ĐỀ PHÂN TÍCH SÔNG ĐÀ HÙNG VĨ, HUNG BẠO VÀ VẺ ĐẸP TRỮ TÌNH, NÊN THƠ CỦA SÔNG ĐÀ I Mở bài Nguyễn Tuân là nhà văn lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp Ông có một vị trí quan trọng và đóng góp không n.
Trang 1ĐỀ: PHÂN TÍCH SÔNG ĐÀ HÙNG VĨ, HUNG BẠO VÀ VẺ ĐẸP TRỮ TÌNH, NÊN THƠ
CỦA SÔNG ĐÀ.
I.Mở bài:
Nguyễn Tuân là nhà văn lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp Ông có một vị trí quan trọng
và đóng góp không nhỏ đối với văn học Việt Nam hiện đại Sở trường của ông là thể loại tùy bút, với phong cách tài hoa, uyên bác Bút kí “ Người lái đò Sông Đà” là thiên tùy bút đặc sắc trong tập tùy bút “ Sông Đà” của ông viết năm 1960 Tác phẩm là kết quả của chuyến đi thực tế của nhà văn đến Tây Bắc năm 1958 Qua tác phẩm, Nguyễn Tuân ca ngợi và bày tỏ tình yêu tha thiết của mình đối với thiên nhiên và con người Tây Bắc ( Trích yêu cầu đề )
II.Thân bài:
1 Khái quát:
Tùy bút “Người lái đò Sông Đà” là kết quả của chuyến đi nhiều lần lên Tây Bắc của Nguyễn Tuân trong kháng chiến chống Pháp Đặc biệt là chuyến đi thực tế 1958 đã thỏa mãn khát khao xê dịch của Nguyễn Tuân Qua tác phẩm,ta thấy diện mạo của một Nguyễn Tuân mới mẻ, khát khao hòa nhập với đất nước và cuộc đời Tác phẩm tiêu biểu cho phong cách của Nguyễn Tuân: uyên bác, tài hoa qua việc miêu tả vẻ đẹp độc đáo của thiên nhiên Tây Bắc và vẻ đẹp của con người lao động Tây Bắc
Dưới ngòi bút của Nguyễn Tuân con Sông đà không phải là thiên nhiên vô tri, vô giác mà là một sinh thể sống động, một nhân vật đấy sức sống và có tính cách hẳn hoi Ngay từ đầu tác phẩm, tác giả đã dẫn hai câu thơ của Nguyễn Quang Bích:
“Chung thủy giai Đông tẩu
Đà giang độc Bắc lưu”
Có nghĩa là mọi dòng sông đều chảy về hướng Đông, chỉ có Sông Đà chảy về hướng Bắc Con Sông Đà với dòng chảy đặc biệt, ngang tàng, khác lạ, đã hấp dẫn cảm xúc thẩm mĩ của Nguyễn Tuân Ông đã dẫn người đọc đi vào khám phá vẻ đẹp hùng vĩ, hung bạo và trữ tình thơ mộng của dòng sông
2 Phân tích:
a Tính hùng vĩ, hung bạo của Sông Đà:
Sông Đà khai sinh từ tỉnh Vân Nam ( Trung Quốc ) có tên là Li Tiên chan hòa vào Sông Hồng, chảy trên đất Việt 500 cây số Hình ảnh Sông Đà trong cách miêu tả của Nguyễn Tuân nổi bật về sức mạnh dữ dội và vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên Tây Bắc Ở thượng nguồn con Sông Đà hiện lên với tất cả vẻ dữ dội của nó: vách đá, sóng, hút nước, thác, đá trên sông
Nguyễn Tuân không khỏi làm ta ngỡ ngàng trước sự hùng vĩ, dữ dội của con Sông Đà Cảnh đá
bờ sông dựng vách thành Những vách đá cao vút, dựng đứng “Mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ
mới có mặt trời” Lòng sông nhỏ hẹp, lưu tốc dòng chảy lớn “Có vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu Đứng bên này bờ nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách Có quãng con nai con
hổ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ kia” “Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đang đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện” Bằng nghệ thuật so sánh độc đáo, Nguyễn Tuân đã cho thấy sự nguy hiểm, bí ẩn của dòng sông Một nơi lòng sông nhỏ hẹp,sâu, tạo cảm giác
