UBND QUẬN HAI BÀ TRƯNG PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ I NĂM HỌC 2022 2023 MÔN NGỮ VĂN LỚP 9 Ngày 22/12/2022 Thời gian làm bài 90 phút Đề gồm 01 trang Phần I (6,5 điểm) Thời gian đã đi qu[.]
Trang 1UBND QUẬN HAI BÀ TRƯNG
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ I - NĂM HỌC 2022 - 2023
MÔN: NGỮ VĂN LỚP 9
Ngày 22/12/2022
Thời gian làm bài: 90 phút
Đề gồm 01 trang
Phần I: (6,5 điểm)
Thời gian đã đi qua nhưng kí ức tuổi thơ và tình cảm sâu đậm của bà vẫn nguyên vẹn
trong cháu:
“Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tu hú kêu sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?”
(Trích Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2021)
Câu 1: Đoạn thơ trên trích trong văn bản nào? Do ai sáng tác? Trình bày hoàn cảnh ra đời tác
phẩm
Câu 2: Xác định và phân tích hiệu quả nghệ thuật của các biện pháp tu từ được sử dụng trong
những câu thơ in đậm
Câu 3: Hãy viết đoạn văn khoảng 12 câu theo phương pháp lập luận tổng hợp - phân tích - tổng
hợp trình bày cảm nhận của em về tình cảm bà cháu được thể hiện trong đoạn thơ trên Trong
đoạn có sử dụng hợp lý trợ từ và một lời dẫn trực tiếp (gạch chân, chú thích rõ trợ từ và lời dẫn trực tiếp)
Câu 4: Tình cảm gia đình hoà quyện với tình yêu quê hương, đất nước đã được thể hiện qua văn
bản có những câu thơ trên Hãy kể tên một bài thơ khác trong chương trình Ngữ văn Trung học
cơ sở cũng viết về nội dung ấy và ghi rõ tên tác giả
Phần II: (3,5 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
"Một cậu phụ hồ nghèo rớt nuôi giấc mơ vào Nhạc viện! Nhiều người khuyên cậu nên theo một ước mơ khác, thực tế hơn Nhưng cậu tin vào bản thân, và không có mục tiêu nào có thể làm cậu xao lãng Tôi nghe tim mình nhói lên, vì một điều đã cũ, "người nghèo nhất không phải là người không có một xu dính túi, mà là người không có lấy một ước mơ”
… Năm tháng qua đi, bạn sẽ nhận ra rằng ước mơ không bao giờ biến mất Kể cả những ước mơ rồ dại nhất trong lứa tuổi học trò - lứa tuổi bất ổn định nhất Nếu bạn không theo đuổi
nó, chắc chăn nó sẽ trở lại một lúc nào đó, day dứt trong bạn, thậm chí dằn vặt bạn mỗi ngày Nếu vậy, sao ta không nghĩ đến điều này ngay từ bây giờ?”
(Theo Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn, NXB Hội Nhà văn, 2012)
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích
Câu 2: Theo em, vì sao “người nghèo nhất không phải là người không có một xu dính túi, mà là
người không có lấy một ước mơ”?
Câu 3: Từ nội dung đoạn trích trên kết hợp với những hiểu biết xã hội, em hãy viết đoạn văn
khoảng 2/3 trang giấy thi trình bày suy nghĩ về ý kiến: Chìa khóa để biến ước mơ thành hiện thực là hành động.
