, hợp tác pháttriển giữa các dân tộc

1.2.2 Tấm gương chủ tịch Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng.

1.2.2.1 Trung với nước hiếu với dân.

Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người không chỉ để lại cho dân tộc ta một sự nghiệp cáchmạng vĩ đại, mà còn để lại cho toàn Đảng, toàn dân ta một di sản cao quý, đó là tấmgương sáng ngời về phẩm chất đạo đức cao đẹp, suốt đời hy sinh phấn đấu quên mìnhcho đất nước và hạnh phúc của nhân dân.

Quan điểm đạo đức Hồ Chí Minh bao quát những mối quan hệ cơ bản của conngười trong xã hội, mà trước hết là với đất nước, với nhân dân - "Trung với nước, hiếuvới dân" Đây chính là điều chủ chốt của đạo đức cách mạng. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cả đời tôi chỉ có một mục đích, là phấn đấucho quyền lợi Tổ quốc và hạnh phúc của quốc dân Những khi tôi ẩn nấp nơi núi non,hoặc ra vào chốn tù tội, xông pha sự hiểm nghèo - là vì mục đích đó Đến lúc nhờ quốcdân đoàn kết, tranh được chính quyền, ủy thác cho tôi gánh việc Chính phủ, tôi lo lắngđêm ngày, nhẫn nhục cố gắng - cũng vì mục đích đó Bất kỳ bao giờ, bất kỳ ở đâu, tôicũng chỉ đeo đuổi một mục đích, làm cho ích quốc lợi dân”

Một nhà báo cộng sản Pháp hỏi Bác: "Thưa Chủ tịch, trong cuộc đời của Chủ tịchđâu là điều hệ trọng nhất", Bác trả lời là: "Độc lập cho Tổ quốc tôi, tự do cho dân tộc tôi,hạnh phúc cho đồng bào tôi, đó là tất cả những gì tôi muốn, đó là tất cả những gì tôihiểu" Một nữ nhà báo cộng sản Cuba cũng phỏng vấn Bác một câu về cuộc đời riêng:

"Thưa Chủ tịch, trong cuộc đời của Chủ tịch đâu là điều Chủ tịch cho là quan trọng nhất,chính yếu nhất", Bác trả lời: "Tôi tự nguyện dâng hiến đời tôi cho dân tộc tôi, cho nhândân tôi và cho cả nhân loại nữa" Một câu thôi mà thâu tóm được tất cả sự nghiệp, cuộcđời Hồ Chí Minh - tận trung với nước, tận hiếu với dân, tận hiến cho nhân loại

1.2.2.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.

a “Cần”.

Ở Hồ Chí Minh luôn có sự gắn kết chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, tư tưởng vàhành động Vì thế, Hồ Chí Minh nói về cần sâu sắc bao nhiêu thì Người thực hiện chữcần bền bỉ và thiết thực bấy nhiêu Ngay từ nhỏ, Người đã chứng kiến những tấm gươnglao động cần mẫn của người thân trong gia đình và bà con làng xóm, đã trực tiếp thamgia vào công việc nên sớm nhận thấy giá trị của lao động và biết quý trọng những ngườilao động

Trong 30 năm bôn ba ở nước ngoài, Hồ Chí Minh đã “trải qua mười hai nghề vấtvả” Cuộc sống cần lao đã rèn luyện Người trở thành một người lao động có đầy đủ phẩmchất, tâm lý, tình cảm của giai cấp vô sản Dù phải làm việc vất vả để kiếm sống, Ngườivẫn dành thời gian thích đáng để học tập Người từng nói với sinh viên: “Hồi Bác cònđồng tuổi với các cháu ở đây thì Bác phải đi rửa bát hoặc làm nhiều công việc khác để lấytiền mà đi học”.

