Chuong 1 dien tich dien trương

Điện tích của electron: Khối lượng của electron: Khối lượng Câu 5.Hai điện tích điểm có độ lớn bằng nhau được đặt trong không khí cách nhau Lực tươngtác giữa hai điện tích đó bằng F.. Ha

LỜI NÓI ĐẦU

Đa số học sinh hiện nay đều sợ môn Vật lý, vì vậy nhiều bạn vì lí do cần học để thi qua môn, thi vàođại học trường mình ưa thích Nhiều bạn chỉ nghĩ rằng, đến lớp chỉ cần chăm chú nghe giảng, ghi chépđầy đủ rồi về nhà học thuộc một mớ công thức và để rồi Vật lý trở thành Toán khi nào không hay biết.Đây là những suy nghĩ hoàn toàn sai lầm Để có được kiến thức vững chắc, ngoài việc chăm chú nghegiảng, ghi chép và làm bài tập đầy đủ thì các em cần phải có kĩ năng tự học, những kĩ năng đó sẽkhông có ai dạy mà các em phải tự ý thức được tầm quan trọng của nó để rồi tự học hỏi và rèn luyên.Trong quá trình học và rèn luyện thi, tự học đóng vai trò hết sức quan trọng trong lĩnh hội và làm chủtri thức Tự học giúp các em hiểu sâu, mở rộng, củng cố và ghi nhớ bài học một cách vững chắc nhờvào khả năng tự phân tích, tổng hợp tài liệu, từ đó có khả năng vận dụng các kiến thức đã học để giảiquyết các bài toán tương tự và mở rộng cho các dạng toán mới Đồng thời, tự học giúp các em hìnhthành tính tích cực, độc lập tự giác trong học tập cũng như tạo thói quen nề nếp khoa học

Với nhiều năm kinh nghiệm ôn thi THPTQG, thầy viết cuốn sách Tư duy bứt phá môn Vật lý Cuốnsách là tài liệu học tập và tham khảo cho các em ôn tập, luyện tập và củng cố kiến thức Qua đó tựđánh giá năng lực của bản thân Tuy đã rất cố gắng, nhưng sai sót là điều khó tránh khỏi Rất mongcác thầy cô giáo và các em hoc sinh đóng góp ý kiến để chất lượng cuốn sách được ngày càng tốt hơn.Mọi đóng góp, xin vui lòng gửi về địa chỉ thanhgiang0509@gmail.com

Tác giả

CHỦ ĐỀ 1 ĐIỆN TÍCH – ĐỊNH LUẬT CULÔNG

A PHẦN LÝ THUYẾT

+ Vật bị nhiễm điện gọi là vật mang điện, vật tích điện hay là một điện tích.

+ Điện tích điểm là một vật tích điện có kích thước rất nhỏ so với khoảng cách tới điểm mà ta

khảo sát

+ Các điện tích cùng dấu thì đẩy nhau, trái dấu thì hút nhau

+ Lực hút hay đẩy giữa hai điện tích điểm đặt trong chân không có phương trùng với đường thẳngnối hai điện tích đó, có độ lớn tỉ lệ thuận với tích độ lớn của hai điện tích và tỉ lệ nghịch với bìnhphương khoảng cách giữa chúng

+ Trong môi trường có hằng số điện môi thì:

+ Hằng số điện môi là một đặc trưng quan trọng cho tính chất điện của một chất cách điện Nó cho biết, khi đặt các điện tích trong chất đó thì lực tác dụng giữa chúng sẽ nhỏ đi bao nhiêu lần sovới khi đặt chúng trong chân không

+ Đơn vị điện tích là Cu−lông

B TRẮC NGHIỆM LÝ THUYẾT

Câu 1 Trong trường hợp nào sau đây, ta có thể coi các vật nhiễm điện là các điện tích điểm?

A Hai thanh nhựa đặt gần nhau. B Một thanh nhựa và một quả cầu đặt gần nhau

C Hai quả cầu nhỏ đặt xa nhau. D Hai quả cầu lớn đặt gần nhau

Câu 2 Nếu tăng khoảng cách giữa hai điện tích điểm lên lần thì lực tương tác tĩnh điện giữa chúngsẽ

A tăng lên lần B giảm đi lần C tăng lên lần D giảm đi lần

Câu 3 Khi tăng đồng thời độ lớn của hai điện tích điểm và khoảng cách giữa chúng lên gấp đôi thìlực tương tác giữa chúng

A tăng lên gấp đôi B giảm đi một nửa C giảm đi bốn lần D không thay đổi

Câu 4 Đồ thị nào trong hình vẽ có thể biểu diễn sự phụ thuộc của lực tương tác giữa hai điện tíchđiểm vào khoảng cách giữa chúng?

Câu 5.Hai quả cầu và có khối lượng và được treo vào một điểm bằng hai sợi dây cáchđiện và như hình vẽ Tích điện cho hai quả cầu Lực căng của sợi dây sẽ thay đổi nhưthế nào so với lúc chúng chưa tích điện?

A tăng nếu hai quả cầu tích điện trái dấu B giảm nếu hai quả cầu tích điện cùng dấu

Câu 6.Một hệ cô lập gồm ba điện tích điểm, có khối lượng không đáng kể, nằm cân bằng với nhau.Tình huống nào dưới đây có thể xảy ra?

A Ba điện tích cùng dấu nằm tại ba đỉnh của một tam giác đều

B Ba điện tích cùng dấu nằm trên một đường thẳng

C Ba điện tích không cùng dấu nằm tại ba đỉnh của một tam giác đều

D Ba điện tích không cùng dấu nằm trên một đường thẳng

Câu 7 Không thể nói về hằng số điện môi của chất nào dưới đây?

A Không khí khô B Nước tinh khiết C Thủy tinh D dung dịch muối

Câu 8 Chỉ ra công thức đúng của định luật Cu−lông trong chân không.

C MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP

DẠNG 1: BÀI TOÁN LIÊN QUAN ĐẾN TƯƠNG TÁC GIỮA HAI ĐIỆN TÍCH

Phương pháp chung

+ Điện tích của electron

+ Điện tích của proton

+ Điện tích gọi là điện tích nguyên tố

+ Độ lớn điện tích của một vật tích điện bao giờ cũng

bằng một số nguyên lần điện tích nguyên tố

+ Khi cho hai vật tích điện và tiếp xúc với nhau rồi

tách chúng ra thì điện tích của chúng sẽ bằng nhau và

bằng

+ Lực tương tác giữa hai điện tích điểm:

Điểm đặt lên mỗi điện tích

Phương trùng với đường thẳng nối hai điện tích.

Chiều:đẩy nhau nếu cùng dấu,hút nhau nếu trái dấu

Câu 4.Xét nguyên tử heli, gọi Fd và Fhd lần lượt là lực hút tĩnh điện và lực hấp dẫn giữa một electron

và hạt nhân Điện tích của electron: Khối lượng của electron: Khối lượng

Câu 5.Hai điện tích điểm có độ lớn bằng nhau được đặt trong không khí cách nhau Lực tươngtác giữa hai điện tích đó bằng F Đặt hai điện tích đó trong dầu và đưa chúng cách nhau thì lựctương tác giữa chúng vẫn bằng F Hằng số điện môi của dầu là

Câu 6.Biết điện tích của electrong: Khối lượng của electrong: Giả sử trongnguyên tử heli, electron chuyển động tròn đều quanh hạt nhân với bán kính quỹ đạo thì tốc độgóc của electron đó sẽ là

1 2 2

Câu 8 Cho hai quả cầu kim loại nhỏ, giống nhau, tích điện và cách nhau 10 cm thì chúng hút nhaumột lực bằng 5,4 N Cho chúng tiếp xúc với nhau rồi tách chúng ra đến khoảng cách như cũ thì chúngđẩy nhau một lực bằng 5,625 N Điện tích lúc đầu của quả cầu thứ nhất không thể là

Câu 9 Trong không khí, hai quả cầu nhỏ cùng khối lượng 0,1 g được treo vào một điểm bằng hai sợidây nhẹ, cách điện, có độ dài bằng nhau Cho hai quả cầu nhiễm điện thì chúng đẩy nhau Khi hai quảcầu cân bằng, hai dây treo hợp với nhau một góc 30° Lấy g = 10 m/s2 Lực tương tác tĩnh điện giữahai quả cầu có độ lớn là

Câu 11 Hai quả cầu nhỏ giống nhau bằng kim loại, có khối lượng 5 g, được treo vào cùng một điểm

O bằng hai sợi dây không dãn, dài 10 cm Hai quả cầu tiếp xúc với nhau Tích điện cho một quả cầuthì thấy hai quả cầu đẩy nhau cho đến khi hai dây treo hợp với nhau một góc 60° Tính điện tích đãtruyền cho quả cầu Lấy g = 10 m/s2

A 5,3.10−9 C B 3,58.10−7 C C J,79.10−7 C D 8,2.10−9 C

Câu 12 Hai quả cầu kim loại nhỏ, giống hệt nhau, chứa các điện tích cùng dấu q1 và q2, đuợc treo vàochung một điểm O bằng hai sợi dây chỉ mảnh, không dãn, dài bằng nhau Hai quả cầu đẩy nhau và gócgiữa hai dây treo là 60° Cho hai quả cầu tiếp xúc với nhau, rồi thả ra thì chúng đẩy nhau mạnh hơn vàgóc giữa hai dây treo bây giờ là 90° Tỉ số q1/q2 có thể là

Câu 1 Lực hút tĩnh điện giữa hai điện tích là Khi đưa chúng xa nhau thêm thì lực hút

là Khoảng cách ban đầu giữa chúng là

Câu 3 Hai điện tích điểm đứng yên trong không khí cách nhau một khoảng r tác dụng lên nhau lực có

độ lớn bằng Khi đưa chúng vào trong dầu hoả có hằng số điện môi và giảm khoảng cách

giữa chúng còn thì độ lớn của lực tương tác giữa chúng là

Câu 11. Hai điện tích điểm cùng điện tích là q, đặt tại hai điểm và cách nhau một đoạn

Hằng số điện môi của môi trường là Lực tương tác giữa chúng có độ lớn

thì độ lớn của hai điện tích đó là

Câu 12. Hai điện tích điểm đặt trong chân không, lực tương tác giữa hai điện tích đó có độ lớn bằng

F Đặt hai điện tích đó trong môi trường có hằng số điện môi là sao cho khoảng cách giữa haiđiện tích đó không đổi so với khi đặt trong chân không Lực tương tác giữa hai điện tích đó là F Hệthức nào sau đây đúng?

r3

Câu 14.Nếu tăng khoảng cách giữa hai điện tích điểm lên 5 lần thì lực tương tác tĩnh điện giữa chúngsẽ

A tăng 5 lần B tăng 25 lần C giảm 25 lần D giảm 5 lần

Câu 15. Hai điện tích điểm, có độ lớn bằng nhau, đặt cách nhau trong nước cất thì lựctương tác giữa chúng có độ lớn Độ lớn của mỗi điện tích đó bằng

Câu 16.Hai điện tích điểm được đặt cố định trong một bình không khí thì lực tương tác giữa chúng là Khi đổ đầy một chất lỏng cách điện vào bình thì lực tương tác giữa chúng là Hằng số điệnmôi của chất lỏng này là

Câu 17. Hai điện tích điểm đặt cách nhau trong parafin có hằng số điện môi bằng 2 thì lựctương tác là Nếu chúng được đặt cách nhau trong chân không thì lực tương tác có độ lớnlà

Câu 18.Có hai quả cầu kim loại giống hệt nhau, cùng tích điện là q Khi đặt cách nhau một khoảng rtrong không khí thì chúng đẩy nhau với một lực là F Sau đó người ta cho một quả cầu tiếp xúc vớiđất, rồi lại tiếp xúc với quả cầu còn lại Khi đưa hai quả cầu về vị trí ban đầu thì chúng đẩy nhau vớilực là

Câu 19. Hai viên bi sắt kích thước nhỏ, mang các điện tích và , đặt cách nhau một khoảng Sau đó các viên bi được phóng điện sao cho điện tích các viên bi chỉ còn một nửa điện tích lúc đầu,đồng thời đưa chúng đến cách nhau một khoảng thì lực tương tác giữa chúng tăng lên

