TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021 Trang 1 TÀI LIỆU DÀNH CHO ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH GIỎI – MỨC 9 10 ĐIỂM DẠNG 1 BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT CHỨA THAM SỐ Câu 1 (Chuyên Lam Sơn Thanh Hóa 2019) Cho a là số thực dương,[.]
Trang 1TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
TÀI LIỆU DÀNH CHO ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH GIỎI – MỨC 9-10 ĐIỂM
DẠNG 1 BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT CHỨA THAM SỐ
Câu 1 (Chuyên Lam Sơn Thanh Hóa 2019) Cho a là số thực dương, a1 Biết bất phương trình
2 logax x nghiệm đúng với mọi 1 x0 Số a thuộc tập hợp nào sau đây?
Lời giải Chọn A
Từ bảng biến thiên suy ra f x 0 lnx x 1 x 0
Câu 2 (THPT Cẩm Giàng 2 2019) Cho a là số nguyên dương lớn nhất thỏa mãn
Ta được bất phương trình: 3log 1 83 x4x6x 1 8 x 4x 9x
BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ - LOGARIT
Chuyên đề 20
TAILIEUONTHI.NET
Trang 2Suy ra a6424096 mà a là số nguyên dương lớn nhất thỏa mãn suy ra a4095
Vậy log 20172 alog 2017 40952 22.97764311 23
Câu 3 (Chuyên Hưng Yên 2019) Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình
Ta có: log0,02log 32 x1 log0,02m, x ;0
Để phương trình có nghiệm với mọi x ;0 ta phải có 2m 2 m 1
Câu 4 (KTNL GV Thuận Thành 2 Bắc Ninh 2019) Gọi S là tổng tất cả các giá trị nguyên của m để
bất phương trình ln 7 x27 ln mx24x m nghiệm đúng với mọi x thuộc Tính S
A S14 B S0 C S12 D S35
Lời giải Chọn C
TAILIEUONTHI.NET
Trang 3TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Xét 7m x 24x 7 m 0 1
+ Khi m7 ta có 1 trở thành 4x 0 x 0 Do đó m7 không thỏa mãn
+ Khi m7 ta có 1 đúng với mọi x
+ Khi m0 ta có 2 trở thành 4x 0 x 0 Do đó m0 không thỏa mãn
+ Khi m0 ta có 2 đúng với mọi x
20
Trang 4141
mx
xmx
2
m
mm
Trang 5TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Bảng biến thiên
Dựa vào bảng biến thiên và đề bài hỏi “có nghiệm” nên ta chọn m
Câu 7 (THPT Chuyên Thái Bình - 2019) Có tất cả bao nhiêu giá trị của tham số m để bất phương
logx y 4x4y 6 m 1 và x2 y22x4y 1 0
A S 5; 1;1;5 B S 1;1
C S 5;5 D S 7 5; 1;1;5;7
Lời giải Chọn A
Nhận thấy x2y2 với mọi 2 1 x y, nên:
2 2
2 2
2
1 -1 O
J I
TAILIEUONTHI.NET
Trang 6Khi m0, tập hợp các điểm x y thỏa mãn (*) là hình tròn tâm ; J 2; 2 , bán kính là m
Trường hợp này, yêu cầu bài toán trở thành tìm m để đường tròn tâm I1; 2, bán kính 2 và
hình tròn tâm J 2; 2 , bán kính m có đúng một điểm chung (hình vẽ)
Điều này xảy ra khi 1
5
mm
mm
Trang 7TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Lời giải Chọn C
Đặt f x m x2 5x4 m x4x3 x lnx1 Ta có f x liên tục, có đạo hàm trên
f x với mọi x khi và chỉ khi đồ thị (C) không nằm phía dưới trục Ox 0
Mặt khác (C) và Ox có điểm chung là A 1;0 Nên điều kiện cần để đồ thị (C) không nằm phía dưới trục Ox là Ox tiếp xúc với (C) tại A 1; 0
Bảng biến thiên của hàm số f x
Dựa vào bảng biến thiên ta có f x 0, x 0 Suy ra m thỏa mãn điều kiện 0
Với m ta có bất phương trình đã cho trở thành 1 f x x52x4x3lnx x 1 0
Suy ra f x 0 x 1 Bảng biến thiên của hàm số f x như sau
Dựa vào bảng biến thiên ta có f x 0, x 0 Suy ra m thỏa mãn điều kiện 1
Trang 8Do m và m 12; 23 nên ta được tập các giá trị của m là 12; 11; 10; ;23
Vậy có tổng cộng 36 giá trị của m thỏa yêu cầu bài toán
Câu 12 (Chuyên Bắc Ninh - 2020) Gọi m0 là giá trị nhỏ nhất để bất phương trình
TAILIEUONTHI.NET
Trang 9TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
m Câu 13 (Lương Thế Vinh - Hà Nội - 2020) Gọi S là tập hợp tất cả các điểm M x y trong đó ; x y, là
các số nguyên thoả mãn điều kiện logx2y212x2y m với 1, m là tham số Có bao nhiêu số nguyên m thuộc đoạn 2020; 2019 để tập S có không quá 5 phần tử?
