1. Trang chủ
  2. » Ngoại Ngữ

Hán việt từ điển

979 1,3K 0
Tài liệu đã được kiểm tra trùng lặp

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Hán Việt Từ Điển
Trường học Trường Đại học Văn hóa Thông tin
Chuyên ngành Ngôn ngữ học
Thể loại Từ điển
Năm xuất bản 1973
Thành phố Hà Nội
Định dạng
Số trang 979
Dung lượng 30,91 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

"Bflv girj In Iuc thoai trao each rnang d nude ta cung nh u d Trung Qu6'e deu hi dim hru hanh , muon tim kiem khong phai lh dt~.. May sao nhirng sach kh6ng quan h~ den chu nghla Mac thi

Trang 2

, " , A~t-1AN-VJl:?T TlA-BJ6N

GIAN-YEU

Trang 3

OAO-DUY-ANH - ,

HAN-MAN-TVHieu-dinh

Trang 4

B Q d(i Han- Vifl dllcjc h.an 70 ruim, nh.ung tit-diln eua lioc giti Dao Duy Anh den nay van duac ra dai 1qc

gid doi h()i trong nh.u diu Ira ClIII. De"giup bon 19Chi(>ll them h.oim cxinh ra diti ella 69 til die"n ndy,

ch II,n/? toi xin. trich lai dean tu: thuiit ell,a tac gid trong tdp hal ky NhlJ nghi chilll hom duac tcic gid hoan thank ruim 1973.

"Bflv girj In Iuc thoai trao each rnang d nude ta cung nh u d

Trung Qu6'e deu hi dim hru hanh , muon tim kiem khong phai lh

dt~. llcn nirn nhung sach v1\tu Ji9U ma toi till day ('Clng thu tha pt.rong nhung nam t.rudc tht dii bj tich thu trong thci gian t.o i rj til

ca rtJi May sao nhirng sach kh6ng quan h~ den chu nghla Mac thi

con ducc d& lai, trong d6 co mot 56Uti lieu ve til ngfr, tuc lh nhimg

Ulm phfcb ghi nhfmg thuat ngfr khoa hoc, nhat la ve khoa hoc xiihni mit t.6i ghi chep dJ chwln bj cho muc "t.ir khao" d cuoi moi U).psuch cuu quan Hiii tung th u. l loan canh C{'IIl t6i b{{'y gid phai vira hoc vira lam Nhan co ti1tp Uti"J1~u VEl tit ngtr do, toi quydt dinhtren co Old ay rna suu tdm them tai lieu, vira d& tien tdi bien soan mQt t:itp til di6n.

1ron e{tc sach vii baa chi, hoan t011n thay the cho Him tu MQt nenvan hoc mci dang hlnh t.hanh, thoat drin khoi sv rang bU9C cuu loivnn til chuong hr)i d11u the' ky. Nhung dcac trtrong brio hQ luc do,hoc sinh phai hoc chir Phap 11\ chfnh, chir quoc ngir bi coi 11\ thu

veu , vit do db lop thanh nien du't;lc daDtt,lo d nhung tru'dng nay hAu

het bi cftt rdi kh(ii c[ti nen Han h9C Day lit chua kG den nhung

ngliiJi "du hqe" ben Phttp VEl rnA kh6ng ft, ngudi lrd thanh "mfitgric" Hit'ng tr{'n llnh vtJc khoa hoe xu hr)i, nhieu ngu'di ehi biet

Trang 5

,lien dat nhirng khai niem mdi bang tieng Phap chit kh6ng not duoc bang tieng me de Neu nhu vao nhung na m trudc Chien trunh the gidi thu nhat., cac SI phu yeu nude, trong khi truyen ba nhung tu tudng mdi cho quae dan, thudng phai Iiy nguyen cac tit

nhung til do dEi co trong tieng Vi¢t hay chua, thi bay gii:J nguoi ta ph,ii noi chuyen vdi nhau bAng r.ieng Phap Thill trang d6 cimg han ('he' mot phan phat huy t.ruyen tha'ng van hoa cua dan toe.

