1 Nguyên tắc giáo duc ( ví dụ minh họa cho các nguyên tắc) 2 Nguyên lí giáo dục ( phân tích ) Cái cô yêu cầu là pp gd ( chứ ko phải là pp dạy học ) II NGUYÊN TẮC GIÁO DỤC 1 Khái niệm Là những luận điể.
Trang 11 Nguyên tắc giáo duc ( ví dụ minh họa cho các nguyên tắc)
2 Nguyên lí giáo dục ( phân tích )
Cái cô yêu cầu là pp gd ( chứ ko phải là pp dạy học )
II NGUYÊN TẮC GIÁO DỤC
1 Khái niệm
- Là những luận điểm cơ bản có tính qui luật của lí luận giáo dục có tác dụng chỉ đạo việc lựa chọn và vận dụng nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục nhằm thực hiện những nhiệm vụ giáo dục để đạt được mục đích giáo dục đã đề ra
- Cơ sở để xây dựng nguyên tắc giáo dục
+ Quan điểm khoa học của chủ nghĩa Mác Lênin về bản chất con người và quá trình hình thành con người mới
+ Dựa vào những quy luật của quá trình giáo dục
+ Dựa vào những kinh nghiệm thực tiễn giáo dục
2 Hệ thống các nguyên tắc giáo dục ( 8 nguyên tắc )+ cho ví dụ minh họa về việc thực hiện nguyên tắc này trong thực tiễn gd phổ thông hiện nay
2.1 Đảm bảo tính mục đích của giáo dục
* lí do phải thực hiện nguyên tắc này
- Mục đích luôn là một yếu tố quan trọng đối với tất cả các hoạt động, đặc biệt
là đối với hoạt động giáo dục Nó đảm bảo cho cả quá trình hoạt động đi đúng hướng, không có những bước đi sai lầm hoặc thừa thải Xác định được mục đích cho hoạt động quả rất quan trọng nhưng việc dùng mục đích đó để định hướng xuyên suốt trong quá trình hoạt động giáo dục diễn ra cũng quan trọng không kém Bởi lẽ dù mục tiêu có hay đến bao nhiêu, hợp lý đến mức nào mà không dùng nó để định hướng, để điều chỉnh quá trình hoạt động thì cái mô hình nhân cách mà giáo dục nhắm tới sẽ vĩnh viễn nằm ở tương lai và giáo dục
sẽ không bao giờ đạt được
Trang 2- Việc hướng đến mục đích sẽ giúp cho người được giáo dục hình thành nên những cơ sở về thế giới quan và nhân sinh quan đúng đắn Nhà giáo dục phải hình thành cho học sinh những lý tưởng tốt đẹp, sự phát triển lớn mạnh trong nhận thức tư duy và tình cảm, hướng đến sự phát triển chung của cá nhân, gia đình và xã hội
* Nội dung của nguyên tắc:
Tất cả các biện pháp giáo dục đều hướng vào việc thực hiện mục đích giáo dục
là giáo dục thế hệ trẻ thành những người công dân, những người lao động, giàulòng nhân ái, năng động, sáng tạo, biết sống và làm việc theo hiến pháp và phápluật; có tiềm năng, thích ứng được với cuộc sống đang đổi mới toàn diện và sâusắc
* Biện pháp thực hiện:
Giáo dục cho học sinh thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng, lí tưởng xây dựng nước ta thành một nước công bằng, văn minh, hạnh phúc theo định hướng XHCN Và những vấn đề này, nhà giáo dục có thể định hướng và xâydựng cho học sinh qua các giờ học đặc biệt là các giờ học Đạo đức, Giáo dục công dân và các môn nhân văn như Văn học, Lịch sử học, Địa lí học Ngoài ra, các hoạt động ngoài giờ lên lớp cũng là nơi có thể giúp nhà giáo dục thực giáo dục những điều trên cho học sinh
Giáo dục cho học sinh ý thức và năng lực giải quyết được những mối quan hệ giữa những giá trị truyền thống và những giá trị hiện đại, giữa giá trị dân tộc và giá trị nhân loại, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, tiếp thu tinh hoa thế giới có chọn lọc, kết hợp gắn liền với sáng tạo các giá trị của dân tộc và nhân loại, của truyền thống và hiện đại, của vật chất và tinh thần, xây dựng nếp sống văn hoá XHCN