âm u, lạnh lẽo, lưu tốc dòng chảy lớn với những vách đá cao vút, vững chãi giờ đây đang trở nên nguy hiểm vô cùng Cứ thử tưởng tượng con thuyền nào mà kẹt vào cái khe ấy thì tiến không được, lùi cũng không xong, chỉ chờ sóng nước và đá đập cho tan xác mà thôi
Sóng nước sông Đà thật dữ dội , luôn dậy sóng, nhất là quãng mặt ghềnh Hát Loóng “ dài hàng cây
số nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm” Tác giả sử dụng
Trang 2câu văn có nhiều vế trùng điệp, thủ pháp nghệ thuật tăng tiến “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió” như mô phỏng hình ảnh những con sóng dữ cuồn cuộn chồm lên nhau theo chiều ngang, vút lên cao theo chiều dọc rồi đổ ập xuống, cuồn cuộn ghê rợn trên mặt ghềnh Sự liên tục không ngừng của sóng nước Sông Đà khiến người đọc liên tưởng đến vẻ dũng mãnh của một chú ngựa đang phi nước kiệu, chưa được thuần hóa của mẹ thiên nhiên Tây Bắc
Quãng Tà Mường Vát phía dưới Sơn La là nơi mà sự hung bạo, dữ dội của Sông đà khiến người lái đò
phải e ngại, ở đây có những cái hút nước rất lớn xoáy tít đáy “ có những cái hút nước giống như
cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu Nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc”, “nước ặc ặc lên như vừa rót dầu sôi vào” Sẵn sàng nhấn chìm bất kì con thuyền nào không kịp chèo nhanh hay tay lái không vững, hoặc nhấn chìm bất kì bè gỗ nào vô ý khi đi qua chúng “Không thuyền nào dám men gần những cái hút nước ấy, thuyền nào cũng chèo nhanh để lướt quãng sông”, “chèo nhanh và tay lái cho vững mà phóng qua cái giếng sâu”, “nhiều bè gỗ rừng
đi nghênh ngang vô ý là những cái giếng hút ấy nó lôi tuột xuống”, “có những thuyền đã bị cái hút
nó hút xuống, thuyền trồng ngay cây chuối ngược rồi vụt biến đi, bị dìm và đi ngầm dưới lòng sông đến mươi phút sau mới thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới” Tác giả sử dụng lối so sánh kết hợp với nhân hóa, cường điệu đã cực tả sự nguy hiểm của những hút nước trên Sông Đà đối với người lái đò
Có thể xem đoạn văn miêu tả những hình ảnh này như những thước phim tư liệu quý, gây ấn tượng mạnh mẽ về thiên nhiên Tây Bắc, làm sợ hãi cả những người chưa từng một lần đặt chân đến đây
Tiếng thác nước trên Sông Đà tỏ ra rất hung dữ Nguyễn Tuân đã miêu tả từ xa đến gần, từ toàn
cảnh, đến tận cảnh Từ xa đã nghe tiếng thác nước rất lớn, nhiều cung bậc, âm điệu như uy hiếp, áp đảo tinh thần của người lái đò: “ tiếng nước réo gần mãi lại réo to mãi lên Tiếng nước thác nghe như
là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo” Nguyễn Tuân còn so sánh thác nước với lửa, dùng lửa để tả nước gây hiệu quả thẫm mĩ bất ngờ “ thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu rừng tre nứa nổ lửa” Sức mạnh hoang dã của thiên nhiên, sự cuồng nộ của Sông Đà qua miêu tả của Nguyễn Tuân như một trận động đất, hay biển lửa khi cháy rừng