y dinh bien soan sach Han- Vi¢t tit-die"n cua toi nay sinh tit

do. I)\t kien nay cang dtroc cung e6' them bang nhung y kien dg

xU<tt ('I'W vo tlli, 11\ nguoi chiu trach nh iem chfnh chon ra nhirng tit

ngil' mdi t.rong tung l(lfl such cue quan Hiii tung th.u trtrdc day,s,~p xcp lai d6 l~p t.hanh phfch cho toi giai thtch D6 lam cong viec nily ttli phai sap xep lai nhirng t.ai lieu da co, chan chinh tftt d.

cac phicb ell, dong thoi b6 sung bang each scat Iai nhtrng each va tap chi bang quoc van quan trong, rna hoi d6 so hrcng cling nhieu lam d6 chon ]hy nhung til Han Viet thtrcng dung Mat khac, toi oung t.ha m khao cac Lhu til Trung Quae dJ b6 sung nhimg tu chinh tri va khoa hoc can thiet rna Cal' each baa tieng Vi~tchua Slt dung, dac biet la cac b9 Tit nguyen, Trurcg Qua'c quae ngi"t dg,i lit die"n, Vuong Van ngi"t tit die"n, Boch th.oai tit diin. Tuy goi lit tIl di6n Han Viet, nhung doi vdi nhfmg thuat ngtr ehfnh trj va khoa hoc 16i ddu chua them chu Phap.

Lam viec nay toi con mot dung y rieng la nhan viec giai thfch

trr, rna ph6 bien trong nhan dan mot so khai niem chinh tri thea hudng chu nghfa Mac, rna toi thay cach giai thich ben bi? nh{lt va kholl hqc nhAt '1'6i c6 giai thich nhung thu(lt ngli nay thea Slf hi&u

hlel (·i'm mlnh do nghien c(tu silch ve chil nghla Mac tntac d.ay ehu kh6ng then eAch giai thieh cua cae thu til thong thUdng, va doi cho

nr) (Hi vut;jt ra ngoai each giiH thich thUdng c6 d m9t cuon til di~n

(xem citc mt;lc tli Duy v~t su quan, Ma KhAc Tu, Ci?ng san chu nghla ).

Trong vi4e bien so~n Han- Vift tit-diln toi ail dU~c hai vi nho

h(.lC llyc'n th11m giup (M, d6 la ct;l Ph an Bi?i Chau va ong Lam M~u.

Cl.l Phan bud'i dhu d chiia Phd Quang, nay mm dQn den d cho moi

\l.ll phia tn:>n dAu doc Ben Ngt;t C ) Trang canh song co lieu bElY

Trang 6

gid, thay t6i dua bun thao Han-Vi~t tit-die'n den nhc xem Iai, cu vui ve nhan li:li ngay Cu da doc het bun t.hao quyen Thuong va chi

vi' c(\n kf cho toi nhung eho thieu sot hoac sui lam, cho nen toi phui noi dng khong co ca i on tri ngf cua C\l thi b<) sach nay kho

'1\1 'Prong hili nay cu cHi danh cho toi nhieu loi khich W, cang khien t6i cam dong vi tam long cua cu ( ).

Sau khi <''-;1 Phan xem xong quyen Thuong , toi thay sue khoeCI.\ co kern, va cu da shm ducc mot chiec thuyen d~ di chci, va nhicu khi (j Iuon t.ren mat nude, t6i khong dam lam phien cu nua, rna nhc tmg ban vong nien cua Wi la bng Lam M~ugiup hieu dinh quyen Ha Giao T'ieu Lam M~ula met vi giai nguyen co tieng, que

d lang Minh Huong tinh Thua Thien Do duyen van tu, tci duoc quen tmg thai t6i day hoc d Dong Hdi Dang tiec Ia sau khi ccng vi¢c hoan thanh dude m<)t nam thi bng bj b~nh va sdm qua doi.