Câu 20. Hai quả cầu nhỏ có kích thước giống nhau tích các điện tích là và

Cho hai quả cầu tiếp xúc với nhau rồi đặt chúng trong không khí cách nhau thìlực tương tác giữa chúng có độ lớn là

Câu 21.Hai quả cầu nhỏ giống nhau, có điện tích và (với ) ở khoảng cách tương tác với nhau lực có độ lớn Sau khi chúng tiếp xúc, đặt lại ở khoảng cách chúng sẽ

A hút nhau với độ lớn B hút nhau với độ lớn

C đẩy nhau với độ lớn D đẩy nhau với độ lớn

Câu 22. Tại hai điểm và có hai điện tích , Tại điểm nằm trên đường thẳng vànằm ngoài đoạn , một êlectron được thả ra không vận tốc ban đầu thì êlectron di chuyển ra xa cácđiện tích Trường hợp nào sau đây không thể xảy ra?

19100cm

F’ 2F.

FF' 2



F’ 4F.

FF' 4

Câu 23. Hai điện tích và đặt cách nhau 30 cm trong không khí, chúng hút nhau với một lực

Câu 25. Hai quả cầu có cùng kích thước và cùng khối lượng, tích các điện lượng ,

đặt trong không khí, cách nhau một khoảng lớn hơn bán kính của chúng rất nhiều Nếulực hấp dẫn giữa chúng có độ lớn bằng lực đẩy tĩnh điện thì khối lượng của mỗi quả cầu bằng

Câu 26. Hai quả cầu kim loại nhỏ, giống hệt nhau, chứa các điện tích cùng dấu , được treovào chung một điểm O bằng hai sợi dây chỉ mảnh, không dãn, dài bằng nhau Hai quả cầu đẩy nhau vàgóc giữa hai dây treo là 60° Cho hai quả cầu tiep xúc với nhau, rồi thả ra thì chúng đẩy nhau mạnh

hơn và góc giữa hai dây treo bây giờ là 2A Nếu thì là

Câu 27. Hai quả cầu kim loại giống nhau được treo vào điểm O bằng hai sợi dây cách điện, cùngchiều dài, không co dãn, có khối lượng không đáng kể Gọi P là trọng lượng của một quả cầu, F là lựctương tác tĩnh điện giữa hai quả cầu khi truyền điện tích cho một quả cầu Khi đó hai dây treo họp vớinhau góc α với

Câu 28. Cho rằng một trong hai êlectron của nguyên tử heli chuyển động tròn dều quanh hạt nhân,trên quỹ đạo có bán kính Cho khối lượng của êlectron , điện tích củaêlectron là Lực hút của hạt nhân lên êlectron này là

Câu 29. Cho rằng một trong hai êlectron của nguyên tử heli chuyển động tròn đều quanh hạt nhân,trên quỳ đạo có bán kính Cho khối lượng của êlectron , điện tích củaêlectron là Chu kì quay của êlectron này quanh hạt nhân gần giá trị nào nhất sau đây?

Câu 30. Hai viên bi sắt kích thước nhỏ, cách nhau và mang điện tích Sau đó các viên biđược phóng điện sao cho điện tích mỗi viên bi chỉ còn một nửa điện tích lúc đầu, đồng thời đưa chúngđến khoảng cách thì lực đẩy giữa chúng tăng lên

Câu 31. Hai điện tích điểm có độ lớn bằng nhau và bằng được đặt trong không khí cách nhau Lực tương tác giữa hai điện tích đó bằng Đặt hai điện tích đó vào trong dầu có hằng sốđiện môi ε và đưa chúng cách nhau thì lực tương tác giữa chúng vẫn bằng Tích bằng

Câu 34.Cho hai quả cầu kim loại nhỏ, giống nhau, nhiễm điện và cách nhau trong không khí.Lực hút của hai quả cầu bằng Cho hai quả cầu tiếp xúc với nhau rồi lại tách chứng ra đếnkhoảng cách như cũ thì hai quả cầu đẩy nhau vói lực đẩy bằng lực hút Tổng độ lớn điện tích của hai

quả cầu lúc đầu gần giá trị nào nhất sau đây?

9,0.10 N 6

6

DẠNG 2: BÀI TOÁN LIÊN QUAN ĐẾN TƯƠNG TÁC GIỮA NHIỀU ĐIỆN TÍCH

+ Xét hệ điện tích … đặt trong không khí

+ Lực tương tác của điệnt ích … lên điện tích :

+ Hợp lực tác dụng lên điện tích :

+ Trọng lực tác dụng lên vật đặt tại trọng tâm của vật và hướng thẳng đứng từ ữên xuống:

+ Khi có ba điện tích đặt tự do, ở trong trạng thái cân bằng thì lực điện tác dụng lên mỗi điện tíchcân bằng nhau Điều đó có nghĩa là tất cả các lực phải có cùng một giá hay ba điện tích phải nằmtrên cùng một đường thẳng và chỉ có thể xảy ra một trong hai trường hợp như hình vẽ

VÍ DỤ MINH HỌA

Câu 1.Một hệ tích điện có cấu tạo gồm một ion dương + e và hai ion âm giống nhau q nằm cân bằng

Khoảng cách giữa hai ion âm là Bỏ qua trọng lượng của các ion Chọn phương án đúng.

A Ba ion nằm trên ba đỉnh của tam giác đều và

B Ba ion nằm trên ba đỉnh của tam giác đều và

C Ba ion nằm trên đường thẳng, ion dương cách đều hai ion âm và

D Ba ion nằm trên đường thẳng, ion dương cách đều hai ion âm và

Câu 2. Có hai điện tích điểm đặt cố định tại hai điểm và cáchnhau trong không khí Hỏi phải đặt một điện tích thứ ba tại vị trí nào để điện tích này nằmcân bằng

A Đặt trên đường thẳng , trong đoạn và cách là

B Đặt trên đường thẳng , ngoài đoạn và cách là

C Đặt trên đường thẳng , ngoài đoạn và cách là

D Đặt q0 trên đường thẳng , trong đoạn và cách là 15 cm

Câu 3 Trong không khí, ba điện tích điểm lần lượt được đặt tại ba điểm A, B, C nằm trêncùng một đường thẳng Biết , , lực điện do và tác dụng lên cân bằngnhau cách và lần lượt là

b) hai điện tích và để tự do.