Để có công cụ giao tiếp và tuyên truyền cách mạng, tiếp cận tri thức nhân loại, HồChí Minh chăm chỉ học ngoại ngữ mà trước hết là tiếng Pháp Với vốn tiếng Pháp ít ỏisau khi học ở trường Tiểu học Pháp - Việt, trong những ngày lênh đênh trên biển, Ngườitiếp tục tự học Người vừa đi vừa học, vừa làm vừa học Sau đó, Người sang Anh, dùphải làm các công việc khác nhau như cào tuyết, đốt lò, bồi bàn hết sức vất vả, “hàngngày, buổi sáng sớm và buổi chiều, anh Ba ngồi trong vườn hoa Haiđơ (Hyde), tay cầmmột quyển sách và một cái bút chì Hàng tuần vào ngày nghỉ, anh đi học tiếng Anh vớimột giáo sư người Ý” Hồ Chí Minh quyết tâm đến nước nào phải học ngay tiếng nước

đó Với sự siêng năng hiếm có và phương pháp học tập khoa học, Người nhanh chóngthành thạo nhiều ngôn ngữ trên thế giới Người thường đọc Đíchken, Sêchxpia bằng tiếngAnh, Lỗ Tấn bằng tiếng Trung Hoa và Huygô, Dôla bằng tiếng Pháp ; đọc các cuốnsách về nhà nước pháp quyền của Vônte, Rútxô, Môngtexkiơ Chẳng vậy mà báo cáocủa mật thám Pháp theo dõi Nguyến Ái Quốc trong tháng 3-1920 đã ghi rõ: “Hiện Quốcđang dịch một đoạn Tinh thần Luật pháp của Môngtexkiơ sang quốc ngữ” Người còndịch tiêu đề “Khế ước xã hội” của Rút xô là “Dân ước” Năm 1935, trong tờ khai lý lịchcủa đại biểu tham dự Đại hội VII Quốc tế Cộng sản, Người ghi: Biết các thứ tiếng Pháp,Anh, Trung Quốc, Ý, Đức, Nga Thực ra, danh mục ngoại ngữ mà Người nắm vững cònnhiều hơn thế Tất cả là nhờ ý chí tự học và sự siêng năng

Là một nhà hoạt động chính trị chuyên nghiệp, Hồ Chí Minh hiểu rõ tầm quantrọng của báo chí trong việc tuyên truyền cách mạng, Người đã quyết tâm học cách làmbáo, viết báo Điều đặc biệt là Người “học viết báo Pháp trước, rồi học viết báo TrungQuốc Rồi sau mới học viết báo Việt” “Vạn sự khởi đầu nan”, lúc đầu, khi từ vựng còn

ít, kỹ năng viết chưa có thì Người viết ngắn, mỗi tin chỉ năm ba dòng, dần dần Người kéodài tin thành cả cột báo Sau khi đã viết được dài thì Người lại học cách viết rút ngắn lạisao cho thật rõ, thật gọn, thật hấp dẫn Từ viết báo, dần dần Người chuyển sang viết

truyện, viết kịch Sau nửa thế kỷ cầm bút, nhà báo Hồ Chí Minh khẳng định: “Không sợkhó, có quyết tâm Không biết thì phải cố gắng học, mà cố gắng học thì nhất định họcđược” Tức là kinh nghiệm làm báo của Hồ Chí Minh cũng không nằm ngoài chữ cần màNgười thường nói đến Năm 1954, trả lời câu hỏi của đạo diễn người Nga RômanCacmen: “Chủ tịch làm việc bao nhiêu tiếng một ngày”, Hồ Chí Minh đã nói: “Chimrừng đánh thức tôi, còn tôi đi nằm lúc trên trời xuất hiện những vì sao” Chúng ta thậtngạc nhiên khi biết bộ phận giúp việc của Người sau năm 1945 ban đầu chỉ có 8 người,sau năm 1954 cũng chỉ có hơn 10 người mà vẫn đảm đương được một khối lượng côngviệc khổng lồ Sự gọn nhẹ và hiệu quả của bộ máy đó xuất phát từ việc Hồ Chí Minh đãđặt con người vào đúng sở trường của họ và không ngừng giáo dục cho cán bộ phẩm chấtcần cù, siêng năng thông qua tấm gương lao động của chính mình.

