Bởi lẽ "hồng nhan thì bạc phận" , "chữ tài liền với chữ tai một vần." Nguyễn Du quả là tài năng, trong chị em Thúy Kiều ông đã gợi lên cái hình, đó là hình ảnh về hai chị em Thúy Kiều và
Trang 1BỘ TUYỂN TẬP 17 BÀI VĂN HSG 9 VÀ 10 MỞ BÀI THEO CẤU TRÚC Nguyễn Văn Thọ, ĐT,Zalo 0833703100 để lấy trọn bộ, phí nhỏ.
BÀI LÀM SỐ 6: Thơ cần có hình cho người ta thấy, có ý cho người ta nghĩ, và có tình để rung động trái tim Chứng minh câu nói trên bằng một văn bản, tác phẩm đã học.
Bài làm:
Nhà văn Lê ô Nit- Lê ô Nốp đã từng quan niệm rằng: Một tác phẩm văn học là một phát minh về hình thức và một khám phá về nội dung Nghệ thuật chính là lĩnh vực của sự độc đáo vì vậy nó đòi hỏi người viết sự sáng tạo mới lạ về phương diện hình thức và sự đào sâu, tìm tòi, khám phá về phương diện nội dung Hai phương diện này gặp gỡ giao hòa với nhau và bổ sung, hỗ trợ cho nhau để tạo ra những tác phẩm bất tử cùng với thời gian năm tháng, đi vào trái tim biết bao thế hệ bạn đọc Vì thế khi viết về điều này Chế Lan Viên đã có đôi lời nhận xét: "Thơ cần có hình cho người ta thấy, có ý cho người ta nghĩ và có tình để rung động trái tim" Và điều đó thể hiện một cách sâu sắc qua đoạn trích Chị em Thúy Kiều và Kiều ở lầu Ngưng Bích (trích Truyện Kiều) của Nguyễn Du
Chức năng lớn nhất của văn chương là phản ánh hơi thở của cuộc sống, của thời đại Văn chương còn có chức năng thẩm mỹ, tức là cho người đọc thưởng thức giá trị của nghệ thuật thông qua tài năng của người nghệ sĩ Văn Chương còn có chức năng giáo dục, nhà văn bày tỏ tư tưởng tình cảm
và hướng con người đến cuộc sống bình yên, ấm no Và thơ ca là dòng văn học trữ tình nên được tác giả thể hiện bằng hình ảnh, hình tượng, ngôn ngữ ,khác với dòng văn xuôi được thể hiện qua nhân vật và sự việc Vậy Thơ cần
có hình là thơ cần có hình ảnh, hình tượng, ngôn ngữ để biểu hiện cảm xúc,
tư tưởng của nhà thơ, đây là phương diện về hình thức thơ Thơ cần có ý là
Trang 2thơ cần có ý nghĩa, nội dung, tư tưởng lớn, còn thơ cũng cần có" tình" cần có tình cảm, cảm xúc, tấm lòng của thi sĩ Đây là phương diện về nội dung thơ Một tác phẩm thơ ca cần có sự kết hợp hài hòa giữa hình, ý, tình, hay nói cách khác là cần kết hợp cả hai phương diện nội dung và nghệ thuật
Trước hết, qua đoạn trích Chị em Thúy Kiều Nguyễn Du đã vẽ ra hình cho người ta thấy, viết ra ý cho người ta nghĩ và bày tỏ cái tình để rung động trái tim Đoạn trích đã cho ta thấy cái hình rồi từ hình mà sinh ra ý, đó là hình ảnh Thúy Vân_một người con gái đẹp, đoan trang và đức hạnh:
Vân xem trang trọng khác vời Khuôn Trăng đầy đặn nét ngài nở nang Hoa cười ngọc thốt đoan trang Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da
Với 4 câu thơ tả cảm nhận được vẻ đẹp trang trọng, quý phái của Thúy Vân qua nét tài hoa của đại thi hào Nguyễn Du Bằng việc sử dụng bút pháp ước