-Hết -
Ghi chú:
Điểm phần I: Câu 1: 1,0 điểm; câu 2: 1,5 điểm; câu 3: 3,5 điểm; câu 4: 0,5 điểm
Điểm phần II: Câu 1: 0,5 điểm; câu 2: 1,0 điểm; câu 3: 2,0 điểm
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh: ……… Số báo danh:
Trang 2UBND QUẬN HAI BÀ TRƯNG
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HƯỚNG DẪN CHẤM KIỂM TRA HỌC KỲ I NĂM HỌC 2022 - 2023 – MÔN NGỮ VĂN LỚP 9
A HƯỚNG DẪN CHUNG
1 GV cần nắm vững Hướng dẫn chấm và Đáp án - Thang điểm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh Do đặc trưng của môn Ngữ văn, GV chấm thi cần linh hoạt trong quá trình chấm, tránh đếm ý cho điểm, khuyến khích những bài viết sáng tạo
2 Việc chi tiết hóa điểm số của các câu nếu có) trong Hướng dẫn chấm phải được thống nhất trong Tổ, Nhóm Chấm thi và bảo đảm không sai lệch với tổng điểm của mỗi câu
3 Bài thi được chấm theo thang điểm 10,0 lẻ đến 0,25
B HƯỚNG DẪN CỤ THỂ
Phần I
(6,5 điểm)
1
(1,0 điểm)
- HS nêu chính xác tên văn bản, tác giả: Bếp lửa – Bằng Việt
- Hoàn cảnh ra đời tác phẩm: 1963, khi tác giả đang là sinh viên học ngành Luật ở nước ngoài
0,5 0,5
2
(1,5 điểm)
- HS xác định được những biện pháp tu từ : Điệp ngữ bà, cháu); liệt kê (bà bảo cháu nghe/ Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học)
- Tác dụng của các biện pháp tu từ:
+ Gợi tình bà cháu quấn quýt, gắn bó, yêu thương, sự chăm sóc ân cần, chu đáo hết mực và tình yêu của bà dành cho cháu
+ Thể hiện lòng biết ơn của cháu dành cho bà
0,5 1,0
2
(3,5 điểm)
* Về mặt hình thức:
- Trình bày đoạn văn theo đúng phép lập luận tổng hợp - phân tích - tổng hợp
- HS sử dụng đúng; gạch dưới, chú thích rõ trợ từ và lời dẫn trực tiếp
- Đảm bảo dung lượng theo yêu cầu của đề; diễn đạt mạch lạc, rõ ý, đúng chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
0,5 0,5 0,5
* Về mặt nội dung: Biết bám sát ngữ liệu khai thác hiệu quả các tín hiệu
nghệ thuật từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ…) để làm rõ tình cảm bà cháu thể hiện trong những những tháng ngày thơ ấu đầy khó khăn Tám năm ròng cháu xa cha, vắng mẹ ở với bà…)
- Tình cảm của bà dành cho cháu:
+ Bà hay kể chuyện, + Bà bảo cháu nghe, bà dạy cháu, bà chăm cháu
Ân cần, chu đáo, tỉ mỉ, yêu thương…
- Tình cảm của cháu đối với bà:
+ Nhớ những kỉ niệm về bà
+ Hiểu và thương bà khó nhọc…
Biết ơn và kính trọng bà
Chú ý:
- Nếu HS chỉ diễn xuôi lại khổ thơ mà không chú ý khai thác các tín hiệu nghệ
thuật, giám khảo cho không quá 1,25 điểm
2.0
4
(0,5 điểm)
- HS nêu chính xác tên văn bản, tác giả
VD: Tiếng gà trưa – Xuân Quỳnh Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ - Nguyễn Khoa Điềm
0,5
Phần II
(3,5 điểm)
1
(0,5 điểm)
HS xác định chính xác phương thức biểu đạt: nghị luận 0,5
2
(1, 0 điểm)
HS có thể diễn đạt khác nhau song cần theo hướng:
- Không có một ước mơ, cuộc đời sẽ trở lên tẻ nhạt và vô nghĩa: tâm hồn
sẽ trở nên nghèo nàn, cằn cỗi
0,5
Trang 3- Nếu có ước mơ, con người sẽ có sức mạnh, có động lực để vượt qua những gian lao thử thách của cuộc sống và có thêm niềm tin vào tương lai, theo đuổi những khát vọng cao đẹp của đời mình Chính việc theo đuổi và nuôi dưỡng ước mơ sẽ khiến chúng ta trở lên giàu có về tâm hồn, trí tuệ, tình cảm
0,5
2
(2,0 điểm)
* Về hình thức
HS viết đoạn văn 2/3 trang giấy thi, lập luận chặt chẽ, diễn đạt mạch lạc,
rõ ý, đúng chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
0,5
* Về nội dung
- Hiểu được vấn đề cần nghị luận: Ước mơ chỉ thành hiện thực khi đi kèm hành động nỗ lực thực hiện ước mơ
- Bàn luận xác đáng vấn đề cần nghị luận; thể hiện được chính kiến của cá nhân nhưng phải lý giải thuyết phục, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội
- Liên hệ và rút ra bài học
Trên đây chỉ là những gợi ý cơ bản, GV cần khuyến khích sự sáng tạo
của HS Không cho điểm bài làm có suy nghĩ lệch lạc, tiêu cực…
1,5