TUYỂN tập 30 bài văn HSG làm (1)

Hãy làm sáng tỏ qua 1 tác phẩm văn học trong chương trình Ngữ Văn 8 tập 1 Bài làm : Ai đó đã từng nói rằng :“Văn học như 1 thiên thần mang sứ mệnh tôn vinh và bảo vệ con người ”.Thật v

Trang 1

Bộ tài liệu, bộ đề SHG của chia sẻ để phục vụ nâng cao chất lượng cho học sinh của bạn Vì thế mình không phân quyền chia sẻ cho bất cứ ai dưới mọi hình thức và mục đích Khi mình chia sẻ tài liệu dĩ nhiên là mình có nhiều cách bảo vệ tài liệu của mình Để tránh mọi phiền phức, khiếu nại rất mong các bạn tôn trọng.

Chúng ta hãy là những người bạn để chia sẻ và kết nối thay vì những cuộc chiến tranh trên mạng để rồi ai cũng sẽ trở thành người nổi tiếng.

Trang 2

BÀI LÀM SỐ 1:

“Nhà văn phải là người gắng đi tìm những hạt ngọc ẩn dấu trong bề sâu tâm hồn của con người.”(Nguyễn Minh Châu) Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ qua 1 tác phẩm văn học trong chương trình Ngữ Văn 8 tập 1

Bài làm :

Ai đó đã từng nói rằng :“Văn học như 1 thiên thần mang sứ mệnh tôn vinh và bảo

vệ con người ”.Thật vậy ,từ trước tới nay, các thi nhân đều lấy xúc cảm từ con người

mà viết nên trang,có thể nói con người là nguồn cảm hứng bất tận, không bao giờ vơicạn của văn học dân tộc Và chính văn học với sứ mệnh thiêng liêng của mình Nó đãkhắc họa một cách vĩnh viễn vào lòng đọc giả hình ảnh những con người với tâm hồncao thượng, đẹp đẽ, giàu tình yêu thương, đức hi sinh nhưng lại có số phận éo le, bấthạnh Vì thế,b khi đánh giá về điều này có ý kiến cho rằng :“Nhà văn phải là ngườigắng đi tìm những hạt ngọc ẩn dấu trong bề sâu của tâm hồn con người ” Và một lầnnữa ,nhà văn Nam Cao đã để tác phẩm Lão Hạc của mình là nốt ngân đầy sáng tạotrong bản hòa tấu của văn học

Vậy nhà văn là ai? Nhà văn chính là người sáng tác ra các tác phẩm văn học Cònhạt ngọc ẩn dấu trong bề sâu tâm hồn con người nghĩa là chỉ những phẩm chất, ẻ đẹptâm hồn cao quý, trong sáng của con người nhưng không dễ phát hiện, hông dễ thấy, ị

ẩn khuất sau vẻ bề ngoài hoặc hoàn cảnh nhân vật Ý kiến trên đề cập đến thiên chứccủa nhà văn là phải tìm ra những vẻ đẹp về phẩm chất, tâm hồn trong con người Vàqua tác phẩm Lão Hạc nhà văn Nam Cao đã phát hiện ra những hạt ngọc quý báu trongcon người Lão Hạc

Trước hết, đọc tác phẩm Lão Hạc ta tìm thấy số phận bất hạnh, nghèo khổ trong con người Lão Hạc Vợ mất sớm, Lão Hạc phải một mình gà trống nuôi

con,nhắc đến đây ta mới biết được cuộc đời lão khổ thế nào? Vợ mất đi thì trong giađình chỉ còn lão ,lão vừa phải chèo chống nơi “dông bão” để kiếm sống cho 2 cha con,vừa phải làm 1 người nội trợ đảm đang Chuyện đã thế, nhà lão Hạc ngày một khó

Trang 3

khăn, nghèo khổ hơn đến mức không đủ tiền cưới vợ cho con khiến đứa con trai “độcđinh” phải phẫn chí bỏ đi làm ở đồn điền cao su - nơi một đi không trở lại Con trai đirồi, lão đau khổ lắm! Cô đơn lắm! Ấy vậy lại gặp trận ốm nặng sức khỏe già yếu đi,việc làm nhẹ lúc trước cũng bị cướp hết không biết ăn vào đâu.Bây giờ lão Hạc phảisống thui thủi 1 mình, mặc cho dòng thời gian cứ nhuộm bạc mái tóc,lão chỉ có 2 ngườibạn là ông Giáo và cậu Vàng để tâm sự ,chia sẻ nỗi đau đớn Đây quả là 1 số phận bấthạnh, tội nghiệp và chính lão Hạc cũng đã từng thốt lên :“cuộc đời như thế chỉ nhỉnhhơn kiếp con chó”.Có lẽ khi viết về cuộc sống bần cùng của lão Hạc nhà văn Nam Caonhư ứa từng giọt lệ, ông nghẹn ngào, đau đớn trước kiếp lầm than của người nông dân

Chính từ cuộc sống nghèo khổ ấy của lão Hạc mà Nam Cao mới tìm ra hạt

ngọc về tình thương trong con người lão Trước hết, đó là tình yêu thương con sâu

sắc đến quên mình Một gia đình đầy đủ không thể thiếu bóng dáng của người phụ nữ,

ấy vậy mà lão Hạc lại chấp nhận vừa làm cha vừa làm mẹ vì con trai Chắc có lẽ vì tìnhyêu thương con quá lớn nên lão mới ở vậy nuôi con mặc cho cái đói, cái nghèo bủa vây

Vì lão Hạc hiểu việc mình đi thêm bước nữa sẽ không đúng với đạo làm cha, khôngxứng đáng với người vợ quá cố Lão Hạc thương con như thế nên khi nhắc đến đứa contrai lão lại rân rấn nước mắt, đau đớn :“ nó là người của người ta chứ đâu còn là contôi nữa ” Còn gì đau đớn hơn, bất hạnh hơn khi một người cha mất đi đứa con thân yêuduy nhất của mình Lão coi đứa con trai như một nửa còn lại của cuộc đời mình, mất đi

nó nghĩa là lão mất đi niềm vui tuổi già, động lực sống, mất cả chỗ dựa lúc trái gió trởtrời và kể từ đó lão sống trong nói nhớ thương, mong mỏi Người ta nói lúc khỏe mạnhthì dè xẻn, chắt chiu để đến lúc ốm đau, bệnh tật có cớ mà sinh nhai nhưng lão Hạc lạikhác, tuy có tiền để dành nhưng lão lại ăn củ sung ,củ ráy mặc cho bệnh tật tàn phá đểgiữ lại tiền cho con Chính bà giáo cũng đã từng thốt lên :“ lão làm lão khổ chứ ai làmlão khổ ”.Và cuối cùng lão tìm đến cái chết trong đau đớn với 30 đồng bạc và 3 sàovườn gửi lại nhờ ông giáo giữ với lời trăng trối “để lại cho đứa con trai” Lão chuẩn bịthật chu đáo, lão mong cái chết của mình có thể đổi lại cho con niềm vui và 1 cuộc

Trang 4

sống đầy đủ hơn Người cha ấy đã sẵn sàng hi sinh cả tính mạng, thậm chí là cả niềmvui duy nhất của mình- cậu Vàng để tìm lại cho con trai “nguồn sống ” Lão đã sống 1cuộc đời khổ cực đầy đắng cay nhưng cho tới lúc chết cũng là vì con Ôi! Sao lão vĩ đạithế !cao cả thế!

Đó không chỉ là tình yêu thương con mà còn là tình yêu đối với cậu Vàng. Con

trai đi rồi, lão Hạc chỉ biết sống cùng cậu Vàng, hằng ngày lão yêu thương, quan tâm,chăm sóc nó 1 cách chu đáo như con cháu trong nhà Lão Hạc đặt cho nó 1 cái tên rấtsang trọng“ cậu Vàng”, lão còn cho cậu Vàng ăn vào “một cái bát sứ như nhà giàu ”.Điều đó có thể thấy lão coi nó như 1 đứa con tinh thần, 1 kỉ vật thiêng liêng duy nhất

mà đứa con trai để lại trước khi bỏ đi Ở tuổi xế chiều gần đất xa trời, lão Hạc phảisống một cuộc đời cô đơn, buồn tẻ, lão chỉ còn Vàng là người thân duy nhất để làm nơigiãi bày tâm sự, tình cảm, lão Hạc tìm thấy ở cậu Vàng 1 niềm vui, sự động viên, chia

sẻ Khi nói chuyện về con trai lão Hạc chỉ mang tâm trạng buồn bã, vẻ mặt u sầu nhưngkhi nhắc đến cậu Vàng tâm hồn lão ta trở nên trong trẻo, hồn nhiên đến lạ thường Lãochắc hẳn cảm thấy hạnh phúc, sung sướng, biết ơn khi được thượng đế ban cho 1 ânhuệ là “cậu Vàng ” Đó không phải là tình cảm giữa con người bình thường mà là giữa

1 người nông dân nghèo khổ với 1 con chó Chắc trong kí ức của lão Hạc cậu Vàngchính là hình ảnh của đứa con trai cho nên lão dành cho Vàng 1 tình yêu rất đặc biệt

Và vì vậy mà giây phút bán cậu Vàng vì con lão đau đớn lắm! Đó như cắt từng miếngthịt Sự ra đi của Vàng cũng là lần cuối lão Hạc nhìn thấy cõi đời này, thiếu nó thì cuộcsống của lão cũng sẽ không còn tồn tại nữa

Đọc tác phẩm Lão Hạc nhà văn Nam Cao không chỉ tìm thấy hạt ngọc về tình

yêu thương mà còn tìm thấy hạt ngọc về lòng tự trọng trong con người lão Hạc

Trong truyện ngắn của Nam Cao, cái đói và miếng ăn thường trở thành 1 nỗi ám ảnhđối với nhân vật, có khi làm tha hóa, biến chất nhân cách của nhân vật (Chí Phèo, bàlão, Binh Tư ) nhưng cái đói và miếng ăn không vùi dập được lão Hạc Trước hết, lãoHạc thể hiện lòng tự trọng với con trai, dù còn tiền, còn đất, còn tài sản nhưng lão Hạc

Trang 5

buộc mình phải ăn củ ráy, củ khoai, bữa rau, bữa ốc để dành dụm tiền cho con Có lẽlão cảm thấy có lỗi với con, không muốn trở thành người cha vô trách nhiệm, chỉ biết