Câu 5. Hai điện tích điểm và đặt tự do tại hai điểm tương ứng cách nhau, trong chân không Phải đặt điện tích ở đâu, có dấu và độ lớn như thế nào để cả hệ nằm cânbằng?

A Đặt trên đường thẳng , trong đoạn và cách là

B Đặt trên đường thẳng , ngoài đoạn và cách là

C Đặt trên đường thẳng , ngoài đoạn và cách là

D Đặt trên đường thẳng , trong đoạn và cách là

Câu 6 Tai hai điểm cách nhau trong không khí, đặt hai điện tích Đặttại một điện tích Biết Lực điện trường do hai điện tích này tácdụng lên điện tích có độ lớn là

Câu 7 Tại hai điểm cách nhau trong không khí, đặt hai điện tích điểm

điện trường do hai điện tích này tác dụng lên điện tích có độ lớn là

Câu 8 (Đề tham khảo của BGĐT − 2018) Hai điện tích điểm và đặt trongkhông khí tại hai điểm và cách nhau Đặt điện tích điểm tại điểm trênđường trung trực của đoạn thẳng và cách một khoảng Lấy Lựcđiện tổng hợp do và tác dụng lên có độ lớn là

Câu 9 Một hệ gồm ba điện tích dương giống nhau và một điện tích nằm cân bằng Ba điện tích

nằm tại ba đỉnh của một tam giác đều và điện tích đặt tại

A. tâm của tam giác đều với

B. tâm của tam giác đều với

C. điểm sao cho là tứ diện đều với

D. điểm sao cho là tứ diện đều với

q

Câu 10 Trong mặt phẳng toạ độ có ba điện tích điểm (xem hình vẽ)

Điện tích được giữ tại gốc toạ độ Điện tích đặt cố

định tại trên trục Điện tích đặt cố định tại

trên trục Bỏ lực giữ để điện tích chuyển động Cho

biết hạt mang điện tích có khối lượng Sau khi được giải phóng thì điện

tích có gia tốc gần giá trị nào nhất sau đây?

A B

C D

Câu 11 Trong không khí có ba điện tích điểm dương và đặt tại ba điểm và sao cho tam giác có góc bằng Lực tác dụng của lên là và Hợp lựctác dụng lên là Biết góc hợp bởi và là Độ lớn của gần giá trị nào nhất sau đây?

BÀI TẬP TỰ LUYỆN

Câu 1 Hai điện tích cùng dấu đặt tại hai điểm và cách nhau một đoạn trongmôi trường có hằng số điện môi là Điện tích điểm được đặt tại điểm trên đường trungtrực của cách một đoạn bằng Độ lớn lực điện trường tác dụng lên điện tích là

Câu 2 Tại hai điểm cách nhau trong không khí, đặt hai điện tích Xác

định độ lớn lực điện trường do hai điện tích này tác dụng lên điện tích đặt tại Biết

Câu 5.Cho hệ ba điện tích cô lập nằm trên cùng một đường thẳng Hai điện tích làhai điện tích dưoug, cách nhau và Lực điện tác dụng lên điện tích bằng Nếuvậy, điện tích lần lượt cách những khoảng là

Câu 6.Tại bốn đỉnh của một hình vuông cạnh có bốn điện tích đặt cố định trong đó có hai điệntích dương, hai điện tích âm Độ lớn của bốn điện tích đó bằng nhau và bằng Hệ điện tích đónằm trong nước có hằng số điện môi và được sắp xếp sao cho lực tác dụng lên các điện tích đềuhướng vào tâm hình vuông Độ lớn của lực tác dụng lên mỗi điện tích là

+ Định luật bảo toàn điện tích: Tổng đại số của các điện tích của một hệ cô lập về điện là không thay đổi

B TRẮC NGHIỆM LÝ THUYẾT

Câu 1.Cọ xát thanh ebonit vào miếng dạ, thanh ebonit tích điện âm vì:

A Electron chuyển từ thanh ebonit sang dạ

B Electrong chuyển từ dạ dang thanh ebonit

C Proton chuyển từ dạ sang thanh ebonit

D Proton chuyển từ thanh ebonit sang dạ

Câu 2 Trong các phát biểu sau về các hạt, phát biểu nào sau đây là đúng?

A Electron là hạt sơ cấp mang điện tích

B Độ lớn của điện tích nguyên tố là

C Điện tích hạt nhân bang một số nguvên lần điện tích nguyên tố

D Tất ca các hạt sơ cấp đều mang điện tích

Câu 3.Môi trường nào dưới đây không chứa điện tích tự do?

Câu 4 Muối ăn (NaCl) kết tinh là điện môi Chọn câu đúng?

A Cả hai quả cầu đều bị nhiễm điện do hưởng ứng

B Cả hai quả cầu đều không bị nhiễm điện do hưởng ứng

C Chỉ có quả cầu bị nhiễm điện do hưởng ứng

D Chỉ có quả cầu bị nhiễm điện do hưởng ứng

Câu 5.Vào mùa hanh khô, nhiều khi kéo áo len qua đầu, ta thấy có tiếng nổi lách tách Đó là do

A Hiện tượng nhiễm điện do tiếp xúc

B Hiện tượng nhiễm điện do cọ sát

C Hiện tượng nhiễm điện do hưởng ứng

D Cả ba hiện tượng nhiễm điện nêu trên

Câu 6.Đưa một quả cầu kim loại nhiễm điện dương lại gần một của cầu kim loại nhiễm điệndương Hiện tượng nào dưới đây sẽ xảy ra?