M(ll dieu cAn noi la trong c6ng viec bien soa n tit dien, cling nhu nhicu cong vi9C trudc tac sau nay toi (ta dtroc su cong tac vo dieu kien cun ngu.ri ban di1i va cung la ngiroi dong chi cua toi Chinh vq toi hi nguoi da giup toi chinh ly cac phich dau tiend~ lam nen quyen t\l dien, t.iep thea day, moi cdng viec ghi chep l;\i lieu, cung nhu ki6m t.ta lai bun thao, de'u do vo toi dam nhiem BrlY la chua no i den nhirng hie g~p kh6 khan thi su co mat cue vQ

tci ben canh Ia mot ngucn c6 vii rat Ion lao DAu nam 1932 thi

Han- Vift tit-die"'n hoan thanh, t6i nhd nha in bilO Tiitng Dan mquy~nThti<;lng va nha in Le Van Tan d Ha N¢i in quy~n H~"

Trang 7

DE TV

Tren vii-dai (JlUj(~-l'iinfa d dai bay gia, co the' bo duoe Han-van

khiing( Chile ai ding tni hii ning: kh6ng b6 dl1<jc!

Vi (:() hoi cd:

1 Ccincsi ciio lich-."iicii.

2 Dung-hap vlli vdn-h6a mai.

811 nude fa tit dai Bac.thuoc trd ve'truce, vein khong van-tr) d/ic-biet, den deli Nluim-dien, Tich-quang va Si-cusmg msti dem

I'(in-tll Trung-ouoc tru.yen t-ao, trai han hai nghin ruim Han-van cia Inf thdnh krin mrlf tluc (-}UO(;-l1iin. Nha truysn, ngudi doc, tai thu(jc, fIIl{m;; lau, ma nhiing ti{ng khdu-dau tlutang dicng nhu tu- than (i-Ria, nh.an-tinh, qucc-tuc v,v tat cd nhilng dank-tit

thdnh-ngli rna nha cuu-hoc din dung, riit La Han-van.

Til the:ky thit 19 scip xuong, AU-h9C truyen: udo, nUde ta ciing lUll dtlu C() chil quoc-ngii, illy nhiing tie'ng tho' am tuc-ngii pluin.

nhJ('i1/ khon/? e(rn diin/? Hiin-r-in, nh.ung muon nghien-cuu hoc mai, phi en dich, ,'·uich ngoai, lhi nhilng danh-tit thanh-ngft, nh.u: tritu-

1l/~Jng, I:1.l-thP': muc-dich, phuang.cham v.v ma nhd tan-hoc can:

dicng, hel thiiypluii iffy II Han-van.

Gop L(Ii hal Le nhu tren kia, thi ddu baa rdng: Quoc-van ta vJi Htin-oiin, tifl pluii un nau chung mqt lo, d~t theu chung mqt kha:

ding khl'mg phui La qua dang! llien sach giao-khoa qucc-ngii, Ltdi cdc boo-chi ticng-th.u tren oii-dai Quae-van ngay nay, hoa silt ve chi, ll an-oiin vdn chiem mot b9-phi).n Ian, ma tuu trung cluing- icai rat pluic-tap, y-nghia rift ha'n ham, thi nntit Ia nhitng danh-tit thanh-ngii: thu{Jc ve'cdc khoa hoc mai Chit xua ma nghia nay, van Ihltifng rna y la, nell khong ai cdt nghla cho tinh-tuimg, guii j cho niinh-bach, rna cht trong a tu.m/iu, y dang dsit len, quen mom doc _-wd[, diNe liti m{{t nghia, sao trann khdi cdi t~ nghe chit "Lqng ch.uang" -If- Jf rna bao "ch.uang" La con chuang, doc chit "tritu- Ilt\Jng" -'fib ~ rna baa lltqng La con utcmg, cai khon nc;n vi khong

Trang 8

hiell Htui-i-iui do, lam hai eho hoc-giai tuang-lai, ehdng dau ddn

l/im sao?