ăn dần, sống mòn, đây chắc hẳn là việc cuối cùng lão làm được cho con trai trước khi

ra đi và tất cả cũng là vì đứa con Còn với ông Giáo lão từ chối mọi sự giúp đỡ mộtcách “hách dịch”, lão Hạc không muốn vì ba miếng ăn mà trở thành con người ăn bám,

bị bà giáo ghét bỏ, vì bởi lẽ đối với lão Hạc “miếng ăn là miếng nhục ” Dân gian cócâu: “chết là hết ”nhưng lão chết đi mà vẫn không muốn làm khổ hàng xóm nên lão đãgửi lại 30 đồng bạc nhờ họ lo hậu sự khi lỡ ra đi đột ngột Tự trọng với con trai với ônggiáo là bình thường nhưng tự trọng với cậu Vàng đã làm lão trở nên sáng ngời giữađêm đen tối của xhpk Lão rất đau khổ và tự trách mình vì già đến tuổi này còn trót lừamột con chó Ôi chao! Chỉ vì lừa bán 1 con chó mà lão Hạc quyết định tự tử để đền tội

và đồng cảm với nó Cậu Vàng tuy chỉ là nhân vật phụ nhưng lại là hình ảnh không thểthiếu, làm toát lên số phận và nhân cách cao đẹp của lão Hạc Đó là một vẻ đẹp đángtrân trọng, gìn giữ

Vẻ đẹp nhân cách, tâm hồn lão Hạc được thể hiện sâu sắc dưới ngòi bút dầy

tính nhân đạo và phong cách nghệ thuật của tác giả Bằng cách kể chuyện hấp dẫn,

độc đáo, lôi cuốn nhà văn đã gọi dậy cái hồn buồn của Đông Á, cách tạo tình huống

đã khơi lại cái mạch sầu mấy nghìn năm vẫn ngấm ngầm trong cõi đất này và có lẽ bởivậy mà người ta nói Nam Cao là 1 bậc thầy kể chuyện Cùng nghệ thuật miêu tả khắchọa tâm lý, tính cách nhân vật và ngôn ngữ giàu tính gợi hình gợi cảm giúp đọc giảhình dung trước mắt mình là một lão Hạc đang sống Nhà văn đã dùng lão Hạc để làmcái đòn bẫy nâng con người lên trong tình nhân ái Câu chuyện Lão Hạc đầy bóng tốinhưng từ trong đó đã lóe lên những tia sáng ấm lòng

Nhận định của Nguyễn Minh Châu là hoàn toàn đúng đắn Nhận định đã thể hiệntấm lòng nhân đạo sâu sắc, tình yêu thương con người của Nam Cao đổng thời nhà vănbày tỏ thái độ lên án xã hội phong kiến bất công đã dẩy nhưng con người nông dânnghèo khổ như lão Hạc vào bước đường cùng Qua tác phẩm Lão Hạc ta đã tìm được

Trang 6

hạt ngọc về tình yêu thương sâu sắc, rộng lớn và lòng tự trọng cao cả ẩn giấu bấy lâunay trong con người lão Hạc Bởi vậy Nam Cao được ví như 1 loại đồ cổ quý hiếm cấtgiữ trong đó là những hạt bụi vàng văn hóa thẳm sâu của nền văn minh dân tộc Dù gầnmột thế kỷ trôi qua nhưng cho tới nay câu chuyện về lão nông dân nghèo khổ này vẫnđược nhắc mãi, đó là một câu chuyện nhân cách và tình thương.

Trang 7

BÀI LÀM SỐ 2 Nhận định về Lão Hạc, Hoàng Thị Hương trong vẻ đẹp con người

có viết: "Tinh thần Lão Hạc mới kiên định làm sao! Như thành trì kiên cố xây bằng tình thương và lòng tự trọng Đói khổ, đau đớn không phục nổi Nhà văn Kim Lân tặng lão từ "bất khuất" Bất khuất trước kẻ thù còn dễ hiểu nhưng trước mình mới thật khó" Bằng hiểu biết về truyện ngắn Lão Hạc của nhà văn Nam Cao, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên.

Nguyễn Văn Siêu đã từng nói: “Văn chương có hai loại, loại đáng thờ và loại

không đáng thờ Loại không đáng thờ là chuyên chú ở văn chương, loại đáng thờ là loạichuyên chú về con người” Văn chương muôn đời phải phục vụ con người, hướng conngười đến những giá trị cao đẹp của cuộc sống “Lão Hạc” của Nam Cao là một trongnhững tác phẩm xuất sắc của nền văn học Việt nam hiện đại có thể xem là một tácphẩm giàu chất nhân sinh Truyện ngắn đã hướng con người, đặc biệt là những conngười nghèo khổ, bất hạnh nhưng trái tim vẫn dạt dào tình yêu, tâm hồn vẫn ngời ngợicao đẹp

Vậy “thành trì kiên cố” là gì? Đó là một tòa thành được xây dựng rất đỗi vững

chắc, không dễ bị sụp đổ hẳn với một số va chạm có sức công phá lớn Còn nếu xét vớinghĩa câu nói của Hoàng Thị Thương thì đó là một thành trì do vẻ đẹp người nông dânxây nên? Điều mà Hoàng Thị Thương nói đến ở đây chính là khẳng định phẩm chất caođẹp của một con người mà điển hình ở đây là lão Hạc: một con người giàu tình yêuthương và lòng tự trọng mà mọi khó khăn, thử thách không thể làm sụp đổ, đổi thay

Trước hết, tâm hồn lão Hạc như một thành trì kiên cố được xây nên bởi trái tim đầy ắp tình yêu thương Lão Hạc là một người nông dân thuộc tầng lớp nghèo nàn

nhất nhì xã hội ngày xưa Khi con còn nhỏ thì người vợ đã qua đời, lão phải một thânmột mình “gà trống nuôi con” Cả gia tài của lão chỉ vỏn vẹn một túp lều Mới nói đếnđây thôi mà người đọc như chúng ta đã thấy hoàn cảnh lão thật đáng thương rồi! Ấyvậy mà người con trai chỉ vì cha không đủ tiền lo đám cho mà vội phẫn chí bỏ đi làm

Trang 8

đồn điền cao su, để người cha già yếu sống một mình trong sự éo le, hiu quạnh Thật sự

mà nói thì trong lòng lão luôn có một nỗi khổ tâm rất lớn: gia đình không có được giâyphút đoàn tụ, không được sống bình yên, êm ấm Nhìn vậy thôi chứ lúc nào lão cũngthương nhớ đến con, mọi câu chuyện thường ngày của lão đều ngấm ngầm xoay quanhđứa con ấy Lão mòn mỏi trông mong lá thư con gửi về, đong đếm từng ngày con đi đểđược gặp con nữa Nhưng có vẻ như điều ấy quá đỗi xa vời đối với lão Lão luôn chorằng mình mắc lỗi với con, không lo cho con được một cuộc sống tốt như bao ngườikhác Lão tìm đủ mọi cách để giữ mảnh vườn cho người con sau này về lấy vợ có chỗ

mà ở Lão ta thà chết chứ chẳng chịu bán lấy một sào Tình cảm của lão quả là thiêngliêng và cảm động, lão tình nguyện chọn chết chỉ để trọn đạo làm cha

Thương nhớ con trai nhưng nên có bao nhiều tình cảm lão dành hết cho cậu Vàng Đối với lão Hạc, cậu Vàng như sợi dây liên lạc giữa lão với người con

trai vắng nhà Lão thương cậu ta lắm, lão cho nó ăn cơm trong bát sứ, chia sẽ thức ăn,chăm sóc, trò chuyện cùng nó như một người bạn thâm giao, tưởng chừng như chẳngthể nào xa rời nó Bởi thế, lúc bán cậu ta có lẽ là giây phút lựa chọn khó khăn nhất đờilão Năm đồng bạc kể ra cũng là “món tiền to”, nhất là giữa thời buổi “đói deo đói lắt”này Thế nhưng lão ta bán cậu Vàng chẳng phải vì tiền đâu! Lão làm như vậy chẳng qua

là vì hoàn cảnh đói nghèo, cùng quẫn đã buộc lão phải nói lời từ biệt với nó và còn cảmột điều sâu xa nữa mà chính lão mới hiểu “Thóc cao, gạo kém”, sức cùng, lực kiệtnên lão đành phải vậy Sau khi bán chó, lão “cố làm ra vui vẻ” nhưng cũng chẵng giấuđược bộ mặt “cười như mếu và đôi mắt lúc nào cũng ầng ậng nước” ấy Lão tự tráchbản thân là một kẻ bất nhân, là tên lừa đảo không có tính người, nhẫn tâm lừa cả mộtcon chó vốn “tin yêu của mình” Có lẽ đó cũng chính là giây phút lão đau đớn khi mất

đi “một nữa trái tim” của mình khiến: “mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xôlại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng mómmém của lão mếu như con nít Lão hu hu khóc…!” Cuộc đời lão cứ như dòng nướcmắt chảy dài trên những nỗi đau bất lực Nhìn lão lúc này cứ như bị chìm xuống như bị

Trang 9

ai “vùi dập” Chung quy lại hai sự việc lớn của cuộc đời lão Hạc: việc bán cậu Vàng vàviệc tìm đến cái chết Hai sự việc ấy tuy chẳng dính dáng gì nhau nhưng đều toát lênmột ý nghĩa chung về tấm lòng người cha thương con mênh mông, sâu nặng.

Thành trì kiên cố của lão Hạc không chỉ đơn thuần xây bằng tình yêu thương mà để nó được vững chắc thì lão đã phải dâng hiến vào đó cả tấm lòng tự trọng sáng chói như ánh dương Trong truyện ngắn của Nam Cao, cái đói và miếng ăn

hầu như trở thành nỗi ám ảnh đối với nhân vật, nó buộc nhân vật phải trở nên tha hóa,biến chất như: Binh Tư trong “lão Hạc”, bà cụ trong “một bữa no”, Chí Phèo” trongchính câu chuyện của cuộc đời hắn… Nhưng cái đói và miếng ăn lại không vùi dậpđược vẽ đẹp tâm hồn của lão Hạc mà ngược lại nó là cho nhân cách lão sáng ngời ngờihơn bao giờ hết Trước hết, lão tự trọng với người con của mình, dù còn tiền, còn đất,còn có cái để sinh nhai nhưng lão vẫn chọn ăn ráy, củ khoai, bữa trai, bữa ốc để dànhdụm từng đồng cho con Lão không muốn biến mình thành một người cha vô tráchnhiệm, chỉ biết ăn dần, sống mòn bằng tiền của con Và rồi cuối cùng lão chọn cái chếtkhông ngoài mục đích là vì đứa con của mình Đối với ông giáo, lão ta từ chối mọi sựgiúp đỡ như một kẻ hách dịch Lão không muốn vì dăm ba miếng ăn mà trở thành mộtlão già tội nghiệp được bố thí, cũng không muốn vì miếng ăn mà mất đi thiện cảmtrong mắt bà giáo Dân gian vốn có câu: “miếng ăn là miếng nhục”, có lẽ nó đúng, rấtđúng với hoàn cảnh lão Hạc lúc này Người đời thường nói: “chết là hết” nhưng lãoHạc thì lại không, ông muốn sau khi “ra đi” vẫn để lại thiện cảm trong lòng xóm làngnên ông đã gửi ba mươi đồng bạc nhờ hàng xóm lo giúp việc hậu sự Trong khi cái đói

và miếng ăn luôn đe dọa, trở thành nỗi ám ảnh của biết bao nhiêu người dân trong xãhội cũ thì lão Hạc như một điểm sáng giữa không gian đen tăm tối, mịt mù ấy Nếu lãochỉ tự trọng với con, với ông giáo, với xóm làng thì có lẽ đây là điều bình thường đốivới người đọc nhưng việc giữ lòng tự trọng trước một con chó đã bán đi mới thực sự làđiều làm cho nhân cách lão chói lòa, rực rỡ Trong lòng lão luôn đau đáu một điều: conchó nhìn lão cứ như là đang trách móc, giận hờn vì đã lừa nó Phải chăng cái chết bằng