Tới cái thác rồi Ngoặt khúc lượn của Sông Đà là cả một chân trời đá Đá ở đây được Sông Đà bố trí
“đứng, ngồi, nằm” tùy theo sở thích Nhưng nếu nhìn kĩ thì ta sẽ nhận ra đó là “binh pháp” của thần sông, thần đá Nguyễn Tuân đã sử dụng nghệ thuật nhân hóa, kiến thức quân sự và võ thuật rất đắc, gợi cho người đọc hình dung cái đáng sợ của thạch trận dàn sẵn dưới lòng sông như cạm bẫy chực chờ sẵn để tiêu diệt con thuyền và người lái đò trên sông “Đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết trong lòng sông” “ Sông Đà giao việc cho mỗi hòn”, “ những hòn, những tảng mới trông tưởng như
nó đứng, nó ngồi, nó nằm tùy theo sở thích tự động của đá to, đá bé” Tên nào cũng ngỗ ngược, “ nhăn nhúm”, sẵn sàng giao chiến, chỉ chờ có con thuyền nào lọt vào là“một số hòn bèn nhổm cả dậy
để vồ lấy thuyền” Những hòn đá vô tri, vô giác được Nguyễn Tuân thổi vào sự sống khiến chúng giống như một lũ thủy quái độc ác, xảo quyệt, càng làm tăng thêm vẻ dữ dội của Sông Đà
Tác giả đã dùng kiến thức về quân sự, võ thuật, điện ảnh, thể thao, thủ pháp nghệ thuật nhân hóa, so sánh, liên tưởng, tưởng tượng kì lạ,bất ngờ, để làm nổi bật cái nham hiểm, xảo quyệt của sông Đà Dưới ngòi bút của Nguyễn Tuân, con sông Đà hiện lên mang một vẻ đẹp hoang dại, hùng vĩ, là một biểu tượng của sức mạnh dữ dội và hùng vĩ của non sông, đất nước mà con người phải chinh phục
để tồn tại và xây dựng cuộc sống
b Bên cạnh nét tính cách hung bạo, Sông Đà cũng rất trữ tình thơ mộng:
Nguyễn Tuân nhìn cảnh vật ở góc độ của một tâm hồn nghệ sĩ tài hoa để phát hiện một khía
cạnh khác của Sông Đà, đó là vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình, hiền hòa của dòng sông Từ trên tàu bay nhìn xuống, Sông Đà được so sánh với dáng thướt tha, mềm mại, kiều diễm như áng tóc dài của
Trang 3người phụ nữ đẹp Tây Bắc: “ Con sông Đà tuôn dài như một áng tóc trữ tình Đầu tóc, chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc, bung nở hoa ban, hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn khói núi mèo đốt nương xuân” Điệp từ “tuôn dài” cùng nhịp văn mềm mại đã gợi ra vẻ êm đềm, lững lờ, thướt tha của dáng sông Phép so sánh dòng sông như một áng tóc trữ tình là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo, phép so sánh giàu chất thơ, chất họa này chẳng những thể hiện vẻ dịu dàng, duyên dáng, kiều diễm của sông Đà mà còn bộc lộ chất phong tình, lãng mạn của người nghệ sĩ Qua phép so sánh,nhân hóa, người đọc dường như không còn nhận ra đây là con sông nữa mà như dáng vẻ của thiếu nữ Tây Bắc đang buông hờ mái tóc làm duyên, làm dáng với Tây Bắc
Mê dắm vẻ đẹp kiều diễm của sông Đà, Nguyễn Tuân đã phát hiện ra mĩ nhân sông Đà luôn
muốn làm đẹp với mình, sắc nước sông Đà thay đổi theo mùa, mỗi mùa một sắc “ Mùa xuân nước