lệ, kết hợp với cách nói ẩn dụ, nhân hóa, nói quá tác giả đã gợi tả vẻ đẹp Thúy Vân một cách sinh động với những nét tính cách riêng Nàng hiện lên với khuôn mặt đầy đặn, sáng đẹp, phúc hậu như trăng rằm Nét mày cong, đậm, xinh đẹp như con tơ tằm, miệng cười tươi như hoa, giọng nói trong trẻo, thanh thoát, êm ái như ngọc Và mái tóc bồng bềnh, óng ả, mượt mà khiến mây cũng phải thua, là da trắng trẻo, mịn màng đến nỗi tuyết cũng phải cúi nhường Xưa nay, trong thơ ca cổ thiên nhiên vốn là chuẩn mực của cái đẹp và cái đẹp của Thúy Vân dưới ngòi bút của Nguyễn Du đã đạt đến chuẩn mực ấy Thúy Vân đẹp một cách trang trọng, phúc hậu, thiên nhiên phải thua nhường đã dự báo một số phận êm đềm, suôn sẻ, bằng lặng, ít sóng gió,chông gai của nàng Đọc đến đây thì người đọc cảm thấy lo lắng cho Nguyễn Du vì có còn từ ngữ nào để nói về vẻ đẹp của Thúy Kiều nhưng đến
Trang 3câu thơ tiếp theo người đọc bàng hoàng, sửng sốt bởi cách dùng từ đạt đến bậc thầy của tác giả
Từ hình ảnh một người con gái đẹp về cả nhan sắc, tài năng và dung hạnh_Thúy Kiều, Nguyễn Du lại sinh ra những cái " ý"mới mẻ:
Kiều càng sắc sảo mặn mà
So bề tài sắc lại là phần hơn Làn thu thủy nét xuân sơn Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh
Vân đã đẹp Kiều còn đẹp hơn, Thúy Kiều có một vẻ đẹp sắc sảo mặn mà, nghiêng nước nghiêng thành Nếu Thúy Vân có một vẻ đẹp đạt đến chuẩn mực hoàn hảo thì Thúy Kiều lại vượt lên cái hoàn hảo ấy để trở thành cái đẹp tuyệt đối Nhà thơ đã dùng nghệ thuật đòn bẩy, miêu tả Thuý Vân trước
để nângThúy Kiều lên cao, thể hiện nét đẹp lộng lẫy của nàng Kiều Nguyễn
Du đã đặc tả đôi mắt của TK, đôi mắt nàng trong trẻ, long lanh như làn nước mùa thu, nét mày mềm mại, tươi sáng, sắc nét như dáng núi mùa xuân,bởi đôi mắt là "cửa sổ của tâm hồn" từ đôi mắt ta thấy được cả tính cách và tấm lòng của cô gái ấy Bằng nghệ thuật nhân hóa, ước lệ tượng trưng, nói quá
ND đã làm nổi bật tôn vinh nét đẹp tuyệt thế khiến cho trời đất, tạo hóa, thiên nhiên phải hờn gen, đố kỵ Không chỉ có nhan sắc Kiều còn là một thiếu nữ thông minh, đa tài, thông thạo mọi lĩnh vực "cầm kỳ thi họa" khiến người ta phải trầm trồ, thán phục Và mấy ai biết rằng chính sự dận dữ, ghen tức, đố kị và tính cách đa sầu đa cảm cùng tài năng xuất chúng chỉ được đặc
tả ở Thúy Kiều đã dự báo về một số phận bất hạnh, sóng gió, tai ương sắp ập đến Bởi lẽ "hồng nhan thì bạc phận" , "chữ tài liền với chữ tai một vần." Nguyễn Du quả là tài năng, trong chị em Thúy Kiều ông đã gợi lên cái hình,
đó là hình ảnh về hai chị em Thúy Kiều và Từ đó sinh ra ý là hai vẻ đẹp không thể thay đổi hãy thêm bớt một tí gì
Trang 4Qua cái hình và ý nhà thơ Nguyễn Du đã bày tỏ một cái tình đó là sự trân trọng ngượi ca, ngưỡng mộ của nhà thơ về họ. Trong khi xhpk đương thời coi thường, vùi dập người phụ nữ thì ND lại giang tay ra đón nhận và nâng niu họ, đồng thời ông còn lo lắng, băn khoăn cho số phận sóng gió trong trong tương lai của họ Đấy mới là "người nghệ sĩ lớn mang trái tim của thời đại"