Trang 10

bã chó đầy đau đớn và dữ dội của lão một phần là vì muốn chuộc lỗi với con chó? Bởi

vì bản thân lão vẫn luôn cho rằng lão lừa cậu Vàng tức là lão đã từ bỏ tư cách làmngười lương thiện Đứng trước sự sống và cái chết, lão đã không mảy may suy nghĩ màhướng về cái chết vì biết nếu tiếp tục sống thì sẽ hoen ố nhân cách, vậy nên chỉ còncách chết đi để giữ lấy phần nguyên sơ, thánh thiện trong tâm hồn

Thành trì kiên cố của tâm hồn lão Hạc còn được xây dựng bằng ngòi bút sắc sảo, giàu chất hiện thực, thấm đã mtinh thần nhân đạo sâu sắc Đó là sự trân trọng, ngợi cả tâm hồn thánh thiện, trong sáng, nhân cách tuyệt vời của một người cha, người nông dân bận cùng, là thái dộ cảm thông chia sẻ, thái độ lên án xã hội bất công…mỗi một nét bút của Nam Cao như một đường dao cứa vào vết thương của XHPK Ngòi bút hiện thực của Nam Cao như lời nói đanh thép vạch rõ

từng chân tơ, kẽ tóc cái xấu xa tàn bạo của xã hội phong kiến đương thời đã đẩy nhữngngười dân hiền lành, lương thiện như lão Hạc phải tìm đến cái chết để giải thoát chobản thân Họ không có quyền được lựa chọn đời sống giàu sang hay đói khổ, xin hãy để

họ sống đúng nghĩa “sống” ở cuộc đời này!

Nhận xét của Hoàng Thị Thương đưa ra khi đánh giá về “lão Hạc” là hoàn toàn hợp lí và đầy sức thuyết phục Bằng cách kể chuyện hấp dẫn, lôi cuốn,…

nghệ thuật xây dưng, miêu tả tâm lí nhân vật… Nhà văn Nam Cao đã tái hiện lại cuộcsống đầy đau khổ của người dân nghèo trong xã hội phong kiến bất công nhưng họ vẫngiữ được tâm hồn lương thiện Đồng thời tác giả cũng bày tỏ lòng cảm thông, chia sẽđến họ, qua đó lên án và phê phán xã hội phong kiến tàn bạo ấy Câu chuyện khép lạivới một cái chết đầy đau đớn, dữ dội, gây ám ảnh cho bao thế hệ bạn đọc gần một thế

kỉ qua!

Trang 11

BÀI LÀM SỐ 3: Nhận xét về 2 bài thơ “Nhớ rừng”(Thế Lữ) và khi con Tu Hú ( Tố

Hữu) có ý kiến cho rằng: “ Cả 2 bài thơ đều thể hiện lòng yêu nước và niềm khát khao cháy bỏng của tầng lớp thanh niên tri thức.Tuy nhiên thái độ đấu tranh cho tự

do ở 2 bài thơ lại hoàn toàn khác nhau” Em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.

Bài làm

“Thơ là âm nhạc tâm hồn, nhất là tâm hồn cao cả, đa đảm” ( Voltaire) Thơ ca chỉbật ra khi trong tim người nghệ sĩ đang rung lên những nhịp đập thổn thức, đang ngânlên những điệu ngân của tâm hồn Chính bởi vậy nhiều bài thơ hay về tự do, về tinhthần đấu tranh ra đời Trong đó phải kể đến Nhớ Rừng của Thế Lữ và khi con tu hú của

Tố Hữu Khi đánh giá về hai bài thơ này, có ý kiến cho rằng: “ Cả hai bài thơ đều thểhiện lòng yêu nước và niềm khát khao tự do cháy bỏng của tầng lớp thanh niên trithức Tuy nhiên thái độ đấu tranh cho tự do của mỗi bài lại hoàn toàn khác nhau”

Hai bài thơ đều thể hiện lòng yêu nước và khát khao tự do cháy bỏng của tầng lớp thanh niên tri thức Trước hết, đó là lòng yêu nước và khát khao tự do qua bài Nhớ Rừng

“ Gậm một khối căm hờn trong củi sắt

Ta nằm dài trong ngày tháng dần qua”

Mở đầu cho bài thơ là từ “gậm”, chắc hẳn có nhiều người sẽ thắc mắc tại sao thế Lữ lạikhông dùng từ gặm hay ngậm Vì nếu là gặm thì trong có vẻ ngon quá, cũng khôngdùng ngậm vì nếu thế thì nghe sẽ khá nhục nhã Chắc hẳn bị nhốt trong củi sắt, vì cămhờn uất hận mà không thể làm được gì nên đã tích tự thành “khối” để gậm nát chúng.Nhưng khó thay gậm mãi chẳng tan, càng gậm càng cay đắng Hổ ta chỉ biết “nằm dài”bất lực trước thực tại đầy đau đớn và nhục nhã Bị giễu, bị nhục nhằn tù hãm phải trởthành thứ đồ chơi cho lũ người kia ngạo mạn ngẩn ngơ Có lẽ đau đớn nhất, tủi nhụcnhất vẫn là từ một chúa sơn lầm oai hùng bị hạ xuống ngang hàng với lũ thú rừng Đó

là một nét tâm trạng điển hình đầy bi kịch của vị chúa sơn lâm khi sa cơ lỡ vận

Trang 12

Bất mãn trước thực tại đầy đau đớn tù túng, con hổ chỉ biết nhớ về thời vàng son lừng lẫy:

“Nhớ cảnh sơn lầm bóng cả cây già

Với tiếng gió gào ngàn, với dòng nguồn hét núi Với khi thét khúc trường ca dữ dội”

Bị giam cầm trong củi săt, con hổ đau đáu nhớ rừng miên man Đối với chúa sơn lâm

mà nói thì rừng là tất cả Nhớ rừng là nhớ tiếc tự do, là nhớ thời oanh liệt là nhớ tiếcnhững cái cao cả, cho nên hình ảnh rừng – con hổ gọi một cách rất trang trọng lànước non hùng vĩ đã hiện lên với tất cả những gì lớn lao Đó là cảnh bóng cả cây già,

và cả ngôi nhà thân yêu với thời oanh liệt của nó ở nơi ấy Vì thế, con hổ khao khát trở

về tự do, nên nó gửi mình theo giấc mộng ngàn to lớn Qua việc thể hiện tâm sư, tác giảkín đáo bộc lộ tình yêu nước tha thiết của thanh niên tri thức Đồng thời ta cũng thấyđược sự uất hận khát khao tới cuộc sống tự do của toàn dân tộc

Nếu như nhớ rừng khát khao tự do bằng cách quay về quá khữ lẫy lừng về chốn

ngàn năm cao cả âm u thì bài thơ khi con tu hú của Tố Hữu lại thể hiện tình yêu thiên nhiên, đất nước

“Khi con tu hú gọi bầyLúa chiên đang chín trái cây ngọt bùiVườn râm dật tieéng ve ngânBắp rây vàng hạt đầy sâ nắng vàngTrời xanh càng rộng càng caoĐôi con diều sáo lộn nhào từng không”

Tiếng chim tu hú kêu là âm thanh quen thuộc báo hiệu một mùa hè đang đến Âm thanh

ấy đã thức gọi tâm hồn người tù một khung cảnh mùa hè nắng nóng với “nụ cười tỏanắng” của mặt trời Với 6 câu thơ lục bát câu đầu là tiếng chim náo nức gọi bầy, 5 câucòn lại là một thế giới của sự sống tươi đẹp Chỉ với trí tưởng tượng của người tù, TốHữu như họa lên một bức tranh đầy màu sắc len lỏi vào đó là những âm thanh, màu

Trang 13

sắc: màu vàng của lúa, trái cây đang chín Và phải chăng bức tranh mùa hè sôi độngnày lại là tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương, đất nước chăng? Đây chính là tâm

tư, tình cảm của tác giả đối với quê hương đất nước mình Yêu quê hương, đất nướcnhưng không chìm đắm trong quá khứ vàng son mà hướng về vẻ đẹp của thiên nhiênđất trời tươi thắm dù ngay cả khi bị giam trong nhà tù Khi viết những câu thơ này nhàthơ đang bị giam giữ trong tù nhưng băng ftinhf yêu thiên nhiên, đất nước, quê hương,

Tố Hữu đã tworng tượng ra bức tranh mùa hè sôi động, đầy màu sắc…

Không chỉ là cảnh thiên nhiên đất trời, nhà thơ còn khát khao muốn đạp đổ nhà tù,

ách thống trị…

“Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà sao muốn đập tan phòng hè ôiNgột làm sao , chết uất thôi,Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu”

Lời tâm sự thật tha thiết và niềm khao khát thật mạnh mẽ! Mà hè tươi đẹp tươi đẹp củacuộc sống bên ngoài thôi thúc người tù muốn đạp tan cả 4 bức tường giam Nhưng đóchỉ là ý muốn , là khát vọng chủ quan Còn hiện tại vẫn là cảnh tù, vẫn trơ trơ ra đó 4bức tường nhà giam Không thể nào vượt thoát được, người tù thấm thía cảm giác ngộtngạt đến mức không kìm được nỗi uất hận: “Ngột làm sao, chết uất thôi” “con chim tu

hú ngoài trời cứ kêu”, từ cứ trong thơ xoáy sâu vào nỗi đau, nó vạch rõ hai không gian:ngoài kia là tiếng chim mùa hè rộng rãi, trong này là bốn bức tường giam ngột ngạt.Đồng thời, đây cũng là lời thôi thúc niềm ước mơ tự do trong lòng người tù Tố Hữu lànhà thơ chiến sĩ – thơ ông là thứ thơ trữ tình, chính trị độc đáo.Dođó ,nỗi lên trong bàithơ này, ta thấy tình yêu đất nước tha thiết và khát khao tự do cháy bỏng của một chiến