Kia ruatc Nh.at-Biin III mi)l nude vdn-minh mai J f)6ng-phlidng, rna erich (Juoc-{'iin ella hq, van dung Han-van nhiiu luni Hoa-oiin, trong muiti ph.dn rna Han-van thliiJrig den bay lam Cac nlui hoc- 1,(L'n ella ho TIL nhau bien-tap nhilng ban Tic-tlut, nh.u: Han-uiin doi-t.u-dien, Hoc-Han tit-nguyen, Han-Hoa tit·die"'n, Hcn-Hoo viin-lutp-bich. !'.I' , triP truxtc hi)8a11, cht!t nha day pha: ay nguai

Nhrit-txin tuy kh6ng theo If/i "(hi pan, til viet" rna the:llje Hdn-ixin

nln banh-Lruang han Hou-oiin, V(ly nuii biet giao-duc caquan, viI

c6ng-dl;.ng ['an-tlj, ta't ph.ai e(lp nhuu ma cicng len.

Deus dan thay.' (Juoc-11d n nude ta kh6ng the' nao b6 duac I'(ln, mil dJ sao cdc nlia tru-tac, chua ai luu-tani den nhilng bi) Tit-(//("1, TI"tnguyi;n, la.m tluinh ra Han- Vi¢t h ap-bich, de' khien

ngltiJi ta nluui Quae-van ma them hieu Han-van, hieu Han-van

nUl them hay Quae-van?

Cui c6ng-nghi¢p kho khan do trang mong J nhilng nlui trti-tac biell(l dltdng naol

Than 6i.' Vdo ritng bou ngoc rna t!;:?Jng lay ra kh6ng, lcing klucc

ngh(~-thltdn.g md 1(L'p tai nh.u CI,~, fui kl;('dl.g pluii t{ji tai ehlLng ta hay sao?

Hi-nhdn lhltdng eel' y vel tlif wi! namg, chua tuim liiy tluing,

mong bien nen mQl b{1 Han-Yiet tu-lam Nliung kh6 vi hoc it tai

hen, l()ng giau rna 8UC qusu ngheo, nen n6i ngay lan tluing lila,

t II(ingbcinh. nhin them.

May nuin thsiy! G(in day geJp duoc nglim bcui thanh-nien 10 tmg Dao-du.y-Anh l'ita bien thanh bi) Hon-uiet tit-die"'n, toan

c(rng-hien I'Ji ddng-bao, bi.nhan dlirJc tin mung khu{{ng, gap tim tuye'n cdc doc xem, thay clui-thich: tinh-tuimg, pluiu-gi/ii minh-

bach, lorn l¢l hef tit-ngii thuoc ue' Han-van, rna Vi¢t-uan ciin pluii

dllng den, cong hstn bon llfln die'u.

M/Ji me lhay.' Qui lioa tluiyl Khil-tam nghi-luc nhu Dao-qunnt

xlla c6 diu: "tliuc hooch ngii tam ", thiet co nlut the!

Trang 9

Rdy mal quyP''n each o:y xu/it-ban Luu-hiuih, (:hdc d tren rii-dai

(.~1I6;:-{'dnLai thhn I'd 1'6'dcic-sdc msti, lui chang phdi mot vi~cdang

JIlting cho licc-gicn fa hay sao?

Binluiri th/iy co an ngon, qua mung sinh dan, xin viet may chi? /1 ddu scich, anh em bon bi hiln ciing nhie'u nguai dang j vdi

bi-rduin:

Nay kinh de'

Hue, ngay 1 thang 3 nam 1931'

HAN-MAN-TU")

(*) BiN hieu ct'la Phan R~)i Ch&u

Trang 10

vi SAO CO SACH NAy?

kha deu pha i eCl nhirng each Tt;i-di~n hoac Til-di~n d§ lam

tieu-churin va can-ell cho nguoi hoc Quae-van cua ta ngay nay eta co chieu ph at dat, the rna ta chua tung t.hav co met bo each Tlf-di~nhoac Tu-di~n nao, d6 t.huc 13 mot dieu khuyet-diem Ian rna ai cung phai cong-nhan.

f){tng ru bien soan b(l 'I'u-dien thu nhut dB lam tieu-chufrn va

l';~\11 ('(I r-ho Ouoc-van, vi nhtr hi) Dictionnaire de l'Academie [ranco.ise (·\'W nude Philp hay b(J Kh.ang-Iiy Tlj-die"n cua nunc

Tau cung Vl¢C PlY phai do mot tea Han-lam, hay mot Hoi-dong hoc-gia Luong duong, rna ccng phu den hang may chuc nam mdi

xong ducc 11()i Khai-trt ticn-duc d Ha N(h ducng toan ganh liy cai

trnch-nhiem n,~ng-n~kho khan ay , rna cole trong rnra the-ky nG'a

tH rndi thilY b0 Viet-nam Tt;i-di6n holm thanh Neu ta chi ng6i doi cho co b0 'I'u-didn hoan-toan thi nhirng noi kh6 khan hien thci ella

nguCl'j nghien-cuu quae-van lam sao rna trtr di ducc?

