HI lạp và LA mã cổ đại

Về kiến thức - Nêu được những tác động của điểu kiện tự nhiên hải cảng, biển đảo đối với sự hình thành, phát triển của nền văn minh Hy Lạp, La Mã.. Tài liệu, tranh ảnh, các phiếu bài tậ

Ngày soạn: 10/11/2021 Ngày dạy:Tiết 1:

6B 13/11/2021

Ngày dạy: Tiết 2: 6B…./11/2021

TIẾT 20 + 21 BÀI 10 HY LẠP VÀ LA MÃ CỔ ĐẠI

Môn học/ Hoạt động giáo dục: Lịch sử - Địa lí; lớp: 6

Thời gian thực hiện: 2 tiết

I MỤC TIÊU

1 Về kiến thức

- Nêu được những tác động của điểu kiện tự nhiên (hải cảng, biển đảo) đối với sự hình thành, phát triển của nền văn minh Hy Lạp, La Mã

- Trình bày được tổ chức nhà nước thành bang, nhà nước đế chế ở Hy Lạp và La Mã

- Nêu được một sổ thành tựu văn hoá tiêu biểu của Hy Lạp và La Mã

2 Về năng lực

- Tìm hiểu lịch sử:

+ Đọc và chỉ ra được thông tin quan trọng trên lược đổ Hy Lạp và La Mã cổ đại

+ Khai thác và sử dụng được một số tư liệu lịch sử trong bài học

- Nhận thức và tư duy lịch sử:

+ Phân tích được tác động của điều kiện tự nhiên đến sự hình thành nền văn minh; phân tích được đặc trưng của nhà nước thành bang, nhà nước đế chế Lí giải được vì sao có sự khác biệt đó

- Vận dụng kiến thức, kĩ năng: Tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu để phục vụ cho bài học và

thực hiện các hoạt động thực hành, vận dụng

3 Về phẩm chất

- Trân trọng những di sản của nền văn minh Hy Lạp và La Mã để lại cho nhân loại.

- Có ý thức trách nhiệm chung trong việc bảo vệ và phát huy các giá trị của di sản văn hóa

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Thiết bị: Máy tính, máy chiếu, giấy A0, bút dạ, bút màu, nam châm….

2 Học liệu:

- Lược đó Hy Lạp thời cổ đại, Lược đổ Hy Lạp hiện nay, Lược đồ đế quốc La Mã thế kỉ

II (phóng to) Tài liệu, tranh ảnh, các phiếu bài tập, các bảng kiểm hoạt động học, các hình ảnh, lược Hi lạp và La Mã cổ đại Vi deo giới thiệu một số công trình văn hóa cổ đại của Hi Lạp và La Mã

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU

a Mục tiêu: Tạo tình huống tâm thế cho học sinh hào hứng khám phá nội dung bài học.

Học sinh hợp tác để thực hiện các nhiệm vụ theo yêu cầu

b Tổ chức thực hiện

* Giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát Hình ảnh và đặt các câu hỏi để HS trả lời

Em có biết đây là vật gì không và nó thường được con người sử dụng để làm gì?

* Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh quan sát hình ảnh và thảo luận tìm đáp án trả lời: Dùng để trưng bày, làm vòng tay, vòng cổ, trang trí nhà cửa…

- Giáo viên hướng dẫn học sinh thảo luận, gợi ý, hỗ trợ kịp thời

* Báo cáo, thảo luận

- Học sinh trình bày, nhận xét

- Giáo viên hướng dẫn, gợi ý học sinh trả lời đánh giá

* Kết luận, nhận định và dẫn dắt vào bài

Ở Hy Lạp cổ đại người ta dùng những chiếc vỏ sò thay thế những lá phiếu để mang đi bầu cử Vỏ sò một trong những biểu hiện của nền dân chủ A-ten, được đánh giá là đỉnh cao nhất của nền dân chủ cổ đại phương Tây Nền dân chủ đó được xây dựng trên những nến tảng nào? Văn minh phương Tây đã sản sinh ra những thành tựu gì cho nhân loại? Đó là những nội dung sẽ được đề cập đến trong bài học: “Hy Lạp và La Mã cổ đại”

2 HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

2 1 Hoạt động 1: 1 Điều kiện tự nhiên

a Mục tiêu: Nêu được những tác động của điểu kiện tự nhiên (hải cảng, biển đảo) đối

với sự hình thành, phát triển của nền văn minh Hy Lạp, La Mã

b Tổ chức thực hiện

* Giao nhiệm vụ học tập.