Không chỉ ở đoạn trích Chị em Thúy Kiều mà ở đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích hình, ý , tình cũng được tác giả kết hợp, đan xen, thể hiện rất rỏ
và sâu sắc Trong 8 câu thơ cuối cái hình hiện lên với hình ảnh thiên nhiên nhưng lại để thể hiện cái ý, cái tâm trạng của nàng Kiều, tả cảnh để ngụ tình:
Buồn trông cửa bể chiều hôm Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa Buồn trông ngọn nước mới sa Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Điệp ngữ "buồn trông" tác giả đã nhấn mạnh nỗi buồn liên tiếp, nỗi buồn sau lớn hơn nỗi buồn trước, nỗi buồn trước chưa qua thì nỗi buồn sau lại ập đến, tất cả như muốn nhấn chìm nàng Kiều bé nhỏ Mỗi hình ảnh thiên nhiên
là một ẩn dụ rõ nét cho tâm trạng sâu thẳm của Thúy Kiều Trước hết con thuyền chính là ẩn dụ cho thân phận trôi dạt, lênh đênh nơi đất khách quê người của kiều, con thuyền ấy dù lênh đênh nhưng vẫn có ngày cập bến còn
TK thì không biết khi nào mới được đoàn tụ, sum họp cùng gia đình Kiều lại nhìn thấy con thuyền lênh đênh ở thời gian "chiều hôm" đây được coi là một khoảng thời gian nghệ thuật, gợi buồn Chim thì về tổ, thuyền thì cập bến, con người thì về với gia đình cớ sao Kiều lại lênh đênh một mình thế này? Buồn! Đau! Tủi! cũng phải ! Hình ảnh hoa trôi là một ví dụ cho thân phận bị vùi dập, vô phương định của nàng, câu hỏi tu từ "biết là về đâu? " cũng có thể thấy được nàng Kiều không thể quyết định được số phận của
Trang 5mình, tất cả đều phụ thuộc vào định mệnh Người ta nói "hoa chỉ đẹp khi ở trên cành" còn bấy giờ bông hoa còn phong nhụy ngày xưa đã rụng, đã lụi tàn, đã trôi Tiếp đến là hình ảnh cỏ "rầu rầu" lại là một ẩn dụ cho cuộc đời
tẻ nhạt, ảm đạm, héo hon của nàng Trông xa Thúy Kiều lại thấy màu "xanh xanh" đây không phải là cái xanh mênh mông, tươi non, đầy sức sống của mùa xuân năm nào nữa, mà đây là cái "xanh xanh" của mịt mờ, tối tăm, xa xăm Nhìn rồi bây giờ Kiều lại lắng nghe, nghe thấy tiếng sóng, tiếng gió không phải là sống reo gió thoảng mà lại là "gió cuốn sóng kêu ầm ầm" Kiều bây giờ thật sự cô đơn, lẻ loi, hãi hùng, lo lắng trước cơn thịnh nộ của thiên nhiên và qua đó cũng là một ẩn dụ cho giông bão sắp ập xuống đậu nàng Quả là trong cảnh có tình, trong tình có cảnh Than ôi! Đau đớn thay cho cả một kiếp người! Như Chế Lan Viên đã từng than rằng:
Chạnh thương cô Kiều như đời dân tộc Sắc tài sao mà lại lắm truân chuyên
Từ "hình"; " ý" ta lại tìm thấy được cái tình ở đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích, đó là lòng cảm thương, xót xa, đau đớn cho số phận bi kịch, bất hạnh của Thúy Kiều và lên án, tố cáo xhpk thối nát, bất công, tàn bạo, vì đồng tiền
mà chấp nhận "buôn thịt bán người."
