LỊCH SỬ BÀI 15 I CHÍNH TRỊ (tổ chức chính trị qua các thời kì đã dần hoàn thiện nhưng ở thời lê là hoan chỉnh nhất ) Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước giống sách giáo khoa trang 100 >Mọi quyền lực đều được tập[.]
Trang 1LỊCH SỬ BÀI 15
I CHÍNH TRỊ
(tổ chức chính trị qua các thời kì đã dần hoàn thiện nhưng ở thời lê là hoan chỉnh nhất )
- Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước giống sách giáo khoa trang 100
->Mọi quyền lực đều được tập trung vào trong tay vua, triều đình, hạn chế được tính phân tán, cục bộ địa phương.Điều đó chứng tỏ bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế nhà Lê
sơ đạt đến đỉnh cao
*LUẬT PHÁP
-Nhà nước tăng cường quản lí xã hội thông qua luật pháp:
+ Năm 1002, nhà Tiền Lê định luật lệ
+ Năm 1042, vua Lý Thánh Tôngban hành bộ luật Hình thư
+ Năm 1203, vua Trần Thái Tông cho soạn bộ Hình luật
+Năm 1483, thời Lê sơ cho ra đời bộ Quốc triều hình luật
+ Năm 1811, vuia Gia Long cho soạn bộ Hoàng Việt luật lệ
(Và trong các bộ luật nêu trên bộ luật Quốc triều hình luật ( Bộ luật Hồng Đức) là bộ luật gần như hoàn chỉnh và mang tính nhân đạo nhất )
Có thể coi là bộ luật tổng hợp bao gồm nhiều quy phạm pháp luật thuộc nhiều lĩnh vực pháp luật khác nhau như: Lĩnh vực luật hình sự, luật dân sự, luật tố tụng, luật hôn nhân-gia đình, luật hành chính,
Bộ luật trong sách này gồm 6 quyển, tổng cộng gồm 129 tờ đóng chung thành một cuốn Quốc triều hình luật có 13 chương, 722 điều, đã được in khắc và ban hành trong cả nước Trong số
722 điều của Quốc triều Hình luật thì 200 điều phỏng theo luật nhà Đường, 17 điều phỏng theo luật nhà Minh
Ngoài ra có 178 điều chung đề tài nhưng Quốc triều Hình luật đưa ra một giải pháp khác các triều đại Trung Hoa
(Câu chuyện
: Liệt truyện của bộ Sử ký chép rằng, Triệu Cao, quan nước Tần, sau khi hại chết Thừa tướng
Lý Tư, được Tần Nhị Thế phong làm Trung thừa tướng, nắm hết quyền hành Triệu Cao có mưu đồ làm loạn xưng vương, nhưng sợ lòng người không phục, bèn nghĩ cách thử lòng Tháng 8 năm 207 trước Công nguyên, ông ta cho người dắt con hươu đi qua dâng lên Nhị Thế
và bảo đó là con ngựa Nhị Thế cho rằng nó là con hươu nhưng nhiều đại thần đều hùa theo Triệu Cao, nói là ngựa, chỉ có một số ít không chịu, khẳng định là hươu Nhị Thế tưởng là ngựa thật, nghĩ mình loạn óc, bèn vào Vọng Di cung trai giới Còn những người nói thật đều bị Triệu Cao để bụng trả thù Như vậy, xét theo bộ luật Hồng Đức của Đại Việt, thì nếu như Triệu Cao sống vào thời Lê ở nước ta, việc làm chỉ hươu làm ngựa của ông ta có thể khiến bị xử vào tội chết.)
Trang 2NX: Pháp luật phong kiến có một số đặc điểm cơ bản như mang tính đẳng cấp, đặc quyền, chịu ảnh hưởng sâu sắc của các tư tưởng tôn giáo, có các hình phạt dã man, tàn bạo, phát triển không toàn diện
2 KINH TẾ
**nông nghiệp
-Nhà nước quan tâm, chăm lo phát triển nông nghiệp như đắp đê, tổ chức khai hoang,”quân điền”, “ngụ binh ư nông”,…
( Quân điền là một thể chế về sở hữu và phân phối đất đai trong lịch sử Trung Quốc từ thời Lục triều đến giữa thời nhà Đường
Ngụ binh ư nông là việc liên kết hài hoà giữa việc quân sự và nông nghiệp, giữa kinh tế và quân sự, chuyển hóa nhanh từ thời bình và sang thời chiến khi cần.)