Bi-nhan khi mdi nghien-cuu quoc-van, cHi 1fty su kh6ng co di6n linn deu rat khan n~mkha so, nen het sire dung each tra khao

Tu-gl{m ti6p mil bo ca i sn khuvet cua mirth Nhan do bj-nhan la i nUCJi

nghidn-cuu duoc, rna dem ra giup met pharr nho mon cho nhung

Nhu t.rcn kia da n6i, hien quae-van ta khcng c6 cai gi lam

tigu-chuAn va ce n-cu, cho non nghicn-cuu ral kh6, rna kho nhet Iai la nlnrng chir nhirng loi muon t.rong ll an-van, y-nghia nit hen-hum phuc-t.ap, kbong th6 thea thoi quen rna hi&u ro nhu phan nhieu

cite chi! cac lei nom na: Bi-nhan right rang trong khi con ddi lau

mdi co bt) Tu-dien hoan toan, gom Hit ce nhfrng chir nhung ldi dung trong quC;c-van vo luan va van cua nude ta, hay la muon ella Tau ella Tav, thi can co nguy mdt b9 sitch su'u-t:%'P tat ca, ho~e

philn nhll1u nhling chu ohung Idi ma ta da mUcjn trong Han-van lit br)-ph(m kh6 nh~lL clla Quele-van Hi-nhan dem b9 sach nay cang hien cho d<lng-bao, chi hy-vqng co th~ gitip cho sl,i nhu-yeu hi~nthai cua hQc-gidi ta mOt ph11n trong muon phAn v:%,y.

Trang 11

* *

Th6-gidi t.ien-hoa kh6ng cung, pham cai gi sau cung hen trtrdc,

mu chi mdi c6 Ifrn dA.u kh6ng sao hi k1P vdi cai da trai qua nhieu

luot cai-hrong Be) sach nay ra dol, neu dtng-bao kh6ng eho no 18 mf;>l vat vo-dung rna d~y den no, thi chao rang n6 se lei dung ducc nhung cho khen che cue ngtroi cuc-ngoai va thea su nhu-yeu mOl ngt\\' rnoi rdng mil bo-cuu cho nhirng chli t.a i mAt tac-gia chua den,trun t.u Lac gia chua kip, dang nay them mai sua cho thanh bi,)each hoan-toan Tee gin rflt mong ding cac nha bac-nha trong nude dung che no lit qua t.hien-can rna bay ve eho nhung eho eai lam tbieu-thon, tac-gia cung se het sue thea tinh hinh tien-hoa

rna sua sang chinh don eho be Hon- Viet tit-diln nay khi nao cnng thich-hcp vdi S\jcAn dung cua xa-hoi ta.

Trang 17

PHAM L~

1 Lam sao sach nay gQi IS Tu-difn? Tll-di~nkhac T\1-(ii~nthe

nAn? Tu ~ ta goi 18 chu, lit do nhieu net h9P lai rna thanh, rna tit

~t 1ft 16i noi dung dt1 chi to nhfmg au-vat Vi nhu chit nhat - , ta van biet no Iii chft nhat, nghfa 18 met, nhung nghia no Iai con thea

nhat khat - ilt , nhet ctt luang tien - "" F1'J 1~ , khilng lei nao

Tir-diJn, muon tra khdo v€ Idi (til) thi phai din each TiI-di€n Song'I\t-di~nva Tu-dien, the-dung tuy co khec nhau rna kh6ng phai Ia

nhung ldi, thi Tu-di~naa phai chu-thfch nhimg chii 13 goc ella loi

da V~y TiI-di&n 13 gdm ca Tt;L-di~n d trong, rna Tlf-di~n chi 113 phan goc cue Tu-didn trfch rieng ra vay.

bq-2 Sach nay suu-t~pphan nhidu cac tir-ngfi va thanh-ngft rnaQuoe~van dii muon trang Han-van, va nhifng tu-ngu trong Han-

Hit ca chung 4 van dieu Ngoai 'fa lai co hon 5 nghin chit met, la

nhitng chit thiet-dung nhtrt trong Han-van ngay nay.