Nhận định của Chế Lan Viên là hoàn toàn đúng đắn, thể hiện ý nghĩa sâu sắc đến cho đọc giả.Dù đã ra đời hơn 200 năm nhưng người ấy, thơ ấy vẫn sống mãi trong lòng con người Việt Nam Truyện Kiều xứng đáng trở thành "quốc hồn,quốc túy", là biểu tượng của nền văn học dân tộc đến muôn đời
BÀI SỐ 2 : Mở bài :trong dòng máu của con người Việt Nam thì văn học
như là mạch máu quan trọng để duy trì sự sống Và thơ văn là nơi để con người cảm nhận được những cái đẹp đẽ Những vần thơ dường như đã in sâu
Trang 6vào trong tâm hồn Mỗi Người Để có được sức hút như vậy thì thơ phải mang trong mình dấu ấn riêng, cái nên thơ Con người tìm đến Thơ là tìm đến cái đẹp, vì thế một bài thơ phải có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hình thức, nôi dung và phải biết làm lay động trái tim người đọc bằng những tình cảm, cảm xúc Nên khi nhận xét về thơ Chế Lan Viên đã viết : thơ cần có hình rung động trái tim” điều đó được thể hiện qua các đoạn trích thơ của truyên kiều – Nguyễn Du
Thơ ca nói riêng và văn học nói chung luôn phản ánh, hướng đến cuộc sống con người Nếu như một Văn bản Thông qua nhân vật, sự việc để
vẽ nên một bức tranh con người Thì Thơ ca là thể loại trữ tình nên được thể hiện qua hình tượng,hình ảnh, ngôn ngữ, nội dung, tình cảm để kết tinh lại những cái đẹp để mang đến cho bạn đọc Đầu tiên thơ cần phải có “hình” cho chúng ta thấy, hình ở đây chính là hình thức ,hình ảnh thiên nhiên, con người những hình ảnh đó Phải có sự chọn lọc, tiêu biểu Thơ còn cần phải
có “ý" cho ta cảm nhận, suy nghẫm, vậy ý ở đây là nội dung, tư tưởng của bài thơ cần có Nếu như một bài thơ sáng tác ra mà không thể làm lay động trái tim bạn đọc thì thật vô nghĩa chính vì vậy mà thơ cũng phải chứa “tình", vậy tình ở đây là tình cảm, cảm xúc được nhà thơ gửi vào bài thơ Nên mỗi bài thơ cần phải có sự kết hợp giữa hình thức nội dung, tình cảm Và truyện kiều của Nguyễn Du là một bài thơ như vậy
Thơ cần phải có hình cho người ta thấy, có ý cho người ta nghĩ và có tình để làm lay động trái tim Trước hết điều đó được cho thấy rõ qua bài thơ Chị em thúy kiều Mở đầu là nhà thơ cho ta thấy được một hình ảnh thúy vân thật đẹp
“ vân xem trang trọng khác vời Khuôn Trăng đầy đặn nét ngài nở nang Hoa cười ngọc thốt đoan trang
Trang 7Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da”
Nguyễn du được coi là bậc thầy của việc miêu tả con người, Vẻ đẹp của vân thật tuyệt vời qua ngòi bút của tg đó là cái đẹp trang trọng , quý phái
“khuôn trăng"chính là muốn nói đến nàng có một khuôn mặt đầy đặn , phúc hậu “nét ngài” chính là lông mày của nàng xinh đẹp như con tơ tằm, còn giọng nói Thì như “ngọc thốt"trong trẻo ,cái đẹp mà làm cho mây phải cúi thua trước mái tóc của nàng, Làn da lại trắng hơn cả tuyết, “mây thua “ tuyết nhường” ở đây nhà thơ đã sử dụng bút pháp ước lệ tượng trưng, sử dụng hình tượng thiên nhiên để làm nồi bật vẻ đẹp con người Thiên nhiên luôn là thứ mang trong mình một vẻ đẹp sáng chói nhưng với cái sắc của thúy vân thì làm cho thiên nhiên phải “thua”, “nhường”, như khép mình lại để tôn vinh vẻ đẹp trời ban của nàng Qua đây ta thấy được cả một số phận, tương lai êm đềm của vân Và ta cảm nhận được, ngẫm nghĩ, một nàng vân vừa đẹp người đẹp nết Không chỉ thế Nguyễn Du còn khiến người đọc bàng hoàng, sửng sốt bởi bằng ngòi bút của ông đã cho bạn đọc thấyđc một hình ảnh thúy kiều:
“Làn thu thủy nét xuân sơn Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh”