A Cả hai quả cầu đều bị nhiễm điện do hưởng ứng

B Cả hai quả cầu đều không bị nhiễm điện do hưởng ứng

C Chỉ có quả cầu bị nhiễm điện do hưởng ứng

D Chỉ có quả cầu bị nhiễm điện do hưởng ứng

Câu 7.Đưa một thanh kim loại trung hoà về điện đặt trên một giá cách điện lại gần một quả cầu tíchđiện dương Sau khi đưa thanh kim loại ra thật xa quả cầu thì thanh kim loại

A có hai nửa tích điện trái dấu B tích điện dương

Câu 8. Hai quả cầu kim loại nhỏ và giống hệt nhau, được treo vào một điểm bằng hai sợichi dài bằng nhau Khi cân bằng, ta thấy hai sợi chỉ làm với đường thẳng đứng những góc bằngnhau (xem hình vẽ) Trạng thái nhiễm điện của hai quả cầu sẽ là trạng thái nào

đây?

A Hai quả cầu nhiễm điện cùng dấu

B Hai quả cầu nhiễm điện trái dấu

19

1,6.10 C.

BA

BA







Câu 9.Nhiễm điện cho một thanh nhựa rồi đưa nó lại gần hai vật và Ta thấy thanh nhựa hút cảhai vật và Tình huống nào dưới đây chắc chắn không thể xảy ra?

A và nhiễm điện cùng dấu B và nhiễm điện trái dấu

C nhiễn điện, còn không nhiễm điện D Cả M và đều không nhiễm điện

Câu 10 Tua giấy nhiễm điện dương và tua giấy khác nhiễm điện âm Một thước nhựa hútđược cả lẫn Hỏi nhiễm điện thế nào?

C không nhiễm điện D không thể xảy ra hiện tượng này

Câu 11 Hãy giải thích tại sao ở các xe xitec chở dầu người ta phải lắp một chiếc xích sắt chạm xuốngđất? Vì khi xe chạy vỏ thùng nhiễm điện, có thể làm nảy sinh tia lửa điện và bốc cháy

A Điện tích xuất hiện sẽ theo sợi dây xích truyền xuống đất

B Điện tích xuất hiện sẽ phóng tia lửa điện theo sợi dây xích truyền xuống đất

C Điện tích xuất hiện sẽ đốt nóng thùng và nhiệt theo sợi dây xích truyền xuống đất

D Sợi dây xích đưa điện tích từ dưới đất lên để làm cho thùng không nhiễm điện

Câu 12 Treo một sợi tóc trước màn hình của một máy thu hình (ti vi) chưa hoạt động Khi bật tivi thìthành thủy tinh ở màn hình

A nhiễm điện nên nó hút sợi dây tóc

B nhiễm điện cùng dấu với sợi dây tóc nên nó đẩy sơi dây tóc

C không nhiễm điện nhưng sợi dây tóc nhiễm điện âm nên sợi dây tóc duỗi thẳng

D không nhiễm điện nhưng sợi dây tóc nhiễm điện dương nên sợi tóc duỗi thẳng

Câu 13 Có ba quả cầu kim loai Quả cầu tích điện dương Các quả cầu và khôngmang điện Đặt hai quả cầu và tiếp xúc nhau Đưa quả cầu lai gần quả cầu theo đường nốitâm hai quả cầu và đến khi nhiễm điện âm, còn nhiễm điện dương Lúc đó, giữ nguyên vị

trí của Tách khỏi Bây giờ nếu đưa ra xa thì

A trung hòa điện và vẫn nhiễm điện âm vì chúng là các vật không cô lập về điện

B vẫn nhiễm điện dương và vẫn nhiễm điện âm vì chúng là các không vật cô lập về điện

C vẫn nhiễm điện dương và trung hòa điện vì chúng là các vật cô lập về điện

D vẫn nhiễm điện dương và vẫn nhiễm điện âm vì chúng là các vật cô lập về điện

Câu 14 Đặt hai hòn bi thép nhỏ không nhiễm điện, gần nhau, trên mặt một tấm phẳng kim loại, nhẵn,nằm ngang Tích điện cho một hòn bi thì chúng chuyển động

A lại gần nhau chạm nhau rồi dừng lại

B ra xa nhau

C lại gần nhau chạm nhau rồi lại đẩy nhau ra

D ra xa nhau rồi lại hút lại gần nhau

Câu 15 Đưa quả câu tích điện lại gần quả cầu nhỏ, nhẹ, bằng bấc, treo ở đâu một sợi chỉ thẳngđứng Quả cầu bấc bị hút dính vào quả cầu Sau đó thì

A tiếp tục bị hút dính vào B rời xa và vẫn bị hút về phía

C rời về vị trí cân bằng D bị đẩy lệch về phía kia

Câu 16 Đưa một quả cầu tích điện dương lại gần đầu của một khối trụ kim loại Tại

và sẽ xuất hiện điện tích trái dấu Hiện tượng gì sẽ xảy ra nếu chạm tay vào điểm là trung điểmcủa

A Điện tích ở và không thay đổi B Điện tích ở và mất hết

C Điện tích ở còn, ở mất D Điện tích ở mất, ở còn

Câu 17 Cho quả cầu kim loại trung hoà điện tiếp xúc với một vật nhiễm điện dương thì quả cầu cũngđược nhiễm điện dương Hỏi khi đó khối lượng của quả cầu thay đổi như thế nào?

C Có thể coi là không đổi D Lúc đầu tăng rồi sau đó giảm

+ Vật mang điện âm số electron thừa:

+ Vật mang điện âm, số electron thiếu:

1,6.10



19

QN

1,6.10



1 2 2

q q

F k

r



VÍ DỤ MINH HỌA

Câu 1.Một thanh ebonit khi cọ xát với tấm dạ (cả hai không mang điện cô lập với các vật khác) thìthu được điện tích Tấm dạ sẽ có điện tích?

Câu 2.Một quả cầu tích điện Trên quả cầu thừa hay thiếu bao nhiêu electron so với số

proton để quả cầu trung hoà về điện?