3 Cac tu-ngu va thanh-ngfi bao quat rilt rqng, tu nhrtng lei rat"' I'h{j-th6ng, thuong dung trong hie n6i chuyen boac trong tho- Lrat, tren bao-clnrong, eho den nhftng thuat-ngtr cua cac khoe hoc- thuat, tu Phat-hoc, than-hoc, triet-hQc, chc den xii-hqi-hQc, sd-hoc, tu-nhien khoa-hoc v.v

nam vao quyen Thucng).

5 Tu va Tu sap d~tthea thu-tu cue tu-rnjiu qudc-ngff, bAt dau

ttl chfi A cho den chil X Pham d9C sach doc baa quae van, rna g~p

qucc-ngfi rna tra cuu (chir Y xin tra d ndi ehu I, sau chu H).

Trang 18

6 DQc sach va baa Han-van, n~u g~p chit kh6ng bi~t am va nghfa la gi, thi co th~ do "Bi~u tra chu Han" a sau m6i quydn rna tra cuu Tim chit Han thi Cll dem net, vi du mu6n tim chil 1} , thi

ta dem i\ - I l -la eau net Ta tim 0bi~u ffy noi co viet miry chil 6 NET, r6i do do rna tim xu6ng, thi thiry co chu 1} ngay Trude ml}t chil 1; do, co chu chfr "Hop", r6i ta Cll thea tlj·mAu qu6c-ngil rna tra cling nhu tra chtt qucc-van Neu g~p tit-ngU: hay thilnh-ngil thi cc do chil diiu rna ra.

Vi sach dong lam hai quy~n,nen xin dQc-gia chiu phien, h~ tra chft: nao 0 quyen Thuong kh6ng c6 thi tra sang quy€n HE,l Di€u bitt ti~n fiy, la boi mudn ti~n1qi cho'Vi~c in rna phai nhu th~,xin dQc-gia IU<;ing thll chao

7 Chtt Han, thuong c6 ·mQt chfi doc thea nhieu am rna nghfa khac nhau M6i chtt doc thea mly am, trong ban tra chtt Him, c6 chu du ca Lei nhieu khi met chtt mQt nghia rna dec thea nhieu

am khac nhau, thea tieng BAc tieng Narn khac nhau, nhu the ciing c6 chu r6 d~ de nhan Vi nhu chil Dan 1} , ding c6 khi doc la Den, thi 0 noi chil Dan, Cll chu-thfch y-nghta cho du, rai den nci chil Don :it se chu may chilo Xch Dan (xern chil Dan).

8 M6i cha m6i loi, d€u giai-thfch bAng qu6c-vAn, nhung loi thuoc v€ hoc-thuet, hay 1ft thuec v€ di~n-c6 thi giai-thich lai ky

him M6i chil, m6i loi co baa nhieu nghia, nghta den, nghia bong, nghia chenh, nghia du, d€u giai ri5 rang Nhi€u tit-ngU: c6 chu them ca che Philp d~ ngUoi mu6n nghien-crru Phap-van ti~n dung.

- Co khi, vi vu gian-ti~n boac vi ttnh-the kh6ng th€ tranh duoc, rna trong phdn giai-thich phai dung den tit-ngil Han-van, hogc phai muon rnQt tit-ngu d6ng nghia rna giai-thfch met tit-ngU: khac: neu xem rna kh6 hi~u, xin dQc-gia chiu phien tra them nhffng tit- ngil kh6 hi€u ffy, thi se thtl'y giai-thfch rd-rang.