sông xanh màu xanh ngọc bích” Để làm nổi bật màu xanh trong sáng của Sông Đà, nhà văn đã phân biệt “ nước Sông Đà không xanh màu xanh canh hến của Sông Gâm, Sông Lô” mùa thu thì “ nước Sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt người bầm đi vì rượu bữa” Và đặc biệt, chưa bao giờ sông Đà có màu đen xấu xí như cách thực dân Pháp gọi con sông này Chỉ bằng vài nét phác họa, chấm phá của nhà văn, Sông Đà hiện lên như bức họa nên thơ quyễn rũ Từ đó ta cũng cảm nhận được tình yêu, niềm tự hào của nhà văn với dòng sông quê hương
Con Sông Đà gợi cảm Đối với mỗi người, Sông Đà lại gợi một cách Với tác giả, Từ trong rừng đi bộ ra, gặp lại con sông, thấy con sông Đà “đằm đằm ấm ấm như gặp lại cố nhân” Gương
mặt cố nhân sông Đà tươi sáng rực rỡ như một miếng sáng, lóe lên màu nắng tháng ba Đường thi : “ Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu” Gặp lại cố nhân, người nghệ sĩ không giấu được niềm hân hoan, háo hức: “ Chao ôi, trông con sông vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng” Chỉ bằng vài nét chấm phá mà diện mạo của cố nhân bỗng hiện lên sống động, đầy tâm trạng, cảm xúc của người nghệ sĩ cũng chan chứa, tràn khắp câu văn
Đắm đuối trước vẻ trữ tình thơ mộng của Đà giang trong phong thái của một khách lãng du, mê
đắm, thưởng ngoạn khi đi thuyền trên Sông Đà, Nguyễn Tuân đã khám phá ra bao vẻ nên thơ, nên
họa của dòng sông Xuôi về hạ lưu, dòng sông lững lờ, êm trôi như nhớ thương những hòn đá thác
xa xôi để lại trên phía thượng nguồn Tây Bắc “ Cảnh ven sông ở đây lặng tờ”, cổ kính, hoang sơ Tưởng như “ từ đời Lí, đời Trần, đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế mà thôi” Con sông
Đà dường như chỉ biết tồn tại trong không gian mà không hề biết đến thời gian Thời gian mải miết trôi, sông Đà vẫn mãi vẻ đẹp nguyên sơ, “ Bờ sông hoang dại như một bở tiền sử Bờ sông hồn nhiêu như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa” Hai bên bờ sông tịnh không một bóng người Chỉ có “ một nương ngô mới nhú lên những là ngô non đầu mùa”, “cỏ gianh đồi núi đang ra những nõn búp Một đàn hươu cúi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm” Vạn vật như đang chìm vào cõi mộng mơ Dưới lòng sông, “ những đàn cá dầm xanh quẫy vọt lên mặt sông bụng trắng như bạc rơi thoi” Những câu văn xuôi của Nguyễn Tuân vút lên như vần thơ mềm mại, du dương, như nét vẽ thanh nhẹ, hư ảo Dưới ngòi bút dạt dào, chất thơ, chất họa, vẻ đẹp của dòng nước sông Đà hiện lên như một bức tranh kì thú như những thước phim huyền ảo Nguyễn Tuân như đưa người đọc vào thế giới thần tiên cổ tích, thơ mộng, cảnh vừa hoang sơ, cổ kính, vừa thơ mộng, trữ tình, vừa lặng tờ, êm ả, vừa ẩn chứa sức sống tươi non
Không phải đến “Người lái đò sông Đà, lần đầu tiên, dòng sông Đà đi vào văn chương nghệ thuật Thực ra từ lâu, sông Đà đã trở thành nguồn cảm hứng dạt dào cho các văn nghệ sĩ Thế nhưng, chỉ dưới ngòi bút tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân, vẻ đẹp hoang dại mà thơ mộng, bí ẩn mà diễm
lệ của con sông Tây Bắc mới thực sự hiện ra có hồn và lay động người đọc Khám phá vẻ đẹp sông
Đà trong trang văn Nguyễn Tuân, ta mới thêm thấm thía chân lí nghệ thuật: “Thế giới không phải
Trang 4được tạo lập một lần mà mỗi một lần người nghệ sĩ độc đáo xuất hiện là một lần thế giới lại được tạo lập” ( Marcell Proust )