-Triều đình có nhiều chứcquan quản lí, giám sát như Hà đê sứ , Khuyến nông sứ, Đồn điền sứ -Cây trồng chính là lúa nước, ngoài ra còn nhiều caqay lương thực khác như khoai , sắn, -Phương thức sẳn xuất có nhiều bước tiến
-> Góp phần công cuộc khai hoang và mở rộng lãnh thổ, tăng cường khả năng phòng thủ đất nước
-> Nhà nước vận động nhân dân tham gia đắp đê hình thành hệ thống đê điều, thuỷ lợi hoàn chỉnh
NX: kinh tế phát triển nhiều khu đô thị được hình thành.Tiếp tục phát triển văn minh nông nghiệp trồng lúa nước
**Thủ công nghiệp
Trang 3Tác động của thủ công nghiệp với nền văn minh Đại Việt: Thúc đẩy văn minh Đại Việt phát triển dựa trên sự kế thừa văn minh Văn Lang - u Lạc, vừa có sự trao đổi, giao lưu với nước ngoài
*THƯƠNG NGHIỆP
- Nội thương: Chợ làng, chợ huyện hình thành và phát triển
-Ngoại thương:
+ Trao đổi, buôn bân với nước ngoài hình thành với nhiều mặt hàng phong phú
+ Thời Lý, Trần , Lê sơ , các địa điểm trao đổi hàng hóa được hình thành : Vân Đồn (Quảng Ninh), Lạch Trường( Thanh Hóa)
+ Tk XVI , trao đổi buôn bán với thương nhân phương Tây
+Thị trường mở rộng, thúc đẩy sự hưng thịnh của các đô thị , cảng thị tiêu biểu là Thanh Long (Hà Nội), Phố Hiến ( Hưng Yên), Thanh Hà ( Thừa Thiên Huế), Hội An ( Quảng Nam)
3 VĂN HÓA
*Tư tưởng
(Tự tưởng yêu nước thương dân được xem là tiêu chuẩn đạo đức cao nhất để đánh giá con người và các hoạt động xh, được biểu hiện thông qua các chính dách của nhà nước trong việc quan tâm sản xuất và đời sống của nhân dân)
-Tư tưởng lấy dân làm gốc
- Nho giáo phát triển:
• Gắn liền với hoạt động học tập và thi thời Lý , Trần
• Thời Lê sơ , có vị trí độc tôn ((do nho giáo thời này được ưa chuộng và hỗ trợ tích cực cho việc xây dựng chính quyền trung ương tập quyền,)) trở thành hệ tư tưởng chính thống của nhà nước
Trang 4• Nho sĩ là một lực lượng quan trọng trong triều đình
*Tôn giáo
-Có ba tôn giáo lớn :
+ Phật giáo: du nhập từ thời bắc thuộc ,phát triển mạnh mẽ và trở thành quốc giáo thời LÝ,Trần + Đạo giáo : duy trì và phát triển trong dân gián Được các triều đình coi trọng
+Hồi giáo, Công giáo: du nhập vào Đại việt trong cáctK XIII- XVI
-Một số ngôi chùa thời Lý Trần :
+Chùa một cột (Lý0
+Chùa trấn quốc (Lý )
+Chùa Vích (thời trần)
*Tín ngưỡng
-Thờ cúng tổ tiên
- Thờ Thành Hoàng (người có công với làng, nước) ngày càng phổ biến ở cáclangf xã
- Ngoài ratins ngưỡng thờ Mẫu , thờ cấcnh hùng, tổ nghề cũng phát triển
*Giáo dục
-hệ thống giáo dục được mở rộng, chủ yếu nhằm đào tạo quan lại
- Về phương thức thi cử:
+Thi cử để tuyển chọn quan lại được chính quy hoá
+Thể lệ thi cử được quy định chặt chẽ, các kì thi được tổ chức, hệ thống ( thi Hương, thi Hội, thi Đình)
Trang 5((Cách ăn mặc đi thi thời bấy giờ, Áo năm thân của tầng lớp bình dân thường là áo the đen mặc kép với
áo vải quyến màu trắng (áo lương) Áo tràng vạt dành cho nam giới vừa dài vừa rộng nên còn được gọi
là áo thụng))
+Năm 1247 , nhà Trần đặt danh hiệu Tam khôi ((dành cho những người đỗ đầu trong kì thi Đình, tiêu biểu như Nguyễn Hiền ,Lê Văn Hưu, Mạc Đĩnh Chi,…))
+ Năm 1463, thời Lê sơ ba năm tổ chức kì thi
+ Năm 1484, đặt lệ xướng danh khắc tên tiến sĩ vào bia đá ở Văn Miếu-Quốc Tử Giám
((Việc đặt bia Tiến sĩ trên lưng rùa không chỉ thể hiện cho sự trường tồn bất diệt của thời gian mà nó còn
có ý nghĩa linh thiêng: hưng danh văn hóa, trí thức của các bậc hiền tài của dân tộc
Đến nay, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám còn lưu giữ được 82 bia ghi rõ họ tên, quê quán của 1.304 nhà trí thức khoa bảng (85 trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa; 283 hoàng giáp và 939 tiến sĩ))
-> NX:
- nhà nước thời Lê sơ sớm quan tâm đến giáo dục, đào tạo nhân tài -Việc xây dựng Văn Miếu và Quốc Tử Giám đánh dấu sự ra đời của nền giáo dục Đại Việt
-Các khoa thi được tổ chức đều đặn ba năm một lần ở địa phương cũng như ở kinh đô Số lượng người đỗ đạt ngày càng nhều, trình độ dân trí được nâng cao
- Giáo dục mở rộng cho nhiều đối tượng do đó tỉ lệ mù chữ ngày càng giảm.
*Chữ viết
Trang 6Đưa bảng trong sgk trang 106
*Nghệ thuật
-Kiến trúc :
+Hệ thống cung điên, xây dựng với quy mô lớn (( vd hoàng thành thanh long, thành nhà hồ, Đại hội huế)) + Nhiều ngôi chùa có kiến trúc độc đáo ((vd chùa một cột, chùa trấn quốc, chùa thiên mụ))
+ Kiến trúc đình làng phát triển ((vd đình làng đình bảng, đình làng thạch lỗi))
4.Ý NGHĨA CỦA VĂN MINH ĐẠI VIỆT
-Thể hiện sức sáng tạo và truyền thống lao động bền bỉ của các thế hệ trẻ
- Sự phát triển về kinh tế, chính trị,văn hoá, là tiền đề và điều kiện quan trọng tạo nê sức mạnh dân tộc
- Văn minh Đại Việt cổ có giá trij đối với quốc gia , dân tộc,.M ột số thành tựu tiêu biểu đã được UNESCO ghi danh