Phòng giáo dục và đào tạo Mỹ Đức TRƯỜNG TH TRUNG BÌNH B Đã tới dự chuyên đề MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH KHỐI 4 RÈN KĨ NĂNG GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN I NHỮNG CĂN CỨ Căn cứ vào kế hoạch chỉ tiêu của BGH[.]
Trang 1TRƯỜNG TH TRUNG BÌNH B
Đã tới dự chuyên đề
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH KHỐI 4 RÈN KĨ NĂNG
GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN
Trang 2I NHỮNG CĂN CỨ:
Căn cứ vào kế hoạch chỉ tiêu của BGH
trường Tiểu học Trung Bình B
Căn cứ vào kế hoạch của khối
Căn cứ vào chương trình dạy- học,
yêu cầu cần đạt khi dạy dạng bài này
Được sự thống nhất của BGH, nay
Khối 4+5 tiến hành triển khai chuyên
đề môn: Toán – lớp 4, dạng bài: Giải
Toán có lời văn.
Trang 3II MỤC TIÊU:
Nhằm thống nhất thực hiện đúng nội
dung, chương trình, sử dụng phương
pháp dạy - học thích hợp cho từng dạng bài, thực hiện việc dạy - học của thầy và trò có chất lượng hơn.
GV hướng dẫn HS thực hiện theo mẫu,
từ đó HS áp dụng vào luyện tập thực
hành.
Rèn kĩ năng giải Toán có lời văn cho học sinh Khối 4.
Phát huy tính tích cực của học sinh và
biết trình bày bài giải một cách hoàn
chỉnh.
Trang 41 Kĩ năng: Giúp HS nhận biết
Nhận biết các dạng toán có lời văn.
Nhận biết các việc thường làm khi giải
toán có lời văn.
Tìm hiểu bài toán:
Bài toán cho biết gì?
Bài toán hỏi gì ? (tức là bài toán yêu cầu
phải tìm gì?)
Giải bài toán:
Căn cứ vào câu hỏi để nêu và viết được
lời giải.
Viết được phép tính tương ứng để giải
bài toán (có chú ý đến đơn vị)
Trang 52 Kiến thức: Học sinh biết:
- Các dạng Toán
- Tóm tắt được bài toán.
- Trình bày và giải được
bài toán
Trang 63 GD học sinh:
Rèn tính cẩn thận trong lúc giải
Toán, biết trình bày vở sạch sẽ,
xác định đúng với các đơn vị hay các số đo có trong bài tập.
Trang 7Có nhiều phương pháp giảng dạy
môn toán nhưng người GV phải biết kết hợp đưa vào đúng lúc thì tiết
dạy mới thành công.
Khi dạy đến bài: Giải toán có lời
văn, GV sử dụng kết hợp đồng bộ, linh hoạt các phương pháp: trực
quan, quan sát, hỏi đáp, thực hành.
III PHƯƠNG PHÁP:
Trang 8IV LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong những năm vừa qua, nhìn chung
kết quả môn toán có lời văn tỉ lệ HS đạt khá giỏi rất thấp, lí do đạt như
vậy là các bài toán có lời văn GV chưa quan tâm dạy đúng quy trình hợp lí,
dễ hiểu khi hướng dẫn HS giải các bài toán có lời văn Đặc biệt là ở lời giải các em rất lúng túng không biết thực hiện phép tính như thế nào cho đúng, không xác định được yêu cầu của đề bài hỏi gì ? Vì vậy đã dẫn đến chất
lượng học tập của các em còn hạn
Trang 9V.THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ:
- Trong mạch kiến thức giải Toán
có lời văn bao gồm nhiều dạng bài: dạng Toán đơn, dạng Toán hợp, dạng Toán điển hình, dạng Toán có nội dung liên quan đến hình học, Đa số các dạng Toán đơn thì HS làm được, song các bài Toán từ 2 phép tính trở lên thì đa số học sinh yếu không
làm được bởi một số nguyên
Trang 10 Chưa biết lập kế hoạch giải bài Toán.
Khả năng phân tích, tổng hợp, khái quát hoá vấn đề còn nhiều hạn chế.
Kĩ năng đặt lời giải, kĩ năng tính Toán
của học sinh còn gặp nhiều khó khăn.
Học sinh chưa được luyện tập thường
xuyên, nên thường nhầm lẫn giữa các
dạng Toán.