III Kết luận: ( Chốt lại nội dung, nghệ thuật, đóng góp của Nguyễn Tuân ở thể lại tùy bút )
ĐỀ: PHÂN TÍCH HÌNH TƯỢNG NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ
I Mở bài: ( tự làm )
II Phân tích:
1 Khái quát:
Tuỳ bút "Người lái đò sông Đà" dược in trong tập tuỳ bút "Sông Đà" (1960), gồm 15 bài tuỳ bút
và một bài thơ ở dạng phác thảo Tác phẩm được viết trong thời kì xây dựng CNXH ở miền Bắc Đó
là kết quả của chuyến đi thực tế của nhà văn đến Tây Bắc trong kháng chiến chống Pháp,đặc biệt là chuyến đi thực tế năm 1958 Nguyễn Tuân đến với nhiều vùng đất khác nhau, sống với bộ đội, công nhân và đồng bào các dân tộc Thực tiễn xây dựng cuộc sống mới ở vùng cao đã đem đến cho nhà văn nguồn cảm hứng sáng tạo
Ngoài phong cảnh Tây Bắc uy nghiêm, hùng vỹ và tuyệt vời thơ mộng, Nguyễn Tuân còn phát hiện những điểm quý báu trong tâm hồn con người mà ông gọi là “thứ vàng mười đã được thử lửa, là chất vàng mười của tâm hồn Tây Bắc” Qua “Người lái đò sông Đà”, Nguyễn Tuân với lòng tự hào của mình đã khắc hoạ những nét thơ mộng, hùng vĩ nhưng khắc nghiệt của thiên nhiên đất nước qua hình ảnh con sông Đà hung bạo và trữ tình Đồng thời, nhà văn cũng phát hiện và ca ngợi chất nghệ
sĩ, sự tài ba, trí dũng của con người lao động mới: chất vàng mười của đất nước trong xây dựng CNXH qua hình ảnh người lái đò sông Đà.Từ đó nhà văn ca ngợi sông Đà, núi rừng Tây Bắc vừa hùng vĩ vừa thơ mộng, đồng bào Tây Bắc cần cù, dũng cảm, rất tài tử, tài hoa
2 Phân tích nhân vật người lái đò:
a Lai lịch, ngoại hình:
Sinh ra ở Lai Châu, làm nghề chở đò dọc ở Sông Đà suốt mười năm liền Ông đã gần 70 tuổi,đã dành phần lớn cuộc đời mình cho nghề lái đò dọc Sông Đà
Đặc trưng nghề nghiệp đã ăn sâu vào máu thịt, in đậm trong nhân dáng của ông: “ Tay ông lêu nghêu như cái sào, chân ông lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh gò lại như kẹp lấy ột cái cuống lái tưởng tượng, giọng ông ào ào như tiếng nước trước mặt ghềnh sông, nhỡn giới ông vòi vọi’ Ông có vẻ đẹp ngoại hình của người lao động trên sông nước, thân thể rắn chắc, khỏe mạnh “ thân hình cao to và gọn quánh như chất sừng, chất mun”
b Ông lái đò là một người trí dũng, dạn dày kinh nghiệm sông nước:
Người lái đò hiện lên trước hết là một người lao động từng trải, có nhiều kinh nghiệm đò giang, có lòng dũng cảm, gan dạ, mưu trí, nhanh nhẹn và cả sự quyết đoán nữa Ông có trí nhớ rất tốt: “ Trí nhớ ông được rèn luyện cao độ bằng cách lấy mắt mà nhớ tỉ mỉ như đóng đanh vào lòng tất cả những luồng nước của tất cả những con thác hiểm trở”
Cuộc sống của ông là cuộc chiến đấu hằng ngày với thiên nhiên để giành lấy sự sống từ tay nó về tay mình Điều đó đòi hỏi ông lái đò phải “ nắm chắc binh pháp của thần sông, thần đá”, phải “ nắm được quy luật tất yếu của Sông Đà” Có như thế ông mới hiểu rõ đối tượng mình đang chinh phục và
có thể chiến thắng nó
Trí dũng của ông lái đò được Nguyễn Tuân miêu tả trong cuộc chiến đấu quyết liệt giữa ông lái đò