Lời giải Chọn C
2 2
2 2 1
Vậy có 2021 số nguyên m thuộc đoạn 2020; 2019 để tập S có không quá 5 phần tử
Câu 14 (Chuyên Thái Bình - Lần 3 - 2020) Cho bất phương trình
Điều kiện xác định x26x 5 m 0 TAILIEUONTHI.NET
Trang 10Vậy có 36 giá trị nguyên của m thỏa ycbt
Câu 15 (Chuyên Lê Hồng Phong - 2018) Xét bất phương trình 2
m
D m ;0 Lời giải
2
Xét bất phương trình (2) có: ' m2 1 0, m
t Bất phương trình x2 x 2 alnx2 x 1 0 t a tln 1 0a tln t 1
Trường hợp 1: t khi đó ln1 a t luôn đúng với mọi a t 1
Trường hợp 2: 3 1
Trang 11TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
vậy g t có duy nhất một nghiệm trên 0 1;
Do đó f t có duy nhất một nghiệm là 0 t Khi đó 0 0
0 0
Vậy số thực a thỏa mãn yêu cầu bài toán là: a6; 7
Câu 17 (THPT Lê Xoay - 2018) Giả sử S a b, là tập nghiệm của bất phương trình
Trang 12xxx
Trang 13TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Câu 18 (Chuyên Hà Tĩnh - 2018) Cho bất phương trình 2 2
log x 2x 2 1 log x 6x 5 m Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để bất phương trình trên có tập ngiệm chứa khoảng
maxmin
Xét sự biến thiên của hai hàm số f x và g x
f x 2x 6 0, x 1;3 f x luôn nghịch biến trên khoảng 1;3
Vậy có tất cả 34 giá trị nguyên của m thỏa mãn yêu cầu bài toán
Câu 19 (Sở Quảng Nam 2018) Có bao nhiêu giá trị nguyên thuộc khoảng 9;9 của tham số m để bất
phương trình 3logx2logm x x 2 1 x 1x có nghiệm thực?
Lời giải Điều kiện
Trang 14Vậy m có thể nhận được các giá trị 2,3, 4,5,6, 7,8
Câu 20 (Yên Phong 1 - 2018) Có bao nhiêu số nguyên m sao cho bất phương trình
2
141
xx
Từ bảng biến thiên suy ra để bất phương trình có tập nghiệm là khi 2 m 3
Vậy có 1 giá trị nguyên của m
DẠNG 2 BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ CHỨA THAM SỐ
Câu 1 (VTED 2019) Cho a1 Biết khi a a 0 thì bất phương trình xaax đúng với mọi x 1;
Mệnh đề nào dưới đây đúng?
