Bài giảng:Thương mại điện tử doc

Bạn có thể nói chuyện bình thường với một ai đó ở nửa bên kia quả cầu, gửi một chuyện ngắn cho một nhóm bạn với một nút bấm, kiểm tra xem các máy tính trong văn phòng của công ty mình nằ

Chương 1 Phần mở đầu

1.1 Đặt vấn đề

Ngày nay, thông tin là một công cụ rất quan trọng trong sản xuất kinh doanh Internet là phương tiện truyền tin nhanh với chi phí thấp hơn nhiều lần các phương tiện truyền thông cổ điển Trên cơ sở sự phát triển mạnh mẽ của Internet, thương mại điện tử trở nên một phương thức kinh doanh mới với hiệu quả cao nhờ các ưu điểm nổi bật của nó

Cho đến giờ, các hãng lớn vẫn sử dụng thương mại điện tử để thực hiện các giao dịch doanh nghiệp-doanh nghiệp của họ Trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) trên các mạng tư nhân đã bắt đầu từ những năm 1960, và hầu như cũng từ đó các ngân hàng vẫn đang sử dụng một số mạng chuyên dùng cho việc chuyển tiền điện tử (EFT) Gần đây, tuy nhiên với sự tăng trưởng mạnh mẽ và tính phổ dụng của Internet, thương mại điện tử đã đi đến tới từng người tiêu dùng cũng như các giới kinh doanh với tất cả các qui mô khác nhau Internet đã thay đổi hoàn toàn phương thức mà rất nhiều công ty thực hiện công việc kinh doanh của họ Do sự ảnh hưởng đó ngày càng mạnh, và ngày càng nhiều công ty sử dụng Internet, những khả năng để thực hiện công việc thương mại doanh nghiệp-doanh nghiệp trên Internet sẽ mở rộng vô cùng và trở nên một phần thiết yếu của quá trình kinh doanh

Thương mại điện tử xây dựng trên các ưu thế và cấu trúc của thương mại cổ điển bằng cách thêm vào những khả năng linh hoạt của các mạng điện tử Nhờ việc điều khiển các thông tin ở dạng số trong các mạng điện tử, thương mại điện tử đem lại cùng với nó những cơ hội để thực hiện các hoạt động thương mại Ví dụ, nhờ có sử dụng thông tin ở dạng số cho các hoạt động thương mại, thương mại điện tử làm cho những nhóm khác nhau có thể hợp tác được dễ dàng hơn Các nhóm có thể là các phòng/ban chia xe thông tin trong một công

ty để lập kế hoạch cho một chiến dịch quảng cáo, các công ty làm việc cùng với nhau để thiết kế và xây dựng các sản phẩm mới hoặc các dịch vụ mới hoặc

là các doanh nghiệp chia xẻ thông tin với các khách hàng của họ để cải thiện mối quan hệ với khách hàng

Thực hiện các hoạt động kinh doanh qua các mạng điện tử cũng loại bỏ được những hạn chế mang tính chất vật chất Ví dụ các hệ thống máy tính trên Internet có thể được thiết lập để cung cấp các dịch vụ hỗ trợ khách hàng 24 tiếng đồng hồ trong 1 ngày, 7 ngày trong 1 tuần Các đơn đặt hàng cho sản phẩm và dịch vụ của bạn cũng có thể được chấp nhận về cơ bản là bất kỳ lúc nào và ở đâu

1.2 Mục tiêu môn học

Môn học THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ giúp cho học viên có một số kiến thức cơ bản

về Internet, các dịch vụ của Internet, ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản HTML, thương mại điện tử và các phương pháp khai thác thông tin trên Internet

1.3 Xu hướng toàn cầu hoá và vai trò của xã hội thông tin

Chúng ta thực sự đang ở trong một xã hội thông tin Hơn bao giờ hết, việc chuyển một lượng thông tin khổng lồ với tốc độ nhanh trên một khoảng cách rất xa là một nhu cầu cấp thiết Từ một thương gia nhỏ cho đến các hãng lớn càng ngày càng nhiều người phát hiện ra rằng chỉ có một cách duy nhất để thành công trong thế kỷ này là nhận thức được những tiến bộ của công nghệ thông tin và do đó họ cần phải tiến kịp bước Cũng như vậy, các nhà nghiên cứu từ tất cả mọi nơi trên thế giới đều nhận thấy rằng công việc của họ liên quan mật thiết với môi trường được nối mạng Việc truy nhập trực tiếp vào các thư viện ảo với hàng triệu đầu sách và hàng ngàn tài liệu cho phép họ thực hiện các công việc tưởng chừng không thể thực hiện được Các nhóm làm việc

có thể tiến hành các buổi họp mà không cần phải gặp mặt nhau … các khả năng là vô tận Bạn có thể nói chuyện bình thường với một ai đó ở nửa bên kia quả cầu, gửi một chuyện ngắn cho một nhóm bạn với một nút bấm, kiểm tra xem các máy tính trong văn phòng của công ty mình nằm xa hàng ngàn dặm

có hoạt động không… mà không cần phải đi tới tận nơi… tất cả nhờ vào mạng Internet