Trang 11- Đa số giải Toán có lời văn thường tập
trung ở các đối tượng học sinh khá giỏi nên thói quen của các đối tượng HS
trung bình và yếu là bỏ qua các bài Toán giải hoặc làm cho có, không có động não suy nghĩ Từ thói quen lười suy nghĩ dẫn đến hiệu quả thấp
Khảo sát chất lượng đầu năm học
2011-2012 đa số HS TB và HS Yếu của Khối 4 trường tiểu học Trung Bình B không thực hiện được các dạng Toán có lời văn.
Trang 13Đây là một trong những khó khăn
của khối khi dạy môn Toán nói
chung và dạy môn Toán có lời văn nói riêng Vì vậy tổ quyết định chọn nội dung “Biện pháp giúp học sinh giải Toán có lời văn” nhằm mục đích
đề xuất một số biện pháp nhằm
nâng cao chất lượng môn Toán
Khối 4
Trang 14VI MỘT SỐ GIẢI PHÁP
1 Đối vối loại Toán đơn
Loại bài này giúp giáo viên hình thành kiến thức mới (Bài Toán được coi như một phương tiện trực quan để hình
Trang 15 Ví dụ: Bình chơi 3 ván cờ hết 3 phút
30 giây Hỏi trung bình mỗi ván cờ
Bình chơi hết bao nhiêu thời gian?
- Bài Toán trên đây cũng là dạng
Toán có lời văn song qua việc phân tích tìm hiểu bài Toán, gv hình thành cho HS phép chia số đo thời gian cho một số Mục tiêu của bài Toán là
giúp HS hình thành phép chia số đo thời gian Thông thường những bài tập này là bài tập dạng đơn giản.
Trang 16 Đối với các bài Toán thuộc dạng
điển hình, GV phải giúp HS nắm
được vấn đề để từ đó HS khái quát được vấn đề, hình thành cách tính
hoặc các công thức tính Toán.
Gv phải giúp HS Nắm được các
thuật ngữ, các khái niệm trong các dạng Toán điển hình: quan hệ tỉ lệ, Vận tốc, tỉ số phần trăm vv Những dạng Toán dựa trên những kiến
thức đã học để phát triển bài mới
2 Đối với loại Toán điển hình.
Trang 17- Ví dụ: Một ô tô đi được quãng đường
dài 170 km hết 4 giờ Hỏi trung bình mỗi
giờ ô tô đi dược bao nhiêu ki-lô-mét?
- Mục tiêu của bài Toán này là giúp HS
biết cách tìm vận tốc khi biết quãng
đường và thời gian đi, nhưng khi hướng dẫn HS giải GV lại dựa trên các dạng Toán
đã học để giải (Bài Toán liên quan đến rút
về đơn vị hoặc bài Toán về trung bình
cộng).
Trang 18• Sau khi HS giải quyết được vấn đề GV giúp HS hình thành được khái niệm mới: Vận tốc; hình thành được quy tắc tính vận tốc; đơn vị đo vận tốc (km/giờ; m/giây; m/ phút) Để liên hệ vào thực tế
GV còn cho HS tìm một số ví dụ trong thực tế để các em khắc sâu khái niệm
và cảm thấy Toán học thật gần gũi với cuộc sống.
Trang 19Gv cần dựa vào tình hình của lớp để
có phương pháp cụ thể kết hợp với sự nhận thức của học sinh Gv cần thực hiện lược đồ 4 bước giải Toán: tìm
hiểu đề –tóm tắt bài Toán lập kế
hoạch giải-tìm lời giải và giải bài Toán (thử lại) Định hướng cho học sinh
thói quen phân tích - tổng hợp để
hình thành khả năng trừu tượng hoá- khái quát hoá vấn đề Đồng thời gv có thể liên hệ vào thực tế để học sinh
cảm thấy giải Toán gần gũi với cuộc
Trang 20Thông thường giải Toán có lời văn HS thấy khó khăn khi lập luận vấn đề nên đặt lời giải thường bị sai, tên đơn vị không phù hợp với đề bài, cách trình bày bài Toán nên khi dạy HS giải Toán
GV cần lưu ý các bài Toán mẫu; Cách trình bày bảng phù hợp để HS học tập cách trình bày Mỗi dạng bài GV cần lưu ý các điểm nhấn để HS khắc sâu kiến thức đồng thời định hướng cho các em dễ dàng nhận ra dạng Toán và tìm được nhiều cách giải
Trang 213 Đối với loại Toán hợp:
- Khi dạy các bài Toán trong
tiết luyện tập chủ yếu giáo viên giúp học sinh vận dụng các
kiến thức đã học để làm bài
tập Để giúp học sinh làm tốt
bài tập GV cần thực hiện các
Trang 22- Lập kế hoạch giải (Xác lập mối liên hệ
giữa cái đã cho và cái phải tìm) Đây
là bước quan trọng giúp HS giải
quyết vấn đề GV định hướng cho HS cách lập luận vấn đề, đây là bước HS đòi hỏi phải tư duy dưới sự giúp đỡ của GV.