Ở đây tác giả cũng dùng thiên nhiên để nói vẻ đẹp của kiều, là đôi mắt lm xao xuyến lòng người"lan thu thủy" đôi mắt trong như nước mùa thu,vẻ đẹp chiều sâu con người hội tụ ở đôi mắt, ở đây tg đã sử dụng nghệ thuật ước lệ tượng trưng.và đôi mày tươi xanh như núi mùa xuân “ nét xuân sơn” Nếu như cái đẹp của thúy vân thì làm cho thiên nhiên phải thua nhường thì nhan
sắc của kiều bị hoa ghen, liễu hờn Chỉ là hai từ ghen, hờn thôi nhưng
đằng sau đó lại là vẻ đẹp lung linh,sắc sảo,khiến thiên nhiên ganh ghét,nổi cơn thịnh nộ Đặc biệt đẹp đó đc cho thấy qua đôi mắt của nàng ,vì người ta thường nói “đôi mắt là cửa sổ tâm hồn” qua đôi mắt ta vừa Cảm nhận một vẻ
Trang 8đẹp mười phân vẹn mười đồng thấy đc cả một tương lai éo le, đau khổ lênh đênh chìm nổi"hông nhan bạc mệnh" Ở đây ta không chỉ thấy hình,ý nhà thơ đưa đến , ta cảm nhận đc cái “tình"đo là ng Du Đã thể hiện tấm lòng ngợi ca, trân trọng đối với vẻ đẹp ngoại hình và têm hồn của chị em thúy kiều.Thơ của ông thật giàu hình ảnh, ông đã vẽ nên một bức tranh để con người thấy, cảm nhận, suy nghĩ, Và lam cho độc giả như rơi lệ trước cái tình
mà ông gửi vào thơ
Qua bài thơ kiều ở lầu ngưng bích một lần nữa nhà thơ đã cho mọi người thấy đc hình ảnh thiên nhiên và trong đó là cả một tâm trang khiôn người đọc xót xa:
Buồn trông cửa bề chiều hôm Thuyềnai thấp thoáng cánh buồm xa xa Buồn trông ngọn nước mới sa Hoa trôi man mác biết là về đâu Buồn trông nội cỏ sầu sầu
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi”
Một khung cảnh thiên nhiên có đầy đủ sự vật, màu sắc Nhưng hình ảnh thiên nhiên thì lại chứa ngững tâm trạng của thúy kiều, mỗi hình ảnh thiên nhiên là ẩn dụ cho nỗi niêm nơi đất khách quê người một khung cảnh với thời gian”chiều hôm"đây chính là thời gian mà chim về với tổ, thuyền vồ với bến, con người trở về với gia đình nhưng thúy kiều thì lại chỉ biết nghĩ về Gia đình nhưng lại chẳng Thể về được nữa, nàng chỉ biết thể hiện tâm trạng của mình qua thiên nhiên đó là hình ảnh “con thuyền” như nói lên đc thân phận trôi dạt, lênh đênh nơi đất khách quê người, nhà thơ vt số phận của kiều như con thuyền không có ngày cập bến , không biết phải đi về chốn nào Rồi kiếp người ấy còn như hình ảnh “ hoa trôi" là số phận vùi dập, vô
Trang 9phương định hướng, không biết mình sẽ trôi về đâu, nàng không bt đc tương lai của mình, điều đó chỉ phụ thuộc vào dòng chảy cuộc sống, bản thân mình cũng Không quyết định được cho chính bản thân Cỏ rầu rầu như ẩn dụ cho cuộc đời héo hon,tàn tạ, mờ mịt, vô vọng “ầm ầm tiếng sóng” vần thơ vừa dồn dập và cũng giống như tương lai của kiều đang bị tai hoạ rình rập, sóng gió sắp tới Với điệp ngữ “buồn trông"như nhấn mạnh nỗi buồn tê tái trong lòng của kiều, ở đây Nguyễn Du đã sử dụng thành công nghệ thuật tả cảnh ngụ tình Mỗi hình ảnh thiên nhiên đều thể hiện tâm trạng và cảnh ngộ của kiều Nhà thơ nguyễn du đã cho ta thấy một hình ảnh Thiên nhiên đồng thời lại thể hiện lên tâm trạng uất ức, buông xuôi của thúy kiều làm cho người đọc như cũng buồn thay cho số phận của nàng Qua đâu ông như đã rơi lệ, đồng cảm, chia sẻ cho số phận hẩm hiu,không chút hi vọng , tăm tối mà thúy kiều phải chịu đựng Có thể nói thơ của nguyễn Du viết rakhông chỉ là tô đậm cho nền văn học mà thơ ông còn có sự kết hợp giữa hình thức nội dung , tình cảm để đem đến cho mọi người một bài thơ có giá trị
Ý kiếntrên là hoàn toàn đúng, một bài thơ muốn sống mãi trong lòng bạn đọc thì cần phải có ý , hình, tình xuất sắc-giau hình ảnh , hình tượng, nội dung ý nhĩa, tình cảm sâu sắc Truyện kiều ra đời từ rất lâu nhưng giá trị của
nó vẫn còn mãi bởi nó chứa đựng nhiều hình thức, tư tưởng, tình cảm Nên truyện kiều sẽ còn sống mãi với thời gian