Thương mại điện tử tạo ra một dạng mới của doanh nghiệp, và cũng là một phương thức mới để kinh doanh Ví dụ như : AMAZON.COM là một công ty bán sách ở Seattle, Washington Công ty này không hề có các kho hàng vật chất,

họ bán các cuốn sách của họ qua Internet, và liên kết với các hãng vận chuyển trực tiếp với các nhà xuất bản do đó họ không cần phải duy trì một lượng hàng tồn kho nào cả Các công ty như là Kantara.net lại là một bước cao hơn Do tất

cả các sản phẩm của họ (các gói phần mềm thương mại) là ở dạng điện tử, và

có thể được lưu trữ ở trên cùng một máy tính mà họ dùng để xử lý các đơn hàng và các dịch vụ trên Internet, kho hàng của họ hoàn toàn là ở dạng số hoá Một ví dụ khác là : AMP Inc đang giới thiệu với các khách hàng của họ về khả năng mua các đầu cắm điện và các bộ phận liên quan qua catalog trên trang WEB, bỏ qua các loại đơn đặt hàng và xác định kiểm hàng trên cơ sở trao đổi dữ liệu điện tử

1.4 Bài thực hành số 1:

1 Lập danh sách lớp; Làm quen với IE

2 Tạo email account cho từng cá nhân - sv@k42.com

Chương 2 Internet và nền kinh tế số hoá

1.5 Sơ lược về lịch sử của Internet

Internet ngày nay dựa trên cơ sở một hệ thống thương mại các mạng xương sống (các đường dữ liệu tốc độ cao) mà trước đây đã được Bộ Quốc Phòng Mỹ nghiên cứu trong những năm 1960 Cơ quan nghiên cứu các dự án quốc phòng cao cấp (ARPA- The Advanced Research Projects Agency) đã tìm kiếm các công nghệ truyền thông mà cho phép truyền thông liên tục thậm chí cả khi các trung tâm điều khiển không hoạt động được Điều này dẫn tới nghiên cứu các công nghệ chuyển mạch gói Tới năm 1977, hai giao thức chuyển mạch gói – Giao thức điều khiển truyền thông (TCP- Transmission Control Protocol) và Giao thức Internet (IP- Internet Protocol) được phát minh và trở thành hai giao thức cơ bản của Internet

Chuyển mạch gói khác với chuyển mạch vòng là công nghệ vẫn được dùng trong dịch vụ điện thoại Một hệ thống chuyển mạch vòng mở một vòng trực tiếp từ điểm tín hiệu gốc cho tới đích của nó Ví dụ như một người gọi điện thoại từ San Francisco đến New York nhận được một kết nối duy nhất qua mạng lưới trong suốt cuộc gọi

Trong hệ thống chuyển mạch gói, một thông tin được tách ra thành nhiều

"gói" Mỗi gói được đặt địa chỉ khác nhau và được đặt ra lộ trình đi trên mạng tới đích của nó và lại được ghép lại nguyên vẹn Các gói không tới được đích thì

tự động được gửi lại Hệ thống chuyển mạch gói có khái niệm khá giống với công việc dịch vụ bưu điện Điều đó có nghĩa là mỗi bức thư hoặc bưu thiếp được ghi địa chỉ riêng biệt và di chuyển từ điểm này qua điểm khác tới đích của

nó Hai bưu thiếp được gửi từ một bưu điện ở San Francisco có thể đi các đường khác nhau tới New York, nhưng khi chúng tới nơi, chúng được ghép lại với bức thư kia và được chuyển đi Mỗi gói giống như một bưu thiếp (trừ việc một gói chỉ là một phần của thông điệp và một bưu thiếp thường thì là một thông điệp hoàn chỉnh) và mạng chuyển thông tin giống như các điểm dừng của chuyến thư trên đường Trong một hệ thống chuyển mạch gói, các gói được chuyển theo tuyến đường nên nó có thể được dẫn hướng để vượt qua các điểm tắc hoặc bị lỗi trong mạng

Một bước quan trọng trong cuộc cách mạng Internet là việc Trung tâm Khoa học Quốc gia (NSF- National Science Foundation) thiết lập ra một số trung tâm siêu máy tính quốc gia vào năm 1986 NSF lập quĩ để liên kết các siêu máy tính và cho phép các mạng máy tính của khu vực và các trường đại học được kết nối vào Thêm nữa, để sử dụng mạng truy cập từ xa các siêu máy tính của NSF, người ta đã phát triển các chương trình ứng dụng như là thư điện tử, giao

thức truyền tệp và các nhóm tin để thuận tiện hơn trong việc chia sẻ thông tin Liên kết của các trường đại học với mạng của NSF trước tiên để kết nối được với các siêu máy tính chính là nguồn gốc của Internet ngày nay