GV: Yêu cầu HS quan sát Hình 2: Lược đồ Hy Lạp

thời cổ đại Hình 4 Lược đồ đế quốc La Mã thế kỉ II

Nhiệm vụ 1: Xác định ranh giới lãnh thổ của Hy

Lạp cổ đại trên lược đồ? So sánh lãnh thổ với lãnh

thổ Hy Lạp hiện nay?

- Xác định ranh giới lãnh thổ của đế quốc La Mã thế

kỉ II trên lược đồ? So sánh lãnh thổ với lãnh thổ

I-ta-ni-a hiện nay?

Nhiệm vụ 2: GV chia lớp thành 4 nhóm và sử dụng

kĩ thuật khăn phủ bàn:

Nhóm 1,2: Quan sát lược đồ Hình 2, 3; tìm hiểu

thông tin mục a SGK T 46 và trả lời các câu hỏi:

1 Hãy cho biết vị trí địa lí của Hy Lạp cổ đại có

điểm gì nổi bật?

2 Đoạn tư liệu trên cho em biết điều gì về hoạt động

kinh tế của Hy Lạp cổ đại?

3 Với điều kiện tự nhiên như vậy, cư dân Hy Lạp cổ

đại có ưu thế phát triển các ngành kinh tế nào?

Phiếu học tập

Đặc điểm

điều kiện

tự nhiên

của Hy

Lạp cổ

đại?

Nhóm 3,4: Quan sát lược đồ Hình 4, tìm hiểu

thông tin mục b SGK T 47 và trả lời câu hỏi:

1 Em hãy cho biết vị trí địa lí và điều kiện tự nhiên

nổi bật của La Mã cổ đại?

2 Theo em, với điều kiện tự nhiên như vậy, cư dân

La mã cổ đại có ưu thế phát triển các ngành kinh tế

nào?

a, Hi Lạp cổ đại

- Địa hình bị chia cắt thành vùng đồng bằng nhỏ hẹp bởi các dãy núi thấp chạy dài ra biển, đất đai canh tác ít, không màu mỡ nên chỉ thuận lợi cho trồng cây lâu năm (nho, ô lưu…)

- Đường bờ biển, có nhiều vũng, vịnh thích hợp cho việc lập những hải cảng buôn bán (xuất nhập khẩu hàng hoá và

nô lệ)

Hình 4 Lược đồ đế quốc La Mã thế kỉ II Cảng Pi-rê là trung tâm xuất - nhập ten

những sản phẩm nổi tiếng như rượu nho, dầu ô liu, đồ gốm màu, đá cẩm thạch, thiếc, chì, vải, và nhập về các mặt hàng thiết yếu như ngũ cốc từ Hắc Hải, Bắc Phi, hạt tiêu từ Ắn Độ, chà là

và lúa mì của vùng Lưỡng Hà,

(Theo Lịch sử thế giới cổ đại,

Sđd, tr 178- 179)

Phiếu học tập

Đặc điểm

điều kiện

tự nhiên

của La Mã

cổ đại?

Nhiệm vụ 3: Điều kiện tự nhiên của La Mã cổ đại có

điểm gì giống và khác so với Hy Lạp cổ đại?( Thực

hiện nhóm đôi)

* Thực hiện nhiệm vụ

- Các nhóm học sinh tìm hiểu thông tin, quan sát lược

đồ và trao đổi tìm đáp án trả lời

- Giáo viên hướng dẫn học sinh, gợi ý, hỗ trợ kịp

thời

+ GV định hướng cho HS tìm ra những từ/cụm từ

trong đoạn tư liệu thể hiện hoạt động kinh tế Từ đó,

cho thấy hoạt động kinh tế ở Hy Lạp rất phát triển,

đặc biệt là ở cảng Pi-rê

+ Hướng dẫn HS lập bảng so sánh sự khá nhau giữa

La Mã cổ đại với Hy Lạp cổ đại

* Báo cáo, thảo luận

- Đại diện nhóm 1,3 trình bày kết quả

- HS trong các nhóm nhận xét, bổ sung, thống nhất

nội dung bài học

- Giáo viên theo dõi, giúp đỡ, nhận xét, đánh giá

* Kết luận, nhận định

- GV đánh giá, chốt lại nội dung, yêu cầu Hs thu

hoạch vào vở

- Nhiều khoáng sản (đồng, vàng bạc…) nên thủ công nghiệp, luyện kim rất phát triển

b, La mã cổ đại

- Vị trí: Nhà nước La Mã cổ đại được hình thành trên bán đảo I-ta-li-a (ở Nam Âu) sau được mở rộng ra trên phần lãnh thổ của cả

ba châu lục Âu, Á, Phi

- Đường bờ biển phía nam có nhiều vịnh, hải cảng

- Thời kì đế quốc, đất đai được

mở rộng, có nhiều đồng bằng và đồng cỏ rộng lớn nên trồng trọt

và chăn nuôi phát triển

- Có nhiều khoáng sản nên nghề luyện kim phát triển

* Điểm giống nhau và khác nhau giữa La Mã và Hy Lạp cổ đại.