Câu 3.Có 4 quả cầu kim loại, giống hệt nhau Các quả cầu mang các điện tích lần lượt là:

Cho bốn quả cầu đồng thời chạm nhau, sau đó lại tách chúng ra Điện tích mỗi quả cầu sau đó là

+ Xác định số electron thừa, thiếu ở mỗi quả cầu và lực tương tác điện giữa chúng

+ Cho hai quả cầu tiếp xúc điện với nhau rồi đặt về chỗ cũ Xác định lực tương tác điện giữa haiquả cầu sau đó

Câu 7.Cho hai quả cầu kim loại nhỏ, giống nhau, tích điện và cách nhau thì chúng hút nhaumột lực bằng Cho chúng tiếp xúc với nhau rồi tách chúng ra đến khoảng cách như cũ thìchúng đẩy nhau một lực bằng Tính số electron đã trao đổi sau khi cho tiếp xúc với nhau

Câu 8.Hai quả cầu nhỏ giống nhau không tích điện, cùng khối lượng m = 0,2 kg, được treo tại cùngmột điểm bằng hai sợi dây mảnh dài 0,5 m Truyền cho mỗi quả cầu N êlectron thì chúng tách nhau ramột khoảng r = 5 cm Lấy g = 10m/s2 Xác định N

2

10 cm5,4 N

Câu 3.Một quả cầu tích điện −6,4.10−7C Trên quả cầu thừa hay thiếu bao nhiêu êlectron so với sốprôtôn để quả cầu trung hoà về điện?

A Thừa 4.1012 êlectron B Thiếu 4.10 êlectron

C Thừa 25.1012 êlectron D Thiếu 25.103 êlectron

Câu 4.Hai hạt bụi trong không khí, mỗi hạt thiếu 5.109 êlectron cách nhau 2 cm Lực đẩy tĩnh điệngiữa hai hạt bằng

Câu 5.Một thanh kim loại mang điện tích Sau đó nó lại được nhiễm điện để có điện tích

5,5 µC Cho biết điện tích của êlectron là Chọn câu đúng

A Đã có 5.1013 êlectron được di chuyển đến thanh kim loại

B Đã có 5.1013 êlectron được di chuyển ra khỏi thanh kim loại

C Đã có 8.1013 êlectron được di chuyển ra khỏi thanh kim loại

D Đã có 8.1013 êlectron được di chuyển đến thanh kim loại

Câu 6.Có ba quả cầu kim loại, kích thước bằng nhau Quả cầu A mang điện tích + 27µC, quả cầu Bmang điện – 3 µC, quả cầu C không mang điện Cho hai quả cầu A và B chạm nhau ròi tách chúng ra.Sau đó cho hai quả cầu B và C chạm nhau Lúc này điện tích trên các quả cầu A, B và C lần lượt là x,

y và z Giá trị của biểu thwucs (x + 2y – 3z) gần giá trị nào nhất sau đây?

Câu 7.Có ba quả cầu kim loại, kích thước bằng nhau Quả cầu A mang điện tích , quả cầu Bmang điện , quả cầu C không mang điện Cho hai quả cầu A và B chạm nhau ròi tách chúng ra.Sau đó cho hai quả cầu B và C chạm nhau Lúc này điện tích trên các quả cầu A, B và C lần lượt là x,

y và z Giá trị của biểu thức gần giá trị nào nhất sau đây?

CHỦ ĐỀ

A PHẦN LÝ THUYẾT

* Điện trường là một dạng vật chất bao quanh các điện tích và truyền tương tác điện

* Cường độ điện trường đặc trưng cho tác dụng của điện trường:

* Vectơ cường độ điện trường do điện tích điểm Q gây ra tại điểm M cách Q một khoảng r trongchân không:

+ Điểm đặt : tại điểm đang xét M

+ Phương : trùng với đường thẳng nối giữa M và điện tích Q

+ Chiều : Q > 0 : hướng ra xa Q

Q < 0 : hướng lại gần Q

+ Độ lớn : (V/m)

* Véc tơ cường độ điện trường của điện trường tổng hợp:

* Lực tác dụng của điện trường lên điện tích:

* Tiếp tuyến tại mỗi điểm của đường sức điện là giá của véc tơ tại điểm đó

* Các đặc điểm của đường sức điện:

• Qua mỗi điểm trong điện trường có một đường sức điện và chỉ một mà thôi

• Đường sức điện là những đường có hướng

• Đường sức điện của điện trường tĩnh là đường không khép kín

• Quy ước vẽ các đường sức dày ở nơi có cường độ điện trường lớn, thưa ở nơi có cường độ điệntrường nhỏ, song song và cách đều nhau ở nơi có điện trường đều

B TRẮC NGHIỆM LÝ THUYẾT

Câu 1.Trong công thức định nghĩa cường độ điện trường tại một điểm E = F/q thì F và q là gì?

A F là tổng hợp các lực tác dụng lên điện tích thử, q là độ lớn của điện tích gây ra điện trường

B F là tổng hợp các lực điện tác dụng lên điện tích thử, q là độ lớn của điện tích gây ra điệntrường

C F là tổng hợp các lực tác dụng lên điện tích thử, q là độ lớn của điện tích thử

D F là tổng hợp các lực điện tác dụng lên điện tích thử, q là độ lớn của điện tích thử

Câu 2.Đại lượng nào dưới đây không liên quan đến cường độ điện trường của một điện tích điểm Qtại một điểm?

C Khoảng cách r từ Q đến q D Hằng số điện môi của môi trường

Câu 3.Đơn vị nào sau đây là đơn vị đo cường độ điện trường?

Câu 4.Đồ thị nào trong hình vẽ phản ánh sự phụ thuộc của độ lớn cường độ điện trường E của mộtđiện tích điểm vào khoảng cách r từ điện tích đó đến điểm mà ta xét?

A là điện tích dương, là điện tích âm B là điện tích âm, là điện tích dương.