Trang 23- Yêu cầu HS tìm lời giải và giải bài tập
Đối với bài tập cùng dạng gv giúp học sinh tập trung làm bài sau đó các bài còn lại hs tự phân tích và tự làm.
Đối với dạng bài phức tạp gv cần giúp
HS nắm vững được yêu cầu bài Toán
Ví dụ các bài Toán cắt ghép hình lớp
4 GV cần giúp HS lập kế hoạch giải
bằng cách đặt câu hỏi để giúp HS giải quyết vấn đề Trong các bước giải
Toán thuộc dạng bài này GV coi trọng bước lập kế hoạch giải.
Trang 24 Ví dụ: Lớp 4A có 35 học sinh Số học
sinh nam bằng số học sinh nữ Hỏi số học sinh nữ nhiều hơn số học sinh nam
là bao nhiêu? (SGK Toán 4/ )
(cho HS trao đổi yêu cầu bài Toán: bài Toán cho biết gì? Hỏi gì? Bài Toán này thuộc dạng Toán nào?)
tổng và tỉ số).
Trang 25 GV hướng dẫn HS lập kế hoạch giải bằng cách đưa ra các câu hỏi đàm
thoại và GV hình thành lược đồ từ
cuối.
H: Muốn biết số HS nữ nhiều hơn số
HS nam là bao nhiêu ta làm như thế nào? (Lấy số HS nữ của lớp trừ đi số
HS nam của lớp)
H: Số HS nữ biết chưa? Số HS nam
biết chưa? (Chưa)
H: Muốn biết số HS nữ, số HS nam ta dựa vào dạng Toán đã học? (Tổng và
tỉ số)
Trang 26H: Muốn biết số HS nữ (nam) của lớp ta
làm như thế nào? (Dựa vào số HS cả lớp
Trang 27 Bước 3: GV yêu cầu HS giải bài tập:
Trang 28Qua những việc làm cụ thể ở trên, kết quả cho thấy trong năm học 2010 – 2011 Khối chúng tôi đã đạt quả
về cách giải toán có lời văn như sau:
VII KẾT QUẢ THỰC HIỆN:
Trang 30Các em rất thích học toán, đặc biệt
là giải toán có lời văn Khi gặp bài toán các em sẽ đọc kĩ đề, tự tìm những gì đề toán đã cho biết và những gì đề hỏi Sau đó các em
tự gạch những dữ kiện phải tìm,
tự tìm hiểu và tự giải bài toán một cách dễ dàng, do các em đã thành thạo những bước giải.
Trang 31VIII KẾT LUẬN:
Giải Toán có lời văn là một dạng Toán
giúp HS vừa trau dồi kĩ năng tính Toán vừa bồi dưỡng vốn ngôn ngữ, tư duy cho học sinh Vì vậy khi hướng dẫn HS giải Toán GV cần chuẩn bị:
Đối với giáo viên
Về kiến thức:
Nắm chắc nội dung kiến thức của tiết
dạy, (các thuật ngữ, các khái niệm sử
dụng trong bài) dự kiến trước các tình
huống xảy ra.
Trang 32 Cần có các điểm nhấn để học sinh
khắc sâu các dạng bài.
Ngôn ngữ sử dụng phải ngắn gọn, dễ hiểu (phần giải thích các thuật ngữ;
hệ thống câu hỏi, )
Trong quá trình hướng dẫn HS giải
Toán, GV cần vận dụng lược đồ 4 bước
để hình thành thói quen phân tích
tổng hợp khi giải Toán.
Lưu ý cách trình bày bảng.
Trang 33 Về phương tiện:
tiện giảng dạy phù hợp với tiết học để nâng cao hiệu quả tiết dạy (bài Toán, các công thức,
quy tắc, mô hình, bảng nhóm, phấn màu )
các phương tiện để phát huy
Trang 35 Về phương pháp:
Coi trọng các phương pháp vấn đáp, luyện tập thực hành Cần phối hợp
linh hoạt các phương pháp để nâng cao chất lượng tiết dạy.
Đối với HS:
Yêu cầu HS tính Toán chính xác.
Học thuộc các quy tắc, nắm chắc các dạng bài đã học.
Rèn thói quen phân tích tổng hợp đối với các bài Toán có lời văn.
Trang 36Trung Bình B, ngày 28 tháng 12 năm
2011
Người viết
Trịnh Minh
Phong