Sự phát triển của mạng cũng là sự mở rộng của Internet Tuy nhiên chỉ khi có

sự phát triển của World Wide Web và sự ra đời của các trình duyệt web đồ hoạ thì Internet mới bắt đầu thu hút những mối quan tâm của những người ở ngoài cộng đồng giáo dục và chính phủ Các giao thức World Wide Web để truyền các siêu văn bản (một giao thức để tạo các liên kết động trong hoặc giữa các văn bản) trên Internet bắt đầu được sử dụng vào năm 1989 ở Trung tâm Nghiên cứu Particle Châu Âu ở Switzerland Đầu những năm 1990, Trung tâm Quốc gia

về các ứng dụng siêu máy tính ở Trường đại học tổng hợp Illinois đã dùng những giao thức này để phát triển một giao diện đồ hoạ "chỉ và bấm" gọi là Mosaic Mosaic – chương trình duyệt web đầu tiên đã giúp cho những người bình thường sử dụng Internet dễ dàng hơn Ngay sau những phát triển này, Internet bắt đầu thời kỳ phát triển nhanh chóng và liên tục cho tới ngày nay Internet mang phạm vi quốc tế Trong khi đó, Mỹ có cơ sở hạ tầng Internet mạnh nhất, hầu hết các quốc gia đều có một vài kết nối Cấp độ kết nối tuỳ thuộc vào từng quốc gia, bắt đầu từ thư điện tử cho đến đầy đủ các dịch vụ Internet Nước Mỹ có số lượng máy chủ Internet nhiều nhất, tuy nhiên, tính theo đầu người thì Phần lan, Ai sơ len và Đức lại có số lượng nhiều hơn Tiếng Anh là ngôn ngữ thống trị trên Internet và nó chiếm khoảng 47.5% số lượng trang web trên toàn thế giới.http://www.glreach.com/globstats/

Hai nhân tố dùng để đo sự phát triển của Internet là số lượng máy chủ và tên miền trên Internet Một máy chủ là một máy tính nối với Internet và có một địa chỉ IP (giao thức Internet) duy nhất Một tên miền đại diện cho một bản ghi trong hệ thống tên miền (Domain Name System), như là whitehouse.gov Một tên miền ở cấp độ cao nhất chỉ đến một phần cuối cùng của một địa chỉ Internet như : com, gov, net, org,

Số lượng và sự phát triển của các máy chủ Internet và các tên miền cho chúng

ta một khái quát về qui mô tối thiểu và tỷ lệ tăng trưởng của nó Số lượng máy chủ Internet tăng từ 1,3 triệu máy vào tháng 1 năm 1993 cho đến 19,5 triệu máy vào tháng 7 năm 1997 Cùng thời gian này, số lượng tên miền (đã đăng

ký với Hệ thống tên miền) cũng tăng từ 21.000 tới 1,3 triệu (như bảng sau) Bảng số 1: Máy chủ và tên miền đăng ký trên hệ thống tên miền

Số lượng (nghìn)

Tỷ lệ tăng (%)

Số lượng (nghìn)

Tỷ lệ tăng (%)

Nguồn : Network Wizard (http://www.nw.com)

Số lượng thống kê đăng ký tích luỹ đối với các tên miền cấp cao nhất (com, net

và org) cung cấp thêm các dấu hiệu rõ ràng cho sự tăng trưởng này Network Solutions báo cáo rằng số lượng đăng ký cho các tên miền loại này tăng từ 7.100 vào tháng 12 năm 1992 lên tới 1.5 triệu vào tháng 12 năm 1997

để truyền tải năng lượng, điện năng phải đợi tới 50 năm sau, năm 1882 mới có một nhà máy sản xuất năng lượng đầu tiên ra đời Và phải mất 50 năm nữa để tới lúc mà 80% nhà máy và các gia đình trên toàn nước Mỹ được khai thác sử dụng điện năng

Trong khi đó, cuộc cách mạng số hoá diễn ra nhanh hơn rất nhiều Việc khai thác truyền thông gần như tức thời và khả năng sử dụng những vi mạch để xử

lý là lưu trữ những khối lượng thông tin khổng lồ đã giúp cho nền kinh tế hiện tại thay đổi hoàn toàn

Vào năm 1946, chiếc máy tính lập trình đầu tiên "the Electronic Numerical Integrator and Computer (ENIAC)" cao 10 feet, trải rộng 150 feet, giá trị hàng

triệu đô la và thực hiện được tới 5000 phép tính trong một giây 25 năm sau, năm 1971, hãng Intel đã thu gọn một chiếc máy tính mạnh gấp 12 lần chiếc ENIAC trên một con chip có kích thước 12mm với giá 200 đô la

Ngày nay, một chiếc máy tính cá nhân bình thường với bộ xử lý Pentium thực hiện được hơn 400 triệu phép tính trong một giây Với tốc độ phát triển như thế này thì vào năm 2012, máy tính cá nhân có thể thực hiện được 100.000 triệu phép tính trong một giây