Tổ chức cho học sinh tham gia vào các hoạt động của xã hội một cách thích hợpGiúp cho học sinh xây dựng bản lĩnh vững vàng, có khả năng “miễn dịch” với những cái gọi là “phản giá trị”, ngược lại với những chuẩn mực xã hội
Trong quá trình giáo dục ta không thể áp dụng một nguyên tắc, một phương pháp cố định, hay là cứng nhắc đi theo từng bước đã vạch sẵn để đạt được mục
Trang 3đích đã đề ra Hơn thế nữa, hoạt động giáo dục là một hoạt động mang tính lâu dài và liên tục vì vậy các hoạt động giáo dục phải phong phú, đa dạng, linh hoạt.Nên nhà giáo dục phải mềm dẻo, uyển chuyển trong việc lựa chọn và vận dụng các hoạt động giáo dục để đạt được kết quả cao nhất trong giáo dục học sinh.
Ví dụ : ( ảnh hưởng tích cực + hạn chế)
Một số trường phổ thông đã tổ chức nhiều cuộc thi tìm hiểu về cội nguồn dân tộc “ tìm hiểu về chiến thắng điện biên phủ”, nhằm giúp các em học sinh ghi nhớ những công lao to lớn của các anh hùng thời trước đồng thơi tôn vinh giá trị dân tộc Bên cạnh đó nhiều chiến dịch cũng được tổ chức như chiến dịch mùa hè xanh, chiến dịch chủ nhật xanh, đây là cơ hội để giáo dục và định hướng cho các bạn học sinh những giá trị tốt đẹp của hoạt động xã hội Có nhưvậy, bên cạnh kiến thức được tiếp thu ở trường, những bài học từ xã hội sẽ giúp trí tuệ và nhân cách của các em được hình thành và phát triển một cách toàn diện
2.2 Đảm bảo giáo dục gắn với cuộc sống, với lao động
* lí do phải thực hiện nguyên tắc:
Hiện nay còn rất ít các em học sinh quan tâm đến những sự kiện trong đời sống
xã hội, lao động Nhiều trường hợp học sinh không có thái độ đúng đắn với tài sản xã hội , có lối sống không phù hợp với lứa tuổi
Bên cạnh đó công tác giáo dục cũng chỉ đóng khung trong lớp học , trong nhà trường mà rất ít các tiết học ngoại khoá , các hoạt động tìm hiểu về xã hội , đời sống , chính trị Vì vậy thực hiện các nguyên tắc giáo dục này để đảm bảo cho cảquá trình hoạt động đi đúng hướng, không có những bước đi sai lầm hoặc thừa thãi Nếu hoạt động giáo dục không có mục đích thì sẽ giống như con tàu đi trên biển mà không có la bàn, không biết đi đâu về đâu
Thực hiện nguyên tắc giáo dục này để các em hình thành ý thức và tình cảm đạo đức một cách cụ thể và dễ thực hiện nhất để các em biết phân biệt cái đúng, cái sai, cái thiện, cái ác
* Nội dung của nguyên tắc:
Trang 4Cuộc sống lao động là môi trường, là phương tiện góp phần vào việc hình thành
và phát triển nhân cách cho những con người đang sống và làm việc trong đó
Vì thế mà giáo dục phải có sự gắn kết chặt chẽ với cuộc sống và lao động để hình thành và phát triển nhân cách một cách toàn diện cho học sinh, giáo dục học sinh trở thành người công dân thích ứng với cuộc sống lao động và sinh họat xã hội Thực tiễn giáo dục cho thấy rằng, hiệu quả giáo dục phụ thuộc vào kiến thức và sự trải nghiệm của bản thân học sinh Nên muốn có kiến thức và kinh nghiệm, con người phải tham gia các họat động trong các môi trường, hoàn cảnh và tình huống sống khác nhau Chính cuộc sống lao động là môi trường, phươnng tiện góp phần vào việc phát triển nhân cách toàn diện Tuy nhiên, hiện nay việc giáo dục còn mang năng kiến thức, hàn lâm chưa chú trọngviệc GD nghề nghiệp