Trang 14

xuôi trước hoàn cảnh đó: “ Ta nằm dài trong ngày tháng dần qua “ Chỉ biết chờ đợi,gửi gắm hồn đề tìm về quá khứ oai hùng , để nuối tiếc và nương theo giấc mộng ngàn

to lớn, được phảng phất gần cảnh nước non hùng vĩ xa xôi đó Hổ ta bất lực trước mọithứ, thái độ chán nản, không có ý thức đấu tranh để thoát khỏi cảnh tù tối tăm mịt mù.Thân phận nô lệ ấy cứ tiếp tục đeo bám vị chúa sơn lâm cho đến khi hổ ta đứng dậy đấutranh quyết liệt Nhưng ác thay, con hổ chỉ biết chờ đợi Có lẽ hổ không bao giờ đượcgiải quyết theo tinh thần lãng mạn, một thái độ đấu tranh tiêu cực, giải thoát bằng hoàiniệm và ước mơ

Nếu nhớ rừng là cách đấu tranh tiêu cực thì khi con tu hú của Tố Hữu lại là hoàntoàn khác Cảnh tù tối tăm đã dồn nén tâm trạng trữ tình với ý chí quyết liệt, tinh thầnmạnh mẽ Tiếng chim tu hú trở thành tiếng kèn xung đột, hồi trống giục giã tâm hồncon người Người chiến sĩ khát khao hành động , muốn ‘đạp tan phòng’, phá vỡ sựgiam hãm kia, ra ngoài để bảo vệ sự yên bình, tự do của dân tộc Dù hoàn cảnh hiện tại

là đau khổ, tù đày nhưng không hề khiến anh buồn bã, chán nãn mà nó càng hun đúcthêm tinh thần chiến đấu sắt thép của người tù Thái độ đấu tranh quyết liệt, mạnh mẽ.Không chịu buống xuôi trước hoàn cảnh Đây chính là thái độ đấu tranh tích cực Haibài thơ Nhớ Rừng và Khi Con Tu Hú là hai cách đấu tranh hoàn toàn khác nhau vớinhớ rừng Thế Lữ không nói được trực tiếp tâm tư, tình cảm của mình như Tố Hữu màgián tiếp qua lời con hổ ở vườn bách thú Đây cũng là một tài năng đặc biệt của ông đểnói lên tình yêu thiên nhiên, yêu nước và khát vọng tự do của mình

Nhớ rừng và khi con tu hú là hai bài thơ hay, thể hiện tinh thần yêu nước của mộtthế hệ thanh niên trí thức hồi bấy giờ Nhưng có sự khác nhau trong thái độ đấu tranh

Sự khác nhau ấy góp phần làm nên nét riêng của thơ lãng mạn và thơ cách mjang.Đông thời cho chúng ta thấy phần nào phong cách riêng biệt của mỗi bài thơ

Trang 15

BÀI LÀM SỐ 4 Đề bài : Một kết thúc bất ngờ bao giờ cũng chứa đựng sự kịch tính

và sự thú vị, đặc biệt sẽ gây ấn tượng mạnh và sự liên tưởng sâu xa, tạo cho tác phẩm có tiếng vang lớn chứng minh nhận định trên bằng tác phẩm Lão Hạc

Bài Làm

Cuộc sống còn tuyệt vời biết bao điều lí thú trong thưc tế và trang sách Nhưngcuộc sống cũng bi thảm biết bao, cái đẹp còn trộn lẫn niềm sầu buồn, cái nên thơ cònlóng lánh giọt nước mắt ở đời ( Nguyễn Văn Thạc ) Có thể nói, khi viết về người nôngdân, Nam Cao như “ứa từng giọt lệ” Ông đã tái hiện về một cuộc đời cay đắng bấtcông trong truyện ngắn cùng tên “Lão Hạc”, để rồi, kết thúc truyện thật dữ dội, bất ngờnhưng cũng thật sâu sắc, ám ảnh với người đọc suốt hơn 80 năm qua với cái chết bithảm, đau thương! Bởi thế, có nhận định cho rằng : “ Một kết thúc bất ngờ bao giờcũng chứa đựng sự kịch tính và sự thú vị, đặc biệt sẽ gây ấn tượng mạnh và sự liêntưởng sâu xa, tạo cho tác phẩm có tiếng vang lớn.”

Trước hết, kết thúc bất ngờ là kết thúc người đọc không ngờ đến, tạo ra một sự hấp

dẫn Ý nghĩa của nhận định : kết thúc của một câu truyện thường thể hiện sự thànhcông của tác phẩm và tài năng của tác giả

Kết truyện bắt đầu từ lúc ông giáo sang nhà binh tư xin bã chó về và nói rằng để đánh bã chó nhà nào đó để giết thịt , từ đó mọi ánh mắt với lời dị nghị đều hướng về

phía lão Hạc ngay cả ông giáo cũng hiểu lầm lão Nhưng ai biết rằng sau đó, ông Giáo

đã dùng chính bã chó đó để kết liễu cuộc đời của ông Cái chết vật vã , đau đớn giữ dộicủa Lão Hạc đã làm cho ông giáo và Binh Tư vỡ lẽ rằng lão không hề tha hóa và chỉ cóBinh Tư và ông giáo mới hiểu rõ cái chết của lão

Kết truyện của tác phẩm Lão Hạc rất bất ngờ, có thể nói kết truyện đã gây bất ngờ lớn với người đọc, với ông giáo Sự bất ngờ của cái chết càng làm cho câu chuyện

thêm căng thẳng, thêm xúc động Mâu thuẫn bế tắc được đẩy lên đến đỉnh điểm và kếtthúc một cách bi đát và tất yếu Khi Lão sang nhà Binh Tư để xin Bã chó có lẽ đó là lúclão đã xác định được cái chết đau đớn của mình Lão đã nói xin bã chó về để đánh chó,

Trang 16

ngay cả người đọc cũng rất bất ngờ, trời ơi, lão Hạc đó ư? một người đã từng từ chối lờimời gọi đường đi xấu xa của binh Tư, một người đã từng từ chối sự giúp đỡ của ônggiáo một cách hách dịch Hành động và lời nói của lão không chỉ khiến người đọc,Binh Tư bất ngờ mà đến cả ông giáo, người bạn thân chí cốt của lão cũng rất ngạcnhiên! Nhưng đâu ai biết rằng lời nói và thái độ của lão Hạc chỉ là sự che đậy ý dịnhbên trong của Lão Giữa lời nói bên ngoài nó đối lập với ý định bên trong của lão, và

điều đó được thể hiện bằng cái chết dữ dội của lão Đâu ai biết rằng, lão xin bã chó để

tự tử, để kết liễu những chuỗi ngày đau khổ Với hành động và lời nói của lão Hạc,người ngoài họ nghĩ rằng lão Hạc đã hoàn toàn tha hóa biến chất thật rồi, nhưng bấtngờ thay, sự thật lại không phải là như thế mà thực ra, nói đúng hơn, Lão làm thế là để

lão được giải thoát sau bao tháng ngày cùng cực, đau khổ Đồng thời đoạn kết của Truyện ngắn cùng tên còn thể hiện một triết lí sâu sắc của nhà văn Nam Cao: Đừng

nhìn người bằng vẻ bên ngoài để đánh giá, quy kết mà hãy nhìn họ bằng con mắt bằngtấm lòng sâu thẳm bên trong thì mới thấy hết được vẻ đẹp, nhân cách sáng ngời của họ

Kết thúc truyện Lão Hạc gây ấn tượng và sự liên tưởng sâu xa tạo cho tác phẩm có sức vang lớn Lão đã kết liễu cuộc đời mình bằng bã chó, có thể nói đó là

một cái chết dữ dội và đau đớn nhất, “ Lão vật vã trên giường, đầu tóc rũ rượi … chốcchốc lại giật nảy lên, lão tru tréo, bọt mép sùi ra”, bấy nhiêu cụm từ đó đã khiến cho ta

ấn tượng cái chết cuả lão Hạc Tác giả đã liên tiếp sử dụng các từ láy gợi hình, gợi cảm,

nó khiến cho ta hình dung được một lão Hac sắp chết Đó là cái chết của người do bịtrúng độc bả chó Bất giác, em có cảm tưởng như không phải cách chết của một conngười bình thường mà là cách chết như của một con chó Có lẽ, cái chết đau đớn mà dữdội như muốn liên tưởng sâu sắc đến lời thanh minh, chuộc tội với cậu Vàng Lãokhông chọn cách chết nào khác mà chết như cách chết của một con chó ăn phải bả, bởivới lão đến tận lúc chết, ám ảnh về cậu Vàng, về việc mình đã trót lừa một con chó vẫnday dứt lương tâm lão Lão đã chọn một cách giải thoát đáng sợ nhưng lại như mộtcách để tạ lỗi cùng cậu Vàng Lão Hạc yêu thương con chó như con trai nhưng lại nỡ

Trang 17

lừa bán nó đổ cho thằng Mục giết thịt, thì lão cũng phải tự trừng phạt mình, tự chịuhình phạt như một con chó Lão Hạc chết trong đau đớn, vật vã ghê gớm về thể xácnhưng chắc chắn lão lại thanh thản về tâm hồn vì đã hoàn thành nốt công việc cuốicùng với đứa con trai vẫn “bặt vô âm tín” với hàng xóm láng giềng về tang ma củamình Lão chết để giữ phần ấm cho con, để giữ lại hi vọng cho người con duy nhấtđang ở nơi xa của mình Cái chết của lão là biểu hiện cao nhất của tình phụ tử thiêngliêng, của đức hi sinh cao cả Đó là âm vang của lòng tự trọng, âm vang của tìnhthương yêu và cả nhân cách cao đẹp Tiếng vang về cái chết của lão Hạc như một lời tốcao đanh thép về xã hội bất công tàn bạo.