Cuối năm 1980, các cuộc điện thoại chỉ thực hiện trên các dây cáp bằng đồng

có thể mang được chưa tới một trang giấy trong một giây Ngày nay, một sợi cáp quang mảnh như sợi tóc có thể chuyển một lượng thông tin khổng lồ tương đương với 90.000 quyển từ điển bách khoa trong một giây

Một thế giới số hoá nối mạng sử dụng công nghệ chuyển mạch gói kết hợp sức mạnh của các cuộc cách mạng mới trong tính toán và trong truyền thông Internet sẽ nối sức mạnh tính toán trên các bàn làm việc, trong các nhà máy

và trong các văn phòng trên toàn thế giới với một cơ sở hạ tầng truyền thông tốc độ cao Hơn 100 triệu người trên thế giới, những người mà 4 năm trước đây chưa hề nghe đến Internet, ngày nay đã sử dụng nó để nghiên cứu, gửi thư điện tử cho bạn bè, lấy thông tin về người cung cấp hàng và mua ô tô hoặc mua sách

Nhịp độ phát triển của Internet làm lu mờ tất cả các công nghệ đi trước nó Máy thu thanh phải mất 38 năm mới có được 50 triệu người nghe, vô tuyến mất 13 năm mới đạt được con số đó Mười sáu năm sau khi chiếc máy tính cá nhân ra đời, đã có 50 triệu người sử dụng Internet đã vượt qua được cái ngưỡng đó 4 năm sau khi ra đời

Trong những năm gần đây, ngành công nghệ thông tin đã phát triển với tốc độ nhanh như vũ bão Khả năng tính toán của máy vi tính cứ khoảng 18 tháng lại tăng gấp đôi trong suốt 30 năm qua Cùng thời gian đó, giá trung bình của một transitor giảm xuống rất nhanh Chỉ trong 6 năm, giá của bộ xử lý giảm từ 230

đô la Mỹ xuống 3.42 đô la trên một triệu lệnh trên một giây (MIPS- Million Instructions Per Second) Không có bất cứ một mặt hàng nào có thể giảm giá vừa nhanh vừa nhiều như vậy

Trong những năm 1960, các doanh nghiệp chi cho công nghệ thông tin chỉ khoảng 3 phần trăm trong tổng số tiền đầu tư cho các thiết bị của doanh nghiệp Tới năm 1996, đầu tư cho công nghệ thông tin đã chiếm tới 45% Đối với một số ngành công nghiệp như là truyền thông, bảo hiểm và đầu tư chứng khoán, các thiết bị tin học chiếm trên 3/4 tổng số vốn đầu tư Sự ảnh hưởng của công nghệ thông tin cũng phản ánh trong các công ty kinh doanh công

nghệ thông tin điển hình : Microsoft, Intel, Compaq, Dell and Cisco Những công ty này đã có tổng giá trị lên tới 588 tỷ đô la Mỹ trong khi năm 1987 con

số này mới chỉ có 12 tỷ đô la, tăng gần năm mươi lần trong mười năm

Tuy vậy nhưng cuộc cách mạng số hoá chỉ mới bắt đầu Trong những năm tới, không chỉ có ngành công nghệ thông tin sẽ phát triển mạnh mà tất cả các ngành kinh tế khác cũng sẽ lớn mạnh không ngừng nhờ có số lượng người kết nối với Internet tăng lên gấp bội và khả năng thương mại của nó phát triển rất mạnh Sự phát triển sẽ có xu hướng theo bốn hình thái hoạt động của nền kinh

tế :

Phát triển Internet : Trong năm 1994, có 3 triệu người, hầu hết là ở Mỹ sử

dụng Internet Đến năm 1998, 100 triệu người trên toàn thế giới sử dụng Internet Một số chuyên gia cho rằng vào năm 2005 sẽ có khoảng 1 tỷ người kết nối với Internet Sự phát triển này dẫn đến sự tăng đột ngột về đầu tư máy

tính, phần mềm, dịch vụ và truyền thông

Thương mại điện tử trong các doanh nghiệp : Các doanh nghiệp đã bắt

đầu sử dụng Internet để giao dịch thương mại với các bạn hàng từ hai năm trước Những người sử dụng sớm các giao dịch như thế này đã cho thấy sự phát triển sâu sắc trong việc sử dụng mạng lưới điện tử để tạo ra, mua, phân phối, bán và cung cấp các sản phẩm và các dịch vụ Tới năm 2002, các giao

dịch trên Internet có thể mang giá trị tới trên 300 tỷ đô la Mỹ

Phân phối hàng hoá và dịch vụ theo kiểu số hoá : Các phần mềm, báo và

đĩa CD âm nhạc rồi sẽ không cần thiết phải được đóng gói và phân phối tới các kho hàng, các kiot bán hàng hoặc ở nhà nữa Người ta có thể phân phối các sản phẩm này qua Internet Các vé máy bay và các giao dịch được bảo mật đã được sử dụng rộng rãi trên thế giới Các ngành công nghiệp khác như dịch vụ