Quá trình giáo dục phải góp phần đào tạo những người công dân, những người lao động hoà nhập được với cuộc sống Mặt khác quá trình giáo dục cũng phải coi và sử dụng thực tiễn cuộc sống xã hội là môi trường, phương tiện để phát triển nhân cách
* Biện pháp thực hiện:
Tổ chức các hoạt động nhằm giúp học sinh có những hiểu biết về cuộc sống, về lao động, giáo dục cho học sinh ý thức về vai trò và nghĩa vụ của mình đối với đất nước
Tổ chức cho học sinh tham gia vào các hoạt động lao động, các mặt khác nhau của cuộc sống không tách rời quá trình giáo dục với cuộc sống, với lao động ví
dụ như quét dọn sân trường, quét dọn các phòng học, đến lau chùi bàn ghế, bảng đen,…
Nhà giáo dục cần tổ chức cho học sinh tìm hiểu về thực tế của cuộc sống cũng như họat động sáng tạo của người lao động; đặt ra yêu cầu giáo dục cụ thể, rõ ràng cho học sinh
Tổ chức cho học sinh tự giác tham gia một cách vừa sức vào việc xây dựng đất nước qua các họat động lao động hữu ích, từ đó hình thành phẩm chất của người công dân, tạo điều kiện phát huy tính tích cực, sáng tạo Giáo dục lao
Trang 5động cho học sinh trước hết nhằm hình thành ở các em thái độ đúng đắn đối với lao động: yêu lao động, kính trọng người lao động, quý trọng sản phẩm lao động Đồng thời góp phần hình thành ở các em những cơ sở ban đầu của các kỹnăng và thói quen lao động theo khoa học sau này
việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phải phù hợp với lứa tuổi, cấp học, văn học của từng vùng sao cho các em cảm thấy gần gũi với cuộc sống của bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội, chứ không chỉ trên sách vở hay những lời nói suông Tận dụng vai trò của các tổ chức Đoàn, Hội, Đội, các họat động ngọai khóa để thu hút sự hỗ trợ của các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường giúp chohọc sinh có cơ hội tham gia vào các hoạt động giáo dục thực tiễn như: Ngày chủnhật xanh, tổ chức các cuộc thi nấu ăn, cắm hoa vào các ngày lễ…
Không nên tách rời hoạt động giáo dục với cuộc sống như các hoạt động ngọai khóa, tham quan du lịch về nguồn, làm học sinh thêm yêu đất nước, hiểu biết
về các di tích lịch sử,…
*Ví dụ thực tiễn
Hiện nay, nhà trường cũng đã đảm bảo được việc cho học sinh vừa học tập vừa tham gia các loại hình lao động vừa sức như: Quét dọn vệ sinh lớp học, lau bảnghoặc chăm sóc cây cảnh trước phonhf học theo sự phân công của trường Mỗi tuần sẽ có lớp đảm nhận việc vệ sinh sân trường Bên cạnh đó trường Khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động vì môi trường của Đoàn thanh niên như trồng cây hai bên đường, trong sân trường,…hay vệ sinh những khu di tích lịch
sử ở địa phương.Đây cũng có thể là cachs giúp các bạn có hứng thú hơn với môn lịch sử Nhưng bên cạnh đó, còn tồn tại một bộ phận nhỏ vẫn chưa đảm bảo được giáo dục gắn liền với lao động Ví dụ như miễn cho các em học sinh tham gia lao động hằng ngày bằng cách thuê nhân viên dọn dẹp vệ sinh, giảm tải những buổi lao động thay cho các giờ học Không gắn bó với lao động sẽ khiến học sinh dễ sa vào trạng thái không biết sống cần cù, không tiết kiệm,… vàđặc biệt là lười nhác
2.3 Đảm bảo giáo dục trong tập thể
- Tập thể là gì?