Không chỉ chuyên tâm giải quyết những công việc “đại sự quốc gia”, phẩm chấtcần cù, siêng năng của Hồ Chí Minh còn thể hiện ở việc Người rất tích cực tăng gia sảnxuất trong thời gian rảnh rỗi Người tăng gia sản xuất vừa để cải thiện đời sống và làmgương cho cán bộ dưới quyền, vừa để thư giãn sau những giờ lao động trí óc căng thẳng.Trong 8 năm ở núi rừng Việt Bắc, để đảm bảo bí mật, đã 30 lần Hồ Chí Minh phảichuyển cơ quan nhưng bất kỳ ở đâu, chỗ ở của Người cũng được lựa chọn theo tiêu chí:

“Trên có núi/ Dưới có sông/ Có đất ta trồng/ Có bãi ta vui” Hồ Chí Minh còn đúc kết nếplàm việc của mình như sau: “Việc quân, việc nước đã bàn/ Xách bương dắt trẻ ra vườntưới rau” Ngay trong cuộc sống sinh hoạt đời thường, Người cũng tự giải quyết lấy mọicông việc của mình và luôn nhắc nhở các đồng chí giúp việc là “không được tước đi củaNgười cái quyền được lao động” Yêu lao động đến mức coi đó là quyền chứ không chỉ

là nghĩa vụ, duy trì được thói quen lao động chân tay và tự phục vụ bản thân khi đã ởđỉnh cao của quyền lực là điều dường như chỉ có ở Chủ tịch Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh cũng là người hết sức siêng năng luyện tập thể thao và ra sức truyềncho nhân dân tinh thần đó Sau Cách mạng Tháng Tám, trong bộn bề công việc, Hồ ChíMinh vẫn dành thời gian cho việc rèn luyện sức khỏe Người chỉ rõ: “Luyện tập thể dục,bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi một người yêu nước Việc đó không tốn kém, khókhăn gì Gái trai, già trẻ ai cũng nên làm và ai cũng làm được Dân cường thì quốcthịnh Tôi mong đồng bào ta ai cũng gắng tập thể dục Tự tôi, ngày nào tôi cũng tập” Làngười luôn nói đi đôi với làm, Chủ tịch Hồ Chí Minh hăng say luyện tập thể thao trong

mọi điều kiện thời tiết, tuổi tác Người thích đi quyền, chơi bóng chuyền và bơi Người đi

bộ cũng rất giỏi Theo Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Hồ Chí Minh “đi bộ một ngày 50 cây

số là chuyện thường” Tính kỹ ra thì trong 9 năm kháng chiến, Hồ Chí Minh đã đi bộ gần2.000km (bình quân mỗi tháng hơn 20km) Từ năm 77 tuổi, nửa người bên trái và tay tráicủa Người không còn được linh hoạt, Người kiên nhẫn lấy quả bóng nhỏ tập ném vào cáisọt nhỏ để xa 6m để luyện mắt, luyện tay

Nhờ đức tính cần cù, siêng năng, bền bỉ hiếm có trong mọi công việc, khi đã 79tuổi, Hồ Chí Minh tự thấy “đầu óc vẫn rất sáng suốt” Lòng yêu lao động và khát vọngcống hiến của Người vẫn tràn đầy nên trước khi ra đi, nỗi tiếc nuối duy nhất của Ngườivẫn chỉ là “không được phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa”

Về cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã viết: “Đời sốngcủa Hồ Chủ tịch là một đời sống khắc khổ, cần lao và tranh đấu Người lãnh tụ của mộtdân tộc mất nước không thể có một đời sống khác Phải khắc khổ, cần lao và tranh đấu đểmưu cầu hạnh phúc ngày mai”

Bằng sự nhất quán cao độ giữa tư tưởng và hành động, giữa nói và làm, Hồ ChíMinh đã giúp chúng ta hiểu sâu hơn về cần, cổ vũ chúng ta thực hành chữ cần để từ đó,mỗi người có thể vươn tới các giá trị làm người

b “Kiệm”.

Sinh thời, Bác sống rất giản dị, từ lời nói đến việc làm, phong cách làm việc, từcách ăn mặc cho đến những sinh hoạt hàng ngày, ngay cả khi Người đã là Chủ tịch nước.Tác phong giản dị ấy mang lại một sự gần gũi, một ấn tượng khó quên với những ai đãđược gặp Bác dù chỉ một lần  Bác ăn mặc rất giản dị và tiết kiệm Quần áo Bác mặc chỉ

có vài bộ, may cùng kiểu Có cái áo của Bác rách, vá đi vá lại, thay cổ mà Bác vẫn khôngcho đổi Có lần Bác nói với một đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng một cách chân tình:

“Này chú! Chủ tịch Đảng, Chủ tịch nước mặc áo vá vai thế này là cái phúc của dân đấy.Đừng bỏ cái phúc ấy đi”.  Đôi dép cao su của Bác, bộ quần áo ka-ki sờn Bác vẫn dùnghàng ngày, khi biết các đồng chí phục vụ định thay, Bác không đồng ý Chiếc bút chìmòn vẹt Bác dùng để theo dõi tin tức trên báo Những trang bản thảo được Bác viết ở mặtsau của những tờ tin tham khảo của Việt Nam Thông tấn xã Chiếc ô tô Bác đi công táchay đi thăm đồng bào và chiến sĩ trong cả nước cũng chỉ là loại xe bình thường Báckhông dùng chiếc điều hoà nhiệt độ do các đồng chí cán bộ ngoại giao đang công tác ở

nước ngoài biếu, mà đề nghị chuyển chiếc điều hoà ấy cho các đồng chí thương bệnhbinh đang điều trị tại trại điều dưỡng hoặc quân y viện, mặc dù lúc đó Bác đang ở trongngôi nhà của người thợ điện (nhà 54) rất nóng Những bữa ăn thanh đạm của Người

“thường là dưa cà, đôi khi có thịt” Những lần đi thăm các địa phương, Bác thường khôngbáo trước và mang theo cơm nắm để tránh sự đón rước linh đình, gây phiền hà và tốnkém tiền của nhân dân

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, trên chiến khu Việt Bắc, Bác ởtrong ngôi nhà sàn đơn sơ, giản dị thì đến khi cách mạng thành công, trở về Thủ đô, Báccũng chỉ ở trong ngôi nhà nhỏ của người thợ điện, sau đó chuyển sang nhà sàn, chứkhông ở ngôi nhà to, sang trọng của Toàn quyền Đông Dương Bác dành ngôi nhà sangtrọng đó làm nơi đón tiếp khách của Đảng và Nhà nước ta

Sự tiết kiệm của Bác còn thể hiện trong việc sử dụng đội ngũ cán bộ Là Chủ tịchChủ tịch nước, nhưng những năm tháng sống trên chiến khu Việt Bắc, đi theo Bác chỉ là

tổ công tác ít người kiêm nhiều việc Cách mạng Tháng Tám thành công, trở về Thủ đô,các đồng chí phục vụ Bác ở Phủ Chủ tịch cũng rất ít Những lần đi công tác xa, khôngcần nhiều cán bộ cùng đi, Bác cho những anh em còn lại về thăm gia đình Bác dặn “Cácchú tranh thủ về thăm nhà, nhưng nhớ đúng hẹn lên đón Bác” Điều đó thể hiện sự quantâm của Bác đối với con người và cũng là một hình thức tiết kiệm thời gian

c “Liêm”.

Ngay từ hồi còn hoạt động bí mật ở nước ngoài hay sau này là lãnh tụ tối cao, 24năm liên tục nắm giữ quyền lực chủ chốt của Đảng và đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minhluôn trân trọng chữ liêm Người là tấm gương của một người cộng sản suốt đời sống cầnkiệm liêm chính, chí công vô tư, liêm khiết, trong sạch

Những năm 1923-1924, hoạt động trong Quốc tế Cộng sản, mặc dù điều kiện làmviệc và môi trường rất tốt, bản thân được cấp trên chú ý và đánh giá rất cao, song nhữngđiều ấy không giữ được Người bằng lòng với cuộc sống hiện tại Trái lại, Người nhiềulần tìm gặp lãnh đạo bày tỏ nguyện vọng về nước để tuyên truyền và tổ chức phong tràocách mạng Người nói rõ trong thư gửi các đồng chí cùng hoạt động ở Pháp năm 1923:

“Đối với tôi, câu trả lời đã rõ ràng: Trở về nước, đi vào quần chúng, thức tỉnh họ, tổ chức

họ, đoàn kết họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh giành tự do độc lập”

Trong những ngày hoạt động ở Cao Bằng và các tỉnh miền núi phía Bắc, Ngườisống hòa mình với đồng chí, đồng bào, chịu mọi kham khổ, thiếu thốn Các đồng chí ởgần Người kể: Những ngày ở Pắc Bó, Người bị kiết lị nặng, thuốc thang không có, anh

em chỉ chữa cho Người bằng các bài thuốc dân gian Một ưu tiên duy nhất Người đượchưởng là khi nấu cơm, đồng chí Lộc chắt ít nước cơm để bồi dưỡng cho Người