tư vấn, giải trí, ngân hàng và bảo hiểm, giáo dục và y tế có gặp một số khó khăn nhưng cũng đang bắt đầu sử dụng Internet để thay đổi phương thức kinh doanh của họ Rồi đây, việc bán hàng và phân phối hàng hoá và dịch vụ mang tính điện tử sẽ là phương thức chính và hiển nhiên trong nền kinh tế số hoá

mới

Bán lẻ các loại hàng hoá hữu hình : Internet cũng có thể sử dụng để đặt

mua các loại hàng hoá hữu hình và các dịch vụ chính là các công đoạn sản xuất, lưu trữ và phân phối các hàng hoá đó Mặc dù doanh số bán lẻ qua Internet giờ đây mới chỉ chiếm ít hơn 1% của tổng doanh thu bán lẻ nhưng việc bán các sản phẩm như máy tính, phần mềm, ô tô, sách và hoa tươi cũng đang phát triển rất nhanh chóng

Tài liệu tham khảo

[1] Chỉ thị số 58-CT/TW, ngày 17 tháng 10 năm 2000 của Bộ Chính trị Trung

ương Đảng về "Đẩy mạnh ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin

phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá"

[2] J Becker - Đặng Ngọc Dinh, Internet ở Việt Nam và các nước đang phát

triển, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội -2000

[3] Nền kinh tế tri thức, Viện NCQLKT Trung ương, Hà Nội -2000

[4] Thương mại điện tử, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội -1999

[5] Thành công nhờ Internet, Nhà xuất bản Hà Nội, Hà Nội - 2000

[6] Tri thức thông tin và phát triển, Viện thông tin KHXH-Trung tâm KHXH và

nhân văn Quốc gia, Hà Nội-2000

[7] http://www.allec.com/

[8] http://www.asia-links.com/

[9] http://www.boeing.com

[10] http://www.burnww.net/1998bww/HTM/CONTENT/internet_history.htm [11] http://www.cisco.com

Chương 3 Các dịch vụ của Internet

3.1 Các khái niệm cơ bản về mạng

Tên miền

Nếu có ai đó hỏi địa chỉ nhà của bạn, họ có thể nghĩ ngay đến tên một dãy phố, một khu chung cư, thành phố, bang, và cả mã bưu điện nữa Đó chính là những thông tin mà bưu điện cần để chuyển thư đến cho bạn với một thời gian hợp lý Hơn nữa, các địa chỉ của máy tính cũng có cấu trúc rõ ràng Hình thái chung là:

Địa chỉ e-mail của một người trên một máy tính là: user@somewhere.domain Tên một máy tính là: somewhere.domain

Phần user thường dùng cho tên tài khoản của người sử dụng trên hệ thống Phần somewhere.domain nói cho bạn biết tên của một hệ thống hoặc một địa

điểm và tổ chức ấy là gì Phần cuối của tên miền thường là một trong các dạng:

tên miền này dành cho các tổ chức cá nhân không thuộc các loại kể trên Ví

dụ như site của Electronic Frontier Foundation là eff.org

Mỗi quốc gia cũng đều có tên miền cấp cao nhất của mình Ví dụ như, tn miền

us là bao gồm từng bang trong số 50 bang của nước Mỹ Các quốc gia khác thể hiện tên miền cấp cao nhất kèm theo tên miền chính là:

au

Úc

Địa chỉ Internet

Là một con số 32-bit nhưng thường được thể hiện dưới dạng một bộ bốn nhóm

số nối với nhau bằng dấu chấm (.), như là 147.31.254.130 (có tới 2^32=4.294.967.296 địa chỉ) Mỗi phần của một địa chỉ Internet như 192 được gọi là ``octet,'' đại diện cho một trong bốn bộ số 8-bit Hai hoặc ba nhóm đầu của địa chỉ này (ví dụ 192.55.239) chỉ cho biết nơi mà hệ thống được kết nối,

gọi là subnet-mạng con Ví dụ như, tất cả các máy của Wesleyan University

nằm trong mạng con có địa chỉ là 129.133 Họ có thể có các con số địa chỉ từ 129.133.10.10, 129.133.230.19, tức là tới 65 ngàn địa chỉ khác nhau

Tên miền và số

Các máy tính trên mạng có thể được tìm thấy với hoặc là FQDN hoặc địa chỉ Internet Làm thế nào để có thể nhớ được tất cả các máy này Thực tế là Internet được thiết kế để người ta còn có thể sử dụng phương pháp khác Do con người cảm thấy việc nhớ địa chỉ bằng chữ dễ hơn bằng số nên mỗi FQDN được chỉ đến một địa chỉ Internet Mỗi tên miền được một máy tính trong mạng