và con Sông Đà, một cuộc đọ sức quyết liệt giữa con người và thiên nhiên, một cuộc đọ sức không cân sức Một bên là thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội, hiểm độc, còn một bên là ông lái đò đã gần 70 tuổi với võ khí trên tay là một cán chèo mỏng manh, con thuyền đơn độc trên sông nước Tuy vậy, hình
Trang 5ảnh ông lái đò trong cuộc chiến sừng sững hiện ra như một viên dũng tướng trí dũng song toàn trước con “thủy quái” khổng lồ, với bản lĩnh gan dạ, dũng cảm của ông lái đò Cuộc chiến của ông lái đò và Sông Đà thể hiện qua ba lần vượt thác của ông lái đò
Ở vòng thạch trận thứ nhất, Sông Đà đã tỏ ra nguy hiểm: “ nó ở ra năm cửa trận, có bốn cửa tử,
một cửa sinh, cửa sinh nằm lập lờ tả ngạn sông” Khi con thuyền vừa mới xuất hiện thì “ mặt nước hò
la vang dậy, ùa vào mà bẻ gãy cán chèo”, “ sóng nước như thể quân liều mạng vào sát nách mà đá trái, mà thúc gối vào bụng và hông thuyền”, “ sóng thác đã đánh miếng đòn hiểm độc nhất làm cho ông lái đò bị thương” Trước thạch trận nguy hiểm của Sông Đà, ông lái đò đơn độc với cán chèo là
vũ khí, dù bị thương nhưng “ cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái” Ông hết sức bình tĩnh, chủ động chỉ huy “ trên cái thuyền sáu bơi chèo vẫn nghe rõ tiếng chỉ huy ngắn gọn của người cầm lái” Ông đã nhanh chóng phá trùng vi thạch trận của Sông Đà ở vòng đầu
Phá xong trùng vây thạch trận vòng thứ nhất, ông lái đò đối đầu với vòng thứ hai, Sông Đà có
phần nguy hiểm hơn vì thay đổi cách bố trí cửa tử, cửa sinh để “ đánh lừa” ông lái đò, nó “ tăng thêm nhiều cửa tử để đánh lừa con thuyền vào, và cửa sinh lại bố trí lệch qua phía bờ hữu ngạn” Đã vậy, Sông Đà còn nham hiểm, đẩy người lái đò vào chỗ chết “Bốn năm bọn thủy quân cửa ải nước bên bờ trái liền xô ra định níu thuyền lôi vào tập đoàn cửa tử” Sóng thác trên Sông Đà như con ngựa bất kham không thể thuần phục, chỉ biết phi nhanh, lao mạnh “hồng hộc” và “không ngớt khiêu khích” ông lái đò
Nếu Sông Đà định đánh lừa ông lái đò thì ông đã “nắm chắc binh pháp của thần sông, thần đá” nên ông đã đổi chiến thuật Ông thể hiện quyết tâm rất cao“Cưỡi lên thác Sông Đà, phải cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ” và ông đã chế ngự “dòng thác hùm be” trên Sông Đà bằng cách “Ông đò ghì cương lái, bám chắc lấy luồng nước đúng à phóng nhanh vào cửa sinh”
Trước sự nham hiểm của Sông Đà, ông lái đò tỏ ra rất thông minh, mưu trí, linh hoạt trong cách
xử lí từng kẻ thù “đứa thì ông tránh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông đè sấn lên mà chặt đôi ra để ở đường tiến” Kết quả là ông đã đưa thuyền vào đúng “cửa sinh” làm cho bọn “đá tướng” phải “tiu nghỉu cái mặt xanh lè thất vọng”
Cuộc chiến ở vòng ba trở nên cam go và quyết liệt hơn, ít cửa hơn, “bên phải bên trái đều là
luồng chết cả”, chỉ có một luồng sống duy nhất nhưng “lại ở ngay giữa bọn đá hậu vệ của con thác” trấn giữ Người lái đò rất bình tĩnh, quyết đoán Ông như một viên tướng xung trận rất dũng cảm, oai phong, linh hoạt, khẩn trương, chính xác, đã chủ động tấn công, một tay lái ra hoa trên sông nước : “