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, về Hà Nội, khi kêu gọi đồng bào sẻ cơm,nhường áo để cứu giúp người nghèo, bản thân Bác và Cơ quan Văn phòng Phủ Chủ tịchđều gương mẫu 10 ngày nhịn ăn một bữa, mỗi bữa 1 bơ gạo chuyển vào Quỹ cứu tế Bácđược mời đi ăn cơm, nhỡ bữa cơ quan nhịn thì Bác kiên quyết tự nhịn vào hôm sau

Năm 1946, trả lời nhà báo nước ngoài, Chủ tịch Hồ Chí Minh bộc bạch: “Tôi tuyệtnhiên không ham muốn công danh phú quý chút nào Bây giờ phải gánh chức Chủ tịch là

vì đồng bào ủy thác thì tôi phải gắng sức làm, cũng như một người lính vâng mệnh lệnhcủa quốc dân ra trước mặt trận Bao giờ đồng bào cho tôi lui, thì tôi rất vui lòng lui Tôichỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độclập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được họchành Riêng phần tôi thì làm một cái nhà nho nhỏ, nơi có non xanh, nước biếc để câu cá,trồng hoa, sớm chiều làm bạn với các cụ già hái củi, em trẻ chăn trâu, không dính líu gìvới vòng danh lợi”

Năm 1954 về sống tại Phủ Chủ tịch, Người từ chối ở trong ngôi nhà toàn quyền,

mà chọn cho mình ngôi nhà của người thợ điện Năm 1958, khi duyệt thiết kế ngôi nhàsàn, Người yêu cầu chỉ làm hai phòng, không làm vệ sinh khép kín, không làm gỗ tốt,cửa mở ra xung quanh để hòa với thiên nhiên 15 năm ở  Phủ Chủ tịch Hà Nội, Ngườidành hơn 700 lần đi thăm cán bộ, bộ đội, công nhân, nông dân Với bộ quần áo nâu giản

dị, đôi dép lốp quen thuộc, Người đến với mọi người, không ưa tiền hô, hậu ủng, đónrước linh đình Người không coi mình là lãnh tụ tối cao, mà suốt đời tâm niệm làm mộtngười lính vâng lệnh quốc dân đồng bào, làm tròn trọng trách nhân dân ủy thác

Tháng 7-1968, Bộ Chính trị họp ra nghị quyết về việc tổ chức 4 ngày lễ lớn củanăm: Ngày thành lập Đảng, Ngày Quốc khánh, Ngày sinh Lênin và Ngày sinh Chủ tịch

Hồ Chí Minh Khi biết tin này, Bác đề nghị “Bác chỉ đồng ý ba phần tư nghị quyết Báckhông đồng ý đưa ngày 19-5 là ngày kỷ niệm lớn trong năm sau Hiện nay, các cháu họcsinh đã sắp bước vào năm học mới, giấy mực, tiền bạc dùng để tuyên truyền về ngày sinh

của Bác thì các chú nên dành để in sách giáo khoa và mua dụng cụ học tập cho các cháu,khỏi lãng phí”.

Đoàn đại biểu các nước đến thăm Việt Nam hay Người đi công tác nước ngoài,thường biếu Bác các đồ lưu niệm Những tặng phẩm đó, Bác đều chuyển cho Văn phòngvào sổ và bảo quản Chính vì vậy, sau ngày Người qua đời, Văn phòng Phủ Chủ tịch đãbàn giao cho Bảo tàng Cách mạng, Bảo tàng Hồ Chí Minh hàng nghìn hiện vật là đồ tặngphẩm của Bác Hồ Đi công tác các địa phương, Người thường từ chối quà tặng, cho dùđấy chỉ là yến gạo, bộ quần áo

Người không có gia đình riêng cũng như tài sản riêng, mọi phương tiện phục vụNgười làm việc và đồ dùng sinh hoạt đều là những đồ vật thông thường và giản dị Sau

79 năm sống trên đời, Người ra đi về cõi vĩnh hằng mà trên ngực không một tấm huânchương, nhưng Người để lại cho dân tộc cả một cơ đồ và một tấm gương về người cộngsản suốt đời giữ trọn chữ liêm, sống liêm khiết, trong sạch, suốt đời tận tụy phục vụ nhândân

d “Chính”.