C Cả và là điện tích dương D Cả và là điện tích âm

Câu 8.Ba điện tích điểm nằm tại điểm ; nằm tại điểm và

nằm tại điểm Hệ thống nằm cân bằng trên mặt phẳng nhẵn nằm ngang Độlớn cường độ điện trường tại các điểm , và lần lượt là , và Chọn phương án

2

8 3

E  E E  EA  E EB  C EA  E EB C EA   E E B C

Các điện tích đó là

A hai điện tích dương B hai điện tích âm

C một điện tích dương, một điên tích âm D không thể có các đường sức có dạng nhưthế

Câu 10 Cho một hình thoi tâm O, cường độ điện trường tại O triệt tiêu khi tại bốn đỉnh của hình thoiđặt

A các điện tích cùng độ lớn

B các điện tích ở các đỉnh kề nhau khác dấu nhau

C các điện tích ở các đỉnh đối diện nhau cùng dấu và cùng độ lớn

D các điện tích cùng dấu

Câu 11 Đặt điện tích thử tại P ta thấy có lực điện tác dụng lên Thay điện tích thử bằngđiện tích thử thì có lực tác dụng lên nhưng khác về hướng và độ lớn Phát biểu nào

sau đây là sai?

A Vì khi thay bằng thì điện trường tại P thay đổi

B Vì , ngược dấu nhau

C Vì , có độ lớn khác nhau

D Vì , có dấu khác nhau và độ lớn khác nhau

Câu 12 Tại có điện tích điểm , tại có điện tích điểm Người ta tìm được điểm M tại đó

điện trường bằng không M nằm trên đoạn thẳng nối , và ở gần hơn Khi đó

Câu 13 Chọn phát biểu sai Có ba điện tích diêm năm cỗ định trển ba đỉnh một hình vuông (mỗi điện

tích ở một đỉnh) sao cho cường độ điện trường ở đỉnh thứ tư bằng không Nếu vậy thì trong ba điệntích đó

A có hai điện tích dương, một điện tích âm

B có hai điện tích âm, một điện tích dương

C đều là các điện tích cùng dấu

D có hai điện tích bằng nhau, độ lớn của hai điện tích này nhỏ hơn độ lớn của điện tích

Câu 14 (Đề khảo sát BGD –ĐT – 2018) Trong một điện trường đều có cường độ E, khi một điện tíchdương q di chuyển cùng chiều đường sức điện một đoạn d thì công của lực điện là:

C MỘT SỐ DẠNG TOÁN

DẠNG 1: BÀI TOÁN LIÊN QUAN ĐẾN LỰC ĐIỆN TRƯỜNG TÁC DỤNG LÊN MỘT ĐIỆN TÍCH

+ Lực điện trường tác dụng lên điện tích điểm:

+ Véc tơ cường độ điện trường gây bởi một điện tích điểm

• Điểm đặt: tại điểm khảo sát

• Phương: Trùng với đường thẳng nối điện tích điểm với điểm ta xét

• Chiều: Hướng ra xa q nếu q > 0; hướng về phía q nếu q < 0

Câu 2: Một điện tích điểm , đặt tại điểm A trong môi trường có hằng số điện môi =

2 Véc tơ cường độ điện trường do điện tích O gây ra tại điểm B với AB = 7,5cm có

A.phương AB, chiều từ A đến B, độ lớn 2,5 105 V/m

B phương AB, chiều từ B đến A, độ lớn 1,6.105 V/m

C phương AB, chiều từ B đến A, độ lớn 2,5.105 V/m

D phương AB, chiều từ A đến B, độ lớn 1,6.105 V/m

Câu 3: Điện trường trong khí quyển gần mặt đất có cường độ ,hướng thẳng đứng từ trênxuống dưới.Một positron ( )ở trong điện trường này sẽ chịu tác dụng một lực điện cócường độ và hướng như thế nào?

A ,hướng thẳng đứng từ trên xuống B ,hướng thẳng đứng từ dưới lên

C ,hướng thẳng đứng từ trên xuống D ,hướng thẳng đứng từ dưới lên

Câu 4: Một quả cầu nhỏ tích điện,có khối lượng ,được treo ở đầu một sơi chỉ mảnh,trongmột điện trường đều,có phương nằm ngang và có cường độ điện trường Dây chỉ hợpvới phương thẳng đứng một góc Tính độ lớn điện tích của quả cầu.Lấy

Câu 5: Một giọt dầu hình cầu,có khối lượng riêng ,có bán kính ,tích điệnq,nằm lơ lửng trong không khí trong đó có một điện trường đều.Véc tơ cường độ điện trường hướngthẳng đứng từ trên xuống dưới và có độ lớn là .Khối lượng riêng của không khí là

.Gia tốc trọng trường là .Chọn phương án đúng?

Câu 6: Một electron chuyển động với vận tốc ban đầu dọc theo một đường sức điện củamột điện trường đều được một quãng đường thì dừng lại.Điện tích của electron là

,khối lượng của electron là Độ lớn cường độ điện trường là

Lời giải

+

Chọn

Câu 12: Tại O đặt một điện tích điểm Q.Một thiết bị đo độ lớn cường độ điện trường chuyển động từ

từ A đến C theo một đường thẳng số chỉ của nó tăng từ E đến 25E.rồi lại giảm xuống E.Khoảng cách

AO bằng?

Lời giải

+ Độ lớn cường độ điện trường lớn nhất khi đặt tại trung điểm I của MN

+ Tại A và C độ lớn cường độ điện trường bằng E còn tại H là 1,5625E

Câu 14: Trong không khí có bốn điểm O,M,N và P sao cho tam giác MNP đều,M và N nằm trên nửađường thẳng đi qua O.Tại O đặt một điện tích điểm.Độ lớn cường độ điện trường do Q gây ra tại M và

N lần lượt là 360 V/m và 64 V/m.Độ lớn cường độ điện trường do Q gây ra tại P là

Lời giải

Chọn C

Câu 15: Một điện tích điểm đặt tại ,một thiết bị đo độ lớn cường độ điện trường chuyển động thẳng

từ hướng đến theo hai giai đoạn với vận tốc ban đầu bằng không và gia tốc có độ lớn

cho đến khi dừng lại tại điểm Biết và số chỉ thiết bị đo tại lớn hơn tại là

lần.Thời gian thiết bị đó chuyển động từ đến có giá trị gần giá trị nào nhất sau đây?