Lã Mã cổ đại Hy Lạp cổ đại

* Giống nhau: xung quanh đếu

được biển bao bọc; bờ biển có nhiều vịnh, cảng nên thuận lợi để phát triển thương mại đường biển; lòng đất có nhiều khoáng sản nên thuận lợi phát triển luyện kim)

*Khác nhau:

La Mã cổ đại

có nhiều đồng bằng rộng lớn nên trổng trọt

và chăn nuôi

có điều kiện phát triển,

Hy Lạp bị chia cắt thành nhiều đồng bằng nhỏ hẹp, không thuận lợi cho phát triển nông nghiệp trồng cây lương thực

2.2 Hoạt động 2: 2 Nhà nước thành bang và nền dân chủ cổ đại ở Hi Lạp

a Mục tiêu: Trình bày được tổ chức nhà nước thành bang và nền dân chủ cổ đại ở Hi

Lạp

b Tổ chức thực hiện

* Giao nhiệm vụ học tập

- GV: Yêu cầu HS quan sát một số hình

ảnh, kết hợi thông tin SGK (tr46, 47)

để trả lời câu hỏi.

Hình 5 Sơ đồ tổ chức Nhà nước

thành bang A – ten.

Hình 6.

Pê-ri-clét (495 -429TCN)

- Chấp chính quan trong thời đại hoàng kim của A-ten

Nhiệm vụ 1: (Hoạt động nhóm đôi)

1 Nhà nước thành bang được hình thành khi

nào? Thế nào là nhà nước thành bang?

2 Vì sao ở Hy Lạp lại hình thành nhiều nhà

nước thành bang?

Nhiệm vụ 2: (Hoạt động nhóm đôi)

Trình bày những nét chính về tổ chức

nhà nước thành bang ở Hy Lạp.

- Từ thế kỉ VIII đến thế kỉ VI TCN, ở

Hy Lạp hình thành hàng trăm nhà nước thành bang.

+ Nhà nước thành bang là những nhà nước nhỏ, có một thành thị là trung tâm, xung quanh là vùng đất trồng trọt Trong mỗi thành bang có phố xá, lâu đài, đền thờ, sân vận động, nhà hát, bến cảng Mỗi thành bang có bộ máy quyền lực riêng, luật pháp và tài chính riêng.

- Do địa hình bán đảo bị chia cắt thành nhiều vùng đồng bằng nhỏ hẹp, nên không có điều kiện tập trung đông dân

cư ở một nơi Mặt khác, sự phát triển của kinh tế thủ công nghiệp và thương nghiệp, dân cư tập trung đông đúc lại không cần thiết và chỉ tập trung ở thành thị Dần dần những thành thị này trở thành trung tâm của một vùng hay là một thành bang.

- Cơ quan quyền lực cao nhất là Đại

Nhiệm vụ 3: GV chia lớp thành 4

nhóm, thảo luận tìm hiểu thông tin

trong SGK để trả lời câu hỏi:

Những ưu điểm của tổ chức thành

bang là gì?

* Thực hiện nhiệm vụ

Nhiệm vụ 1: Các nhóm bàn trao đổi, thảo

luận tìm đáp án trả lời

Nhiệm vụ 2: HS quan sát hình 5, tìm hiểu

thông tin và trả lời câu hỏi

Nhiệm vụ 3: GV gợi ý cho HS trả lời những

câu hỏi:

Nền dân chủ A-ten được biểu hiện thế nào?

Tại sao nói A-ten là điển hình mẫu mực của

nền dân chủ trong thế giới cổ đại?

- Giáo viên hướng dẫn học sinh, gợi ý, hỗ trợ

kịp thời

* Báo cáo, thảo luận

Học sinh trình bày, nhận xét, phản biện

- Giáo viên hướng dẫn, gợi ý học sinh trả lời

đánh giá

* Kết luận, nhận định

- GV đánh giá, chốt lại nội dung, yêu

cầu Hs thu hoạch vào vở.