Cái chết của Lão Hạc đã gây một âm vang lớn cho nền văn học Việt Nam.Văn học về những con người bị áo cơm ghì sát đất, phải sống tha hoá, sống kiếp sốngmòn, của những cảnh đời bị đẩy vào bước đường cùng không lối thoát,… Nước mắt vàcái chết có thể coi là những hình ảnh quen thuộc của văn học hiện thực phê phán 1930– 1945 Mô típ ấy ám ảnh nhiều trong sáng tác của nhà văn Nam Cao: Chí Phèo chếttrên vũng máu của chính mình ngay trong khi khát vọng trở về với cuộc đời bị dập tắt;Lang Rận, Mụ Lợi tự tử trong sự ghẻ lạnh, đàm tiếu của người làng ; và bà cụ chết vìmột bữa no duy nhất của cuộc đời… nhưng đối với cái chết của Lão Hạc, Nam Cao đãhoàn toàn đặt một niềm tin lớn, mãnh liệt vào vẻ đẹp phẩm chất của con người, dù chếtchứ không chịu tha hóa biến chất, thà chết nhưng trọn đạo, thà hi sinh để giữ lấy lòngyêu thương, giữ lấy trọn nhân phẩm của mình Ấy thế, ông giáo đã từng nói“ Cuộc đờichưa hẳn đáng buồn” là vì thế Có lẽ, tác giả còn thể hiện một nỗi đau đớn, xót xa trướctấn bi kịch của con người: người dân bị chèn ép, bị bần cùng hóa, buộc họ phải tìm đếncái chết bi thương và bế tắc có thể nói rằng: “ Khi viết về người nông dân, Nam Caonhư ứa từng giọt lệ ” là vì thế

Cái chết của Lão Hạc một mặt góp phần bộc lộ tính cách và số phận của Lão Hạc, cũng là một điển hình sắc nét của số phận và tính cách của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám : nghèo khổ, bế tắc, nhưng giàu lòng tự

Trang 18

trọng, không tha hóa và có một lòng yêu thương cao cả, mặt khác, cái chết của Lão Hạc

cũng có ý nghĩa tố cáo hiện thực xã hội thực dân nửa phong kiến đã đẩy những con

người lương thiện vào bước đường cùng, phải chấp nhận cái chết như cách duy nhất kếtthúc cuộc đời nhiều đau khổ Cái chết của lão cũng giúp những người xung quanh lãohiểu con người lão hơn

Kết thúc truyện còn thể hiện một tài năng nghệt thuật của Nam Cao Trước hết, tathấy Nghệ thuật xây dựng nhân vật chủ yếu là qua nhân vật Lão Hạc : Bằng phươngpháp đối lập, nhà văn tạo vẻ bề ngoài cho Lão Hạc dường như lẩm cẩ , hách dịch, đôilúc bị nghi ngờ là “phường heo thuốc chó” nhưng bên trong lại là một người có vẻ đẹptâm hồn đáng quý, sâu sắc, đáng kính trọng Không những thế, cách xây dựng cốttruyện của nhà văn Nam Cao quả thật là tài năng, chân thực và sinh động Ông dẫnngười đọc vào mạch truyện đầy khéo léo, bất ngờ, gay cấn, gây cảm xúc căng thẳngcho người đọc và tâm lý nhân vật qua từng tự kiện trong truyện Ngôn ngữ của truyệncũng góp phần không thể thiếu của tác phẩm Truyện được viết với nghệ thuật ngônngữ cô đọng, nét nỏi bật là ngôn ngữ đối thoại và độc thoại đầy chất trứ tình mang đầytâm tư tình cảm, suy nghĩ tâm trạng của nhân vật Nghệ thuật đóng vai trò quan trọngnhất đó là Nghệ thuật kể truyện thể hiện được tài năng của tác giả Câu truyện được kểtheo lời dẫn của nhân vật “tôi” ( Ông Giáo)- người tham gia câu truyện và chứng kiến

sự việc diễn ra Điều này lam cho câu truyện thêm chân thật , gần gũi với người đọc Đồng Thời việc chọn vai kể này việc dẫn dắt câu chuyện sẽ tự nhiên và linh hoạt hơn Cũng vì thế , câu chuyện được kể với nhiều giọng điệu hơn Người kể có thể vừa kể ,vừa bộc lộ được hết tình cảm, suy nghĩ của mình việc miêu tả diễn biến tâm lí của nhânvật rất tự nhiên, hợp lí việc tạo tình huống truyện bất ngờ nhằm lôi cuốn người đọc và

dễ dàng trình bày triết lí sâu sắc về cuộc sống của tác giả

Ta có thể khẳng định rằng, nhận định: “Một kết thúc bất ngờ bao giờ cũng chứađựng sự kịch tính và sự thú vị, đặc biệt sẽ gây ấn tượng mạnh và sự liên tưởng sâu xa,tạo cho tác phẩm có tiếng vang lớn” là đúng Đồng thời, còn khẳng định được một tài

Trang 19

năng, thiên chức của người làm nghệ thuật là cảm thông, đồng cảm về hoàn cảnh ngườinông dân, và hướng người nông dân về một thế giới yên bình, tự do, ấm no Qua nhữngtác phẩm của Nam Cao, có lẽ đây là tác phẩm truyện ngắn thành công nhất về cả giá trịnghệ thuật đặc sắc, lẫn giá trị nhân đạo sâu sắc Dù thế, nhưng cái chết của Lão Hạcvẫn là nỗi ám ảnh hơn bao giờ hết cho bao thế hệ bạn đọc Và em tin rằng, Truyện ngắncùng tên của Nam Cao sẽ vẫn mãi đồng hành với bao bạn đọc, với thời gian

Trang 20

BÀI LÀM SỐ 5: Nhà văn khơi lên ở con người niềm trắc ẩn, ý thức phản kháng cái ác, cái khát vọng khôi phục và bảo vệ những cái tốt đẹp Hãy làm sáng tỏ qua đoạn trích tức nước vỡ bờ của NGÔ TẤT TỐ

“Văn chương có hai loại, loại đáng thờ và loại không đáng thờ Loại đáng thờ

chuyên chú về con người, loại không đáng thờ chuyên chú về văn chương Đúng vậy,một tác phẩm muốn sống mãi với thời gian, năm tháng phải luôn hướng về con người,cuộc sống của con người phải giúp con người xóa bỏ độc sự tàn ác,bất công , hướngmọi người đến những điều tốt đẹp.Vì thế có ý kiến cho rằng “ nhà văn phải biết khơilên ở con người niềm trắc ẩn, ý thức phản kháng cái ác, cái khát vọng khôi phục và bảo

vệ những cái tốt đẹp “ điêu đó được thể hiện rõ nét qua đoạn trích tức nước vỡ bờ củaNGÔ TẤT TỐ

Vậy nhà văn là gì? Nhà văn chính là người nghệ sĩ sáng tác ra những tác phẩmvăn học để gửi gắm tình cảm, tâm tư của mình Niềm trắc ẩn chính là tình yêu thương,

sự cảm thông, chia sẻ, thương cảm để giúp những con người khó khăn vượt qua hoàncảnh Còn ý thức phản kháng cái ác chính là sự chống lại cái xấu, cái ác Khát vọngkhôi phục và bảo vệ những cái tốt đẹp là hướng cuộc sống đến những điều tốt đẹp,chân lý Như vậy nhận định trên đề ccapj đến giá trị nhân đạo của văn chương

Trước hết, qua đoạn trích tức nước vỡ bờ nhà văn đã khơi lên ở con người tình yêu thương, sự cảm thông trước hoàn cảnh bất hạnh của chị Dậu. Gia đình chị Dậunghèo khổ, phải đóng đủ thứ thuế, chị một mình lo toan mọi việc trong nhà Chị phảibán con, bán chó nhưng vẫn không đủ tiền sưu, chị còn phải đóng thêm phần sưu của

em chồng đá mất, chồng chị thì bị đánh đập tàn nhẫn Thật đáng buồn thay cho số phậncủa chị Dậu nói riêng và người dân lúc bấy giờ nói chung, họ phải chịu cảnh áp bức,bóc lột tàn bạo của chế độ phong kiến Họ không chỉ khổ sở về vật chất mà còn thiếuthốn về tinh thần Chắc có lẽ nhà văn NGÔ TẤT TỐ cũng đã phải trải qua những đauđớn đó thì mới có thể viết ra được những câu văn thấm thía tình cảm, nhờ đó chúng tamới biết được hoàn cảnh vô cùng khốn khổ của người dân, chúng ta còn thấy được sự

Trang 21

cảm thông chia sẻ của nhà văn trước hoàn cảnh khốn khổ của người dân Người dân họ

bị đàn áp, bóc lột nặng nề về thể xác nhưng tâm hồn của họ thì lại trần ngập tình yêuthương, đó là sự yêu thương chồng con của chị Dậu Dưới ngòi bút pháp của nhà văn,

ta thấy rõ những phẩm chất của người dân và ta thấy được sự trân trọng, ngợi ca củanhà văn với những phẩm chất đáng quý của họ Và niềm trắc ẩn mà nhà văn muốn gửiđến đó chính là sự yêu thương, cảm thông, chia sẻ trước hoàn cảnh và phẩm chất củangười dân

Nhà văn NGÔ TẤT TỐ còn khơi lên ý thực phản kháng cái ác.Khi gia đình nhàchị Dậu bị tên cai lệ và người nhà lí trưởng kéo tới đời tiền sưu thì chị Dậu đành phải

nhìn nhường, văn xin để chúng tha cho, nhưng chúng quyết không tha mày nói cho cha mày nghe đấy à bọn chúng thật là ác tâm, người dân đang phải chịu cảnh khốn khổ nhưng chúng vẫn hành hạ không tha Chị còn phải xưng cháu và ông nhưng bọn

ác nhân ác đức kia thì làm sao chúng có thể tha được Khi nhìn nhường không được

nữa thì chị đừng cải lí , lí lẽ ( xưng tôi và ông ) chị đứng dậy phản kháng với những lời nói mạnh mẽ, quyết liệt chồng tôi đau ốm , ông không được phép hành hạ khi

phải đứng nhìn chúng càng ngày càng lớn tới thì chỉ không thể chịu được nữa, sau khiphải chỉ những tra tấn đánh đập của chúng thích chị Dậu đứng lên vùng dậy đấu tranh,

chỉ nghiện hai hàm răng và sưng tôi với ông Khi mọi sự tàn ác của xã hội phong

kiến mà chúng đã gieo rắc cho người dân đã quá lớn , khi Sức chịu đựng của họ đãvượt quá giới hạn thi hồ đáng phải đứng dậy đấu tranh để giành lại sự yên bình cho

chính bản thân mình Cũng giống như chị Dậu, chị vùng dậy , quyết liệt chống trả thà ngồi tù , để cho chúng nó làm tình làm tội mãi thế tôi không chịu được Câu nói của

chị Dậu như một lời tuyên ngôn hùng hồn, khẳng định quy luật có áp bức thì có đấutranh, tức nước thì vỡ bờ Nhà văn Ngô Tất Tố cũng là người phải chịu những cảnhkhốn khổ như vậy, nên tác giả muốn cho người dân nổi dậy đấu tranh và có ý thức phảnkháng cái ác tìm lại hòa bình Có người đã từng nói Ngô Tất Tố bố là là người xuinông dân Nổi Loạn Đúng vậy khi con người bị áp bức quả lớn thì họ phải đứng dậy