Trang 6- Một nhóm người được liên kết với nhau bằng mục đích chân chính, bằng những hoạt động chung có tính tổ chức, bằng dư luận tập thể lành mạnh Vừa mang lại lợi ích chung, vừa mang lại lợi ích riêng trong sự thống nhất với nhau Giáo dục trong tập thể là đưa cá nhân vào trong một tập thể, rồi giáo duc các nhân đó thông qua các hoạt động của tập thể Ngoài ra, các cá nhân trong tập thể còn tự hổ trợ và giáo dục lẫn nhau.
* Tại sao phải thực hiện nguyên tắc này?
- tạo điều kiện tốt nhất để học sinh phát triển và hoàn thiện nhân cách, đặc biệt
là nhân cách của những con người trong một xã hội hiện đại như hiện nay Vì xãhội là cộng đồng người có những mối quan hệ tác động qua lại và khắn khít với nhau Nên nếu không có nguyên tắc này, thì sản phẩm của giáo dục sẽ không thể sống hòa nhập với cộng đồng mà chỉ biết sống một cách đơn lẻ
- giúp cho học sinh có điều kiện để tiếp xúc, va chạm với những người khác Nhờ đó mà kỉ năng thấu hiểu, hợp tác, làm việc nhóm được hình thành và phát triển Đây là những kĩ năng tối cần thiết cho một người công dân trong xã hội hiện nay
- giáo dục trong tập thể sẽ giúp cho người được giáo dục có cơ hội để hoàn thiện nhân cách cao hơn so với giáo dục cá nhân Vì trong tập thể, học sinh không chỉ chịu sự giáo dục của nhà giáo dục mà còn chịu sự giáo dục, tác động của những người khác Nhờ đó, các em có thể hổ trợ lẫn nhau để đạt được kết quả giáo dục nhanh và tốt hơn
* Nội dung của nguyên tắc:
Coi tập thể là môi trường, là phương tiện để giáo dục học sinh
Trang 7những hành vi sai trái làm ảnh hưởng xấu đến lợi ích chung, đi ngược lại những chuẩn mực đã được thừa nhận.