Trong bài viết trên báo Cứu Quốc ngày 2-6-1949, Người đã chỉ rõ: "Trên quả đất,

có hàng muôn triệu người Song số người ấy có thể chia thành 2 hạng: người thiện vàngười ác Trong xã hội tuy có trăm công nghìn việc Song những công việc ấy có thể chialàm 2 thứ: việc chính và việc tà Làm việc chính, là người thiện Làm việc tà, là ngườiác"

Người cũng chỉ rõ 3 mặt hoạt động của con người trong xã hội:

Với mình, không được tự kiêu tự đại, phải luôn cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm, tự

phê bình, đồng thời phải hoan nghênh người khác phê bình mình Mình không chính màmuốn người khác chính là vô lý

Với người, phải yêu quý, kính trọng, giúp đỡ Chớ nịnh hót người trên, xem khinh

người dưới Thái độ phải chân thành, khiêm tốn, thật thà, đoàn kết Phải học người vàgiúp người tiến tới

Với việc, phải để công việc nước lên trên, trước việc tư, việc nhà Đã phụ trách

việc gì thì quyết làm cho kỳ được, không sợ khó nhọc, nguy hiểm Bất kỳ việc to việc

nhỏ, phải có sáng kiến, kế hoạch, cẩn thận, quyết làm và làm cho thành công Mỗi ngày

cố làm một việc lợi cho nước Lợi cho nước tức là lợi cho mình Nhiều lợi nhỏ cộngthành lợi to

Căn dặn cán bộ, đảng viên như vậy và Người đã làm đúng như vậy Nhận đượcquà biếu của đồng bào, Người đều gửi tặng lại các cán bộ ở gần, hoặc gửi tặng thươngbinh Có đoàn cán bộ ngoại giao biếu Bác chiếc điều hoà nhiệt độ, Người bảo đồng chíthư ký đem tặng lại quân y viện hoặc trại điều dưỡng thương binh, "vì hôm trước đếnthăm, Bác thấy các chú ấy nóng lắm Bác ở thế này tốt rồi" Mỗi Tết Trung thu, hay khaigiảng năm học mới, Người đều có thư và quà gửi thiếu niên, nhi đồng Nhận được điệnthoại người quen gọi đến, Người đều hỏi thăm sức khỏe rồi mới bàn công việc Người

không bao giờ dùng chữ cho, chỉ nói tôi biếu các cụ hoặc tặng các cháu nhỏ Mọi suy

nghĩ, hành động của Người đều vì lợi ích của nhân dân, gắn bó với nhân dân Chỉ trong

10 năm, từ 1955 đến 1965, Người đã hơn 700 lần xuống cơ sở (số liệu của Bảo tàng HồChí Minh) Trong Di chúc, Người dặn dò từng tầng lớp nhân dân, dặn dò cả việc đối vớinhững nạn nhân của xã hội cũ như trộm cắp, gái điếm, cờ bạc, buôn lậu thì Nhà nước tavừa phải giáo dục, vừa phải dùng pháp luật để cải tạo họ, giúp họ trở nên người lươngthiện

Căn dặn "tự mình phải chính trước, mới giúp được người khác chính", nên Bácluôn gương mẫu thực hiện

e “Chí công vô tư”.

Khi nói về đạo đức cách mạng, Bác dạy: “Người đảng viên, người cán bộ tốtmuốn trở nên người cách mạng chân chính, không có gì là khó cả Điều đó hoàn toàn dolòng mình mà ra Lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiếnđến chỗ chí công, vô tư Mình đã chí công, vô tư thì khuyết điểm sẽ ngày càng ít, mànhững đức tính tốt ngày càng thêm” Tính tốt ấy gồm nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm

Không chỉ khuyên dạy cán bộ phải chí công, vô tư mà bản thân Bác Hồ đã sốngmột cuộc đời hoàn toàn vì nước, vì dân, chí công, vô tư Theo Người, khi phải giữ trọngtrách Chủ tịch nước “Tôi tuyệt nhiên không ham muốn công danh, phú quý chút nào Bâygiờ phải gánh chức Chủ tịch là vì đồng bào ủy thác thì tôi phải gắng sức làm, cũng nhưmột người lính vâng lệnh quốc dân ra trước mặt trận Bao giờ đồng bào cho tôi lui, thì tôi