Trang 22

đấu tranh để giành lại những điều tốt đẹp cho mình , nhà văn Ngô Tất Tố là mộtphương tiện gián tiếp giúp đỡ , tiếp thêm vị trí cho những người nhân dân để họ có thểđứng dậy đấu tranh cho cuộc sống của mình

Quà tác phẩm Tức Nước Vỡ Bờ Ngô Tất Tố đã khởi lên ở con người khát vọngkhôi phục và bảo vệ những cái tốt đẹp Trong xã hội công bằng Bác ai, những điều tànNhẫn xấu xa bị xóa bỏ , cuộc đời hòa bình là mong muốn chung của mọi người nhất lànhững người dân thấp cổ bé họng trong xã hội xưa Họ muốn mình có thể để có đượcđược cuộc sống hòa bình, muốn có được xã hội như vậy thì phải đấu tranh loại bỏ cái

ác cái xấu bảo vệ chân lý Trong đoạn trích chúng ta có thể thấy được nhà văn Ngô Tất

Tố đã ngợi ca, yêu thương số phận và những hành động của chị Dậu, cổ vũ tiếp thêmsức mạnh để chị Dậu và những người nông dân có thể đứng dậy dân lại cuộc sống củamình Chúng ta có thể thấy được những câu văn của Ngô Tất Tố là ánh sáng lên lóigiữa đêm trường u tối , dẫn dắt người nông dân đến với hòa bình tự do

Nhận định” nhà văn phải viết hơi lên ở con người niềm trắc ẩn ý thức phảnkháng cái ác cái Khát Vọng khôi phục và bảo vệ những điều tốt đẹp” là hoàn toànđúng Chúng ta có thể thấy được khi cả nỗi lòng của tác giả và những mong muốn củanhà văn Hơn nửa thế kỷ trôi qua những tiếng kêu ai oán của chị Dậu mãi là nỗi ámảnh của bảo thế hệ nhưng hành động phải phản kháng trước cái ác để bảo vệ công bằng,bảo vệ cuộc sống đã khiến người đọc báo thế hệ cảm phục và ngưỡng mộ Hành độngcủa chị Dậu giúp ta nhận ra một điều: sức mạnh của một con người không phải nằm ở

cơ bắp, mà ở tinh thần, nghị lực và khát vọng sống

Trang 23

BÀI LÀM SỐ 6: “thơ là thơ nhưng cũng là vẽ, là nhac, là chạm khắc theo một nét

riêng” E hãy chứng minh qua bài thơ nhớ rừng của Thế Lữ từ đó liên hệ đến bài thơ khi con tu hú của tố Hữu.

Nhà văn Nga: Maiacopxki từng viết:

“Phải phí tốn nghìn cân quặng chữ Chỉ thu về một chữ mà thôi Nhưng chữ ấy làm cho rung động Triệu trái tim trong hàng triệu năm dài”

Trong các loại hình nghệ thuật, thơ là một trong ba thể loại lớn trong chỉnh thể văn học.Nếu truyện ngắn là câu chuyện phản ánh hiện thực khách quan, kịch là những màn đốithoại về nhân tình thế thái thì thơ là tiếng nói cảm xúc là những nhịp ngân của tâm hồn

Vì vậy, khi bàn về thơ, Sóng Hồng đã từng nói: “thơ là thơ nhưng cũng là vẽ, là nhac, làchạm khắc theo một nét riêng” Điều đó được thể hiện rõ nét qua bài thơ Nhớ rừng củaThế Lữ và Khi con tu hú của Tố Hữu

Vậy “thơ là thơ” nghĩa là như nào? Thơ là sản phẩm của nhận thức, tưởng tượng

và sáng tạo, nhờ có nó mà ngôn từ được phát triển mạnh mẽ hơn, dồi dào hơn Thơ làmột phương tiện dùng để truyền tải những tình cảm, cảm xúc mãnh liệt đã được ý thức,đặc biệt là nghệ thuật của trí tưởng tượng Thơ chính là cái “tôi” đầy cảm xúc của tácgiả và điều đặc biệt hơn hết là thơ phải có “chất thơ” đúng nghĩa Vậy “thơ là họa” thì

có nghĩa gì? Thơ là nghệ thuật của biểu tượng, thông qua ngôn ngữ thơ giàu chất tạohình, thơ gợi lên hình dung về những sự vật sống động, từ đó làm nên giá trị của bàithơ: “thi trung hữu họa” (trong thơ có họa) “Thơ là nhạc” có nghĩa là: ngôn từ thơ làngôn từ được cấu tạo đặc biệt, đó là ngôn từ có nhịp điệu, giàu tính nhạc với những âmthanh luyến láy, những từ trùng điệp, sự phối hợp bằng trắc và cách ngắt nhịp có giá trịgợi cảm Nhạc điệu thơ là nhạc điệu của cảm xúc dâng trào “thi trung hữu nhạc” (trongthơ có nhạc) Vậy “thơ là chạm khắc” là gì? Là khả năng sử dụng ngôn từ để tạo dựnghình khối, đừng nét chân thực, đầy cảm xúc thi ca Câu nói của Sóng Hồng đã khẳng

Trang 24

định những đặc trưng cơ bản của thơ ca, thơ có tính nhạc, thơ có họa, thơ có chạm khắctinh vi Từ đó, đòi hỏi người nghệ sĩ sáng tạo ra những thành phẩm giàu tính tạo hìnhnhưng phải có chất riêng trong sáng tác, đó chính là phong cách nghệ thuật của mỗi bàithơ Hãy cùng khám phá bài thơ Nhớ rừng và Khi con tu hú để hiểu rõ hơn về nhậnđịnh được đưa ra trên.

Nhớ rừng của thế Lữ là một bài thơ giàu chất thơ Trước hết, đó là cảm xúc uất hận của con hổ khi bị giam cầm:

“Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt

Ta nằm dài trông ngày tháng dần qua”

Mở đầu cho bài thơ là từ “gậm”, chắc hẳn có nhiều người sẽ thắc mắc vì sao Thế Lữ lạikhông dùng từ gặm hay từ ngậm thay vào đó Vì nếu dùng từ “gặm” thì trông có vẻngon lành quá, cũng chẳng dùng “ngậm” vì nếu thế thì nghe sẽ khá nhục nhã Chắc hẳn

bị nhốt trong cũi sắt, vì căm hờn, uất hận mà không thể làm gì được nên con hổ đã tích

tụ những thứ vô hình ấy thành “một khối” để “gậm” nát chúng Nhưng ác thay là

“gậm” mãi mà chẳng tan, càng “gậm” càng cay đắng Hổ ta chỉ còn biết “nằm dài” bấtlực buông xuôi trước thực tại đầy đau đớn và nhục nhã Bị “giễu”, bị “nhục nhằn tùhãm”, phải trở thành “thứ đồ chơi” cho “lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ” Có lẽ đauđớn nhất, tủi nhục nhất vẫn là từ một chúa sơn lâm oai hùng lại bị hạ xuống ngang hàngvới lũ thú rừng:

“Chịu ngang bầy cùng bọn gấu dở hơiVới cặp báo chuồng bên vô tư lự”

Đó là một nét tâm trạng điển hình đầy bi kịch vị chúa rừng xanh khi bị sa cơ, thất thế,

bị giam cầm Trong hoàn cảnh đất nước thời bấy giờ, bài thơ ra đời với nỗi tủi nhục củacon hổ cũng đồng điều với chính bi kịch nhân dân ta trong xích xiềng nô lệ, sống trongcảnh đời tăm tối, mịt mờ

Bất mãn trước thực tại đầy đau đớn, con chỉ biết nhớ về quá khứ vàng son lừnglẫy để thoải mái bản thân

Trang 25

“Nhớ cảnh sơn lâm bóng cả cây giàVới tiếng gió gào ngàn, với giọng nguồn hét núiVới khi thét khúc trường ca dữ dội…”

Bị giam cầm trong cũi sắt, con hổ đau đáu một nỗi nhớ rừng miên man Đối với chúasơn lâm mà nói thì rừng là tất cả Nhớ rừng là nhớ tiếc tiếc tự do, là nhớ thời oanh liệt,hào hùng, nhớ rừng là nuối tiếc những cái cao cả, chân thực,…cho nên hình ảnh rừng-con hổ gọi một cách rất trang trọng là “nước non hùng vĩ” đã hiện lên với tất cả những

gì lớn lao, cao cả Đó là nhớ cảnh bóng cả, cây già, tiếng gió gào ngàn, khi thét khúctrường ca dữ dội,…đó là chất thơ của bài thơ nhớ rừng

Bài thơ nhớ rừng còn là một bài thơ giàu chất họa và chạm khắc theo một cách riêng Đó là họa, là chạm khắc nên bức tranh tứ bình đầy màu sắc, đầy tính gợi

hình Trước hết, đó là nỗi nhớ khôn nguôi với rừng thẳm, suối trong, ánh trăng, nhớ

“đêm vàng”, nhớ “lúc say mồi” ung dung thỏa thích bên bờ suối Bức tranh thứ hai lànỗi nhớ ngẩn ngơ, man mác của hổ khi lặng ngắm giang sơn trong những ngày mưarừng Kỉ niệm thứ ba là những giấc ngủ say nồng của hổ trong bình minh tràn ngập ánhnắng và tiếng chim muông hát ca Nhưng đặc biệt nhất là hình ảnh hổ nhớ cảnh chiều tàtrong khoảnh khắc hoàng hôn chờ đợi:

“Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật”

Trong cảm nhận của mãnh hổ, trời chiều không đỏ rực mà là “lênh láng máu sau rừng”.Mặt trời không lặn mà là “chết” Phút giây chờ đợi của chúa sơn lâm trong khoảnh khắcchiều tà và hoàng hôn thật dữ dội Chúa sơn lâm sẽ “chiếm lấy riêng phần bí mật” củarừng đêm, để tung hoành Qua đó nói lên bút pháp tạo hình của Thế Lữ là tập trungkhắc họa những cái phi thường, làm nổi bật hình ảnh vị chúa tể rừng sâu Hình tượngthơ, ngôn ngữ thơ giàu chất tạo hình, có sức gợi cảm xúc mãnh liệt nên mới khắc họahình ảnh con hổ với nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau

Trang 26

Bài thơ nhớ rừng của Thế Lữ còn là một bài thơ giàu tính nhạc. Bằng những

từ ngữ gợi hình, gợi thanh: dõng dạc, nhịp nhàng,…tác giả đã cho bạn đọc thấy đượctài sử dụng ngôn từ của mình là rất giàu nhạc tính Góp phần làm êm giai điệu hơn chobài thơ Làm nên nhịp cho bài thơ còn là do cách ngắt nhịp Nhớ rừng có cách ngắt nhịplinh hoạt, thường là nhịp 3/5 và 4/4, nhưng nhiều khi cũng thay đổi cách ngắt nhịpthành 2/6; 2/2… Câu thơ ngắt nhịp 2/2: “hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng” như

xé vụn câu thơ, tạo nên giọng chì chiết, bực dọc của con hổ trước những cảnh sửa sangtầm thường, giả dối Không những vậy, Thế Lữ còn sử dụng thành công các biện pháp

tu từ để tạo nhịp điệu cho câu thơ:

“-Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu ?”