đó phục vụ, nó sẽ cung cấo tất cả các thông tin để có thể chuyển từ một tên miền sang một địa chỉ IP và ngược lại Ví vụ như khi người ta nói đến một địa chỉ foosun.bar.com, máy tính tên miền biết nó phải hỏi hệ thống foovax.bar.com về các hệ thống con nằm trong bar.com Nó có thể tìm hiểu xem địa chỉ Internet foosun.bar.com có thông tin gì; nếu mà tên foosun.bar.com thực sự tồn tại, foovax sẽ được gửi trở lại với các con số IP của

nó Và tất cả các điều này được thực hiện một cách lặng lẽ

điệp có thể là các lời nhắn do bạn gõ từ bàn phím hoặc các tệp tin lưu trên đĩa Hầu hết các máy chủ lớn, các máy chủ mini và các mạng máy tính đều có hệ thống thư điện tử Một số hệ thống thư điện tử chỉ hoạt động trên một máy tính hoặc một mạng máy, nhưng số khác lại có các cổng nối với các hệ thống máy tính khác, cho phép người sử dụng có thể gửi thư điện tử đi khắp nơi trên thế giới Các công ty đang trang bị máy tính đồng bộ khai thác thư điện tử rất triệt để vì nó rất nhanh, linh hoạt và tin cậy

Các thông điệp đã gửi đi được lưu trữ ở trong các hộp thư điện tử cho đến khi người nhận đến lấy nó về Để xem bạn có thư hay không, bạn có thể phải kiểm tra hộp thư của bạn thường xuyên, mặc dù có nhiều hệ thống có thể sẽ báo cho bạn biết nếu bạn có thư mới Sau khi đọc thư, bạn có thể lưu nó vào một file văn bản, gửi cho người khác hoặc xoá nó Bạn cũng có thể in ra giấy nếu thấy cần phải có một bản sao bằng giấy

Tất cả các dịch vụ trực tuyến và các nhà cung cấp dịch vụ đều cung cấp dịch

vụ thư điện tử và hầu hết cũng có các cổng nên bạn có thể trao đổi thư điện tử với người sử dụng trên hệ thống khác Thường thì mất khoảng một vài giây cho đến vài phút để thư có thể tới đích Đây là hiệu quả đặc biệt được sử dụng để trao đổi trong một nhóm vì bạn có thể gửi một thư đến tất cả mọi người trong nhóm

Trong những năm gần đây, việc sử dụng thư điện tử tăng vọt lên Theo dự tính thì có khoảng 25 triệu người sử dụng gửi đi 15 tỷ thông điệp mỗi năm

Địa chỉ thư điện tử

Thư điện tử được nhắc đến như là một địa chỉ; địa chỉ thư điện tử của bạn cung

cấp to bộ các thông tin cần thiết để người ta có thể gửi thư cho bạn từ bất cứ nơi nào trên thế giới

Thư điện tử thông thường có dạng chứa ký tự @ Ví dụ, dể gửi thư cho Jim Morrison trên hệ thống south.america.org, một địa chỉ có thể là jm@south.america.org

Một thư điện tử có cấu trúc nhất định

From bush@hq.mil Sat May 25 17:06:01 1991

Received: from hq.mil by house.gov with SMTP id AA21901

(4.1/SMI for dan@house.gov); Sat, 25 May 91 17:05:56 -0400

Date: Sat, 25 May 91 17:05:56 -0400

From: The President

Message-Id: <9105252105.AA06631@hq.mil>

To: dan@senate.gov

Subject: Meeting

Hi Dan we have a meeting at 9:30 a.m with the Joint Chiefs Please

don't oversleep this time

Khi một địa chỉ thư điện tử không đúng theo một cách nào đó (tên hệ thống sai, tên mi không tồn tại …), thì thư sẽ được chuyển lại cho người gửi, giống như khi Bưu điện gửi trả lại thư cho bạn khi bạn đề sai địa chỉ lên phong bì thư Thông điệp khi trả lại sẽ nói rõ nguyên nhân không đến được đích; lỗi thường gặp là địa chỉ thư gửi đến một tài khoản không tồn tại

From: Mail Delivery Subsystem

Date: Sat, 25 May 91 16:45:14 -0400

To: mg@gracie.com

Cc: Postmaster@cs.widener.edu

Subject: Returned mail: User unknown

- Transcript of session follows -

While talking to cs.widener.edu:

>>> RCPT To:

<<< 550 User unknown

550 lsimpson User unknown

- Unsent message follows -

Received: by cs.widener.edu id AA06528; Sat, 25 May 91 16:45:14 -0400 Date: Sat, 25 May 91 16:45:14 -0400

From: Matt Groening

Toàn bộ nội dung bức thư nhận lại nguyên vẹn, kể cả các tên máy chủ mà thư

đã đi qua

Danh sách địa chỉ - Mailing list

Khi muốn gửi một thư cho nhiều địa chỉ người ta thường sử dụng một mailing list Mailing list là một địa chỉ đại diện cho nhiều địa chỉ thư điện tử Khi người

ta muốn gửi thư cho một nhóm người với cùng một nội dung thì chỉ cần điền vào phần người nhận (To) tên của mailing list, máy chủ thư sẽ tự động nhân bản thư điện tử này theo danh sách mailing list đã được lập