Cứ phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa đó Thuyền vút qua cổng đá cánh mở khép Vút, vút, cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái được, lượn được” Trong cuộc chiến không cân sức ấy, người lái đò chỉ có một cán chèo, một con thuyền không có đường lùi còn dòng sông dường như mang sức mạnh siêu nhiên của loài thuỷ quái Tuy nhiên, cuối cùng, người lái đò vẫn chiến thắng, khiến cho“bọn đá tướng tiu nghỉu bộ mặt xanh lè” vì phải chịu thua một con thuyền nhỏ bé Nguyên nhân làm nên chiến thắng vẻ vang của ông lão là kinh nghiệm dạn dày, trí thông minh, lòng dũng cảm kiên cường
Nguyễn Tuân đã sử dụng sử dụng số lượng động từ rất nhiều thể hiện sinh động trận quyết chiến giữa một Sông Đà cuồng nộ và một ông lái đò phi thường Sông Đà thì “rống lên”, “vồ lấy”, “reo hò”,“ thúc’,“ đội”,“ túm”,… Còn ông đò thì “nắm chặt”, “ghì cương”, “bám chắc”, “phóng nhanh”,
“lái miết” Qua cuộc chiến đấu của ông lái đò với Sông Đà, Nguyễn Tuân đã ca ngợi vẻ đẹp tài hoa của ông lão lái đò, tôn vinh con người lao động trên mặt trận mới- đó là mặt trận lao động, sản xuất
c Ông lái đò- một người có tâm hồn đẹp:
Ông lái đò là một con người sống bình dị, chan hòa với mọi người, xong trận, lúc nào cũng ung dung, thanh thản như chưa từng vượt thác: “sóng thác xèo xèo tan ra trong trí nhớ” “ sông nước lại
Trang 6thanh bình Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam và toàn bàn về cá anh vũ, cá dầm xanh, về những cái hầm cá mùa khô nổ những tiếng to như mìn bộc phá rồi túa ra đầy tràn ruộng Cũng chả thấy ai bàn thêm một lời nào về cuộc chiến thắng vừa qua nơi ải nước đủ tướng dữ quân tợn vừa rồi” Như những nghệ sĩ chân chính, sau khi vắt kiệt sức mình để thai nghén nên tác phẩm không mấy ai tự tán dương về công sức của mình nhà văn Nguyễn Tuân đưa ra một lời nhận xét: “Cuộc sống của họ là ngày nào cũng chiến đấu với sông Đà dữ dội, ngày nào cũng giành lấy sự sống từ tay những cái thác, nên nó cũng không có gì là hồi hộp, đáng nhớ.Họ nghĩ thế, lúc ngừng chèo” Phải chăng người lái đò anh hùng có lẽ dễ thấy, nhưng nhìn người lái đò tài hoa, chỉ có Nguyễn Tuân Ông yêu quý và gắn bó với quê hương Đi thuyền trên Sông Đà, ông buộc chiếc bu gà trống vào đuôi thuyền, sáng sáng nghe tiếng gà gáy cho đỡ nhớ ruộng nương, bản mường mình
Ông lái đò là hình ảnh muôn người Việt Nam đang có mặt trên khắp mọi miền đất nước, âm thầm góp phần xây dựng quê hương Vẻ đẹp của người lao động ấy là chất “vàng mười” mà Nguyễn Tuân
ca ngợi
III Kết bài
Tuỳ bút "Người lái đò sông Đà" là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật tài hoa uyên bác của nhà văn Nguyễn Tuân Tác phẩm không chỉ ngợi ca vẻ đẹp kì vĩ thơ mộng của thiên nhiên Tây bắc mà còn ca ngợi vẻ đẹp bình dị, anh hùng mà tài hoa của người dân lao động nơi đây Qua đó, nhà văn Nguyễn Tuân bộc lộ tình yêu đất nước, niềm tự hào hứng khởi, gắn bó tha thiết với non sông Việt
….HẾT…