Bằng việc sử dụng câu hỏi tu từ đã làm thêm phần nhạc cho câu thơ, cũng như xoa dịu

đi nỗi uất hận, căm hờn của con hổ Tất cả ngôn ngữ, giọng điệu, tiết tấu,…đều là thànhphần chủ yếu cấu tạo nên tính nhạc trong bài thơ Chúng hòa quyện vào nhau, tạo âmđiệu du dương, thơ mộng

Cũng như Nhớ rừng của Thế Lữ, Khi con tu hú của Tố Hữu cũng mang đầy chất thơ, lại

có sự kết hợp giữa tính nhạc và họa Trước hết, đó là bức tranh làng quê tươi sáng, đầymàu sắc được vẽ qua đầu óc tưởng tượng và các giác quan siêu nhạy bén của người tùcách mạng:

“Khi con tu hú gọi bầyLúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dầVườn râm dậy tiếng ve ngânBắp rây vàng hạt đầy sân nắng đàoTrời xanh càng rộng càng caoĐôi con diều sáo lộn nhào từng không”

Tiếng chim tu hú kêu là âm thanh quen thuộc của chốn đồng quê, báo hiệu một mùa hèđang đến Âm thanh ấy đã thức gọi trong tâm hồn người tù một khung cảnh mùa hènắng nóng với “nụ cười tỏa nắng” của mặt trời Với sáu câu thơ lục bát, câu đầu là tả

Trang 27

tiếng chim náo nức gọi bầy, năm câu còn lại thì mở ra môt thế giới của sự sống tươiđẹp Chỉ là trí tưởng tượng của người tù nhưng chỉ với vỏn vẹn 6 câu thơ, Tố Hữu nhưhọa lên một bức tranh đầy màu sắc, len lỏi vào đó là đôi chút âm thanh, gợi nhiều cảmgiác cho bạn đọc: màu vàng của lúa, lúa chiêm, trái cây đang chín, ngọt dần, tiếng vengân nga trong vườn râm mát, tất cả đều được khắc họa, tô thêm bản sắc Và phảichăng, hình ảnh con diều đang bay và tiếng kêu của tu hú chính là niềm khát khao cháybỏng của người tù-khát khao của tự do ?

Bài thơ Khi con tu hú cũng rất giàu tính nhạc Bằng việc lựa chọn thể thơ lục

bát để thoải mái thể hiện tư tưởng, tình cảm và cách dùng ngôn từ giàu chất tạo hình,gợi cảm, Tố Hữu đã làm cho bài thơ khi con tu hú tăng thêm tính nhạc Tiếng ve ngânvang, tiếng chim tu hú kêu hòa quyện vào nhau như tạo thành khúc nhạc bất tận củamùa hè Cũng từ chính những âm thanh ấy đã giúp người tù hình dung được bức tranhngoài tù tràn trề nhựa sống ở mọi bậc tầng gần-xa, cao-thấp của không gian Và bài khicon tu hú của Tố Hữu cũng mành đầy tâm tư, tình cảm, mang nặng bản sắc yêu nướcnhà của người tù, có sự kết hợp hài hòa giữa tính ngạc và tính họa

Ý kiến mà Sóng Hồng đưa ra là hoàn toàn đúng đắn, điều đó khẳng định sứcsống và vẻ đẹp trìu tượng của thơ ca Thơ là kết tinh của cảm xúc, là đứa con tinh thầncủa nhà thơ Mỗi bài thơ là sự kết hợp vốn văn hóa, thể hiện cái nhìn về cuộc sốn vàbiểu hiện những trạng thái, cảm xúc của con người Để sáng tạo ra một kiệt tác, nhà thơkhông chỉ cần có cảm xúc mãnh liệt mà còn phải có tài năng trong việc phối hợp, sửdụng từ ngữ, tình ảnh, thanh điệu, nhịp điệu thật độc đáo để tạo được phong cách riêngcủa chính mình

Trang 28

BÀI LÀM SỐ 7 Tác phẩm chân chính không bao giờ kết thúc ở trang cuối cùng

,không giờ hết khả năng kể chuyện khi câu chuyện giữa các nhân vật đều kết thúc Chứng minh qua tác phẩm chiếc lá cuối cùng

Bài Làm

Nguyễn Văn Siêu đã từng cho rằng: “Văn chương có hai loại , loại đáng thờ vàloại không đáng thờ , loại đáng thờ là loại luôn chuyên chú ở con người , loại khôngđáng thờ là loại luôn chuyên chú về văn chương” Văn chương muốn đồng hành vớithời gian và bao bạn đọc , thì phải hướng đến con người , vì con người, Vì thế , Ai- ma-tốp đã nhận xét : Tác phẩm chân chính không bao giờ kết thúc ở trang cuối cùng ,khônggiờ hết khả năng kể chuyện khi câu chuyện giữa các nhân vật đều kết thúc, và có thểxem , tác phẩm chiếc lá cuối cùng là một tác phẩm như thế

Vậy như thế nào là tác phẩm chân chính? Tác phẩm chân chính có thể coi là tácphẩm “Đáng Thờ” Là tác phẩm luôn luôn hướng đến con người , vì con người, hướngđến giá trị nhân đạo, nhân văn sâu sắc trong mỗi tác phẩm Nhận định trên muốn nóirằng một tác phẩm “ đáng thờ” không bao giờ kết thúc ở kết truyện , mà nó còn tạo ra

dư âm, phải khiến người đọc phải ấn tượng mà ngẫm đi , ngẫm lại Và có thể xemtruyện ngắn chiếc lá cuối cùng là một tác phẩm chân chính , tuy rằng câu chuyện đã kếtthúc nhưng ấn tượng , giá trị của nó còn lắng đọng mãi mãi

Trước hết, tác phẩm Chiếc là cuối cùng không bao giờ kết thúc ở trang cuối cùn , vì lòng yêu thương của những con người cùng khổ lan tỏa thật mãnh liệt. Có lẽrằng, tình người lấp lánh trên những dòng miêu tả của tác giả đối với nhân vật Xiu Mộtngười bạn có trái tim nhân hậu, luôn quan tâm, chắm sóc cho bạn mình Khi Xiu thấyGiôn-xi đang dần tuyệt vọng nhìn những chiếc lá thường xuân lặng lẽ rơi, giôn-xi đặt

sự sống của mình vào những chiếc lá, cũng là lúc Xiu cảm thấy đau lòng , và lo sợ nhất.Mặc dù hai người họ không phải chị em ruột thịt nhưng Xiu lại hết mực lo lắng, yêuthương Gion-xi khi cô bị bệnh Sự buồn bã, xót xa dường như luôn nặng trĩu trong tâm

tư của Xiu Cô dường như bất lực trước sự hữu hạn của vạn vật và nhìn Giôn-xi chìm

Trang 29

ngập trong nỗi tuyệt vọng Vì thế, Xiu dù luôn tỏ ra mạnh mẽ nhưng cũng yếu đuối và

lo sợ cho người em :“Em hãy nghĩ đến chị… chị sẽ làm gì đây?” Phải là một tình bạnthân thiết, gắn bó và một trái tim yêu thương chân thành, Xiu mới yêu thương Giôn-xinhư người em ruột thịt của mình như vậy Lời động viên ấy cô muốn Giôn-xi hiểuđược, với cô, Giôn-xi như một nửa cuộc đời của mình và cô không thể để người em gáibuông bỏ sự sống dễ dàng như vậy

Nếu tình cảm của Xiu đối với Gion-xi là bộc trực , thì có lẽ tình cảm của cụ men đối với Gion-xi là lặng lẽ và âm thầm. Có lẽ, không ai có thể ngờ được bên trongcon người kì quái, dữ tợn, lúc nào cũng sặc sụa mùi rượu ấy của cụ lại có một thế giớitâm hồn rất phong phú, đẹp đẽ Khi nghe Xiu kể lại chuyện Giôn-xi, cụ đã vô cùng tứcgiận, không ngờ rằng một con người trẻ tuổi lại suy nghĩ buông tha cuộc sống đến vậy.Lòng nhân ái được khơi dậy, thôi thúc người nghệ sĩ già phải tìm cách cứu lấy niềm tin,niềm hi vọng của sự sống trong cô gái trẻ Và ông nghĩ rằng, chỉ cần chiếc lá thườngxuân cuối cùng vẫn mãi ở đó chắc chắn sẽ cứu sống được Giôn-xi Trong đêm hôm đó,mưa bão nổi lên mãnh liệt , ở ngoài kia lại có hình bóng một cụ già đang lom khom vẽmột chiếc lá thường xuân , với mong muốn phần nào cứu lấy tâm trí của cô gái trẻ Ôngmiệt mài say đắm với cây cọ trên tay , dường như ông đã quên đi cái mưa lạnh của trờibão để vẽ chiếc lá Bất chấp hiểm nguy, trong cái đêm mưa gió khủng khiếp, trên mộtchiếc thang chênh vênh dựa vào tường, với ánh sáng mờ tỏ của chiếc đèn bão cầm tay,

Bơ-cụ Bơ-men đã dồn hết khả năng của mình để vẽ lên một chiếc lá Hành động của Bơ-cụkhông một ai biết cho đến khi bác gác cổng thấy cụ ốm nặng trong căn phòng, với giấy

và áo quần ướt sũng, lạnh buốt Cuối cùng hành động của cụ cũng đã được đền đápbằng sự tiến triển về căn bệnh của giôn-xi Gion-xi trong một đêm bão rất buồn bã và lolắng về chiếc lá , và cho rằng nó sớm muộn gì rồi cũng sẽ rụng xuống , nhưng rồi mộtngày…hai ngày Hai ngày trôi qua chiếc lá vẫn cứ ở đó , nó không rơi xuống niềm hivọng sống vẫn còn nhen nhóm đâu đó trong lòng cô gái bỗng trỗi dậy, Giôn-xi vui vẻtrở lại và bệnh tình cũng giảm dần “ Chiếc lá cuối cùng” đó chính là kiệt tác của cụ

Trang 30

Bơ-men Cụ đã phải hi sinh để đổi lấy tính mạng của Gion-xi, chiếc lá đó chính là đạidiện cho tình yêu thương và lòng nhiệt huyết của những con người cùng khổ, nhưng cụ

đã ra đi mãi mãi Khi Xiu biết được tin đã vội vàng nói sự thật cho Giôn-xi biết:

“Người nghệ sĩ ra đi vĩnh viễn nhưng để lại một kiệt tác và cứu sống một con người.”.Câu chuyện đã kết thúc, Cụ Bơ-men đã qua đời , Gion-xi đã hồi sinh nhưng dư âm ýnghĩa là không bao giờ khép lại Cao cả và thiêng liêng biết nhường nào khi người nghệ

sĩ đã dám hi sinh cả tính mạng để phục vụ cho nghệ thuật Cụ Bơ-men đã cứu sống mộtcon người bằng nghệ thuật và người nghệ sĩ ấy đã đánh đổi bằng cả cuộc sống củachính bản thân mình Đọc “Chiếc lá cuối cùng” của O.Hen-ri, chúng ta càng thêm tintưởng ở con người, con người sống với nhau bằng tình nhân ái và lòng vị tha Chúng tacần trân trọng những tác phẩm nghệ thuật đích thực hướng tới con người, vì sự sốngcủa con người

“Nếu là con chim, là chiếc láThì chim phải hót, chiếc lá phải xanh

Lẽ nào vay mà không trảSống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình.”