- Coi trọng đúng mức lợi ích cá nhân trong sự thống nhất với lợi ích chung Coi lợi ích cá nhân chân chính là động lực phát triển trực tiếp đối với sự phát triển
cá nhân Tránh tình trạng cực đoan hoá lợi ích cá nhân hoặc lợi ích của tập thể tạo nên sự đối lập giữa chúng
- Khắc phục hiện tượng tập thể giả, tập thể hình thức, thiếu tổ chức, không có tác dụng tích cực về mặt giáo dục Để làm được điều này Nhà giáo dục cần phải rất nghiêm túc, sáng tạo và thấu hiểu nhu cầu của học sinh để có thể đem lại cho chúng những hoạt động hấp dẫn, phong phú nhằm khơi lên sự hứng thú của các em Ví dụ như các hoạt động giao lưu dưới nhiều hình thức như: học nhóm, thảo luận, tranh luận trong tổ học tập, hoặc trong toàn lớp, tổ chức hội nghị, trao đổi kinh nghiệm học tập, làm báo tường phản ánh tình hình học tập cũng như tình hình các mặt sinh hoạt khác trong tập thể, tổ chức sinh hoạt câu lạc bộ khoa học, tổ chức những cuộc thi về cải tiến phương pháp học tập hay tìm hiểu về những vấn đề khoa học, thời sự nóng bỏng của trong nước và thế giới, tổ chức cho các bạn có học lực khá – giỏi giúp đỡ các bạn học yếu – kém v.v…Những hình thức trên không những óc thể thu hút sự tham gia của học sinh mà còn tạo điều kiện cho học sinh học tập, giúp đở lẩn nhau, cùng với việc
mở rộng và đào sâu về tri thức khoa học, kĩ năng sinh hoạt cũng như phương pháp học tập
Đồng thời, nhà giáo dục cũng cần phải xác định rõ ràng mục tiêu, và lợi ích của các hoạt động đó để học sinh có thể tự ý thức và hăng say hoạt động nhằm đạt được kết quả giáo dục mong muốn Vì thế, trước khi tổ chức một hoạt động gì, nhà giáo dục cần phân tích một cách rõ ràng lợi ích mà hoạt động mang lại cho các em
Không nhưng thế, nhà giáo dục cần xây dựng các mối quan hệ và giao lưu đúng đắn, lành mạnh, trong sáng trong tập thể như quan hệ bạn bè, quan hệ trách nhiệm – học tập; quan hệ nhân ái và các quan hệ riêng tư Vì khi tham gia vào tập thể các thành viên có trách nhiệm và quyền lợi như nhau, cần tránh việc kết
Trang 8bè phái, nói xấu nhau ở học sinh Cụ thể nhà giáo dục cần đưa ra những
phương châm, “slogon” phù hợp tạo tinh thần đoàn kết cho tập thể
Một yêu cầu tối quan trọng trong nguyên tắc này nữa là nhà giáo dục phải coi trọng đúng mức lợi ích của các thành viên trong sự thống nhất với lợi ích chung,kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể Không thể vì lợi ích của tập thể
mà triệt tiêu đi toàn bộ lợi ích của cá nhân Tuy nhiên đôi khi chúng ta cần phải biết hy sinh những lợi ích của cá nhân để hòa mình cùng lợi ích chung của cả tập thể
* ví dụ :
Nhiều trường phổ thông đã tổ chức nhiều hoạt động nhằm nâng cao tinh thần đoàn kết của các bạn học sinh như thi đua thành tích giữa các lớp chào mừng ngày nhà giáo việt nam hay tổ chức cắm trại vào ngày 26/3 Đặc biệt là khối lớp
10 vì các em là những học sinh vừa chuyển cấp và học trong môi trường nhiều bạn mới nên các thầy cô luôn lên kế hoạch và tổ chức các hoạt động theo lớp để các bạn dần quen với khả năng tự quản lý nhóm, tự quản lý tập thể như văn nghệ hay thuyết trình.Tuy nhiên trước mỗi kế hoạch đặt ra trường cũng như các thầy cô luôn đưa ra bảng đánh giá hay lấy ý kiến từ các học sinh để có sự thống nhất trong hoạt động Như vậy, khi được làm việc trong tập thể, học sinh sẽ có