GV mở rộng:

- HS đọc mục “ Em có biết” để tìm

hiểu chế độ bỏ phiếu bằng vỏ sò.

Giới thiệu sử hiểu biết về Pê-ri-clét?

hội nhân dân gồm toàn bộ công dân nam từ 18 tuổi trở lên, có quyền thảo luận và biểu quyết tất cả những vấn đế

hệ trọng của đất nước.

+ Đại hội nhân dân cũng bầu ra Hội đồng 500 người là cơ quan thường trực giải quyết các vấn đề thường xuyên của nhà nước.

+ Toà án gồm 6 000 thẩm phán có quyền lực ngang nhau để giảm tính độc đoán khi xét xử,

+ Hội đồng 10 tư lệnh

=>Điều này cho thấy tính dân chủ thể hiện rất rõ nét trong bộ máy quyền lực của Nhà nước A-ten.

- Những biểu hiện của nền dân chủ cổ đại ở

Hy Lạp:

+ Cơ quan quyền lực tối cao: Đại hội nhân dân (gồm toàn bộ công dân nam từ 18 tuổi trở lên; có quyến thảo luận và biểu quyết tất

cả những vấn đế hệ trọng của đất nước) + Chế độ bỏ phiếu bằng vỏ sò.

GV có thể mở rộng để rèn luyện kĩ năng phân

tích, nhận xét cho HS bằng cách đặt câu hỏi:

Theo em, hạn chế của nền dân chủ ở A-ten cổ

đại là gì? HS thảo luận và đại diện nhóm trả

lãnh đạo quan trọng nhất trong thời kì cổ đại của A-ten, Hy Lạp Khi làm chấp chính quan, vai trò của Pê-ri-clét rất lớn không chỉ đối với riêng thành bang A-ten mà còn đối với toàn

bộ lịch sử Hy Lạp, vì thế người ta gọi thời đại

mà ông sống là "Thời đại Pê-ri-clét"

- Nền dân chủ này chỉ dành cho một bộ phận dân cư và dựa trên cơ sở là sự bóc lột nô lệ - lực lượng đông đảo trong xã hội.

2.3 Hoạt động 3: 3 Nhà nước đế chế La Mã cổ đại

a Mục tiêu: Trình bày được đặc điểm nhà nước đế chế La Mã cổ đại.

b Tổ chức thực hiện

* Giao nhiệm vụ học tập

GV cho HS quan sát Sơ đồ tổ chức Nhà nước

đế chế ở La Mã, đọc thông tin trong SGK

(tr47) Trả lời các câu hỏi

Nhiệm vụ 1: (hoạt động nhóm đôi)

1 Giới thiệu sự hiểu biết về Ốc-ta-vi-út?

2 Trình bày tổ chức nhà nước đế chế ở La

Mã?

Nhiệm vụ 2: GV chia lớp thành 4 nhóm, sử

dụng kĩ thuật khăn trải bàn

HS tìm hiểu, trả lời câu hỏi:

1 Nhà nước thành bang Hy Lạp và nhà nước

đế chế La Mã có điểm gì khác nhau?

2.Tại sao Nhà nước La Mã lại phát triển

thành một Nhà nước đế chế, trong khi các

nhà nước thành bang ở Hy Lạp lại không có

xu hướng như vậy?

* Thực hiện nhiệm vụ

Nhiệm vụ 1: Trao đổi với bạn và trình bày ý

kiến

Nhiệm vụ 2: HS quan sát hình kết hợp thông

tin, hoàn thiện nội dung thảo luận

- Giáo viên hướng dẫn học sinh, gợi ý, hỗ trợ

kịp thời

* Báo cáo, thảo luận

- Ổc-ta-vi-út - “Đấng tối cao” có quyền lực như hoàng đế, mở đầu thời kì đế chế ở La Mã

từ năm 27 TCN

- Quyền lực tập trung trong tay hoàng đế Viện Nguyên lão vẫn được duy trì nhưng chỉ mang tính hình thức Cơ quan Đại hội nhân dân không còn quyến biểu quyết những vấn

đề hệ trọng của đất nước như trước đây.