Lời giải

Gọi là trung điểm của Chuyển động từ đến là chuyển động nhanh dần đều và chuyểnđộng từ đến là chuyển động chậm dần đều.Quãng đường chuyển động trong hai giai đoạnbằng nhau và bằng

Chọn B

Câu 16: Từ điểm bắt đầu thả rơi tự do một điện tích điểm,khi chạm đất tại nó đứng yênluôn.Tại ,ở khoảng giữa và (nhưng không thuộc ),có một máy đo độ lớn cường độđiện trường, cách là Biết khoảng thời gian từ khi thả điện tích đến khi máy thu có sốchỉ cực đại,lớn hơn so với khoảng thời gian từ đó đến khi máy số chỉ không đổi,đồng thờiquãng đường sau nhiều hơn quãng đường trước là Bỏ qua sức cản không khí,bỏ qua các hiệuứng khác,lấy .Tỉ sổ giữa số đo đầu và số đo cuối gần giá trị nào nhất sau đây ?

Câu 17: Trong không khí,có ba điểm thẳng hàng theo đúng thứ tự O,M,A sao cho OM = OA/3.Khi tại

O đặt điện tích điểm 9Q thì độ lớn cường độ điện trường tại A là 900 V/m.Khi tại O đặt điện tích điểm7Q thì độ lớn cường độ điện trường tại M là

Lời giải

+ .

Chọn

Câu 19: Trong không khí,có ba điểm thẳng hàng theo đúng thứ tự O,M,N.Khi tại O đặt điện tích điểm

Q thì độ lớn cường độ điện trường tại M và N lần lượt là 9E và E.Khi đưa điện tích điểm Q đến M thì

độ lớn cường độ điện trường tại N là

Lời giải

Chọn

Câu 20: Trong không khí,có bốn điểm thẳng hàng theo đúng thứ tự sao cho Khitại đặt điện tích điểm thì độ lớn cường độ điện trường tại và lần lượt là và Khiđưa điện tích điểm đến thì độ lớn cường độ điện trường tại là

Lời giải

+

Chọn

Câu 21: Trong không khí,có điểm thẳng hàng theo đúng thứ tự với ,

Nếu đặt tại một điện tích điểm thì độ lớn cường độ điện trường tại là Nếuđặt tại một điện tích điểm thì độ lớn cường độ điện trường tại và lần lượt là

Lời giải

DẠNG 2: BÀI TOÁN LIÊN QUAN ĐẾN ĐIỆN TRƯỜNG CỦA HỆ ĐIỆN TÍCH

+ Cường độ điện trường của một điện tích điểm trong chân không

• Hệ điện tích phân bố rời rạc: Véc tơ cường độ điện trường tổng hợp:

• Hệ điện tích phân bố liên tục, ta chia vật thành các vi phân nhỏ điện tích Mỗi vi phân này gây ramột vi phân cường độ điện trường Véc tơ cường độ điện trường với

+ Lực tác dụng của điện trường lên điện tích:

2

Q

E kr



1

1 2

2 3

3

k QE

r



F qE 

VÍ DỤ MINH HỌA

cách nhau trong chân không Hãy tìm các điểm mà tại đó cường độ điện trường bằng không Điểm đó nằm trên đường thẳng

Lời giải

+ Điện trường hướng ra khỏi điện tích dương, hướng vào điện tích âm và có độ lớn:

+ Điện trường tổng hợp: khi hai véc tơ thành phần cùng phương ngược chiều cùng

độ lớn

Xác định độ lớn cường độ điện trường do hai điện tích này gây ra tại điểm Biết

Câu 2 Tại hai điểm cách nhau trong không khí có hai điện tích

Xác định độ lớn cường độ điện trường do hai điện tích này gây ra tại điểm Biết

Tính độ lớn cường độ điện trường tổng hợp tại điểm cách và cách lần lượt làvà

Lời giải

+

Chọn

Xác định độ lớn cường độ điện trường do hai điện tích này gây ra tại điểm biết

2E

Câu 5 Tại hai điểm và cách nhau trong không khí có đặt hai điện tích và

Xác định độ lớn cường độ điện trường do hai điện tích này gây ra tại điểm biếtvà

Lời giải

Chọn →D

Câu 6.Tại hai điểm A,B cách nhau trong không khí có đặt hai điện tích

Xác định độ lớn lực điện trường tác dụng lên đặt tạiC,biết

Chọn →C.

Câu 7.Hai điện tích trái dâu có cùng độ lớn q đặt tại hai điểm A và B trong không khí cách nhau mộtkhoảng .Điện tích dương đặt tạiA Điểm M nằm trên đường trung trực của đoạn và cáchtrung điểm H của đoạn AB một đoạn .Tìm độ lớn của cường độ điện trường tại M

Chọn →B

và E1 = E2 suy ra phương của là đường phân giác

Chọn

Câu 8 Loại 3 Hai điện tích dương có cùng độ lớn q đặt tại hai điểm A và B trong không khí cách

nhau một khoảng Điểm M nằm trên đường trung trực của đoạn AB và cách trung điểm H của đoạn AB một đoạn x Để độ lớn cường độ điện trường tại M cực đại x bằng?

Đạo hàm E theo x:

Chọn

Câu 9.Loại 3 Đặt ba điện tích âm có cùng độ lớn q tại 3 đỉnh của một tam giác đều ABC cạnh a Cường độ điện trường tổng hợp tại tâm tam giác

A.có phương vuông góc với mặt phẳng chứa tam giác ABC

B.có phương song song với cạnh AB

C.có độ lớn bằng độ lớn cường độ điện trường tại các đỉnh của tam giác

A Có phương vuông góc với mặt phẳng chứa tam giác

A có phương vuông góc với mặt phẳng chứa hình vuông

B có phương song song với cạnh của hình vuông

C có độ lớn bàng độ lớn cường độ điện trường tại các đỉnh hình vuông

Lời giải

Do tính đối xứng nên:

Chọn

Câu 12. Đặt trong không khí bốn điện tích có cùng độ lớn tại bốn đỉnh của một hình vuông

cạnh cm với điện tích dương đặt tại A và D, điện tích âm đặt tại và Cường độ điệntrường tổng hợp tại giao điểm hai đường chéo của hình vuông

A có phương vuông góc với mặt phẳng chứa hình vuông

B có phương song song với cạnh của hình vuông

D

CA