3.3 WWW và ngôn ngữ HTML

Một hệ thống các máy chủ Internet hỗ trợ một loại văn bản với khuôn dạng đặc

biệt Các văn bản ở khuôn dạng đặc biệt này gọi là HTML (HyperText Markup Language) nó hỗ trợ các liên kết đến các văn bản, hình ảnh, âm thanh, các file

video khác Có nghĩa là ta có thể "nhảy" từ văn bản này sang văn bản khác chỉ với việc bấm chuột lên các đường dẫn Không phải tất cả các máy chủ Internet đều thuộc vào World Wide Web Có một số chương trình ứng dụng gọi là Web browsers giúp cho việc truy cập World Wide Web dễ dàng hơn; Hai trong số các chương trình phổ dụng nhất là Netscape Navigator and Microsoft Internet Explorer

Nói một cách đơn giản, World Wide Web là một phương thức để chia sẻ tài nguyên của nhiều người trong cùng một khoảng thời gian Thậm chí ở các khoảng cách rất xa trên thế giới

Bắt nguồn từ một công cụ để nghiên cứu, trở nên một công cụ tuyệt vời không thể lường trước được, với sự ra đời của Mosaic và các chương trình duyệt web

đồ hoạ, web trở nên một công cụ truyền tin cho lực lượng đông đảo vô cùng Các trang web có thể chứa thông tin dạng văn bản, tranh ảnh, âm thanh, video, các liên kết FTP cho việc tải xuống các phần mềm và nhiều hơn nữa… Bạn có thể tạo ra các văn bản sống động, có thể được cập nhật hàng tuần, hàng ngày hoặc thậm chí hàng giờ giúp cho những người xem trang web thu được các thông tin khác nhau mỗi khi họ đến xem các trang web của bạn

URL

URL - Uniform Resource Locator, là một địa chỉ trên web mà bạn đã xem Nếu

có ai đó đưa cho bạn một địa chỉ của trang web của họ, họ có thể nói là www.k42.com Hầu hết các chương trình web browsers yêu cầu bạn phải thêm http:// vào phần trước của địa chỉ URL và nhờ đó chương trình hiểu là bạn đang muốn tới một trang web Do đó, bạn phải ra lệnh cho web browser của

mở địa chỉ http://www.imagescape.com để có thể xem được trang web mà bạn

cần Ghi nhớ là bạn cũng cần phải kết nối tới các site FTP sử dụng chương trình browser, do đó bạn phải ghi rõ ftp:// đối với các site FTP

Cần phải luôn nhớ là không phải mọi người mở các trang web giống nhau Một

số người sử dụng Netscape, Internet Explorer, Mosaic hoặc các chương trình browsers khác hỗ trợ đồ hoạ Một số khác lại chỉ sử dụng chương trình lynx, chỉ

hỗ trợ văn bản và không có đồ hoạ Nhiều thành viên của các nhóm trên Internet chỉ lấy các thông tin trên web qua thư điện tử Tốc độ modem và loại kết nối cũng là một nhân tố ảnh hưởng đến cách nhìn trang WWW của bạn

Thương mại điện tử mở ra các hoạt động hiệu quả cho kết quả trong những khoảng thời gian ngắn hơn, cải thiện sự phản hồi với khách hàng và làm giảm chi phí điều hành Hầu hết các công ty đang đầu tư vào thương mại điện tử ngày nay mong muốn một hệ thống có thể quản lý được dòng các giao dịch thương mại nội tại và qua các kênh phân phối Một kênh phân phối có thể bao gồm các tổ chức bán hàng và marketing, các nhà sản xuất, các nhà thầu phụ, các nhà cung cấp nguyên vật liệu, những người bán lẻ, các nhà sản xuất thiết

bị đầu tiên và những người tiêu dùng Trong kênh phân phối còn có các cơ quan chính phủ để kiểm soát thuế quan và các nhu cầu an ninh, các công ty bảo hiểm để bảo vệ hàng tồn kho, các công ty phân phối và hậu cần để vận chuyển hàng hoá và cuối cùng là các ngân hàng để cho quá trình thanh toán

4.2 Các loại hình thương mại điện tử

Thương mại điện tử được chia thành bốn loại khác nhau :

Doanh nghiệp – Doanh nghiệp

Doanh nghiệp – Người tiêu dùng

Doanh nghiệp – Chính quyền

Người tiêu dùng – Chính quyền

Mối liên hệ giữa bốn loại hình thương mại điện tử được thể hiện trên hình sau :

d o a n h n g h iÖ p

c h Ýn h q u y Ò n

d o a n h n g h iÖ p

n g − ê i t iª u d ï n g

Hình số 1: Các loại hình thương mại điện tử

Một ví dụ về loại hình "Doanh nghiệp – Doanh nghiệp" có thể là một công ty sử dụng một mạng để đặt hàng từ người cung cấp của họ, nhận các hoá đơn bán hàng và thanh toán tiền Loại hình thương mại điện tử này đã được hình thành khá thành công từ vài năm nay, đặc biệt là sử dụng hệ thống trao đổi thông tin điện tử qua các mạng tư nhân hoặc mạng giá trị gia tăng