* Sự khác nhau giữa nhà nước Hy Lạp và nhà nước La Mã

Nhà nước Hy Lạp Nhà nước La Mã

- Cơ quan quyền lực cao đó là Đại hội nhân dân

- Mức độ dân chủ

Hy Lạp tiêu biểu cho chế độ dân chủ

cổ đại

- Các thành bang ở

Hy Lạp lại chủ yếu phát triển kinh tế công thương nghiệp, buôn bán bằng đường biển ở các hải cảng sầm uất, nên không có xu hướng mở rộng lãnh thổ và hình thành nhà nước đế chế như

ở La Mã

“Đấng tối cao” -quyền lực nằm trong tay một người như hoàng đế

- La Mã có xu hướng độc quyền

- Để cai quản được lãnh thổ rộng lớn bao trùm nhiều phần của cả ba châu lục (Âu, Á, Phi) vào thời kì đế quốc La

Mã thì cẩn một bộ máy nhà nước trong

đó quyền lực tập trung vào trong tay một người, đó là hoàng đế

Hình 7.Tượng Ốc-ta-vi-út(63

TCN - 14), người mở đâu thời

kì đế chế La Mã

- Học sinh trình bày, nhận xét, phản biện

- Giáo viên hướng dẫn, gợi ý học sinh trả lời,

đánh giá

* Kết luận, nhận định

- GV đánh giá, chốt lại nội dung, yêu cầu

HS thu hoạch vào vở

2.4 Hoạt động 4: 4 Một số thành tựu văn hóa tiêu biểu của Hy Lạp và

La Mã

a Mục tiêu: Nêu được một số thành tựu văn hoá tiêu biểu của Hy Lạp, La

Mã.

b Tổ chức thực hiện

* Giao nhiệm vụ học tập

- GV: Yêu cầu HS qua sát 1 số tranh, ảnh, kết hợp tìm hiểu thông tin và hoàn thành phiếu học tập.

Nhiệm vụ 1 (hoạt động nhóm – 4 nhóm) – 5 phút

Thống kê các thành tự văn hóa tiêu biểu cảu người Hy Lạp và La Mã cổ đại?

Phiếu học tập

Lĩnh vực

Chữ viết

Văn học

Khoa học

Lịch pháp

Sử học

Kiến trúc, điêu khắc

Nhiệm vụ 2: (Hoạt động cá nhân)

1 Em ấn tượng với thành tựu nào nhất? Vì sao?

2 Những thành tựu nào còn đang được sử dụng, những thành tựu nào còn được bảo tồn đến ngày nay?

Tượng lực sĩ ném đĩa cẩm thạch trắng

Đấu trường Cô-li-dê (La Mã)

Bảng chữ số La Mã

* Thực hiện nhiệm vụ

Nhiệm vụ 1: HS trảo đổi ý kiến thống nhất trong nhóm.

Nhiệm vụ 2:

- Trình bày ý kiến của cá nhân

- HS khác chú ý lắng nghe, quan sát, có thể trao đổi những hiểu biết của mình về các thành tựu văn hóa khác

- Giáo viên hướng dẫn học sinh, gợi ý, hỗ trợ kịp thời

* Báo cáo, thảo luận

- Đại diện nhóm trình bày, nhận xét, phản biện

- Cá nhân trình bày quan điểm

- Giáo viên hướng dẫn, gợi ý học sinh trả lời, đánh giá

* Kết luận, nhận định

- GV đánh giá, chốt lại nội dung, yêu cầu HS thu hoạch vào vở.

3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP.

a Mục tiêu: Học sinh củng cố kiến thức về điều kiện tự nhiên, đặc điểm nhà nước và các

thành tựu văn hóa tiêu biểu của Hi lạp và La Mã cổ đại

b Tổ chức hoạt động

* Giao nhiệm vụ học tập: Giáo viên tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm hoàn

thành các bài tập trong SGK

1 Điều kiện tự nhiên tác động như thế nào đến sự hình thành và phát triển

của văn minh Hy Lạp, La Mã?

2 Có ý kiến cho rằng: Người Hy Lạp và La Mã cổ đại đạt được những

thành tựu văn hoá rực rỡ là do tiếp thu những thành tựu của người phương Đông

cổ đại Em có đồng ý với ý kiến trên không? Vì sao?

* Thực hiện nhiệm vụ

HS thực hiện nhiệm vụ theo nhóm viết kết quả trên giấy A0

* Báo cáo, thảo luận

- Đại diện các nhóm báo cáo

- Đánh giá nhóm bạn bằng bảng kiểm

Bảng kiểm kết hợp thang đo - hoạt động thảo luận

Có/Không

1 Điều kiện tự nhiên tác động như thế nào đến sự

hình thành và phát triển của văn minh Hy Lạp, La

3,0 điểm