Câu chuyện Chiếc lá cuối cùng đã kết thúc nhưng khả năng kể chuyện giữa các nhân vật vẫn không kết thúc , vì câu chuyện không chỉ sâu sắc về nội dung, ý nghĩa mà còn đặc sắc cả về giá trị nghệ thuật. Trước hết , cốt truyện mà nhà văn O.Hen-ri xâydựng lên thật tinh tế, chu đáo, xây dựng tình tiết, nhân vật hấp dẫn, khiến cho ngườiđọc được lôi cuốn, hòa mình vào câu chuyện Không những thế, biện pháp đảo tìnhhuống hai lần khiến cho người đọc không ngờ tới , và tạo được sự thú vị trong tácphẩm Đầu tiên, Giôn-xi bị ốm và rất tuyệt vọng, nằm chờ chết Thế nhưng cô đã hồisinh, khoẻ lại, đó là chi tiết đảo tình huống lần thứ nhất Chi tiết đảo tình huống lần thứhai đó là Cụ Bơ-men đang khoẻ mạnh, chỉ bị ốm có hai ngày, nhưng cụ đã đột ngột ra

đi Nhưng có một suy nghĩ vẫn cứ luôn hiện hữu trong tâm trí của em đó chính là biệnpháp đảo tình huống không chỉ dừng lại ở hai lần đó, mà còn xuất hiện ở một chi tiết

Trang 31

nữa đó là chi tiết chiếc lá thường xuân Theo lí mà nói , có thể chiếc lá mong manh kia

sẽ rơi xuống trong cơn mưa bão nhưng qua hai ngày chiếc lá vẫn còn ở đó Mặc dù ,chiếc lá thường xuân là do cụ Bơ-men vẽ lên nhưng trong tâm trí của các đọc giả vàGion-xi đó vẫn là chiếc lá thật sự của tình yêu thương, lòng nhân ái

Không những thế, Tác phẩm chiếc lá cuối cùng đã thể hiện được một tinh thần nhân đạo sâu sắc Có vẻ như , tác phẩm muốn gợi đến chúng ta một tấm lòng ngợi ca, trântrọng tình cảm , vẻ đẹp tâm hồn và đức hi sinh giữa những con người cùng khổ Khôngnhững thế , Tác giả còn muốn hướng con người đến một cuộc sống yên bình , ấm no,hạnh phúc, tốt đẹp nhất có thể và muốn nhắc nhở chúng ta rằng , hãy đừng ngần ngại

mà hi sinh bản thân vì tình yêu và lòng nhân ái khi còn có thể, Nếu bạn vui vẻ , cho đithì bạn sẽ được nhận lại một cách tốt đẹp nhất giống như câu thơ:

“Có gì đẹp trên đời hơn thế

Người yêu người sống để yêu nhau”

Có thể nói, nhận định:“ Tác phẩm chân chính không bao giờ kết thúc ở trang cuốicùng ,không giờ hết khả năng kể chuyện khi câu chuyện giữa các nhân vật đều kếtthúc” là hoàn toàn chính xác và đúng đắn Khi ta đọc “ chiếc lá cuối cùng” ta cảm nhậnđược một bài học về sự “cho” và “nhận” Giống như nhân vật cụ Bơ-men vậy , ông đãdũng cảm, hi sinh dưới cái mưa bão và rồi ông đã cứu sống được Gion-xi và để lại chođời một kiệt tác , một kiệt tác mà khi nhắc đến mọi người đều biết rằng đó là kiệt táccuả tấm lòng nhân ái

Trang 32

BÀI LÀM SỐ 8 Đề Bài : Tác phẩm chân chính không bao giờ kết thúc ở trang cuối

cùng ,không giờ hết khả năng kể chuyện khi câu chuyện giữa các nhân vật đều kết thúc Chứng minh qua tác phẩm chiếc lá cuối cùng

Bài Làm

Nguyễn Văn Siêu đã từng cho rằng: “Văn chương có hai loại , loại đáng thờ vàloại không đáng thờ , loại đáng thờ là loại luôn chuyên chú ở con người , loại khôngđáng thờ là loại luôn chuyên chú về văn chương” Văn chương muốn đồng hành vớithời gian và bao bạn đọc , thì phải hướng đến con người , vì con người, Vì thế , Ai- ma-tốp đã nhận xét : Tác phẩm chân chính không bao giờ kết thúc ở trang cuối cùng ,khônggiờ hết khả năng kể chuyện khi câu chuyện giữa các nhân vật đều kết thúc, và có thểxem , tác phẩm chiếc lá cuối cùng là một tác phẩm như thế

Vậy như thế nào là tác phẩm chân chính? Tác phẩm chân chính có thể coi là tácphẩm “Đáng Thờ” Là tác phẩm luôn luôn hướng đến con người , vì con người, hướngđến giá trị nhân đạo, nhân văn sâu sắc trong mỗi tác phẩm Nhận định trên muốn nóirằng một tác phẩm “ đáng thờ” không bao giờ kết thúc ở kết truyện , mà nó còn tạo ra

dư âm, phải khiến người đọc phải ấn tượng mà ngẫm đi , ngẫm lại Và có thể xemtruyện ngắn chiếc lá cuối cùng là một tác phẩm chân chính , tuy rằng câu chuyện đã kếtthúc nhưng ấn tượng , giá trị của nó còn lắng đọng mãi mãi

Trước hết , tác phẩm Chiếc là cuối cùng không bao giờ kết thúc ở trang cuối cùng , vì lòng yêu thương của những con người cùng khổ lan tỏa thật mãnh liệt. Có lẽrằng, tình người lấp lánh trên những dòng miêu tả của tác giả đối với nhân vật Xiu Mộtngười bạn có trái tim nhân hậu, luôn quan tâm , chắm sóc cho bạn mình Khi Xiu thấyGiôn-xi đang dần tuyệt vọng nhìn những chiếc lá thường xuân lặng lẽ rơi , giôn-xi đặt

sự sống của mình vào những chiếc lá , cũng là lúc Xiu cảm thấy đau lòng , và lo sợnhất Mặc dù hai người họ không phải chị em ruột thịt nhưng Xiu lại hết mực lo lắng ,yêu thương Gion-xi khi cô bị bệnh Sự buồn bã, xót xa dường như luôn nặng trĩu trongtâm tư của Xiu Cô dường như bất lực trước sự hữu hạn của vạn vật và nhìn Giôn-xi

Trang 33

chìm ngập trong nỗi tuyệt vọng Vì thế, Xiu dù luôn tỏ ra mạnh mẽ nhưng cũng yếuđuối và lo sợ cho người em :“Em hãy nghĩ đến chị… chị sẽ làm gì đây?” Phải là mộttình bạn thân thiết, gắn bó và một trái tim yêu thương chân thành, Xiu mới yêu thươngGiôn-xi như người em ruột thịt của mình như vậy Lời động viên ấy cô muốn Giôn-xihiểu được, với cô, Giôn-xi như một nửa cuộc đời của mình và cô không thể để người

em gái buông bỏ sự sống dễ dàng như vậy

Nếu tình cảm của Xiu đối với Gion-xi là bộc trực , thì có lẽ tình cảm của cụ men đối với Gion-xi là lặng lẽ và âm thầm. Có lẽ, không ai có thể ngờ được bên trongcon người kì quái, dữ tợn, lúc nào cũng sặc sụa mùi rượu ấy của cụ lại có một thế giớitâm hồn rất phong phú, đẹp đẽ Khi nghe Xiu kể lại chuyện Giôn-xi, cụ đã vô cùng tứcgiận, không ngờ rằng một con người trẻ tuổi lại suy nghĩ buông tha cuộc sống đến vậy.Lòng nhân ái được khơi dậy, thôi thúc người nghệ sĩ già phải tìm cách cứu lấy niềm tin,niềm hi vọng của sự sống trong cô gái trẻ Và ông nghĩ rằng, chỉ cần chiếc lá thườngxuân cuối cùng vẫn mãi ở đó chắc chắn sẽ cứu sống được Giôn-xi Trong đêm hôm đó,mưa bão nổi lên mãnh liệt , ở ngoài kia lại có hình bóng một cụ già đang lom khom vẽmột chiếc lá thường xuân , với mong muốn phần nào cứu lấy tâm trí của cô gái trẻ Ôngmiệt mài say đắm với cây cọ trên tay , dường như ông đã quên đi cái mưa lạnh của trờibão để vẽ chiếc lá Bất chấp hiểm nguy, trong cái đêm mưa gió khủng khiếp, trên mộtchiếc thang chênh vênh dựa vào tường, với ánh sáng mờ tỏ của chiếc đèn bão cầm tay,

Bơ-cụ Bơ-men đã dồn hết khả năng của mình để vẽ lên một chiếc lá Hành động của Bơ-cụkhông một ai biết cho đến khi bác gác cổng thấy cụ ốm nặng trong căn phòng, với giấy

và áo quần ướt sũng, lạnh buốt Cuối cùng hành động của cụ cũng đã được đền đápbằng sự tiến triển về căn bệnh của giôn-xi Gion-xi trong một đêm bão rất buồn bã và lolắng về chiếc lá , và cho rằng nó sớm muộn gì rồi cũng sẽ rụng xuống , nhưng rồi mộtngày…hai ngày Hai ngày trôi qua chiếc lá vẫn cứ ở đó , nó không rơi xuống niềm hivọng sống vẫn còn nhen nhóm đâu đó trong lòng cô gái bỗng trỗi dậy, Giôn-xi vui vẻtrở lại và bệnh tình cũng giảm dần “ Chiếc lá cuối cùng” đó chính là kiệt tác của cụ

Trang 34