Loại hình "Doanh nghiệp – Người tiêu dùng" là loại kinh doanh bán lẻ trên cơ

sở mạng thương mại điện tử rộng rãi Loại này đã phát triển rộng khắp cùng với sự phát triển của mạng lưới Internet toàn cầu Giờ đây có rất nhiều "sạp" hàng trên khắp mạng Internet bày bán đủ các loại hàng tiêu dùng, từ bánh qui

và rượu vang cho đến máy vi tính hay ô tô

Loại hình " Doanh nghiệp – Chính quyền" bao gồm tất cả các giao dịch giữa các công ty và các tổ chức Chính phủ Ví dụ như ở Mỹ, những khoản sắp mua của Chính phủ được thông báo rộng rãi trên Internet và các công ty có thể đáp lại bằng điện tử Hiện nay, loại hình này vẫn còn chưa phát triển, nhưng nó sẽ có thể phát triển rất nhanh do các Chính phủ dùng ảnh hưởng của mình để khuyến khích sự phát triển và phổ cập thương mại điện tử

Loại hình "Người tiêu dùng – Chính quyền" vẫn chưa được hình thành Tuy nhiên, tiếp sau sự phát triển của cả loại hình Kinh doanh – Người tiêu dùng và Kinh doanh – Chính quyền, các chính phủ có thể mở rộng ảnh hưởng của điện

tử tới các khu vực như là các khoản thanh toán phúc lợi xã hội và các khoản thu về thuế thu nhập tự khai

4.3 Các đặc điểm của thương mại điện tử (t-5)

Các mạng thương mại điện tử quản lý sự trao đổi các giao dịch, nó quản lý các đơn đặt hàng, thông báo chuyển hàng, các hoá đơn bán hàng và tất cả các tài liệu cần thiết cho công việc kinh doanh Trong thương mại điện tử, các giao

dịch chuyển đi giữa các ứng dụng 24 giờ một ngày, bảy ngày trong một tuần tuỳ theo các sự việc hoặc các lịch hẹn trước Việc trao đổi bằng điện tử các giao dịch này không có sự can thiệp của con người, làm giảm thời gian hoàn thành mỗi quá trình trong kênh phân phối và cuối cùng là làm giảm chu kỳ tổng thể Giảm chu kỳ tổng thể có nghĩa là ta có thể sản xuất thêm được mà không làm tăng tổng chi phí

4.4 Các phương tiện kỹ thuật của thương mại điện tử (t-5)

Trong quá trình giao dịch, có nhiều loại phương tiện kỹ thuật đã tham gia, bao gồm:

Điện thoại

Điện thoại là một phương tiện phổ thông, tiện dụng và tham gia rất phổ biến trong các giao dịch thương mại Tuy nhiên, nó đã bộc lộ những hạn chế như : chỉ truyền tải được âm thanh, chi phí giao dịch đường dài vẫn còn cao, kết thúc của các giao dịch vẫn cần giấy tờ

Máy điện báo (Telex) và máy Fax

Máy Fax đã thay thế hẳn các phương thức chuyển giấy tờ truyền thống Ngày nay, người ta đã chấp nhận các bản hợp đồng chuyển qua máy Fax Nhưng máy Fax lại không thể truyền tải được âm thanh, hình ảnh ba chiều, chi phí chuyển Fax qua điện thoại đường dài cũng rất cao

Truyền hình

Truyền hình đóng vai trò khá quan trọng trong thương mại Cụ thể là quảng cáo hàng hoá trên truyền hình đã thu hút rất nhiều người xem truyền hình và sau đó trở thành người mua hàng Tuy nhiên truyền hình lại là một phương tiện kỹ thuật một chiều, qua truyền hình, khách hàng không thể tìm kiếm được các sản phẩm mình cần, không thể liên hệ, giao dịch với người bán về các điều khoản cụ thể

Thiết bị kỹ thuật thanh toán điện tử

Thanh toán là một khâu quan trọng mang tính chất mấu chốt của quá trình thương mại Ngày nay, thanh toán tiền qua các phương tiện kỹ thuật điện tử

đã trở nên rất phổ biến Việc chuyển tiền từ tài khoản này sang tài khoản khác được thực hiện một cách tự động thông qua mạng lưới các ngân hàng Máy rút tiền tự động, thẻ tín dụng các loại, thẻ mua hàng, thẻ thông minh đang được

sử dụng rộng rãi ngày nay chính là các phương tiện thanh toán điện tử

Mạng nội bộ và liên mạng nội bộ

Mạng nội bộ là toàn bộ các máy tính của một tổ chức được kết nối với nhau thông qua một hệ thống dây cáp và các thiết bị điều khiển Liên mạng nội bộ