cơ hội được phát triển nhiều kỹ năng quan trọng và cần thiết trong cuộc sống như kỹ năng giao tiếp, thảo luận và làm việc nhóm Hơn hết, các em sẽ nâng cao được tinh thần đoàn kết, và nâng cao ý thức trách nhiệm, lòng nhân ái - những phẩm chất thuộc 5 phẩm chất cần được cải thiện và phát huy của học sinh trong quá trình giáo dục
2.4 Tôn trọng nhân cách học sinh kết hợp với yêu cầu hợp lí đối với họ
* lí do phải thực hiện nguyên tắc:
- Tôn trọng nhân cách học sinh là tôn trọng nhân phẩm, tài năng trí tuệ, tự do
tư tưởng.Tôn trọng nhân cách còn bao gồm cả tôn trọng thân thể, không ai được xúc phạm đến phẩm giá con người và cũng không được xúc phạm đến phẩm chất con người.Tôn trọng nhân cách con người cũng đồng nghĩa với việc
Trang 9tin tưởng con người Muốn giáo dục con người phải tôn trọng nhân cách con người và phải có những yêu cầu hợp lý đối với họ
– Tôn trọng nhân cách học sinh là tôn trọng chính bản thân của nhà giáo dục, tôn trọng quá trình giáo dục, giúp quá trình giáo dục được diễn ra thuận lợi và phù hợp với bản chất, đặc điểm của quá trình giáo dục
– Hình thành được niềm tin: nhà giáo dục tin vào phương pháp giáo dục, tin vàotriển vọng hoàn thiện nhân cách người được giáo dục; học sinh tin tưởng vào khả năng của bản thân, tin tưởng vào những biện pháp giáo dục mà nhà giáo dục đưa ra
– Đảm bảo tính thống nhất biện chứng giữa nhà giáo dục và người được giáo dục
* Nội dung của nguyên tắc:
Nhà giáo dục cần tôn trọng nhân cách học sinh, coi họ là chủ thể tự giáo dục một cách tích cực, độc lập, tin tưởng và lạc quan đối với họ
Nhà giáo dục cần đưa ra những yêu cầu hợp lí đối với học sinh Yêu cầu hợp lí lànhững yêu cầu đáp ứng đòi hỏi của mục tiêu giáo dục; vừa sức với học sinh; có tác dụng kích thích tính tích cực của học sinh; có tính khả thi, có khả năng mang lại hiệu quả mong muốn
Càng tôn trọng học sinh, càng dưa ra những yêu cầu hợp lí đối với họ Ngược lại, càng đưa ra những yêu cầu hợp lí đối với học sinh, càng thể hiện sự tôn trọng họ
* Biện pháp thực hiện:
- Nhà giáo dục cần đánh giá đối tượng cao hơn một chút so với cái mà họ có, đòi hỏi họ cao hơn một chút so với khả năng hiện thực của họ
- Đề ra những yêu cầu ngày càng cao đối với học sinh
- Luôn tỏ ra nghiêm khắc nhưng chân thành, tin tưởng, thiện chí
-Kịp thời phát huy, khen ngợi những ưu điểm, giúp họ khắc phục những sai sót
Trang 10- Tránh thô bạo, thiếu tôn trọng nhân cách học sinh
- Đầu tiên Người giáo viên cần xây dựng được một mối quan hệ tốt đẹp với học sinh trên cơ sở yêu thương, tôn trọng lẫn nhau ( ưu , nhược điểm và cả sự khác biệt, sở thích cá nhân ) Tạo cho học sinh sự tin tưởng vào giáo viên từ đó học sinh sẽ dám bộc lộ nhân cách của mình trước mặt giáo viên
- Nhà trường, giáo viên, các bậc phụ huynh cũng cần phải khắc phục tình trạng nhìn nhận người học một cách định kiến, bi quan cũng như hiện tượng nuông chiều, buông thả, bệnh thành tích
- Giáo viên cần nhìn nhận học sinh một cách tích cực, bao dung thì mới có thể nhìn thấy những đặc điểm nhân cách được hàm chứa trong nội tâm của các em
*Ví dụ :