Trang 15TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Trang 16Ta có:
2 2
2 1'
là
Lời giải Chọn B
trình 4x 1m2x 1 0 nghiệm đúng với mọi x
A m ;0 1; B m ; 0
C m0; D m 0;1
Lời giải Bất phương trình 4x 1m2x 1 0 1
Đặt t2x, t0
Bất phương trình (1) trở thành: 1 2
4t m t t24mt4m0 2 Đặt f t t2 4mt4m
Đồ thị hàm số y f t có đồ thị là một Parabol với hệ số a dương, đỉnh I2 ; 4m m24m Bất phương trình 1 nghiệm đúng với mọi x Bất phương trình 2 nghiệm đúng với mọi t 0 hay
Câu 5 (Chuyên Nguyễn Trãi Hải Dương 2019) Bất phương trình 4xm1 2 x 1 m 0 nghiệm
đúng với mọi x0 Tập tất cả các giá trị của m là
Trang 17TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Câu 6 (THPT Hàm Rồng Thanh Hóa 2019) Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m 10;10 để
bất phương trình sau nghiệm đúng với x : 6 2 7 x2m 3 7xm1 2 x 0
2 31
Khi đó, ta có bảng biến thiên sau:
TAILIEUONTHI.NET
Trang 18Từ bảng biến thiên trên ta suy ra để bất phương trình đã cho nghiệm đúng thì m1 Suy ra trong đoạn 10;10 có tất cả 11 giá trị nguyên của m thỏa mãn yêu cầu bài toán
Câu 7 (THPT Lê Quý Đôn Đà Nẵng 2019) Tìm m để bất phương trình 2x3x4x5x 4 mx có
tập nghiệm là
Lời giải + Với a1 ta có
Trang 19TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Bất phương trình f x ex m đúng với mọi x 1;1 khi và chỉ khi
Ta có f x ex m m f x ex
Xét hàm số g x f x e g xx; ' f x' ex 0 x 1;1
Suy ra hàm số g x nghịch biến trên 1;1
Yêu cầu bài toán m maxg x g 1 f 1 1
Trang 20Câu 10 (Phú Thọ 2019) Cho hàm số y f x liên tục trên và có đồ thị như hình vẽ
Tổng tất cả các giá trị nguyên của tham số m để bất phương trình
9.6f x 4 f x 9f x m 5m 4f x đúng x là
Lời giải Chọn B
Trang 21TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Bất phương trình f x 3.ex2m có nghiệm x 2; 2 khi và chỉ khi:
A m f 2 3 B m f 2 3e4 C m f 2 3e4 D m f 2 3
Lời giải Bất phương trình tương đương với m g x f x 3.ex2
Ta có g x f x 3.ex 2 3 3.e 2 2 0, x 2;2
Do đó g x g 2 f 2 3 ,e4 x 2; 2
Vậy m f 2 3.e4 thì phương trình có nghiệm trên khoảng 2; 2
Câu 12 (THPT-Thang-Long-Ha-Noi- 2019) Cho hàm số f x có đồ thị như hình vẽ bên
Bất phương trình f e x m e3 x2019 có nghiệm x 0;1 khi và chỉ khi
21011
3 2019
f em
Ta có: x 0;1 t ex 1;e
TAILIEUONTHI.NET
Trang 22Câu 13 (THPT Yên Khánh - Ninh Bình - 2019) Cho hàm số y f x liên tục trên đoạn 1;9 và có
đồ thị là đường cong trong hình vẽ dưới đây
Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để bất phương trình
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi f x 2 x 1 x a7 a 8
Do đó 4 và (3) 4 m23m Vì 1 m 4 m nguyên nên m 1;0;1; 2;3; 4TAILIEUONTHI.NET
Trang 23TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Câu 14 (Sở Cần Thơ - 2019) Tất cả giá trị của tham số thực m sao cho bất phương trình
phương trình 3 x 2 3 3 x 2 m 0 chứa không quá 9 số nguyên?
Lời giải Chọn C
Do m là số nguyên dương nên 2m >1 => log 23 m0
Trang 246 5
log2
mx
m
, với m Vậy với m thì bất phương trình 2 có nghiệm tương ứng là 2 6
5
1log2
mx
m
Suy ra có vô số giá trị m làm cho bất phương trình 1 có nghiệm
Câu 17 (Chuyên Nguyễn Trãi Hải Dương 2019) Bất phương trình 4xm1 2 x 1 m 0 nghiệm
đúng với mọi x Tập tất cả cá giá trị của 0 mlà
A ;12 B ; 1 C ;0 D 1;16
Lời giải Chọn B
Từ bảng biến thiên ta có f t m t 1; m Vậy chọn B 1
Câu 18 (THPT Phan Bội Châu - Nghệ An 2019) Cho hàm số f x cos 2x Bất phương trình
Trang 25TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Ta có f x 2sin 2x, f x 2 cos 22 x, f x 2 sin 23 x, f 4 x 2 cos 24 x
Suy ra f2016 x 22016cos 2x f2017 x 22017sin 2x
biến thiên như sau:
Bất phương trình f x 2x m đúng với mọi x 1;1 khi và chỉ khi:
Trang 26Câu 20 (Bình Giang-Hải Dương 2019) Số giá trị nguyên dương của tham số m để bất phương trình
9 x x m2.3 x x m x 3 x có nghiệm là
Lời giải Chọn C
Đặt t3 x 2 3 x m xvới t0, bất phương trình đã cho trở thành 2 2 1 1
Do m là số nguyên dương nên m1
Điều kiện đủ: Với m1, hệ bất phương trình (I) trở thành 2
Câu 21 (Hậu Lộc 2-Thanh Hóa- 2019) Gọi Slà tập hợp tất cả các giá trị của tham số mđể bất phương
trình m x2 4x3 m x3x2 x ex 10 đúng với mọi x Số tập con của Slà
Lời giải Chọn B
Trang 27TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Trường hợp m0, yêu cầu bài toán được thỏa mãn
Với m1 ta có 4 3 3 2 1 2 2 1
f x x x x x e x x e x , x
Trường hợp m1 yêu cầu bài toán cũng được thỏa mãn
Câu 22 (Lý Nhân Tông - Bắc Ninh 2019) Cho bất phương trình
của bất phương trình 3x 2 3 3 x2m chứa không quá 9 số nguyên? 0
Lời giải
Trang 28Đặt 3 ,x 0
t t bất phương trình 3x 2 3 3 x2m0 1 trở thành9t 3 t2m 0 2 Nếu 2 3
9
18m
thì không có số nguyên dương m nào thỏa mãn yêu cầu bài toán
Nếu 2 3
9
18m
Câu 24 (Chuyên Hùng Vương - Phú Thọ - 2020) Có bao nhiêu m nguyên dương để bất phương trình
Để có không quá 30 nghiệm nguyên thì m 1 28 m 29
Câu 25 (ĐHQG Hà Nội - 2020) Điều kiện của m để hệ bất phương trình
7 x x 7 x 2020x20207 x x 1010 2x x 1 7 x 1010 2 x1 *Hàm số f t( ) 7 1010. t t đồng biến trên ℝ
Trang 29TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Nếu m thì 1 (2) log2m x log2m
Do đó, (1) có 5 nghiệm nguyên ; 1 2; log2m; log2m có 3 giá trị nguyên log2m3; 4512m65536 (thỏa đk m ) Suy ra có 65024 giá trị m nguyên 1thỏa mãn
Th3: Xét 3x2x 9 0 x2 Vì x 2 1 x 2 1;2 chỉ có hai số nguyên nên không có giá trị m nào để bất phương trình (1) có 5 nghiệm nguyên
Vậy có tất cả 65024 giá trị m nguyên thỏa ycbt
Câu 27 (Cụm 5 Trường Chuyên - ĐBSH - 2018) Cho bất phương trình
1.3x (3 2)(4 7)x (4 7)x 0
m m , với m là tham số Tìm tất cả các giá trị của tham số m
để bất phương trình đã cho nghiệm đúng với mọi x ;0
1.3x (3 2).(4 7)x (4 7)x 0
Trang 30
t 0;1Xét
Câu 28 (THPT Thái Phiên - Hải Phòng - 2018) Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất
phương trình 2x 3 5 2 x nghiệm đúng với mọi m x ;log 52
A m4 B m2 2 C m 4 D m2 2
Lời giải Đặt 2x t Vì xlog 52 0 2x 2log 5 2 0 t 5
Yêu cầu bài toán trở thành t 3 5 t m, t 0;5
Dựa vào bảng biến thiên ta có: m4
Câu 29 (THPT Ngô Quyền - Hải Phòng - 2018) Tìm tất cả các giá trị của m để bất phương trình
Trang 31TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
x xt
Xét hàm số 2
Trang 32Vậy có 58 ( 57) 1 116 số nguyên x thỏa
Câu 2 (Mã 102 - 2020 Lần 1) Có bao nhiêu số nguyên x sao cho ứng với mỗi x có không quá 242 số
Vậy có 56 giá trị nguyên của x thỏa yêu cầu đề bài
Câu 3 (Mã 103 - 2020 Lần 1) Có bao nhiêu số nguyên x sao cho ứng với mỗi x có không quá 127 số
log x y log x y 1Đặt t x y (do ,* x y,x y 0)
Trang 33TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Vì mỗi x nguyên có không quá 127 giá trị t* nên ta có
Như vậy có 90 giá trị thỏa yêu cầu bài toán
Câu 4 (Mã 104 - 2020 Lần 1) Có bao nhiêu số nguyên x sao cho ứng với mỗi x có không quá 255 số
Vì f là hàm đồng biến trên 1, nên 2 1 t f1x2x khi x2 x 0
Vậy 2 có không quá 255 nghiệm nguyên f 1x2x255 x2 x 255 78 x 79
x
Vậy có 158 số nguyên x thỏa mãn yêu cầu bài toán
Câu 5 (Mã 102 - 2020 Lần 2) Xét các số thực thỏa mãn 2x 2 y 2 1x2y22x2 4 x Giá trị lớn nhất
của biểu thức 8 4
xP
Trang 34Câu 6 (Mã 103 - 2020 Lần 2) Xét các số thực ,x y thỏa mãn 2x 2 y 2 1x2y22x2 4 x Giá trị nhỏ
nhất của biểu thức 8 4
xP
xyxy
Trang 35TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Vậy giá trị nhỏ nhất của P là 5 5 2,76 gần giá trị 3 nhất
Câu 7 (Mã 101 - 2020 Lần 2) Xét các số thực x y, thỏa mãn 2x 2 y 2 1x2y22x2 4 x Giá trị nhỏ
nhất của biểu thức 4
yP
, suy ra giá trị nhỏ nhất của P gần nhất với 3
Câu 8 (Mã 104 - 2020 Lần 2) Xét các số thực x và y thỏa mãn 2x 2 y 2 1x2 y22x2 4 x Giá trị
lớn nhất của biểu thức 4
yP
Ta có: 2x 2 y 2 1x2 y22x2 4 x 2x 2 2 x 1 y 2 x22x 1 y2 1
Đặt t x22x 1 y2 Khi đó ta có t 0 2t t 1, t 0
Đặt f t 2t , ta có: t 1, t 0 f t 2 ln 2 1t , cho f t 0
TAILIEUONTHI.NET
Trang 36Ta nhận thấy phương trình f t có một nghiệm nên phương trình 0 f t có tối đa hai 0nghiệm
Mặt khác ta có f 0 f 1 Suy ra phương trình 0 f t có hai nghiệm 0 t và 1 t 0
Khi đó ta có bảng xét dấu của hàm số f t như sau:
Khi đó f t 0 t 0;1 Suy ra 2 2 2 2
x x y x y Khi đó tập hợp các điểm M x y là một hình tròn ; S tâm I 1;0 , bán kính R1
Khi đó ta cũng có tập hợp các điểm M x y là một đường thẳng ; : 2PxP4y P 0
Để và S có điểm chung, ta suy ra d I , 1
xy
P Cách 2:
Với mọi x y, không âm ta có
TAILIEUONTHI.NET
Trang 37TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
42
Chọn A
Ta có 2x y 4x y 1 3 y.22 x 2 y 2 3 2x 2 2y 2 y 3 2 2 x 3 2 x *
Hàm số f t t.2t đồng biến trên , nên từ * ta suy ra 2y 3 2x 2x2y 3 0 1
Ta thấy 1 bất phương trình bậc nhất có miền nghiệm là nửa mặt phẳng có bờ là đường thẳng