Khi thầy cô ra đề kiểm tra luôn có sự phân chia năng lực cụ thể từ trung bình đến giỏi để các em đều có thể đạt được điểm mà mình đề ra bởi vì tất cả học sinh đều không có năng lực học tập như nhau, có bạn giỏi môn này nhưng kém môn kia, ví dụ các bạn học sinh 12 luôn học tốt các môn thi đại học so với các môn còn lại…và trong quá trình chấm bài, các thầy cô luôn đánh giá cao các bài
có sự sáng tạo trong cách giải hay hoặc những bài văn mang đậm chất riêng dù phương pháp đó chưa được thầy cô truyền đạt Bên cạnh đó, nhũng lời phê bình được luôn được viết mang đậm tính khuyết khích và công nhận sự cố gắng Tuy nhiên, đâu đó vẫn còn tồn tại những trường hợp các nhà giáo dục thiếu sự tôn trọng, đưa ra những yêu cầu quá sức, bất hợp lý với người được giáo dục Thậm chí có những giáo viên còn sử dụng những hình phạt nặng nề, đánh đập, vả mặt, quỳ gối,…thật không thể chấp nhận được, bởi giáo dục chưa
và không bao giờ có thể dùng bạo lực để đổi lấy hiệu quả
2.5 Kết hợp sự tổ chức, lãnh đạo sư phạm của nhà giáo dục đối với sự phát huy tính chủ động, độc lập, sáng tạo của học sinh
* lí do thực hiện :
Trong quá trình giáo dục, với vai trò tổ chức, lãnh đạo của nhà giáo dục, học sinh không ngừng phát huy tính tích cực, tự lực rèn luyện các thao tác trí tuệ,
Trang 11dần dần hình thành và phát triển các tính độc lập, sáng tạo Ngoài ra, tính tự giác, tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh giữ vai trò quyết định trực tiếp đến việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh
+ Đồng thời với sự bùng nổ thông tin như hiện nay thì quá trình dạy học trong các nhà trường đang tồn tại mâu thuẫn giữa một bên là khối lượng tri thức ngày càng tăng lên, phức tạp hơn với thời lượng học tập có hạn, việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng kết hợp sự tổ chức lãnh đạo sư phạm với phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh để từ đó bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, hình thành được khả năng học tập suốt đời.
* Nội dung của nguyên tắc:
Nhà giáo dục đóng vai trò chủ đạo: tổ chức, điều khiển hoạt động tự giáo dục của học sinh Phát huy tính tự giác, tự nguyện, tính năng động, sáng tạo của tậpthể cũng như của cá nhân học sinh
Nhà giáo dục cần tôn trọng sáng kiến của học sinh nhưng không buông lỏng vai trò chủ đạo của mình
Nhà giáo dục phải biết ứng xử sư phạm khéo léo: ủng hộ các sáng kiến và biện pháp hay của học sinh; khéo léo thuyết phục, chờ đợi học sinh từ bỏ những ý kiến, cách làm sai, lựa chọn giải pháp đúng đắn
Giúp học sinh, tập thể học sinh biết tự giác phấn đấu dưới tác dụng chủ đạo củanhà giáo dục, tránh rơi vào tình trạng học sinh thụ động làm theo ý kiến nhà giáo dục hoặc học sinh coi thường sự lãnh đạo của nhà giáo dục
Trang 12Đổi mới cách tiếp cận các điều kiện vật chất hỗ trợ quá trình dạy học :Chuyển
từ chủ yếu truyền thụ một chiều, học sinh tiếp thu thụ động (hoạt động dạy củagiáo viên là trung tâm) sang tổ chức hoạt động học cho học sinh, học sinh tự lực, chủ động trong học tập (hoạt động học của học sinh là trung tâm, giáo viên
là người hỗ trợ, hướng dẫn)
*ví dụ:
Thay vì chọn học sinh dựa theo cảm tính hay yêu thích, Giáo viên có xu hướng tạo ra các cuộc bình chọn từ lớp hoặc tạo ra các cuộc thi về thuyết trình hay ca hát để có thể tìm ra các bạn có khả năng về ngôn ngữ hoặc giọng hát từ đó có thể khuyến khích các học sinh thể hiện bản thân ở những sân chơi hay cuộc thi lớn hơn Nhu thế thầy cô sẽ không bỏ sót các tài năng chưa được bộc lộ trong lớp chỉ vì các bạn thực sự có tài năng, năng khiếu nhưng tự ti hoặc chưa có cơ hội thể hiện bản thân Hoặc Thầy cô sẽ khen thưởng cho những bạn có sự hay phát biểu bài hoặc đưa ra nhiều giải pháp cho sự phát triển tích cực của lớp, như thế các bạn sẽ có tinh thần tham giavà hạn chế rơi vào tình trạng bị động
2.6 Đảm bảo tính hệ thống, tính kế tiếp của giáo dục
*lí do thực hiện
Tính hệ thống, tính kế tiếp là một trong những yếu tố quan trọng đối với tất cả các hoạt động, đặc biệt là đối với hoạt động giáo dục Cần phải thực hiện hoạt động giáo dục một cách có hệ thống rõ ràng, liên tục, thường xuyên ở mọi nơi, mọi lúc và do mọi người, qua mọi việc, kết hợp chặt chẽ giữa cách giáo dục ở quá khứ và hiện tại, cả trên lớp và ngoài lớp, trong trường và ngoài trường, gia đình và xã hội Và trong hoạt động giáo dục điều này rất quan trọng, khi nhà giáo dục thực hiện công tác giáo dục mà không vạch ra hệ thống cụ thể phải làm từng bước giáo dục như thế nào, chỉ làm theo thói quen thôi thì kết quả đạt được sẽ không cao Trong suốt quá trình thực hiện hoạt động giáo dục tính
kế tiếp thể hiện ở chỗ cần phải kế thừa những phương pháp dạy học xưa cũ củaông cha để lại Nhưng không phải là rập khuôn máy móc có như nào bê vào nhưđấy mà là tiếp thu những cái hay cái tốt loại bỏ đi cái xấu, cùng với đó kết hợp với những cái hay của phương pháp hiện đại bây giờ để giáo dục đạt hiệu quả
Trang 13nhất Còn đối với người được giáo dục học xong rồi nhưng không ôn lại bài cũ, không tiếp thu kiến thức mới thì sẽ dẫn đến việc không áp dụng được vào thực
tế đời sống
* Nội dung của nguyên tắc:
Quá trình giáo dục phải được xem như là một hệ thống, các yếu tố qui định, tác động lẫn nhau và được lựa chọn một cách có ý thức nhằm hình thành ở học sinh một hệ thống những phẩm chất toàn vẹn của nhân cách
Quá trình giáo dục phải diễn ra theo hướng: giai đoạn đi trước đặt nền móng, tiền đề cho những giai đoạn sau Những giai đoạn sau phải kế thừa và phát triển những kết quả của giai đoạn trước
Quá trình giáo dục phải được tổ chức sao cho những phẩm chất nhân cách của học sinh hình thành và phát triển không bị gián đoạn
* Biện pháp thực hiện:
- Nội dung giáo dục và những tác động giáo dục phải có tính hệ thống
-Kế thừa có chọn lọc những kết quả giáo dục, những kinh nghiệm giáo dục đã
có trong thực tiễn giáo dục
-Tiến hành công tác giáo dục một cách liên tục trong không gian, thời gian, không ngắt quãng, gián đoạn
-Trong suốt quá trình giáo dục, mỗi phẩm chất được hình thành phải luôn luôn củng cố, tập luyện, nâng cao nhiều lần
- Nên hình thành các biểu tượng theo trật tự logic nhất định , nội dung kiến thức mở rộng phức tạp dần theo trình tự , chương trình và kế hoạch dạy học cần đảm bảo tính hệ thống , nội dung được sắp xếp theo tính logic giúp học sinh dễ hiểu
- Khi xây dựng nội dung dạy học phải tính tới mối liên hệ giữa các môn học, mối liên hệ giữa những tri thức trong bản thân của từng môn học và tính tích hợp trithức của các môn Ví dụ :tài liệu môn Lịch sử trong chương trình Phổ thông có