9 V€ am-van, each nay gAng thea thie't-am trong bQ diin cue nha Thtrong-vu fin-thu-quan xuat-ban, sang cling nhieu khi phai thea am-v~nthea th6i quen thuong doc C6 khi rnQt chfr rna m6i xu doc m6i khac, thi tac-gia dung thea am-v~nnao ph6- th6ng hen ca, song kh6ng th~ Iffy cai gi lam tieu-chuAn dQc-t6n dUc,1c, nen tlJu-trung kh6ng khoi co ngudi thfiy c6 ch6 kh6ng vita y,

Tan-t'!-xin dQc-gia 1uc,1ng cho.

Trang 19

10 Htnh-thuc each nay khong duoc co ve my-quan nhu sach TV·difn, TU-difp cue ngoai-qucc D6 la vi ky-thuat a'n-loat cue

dB mat den non hai nam trei, thi d9c-giil biet cai cong-phu cue

khong c6, chi nho vao met it ngtroi s~n long dllit tien mua trtrdc mdi co tien due trudc cho nha in, nhu the thi d9c-gia du ro nhtmg

sach the nay.

Sau het, lei xin d9c-gia xet cho rAng b{) Han-Vi~t tit"diln nay

la b{) sach mdi co IAn dfiu, rna nguoi dung lam chi co met minh,

co-don ay , thci c6 khuyer-nam va sc suar den bao nhieu , tulfng cac ngui clings~nlong rna luong tha cho dtrcc,

Tac gia cdn-<Jhi

Trang 20

BIEU VIET TAT

Vd=Vf-du Nch = Nhu chu

Ngb> Nghfabong Xch =Xem chtt

(Chinh) ::: Chfnh-tri (Ph!') = Phat-hoc

(Dong) ::: Dong-vat (Tai) ::: Tai-chanh

(y) ::: Y-hoc (Than-thoai) = Than-thoai

(Nong) ::: Nong-nghiep (VlIn) = van-hoc

Trang 21

m ~ M9t chAt kim thu9c (actium).

~ IloJ INavao - Nho vao - Dua theo

Y Hinh dO'ng caiv~tche dOL

bang ~<iJ ~ (Phan) Qui dl'iu trau 6

cung D'illm-V1.i'dng

bOO - 1* Bao-he;)nuoinlffig

can-dinh - m~ (Dia) M9tmrocdan

chu aNam-My (Argentine)

di-aa-P/>4t - ~ fl8 fit> (Phon) Tan

Phat: ahivd,di da lit IU:1JI1g=Va htc;mg

quang-phat Amitabha tl'tc 18 6ng Phat

sang su6t khOng Mm luong du(jC

du - ~ Duaninh Nch A phu

du thU dung - ~ :qy ?ff Dua ninh

theoeMd.ll cho ngttdita dung rninh

- giao - ~ Tbukeo san aA-huy~n, tinh

Son-dong, l1l':y nuOc gitng A-tinh nlfu

da Ilia den rna ehif thanh, dung lam

thu6c - 'I'hu: keo rutu b§ng da ho~c

xttdng loai thu, nfnr eao h6c6t, keo da

trau

hodn y II T~n gci dAy til gai,

(servante)

hodnh (hanh) ~1lJ itjDU.athea rna-lam

ngang - Ten chitc quan xuecUamiClc

TAu

A hodnh Ihdnh! de nghi?p - ~i

~ ~ Dnatheorna lam Mu ec,

hI)- ~ Nch A bRa

!utdng ~ noviniHhlinkeo xe eM

than Sil:m trang tMn thorPTau

kS' Sdhitit - Jt fin- H Dila theo ngttdi

rna minhU8 -" B@nh Vl,1c ngl1d1 minh

U8-hitu - ~ Ngli'di cong8.idli'P

- la-luin - II iii (Phon) NgUili thanh

(Arhat)

A·lq-p·ba - =hL: ftl (Dia)Ml}tmroc dtay-b9

A-chilu,6giita Hdng-bai va Ba-t.tr-loan,Ma-han-mac-due l$.p ra Hdi-giao sinh dd6, hi~nnay mi}tphlin thuoc Th6-OO'i-

kY, con thi chia ra mtly nude d9c-l~p

(Arabie)

mdu - a M~nuoi(mere adoptive)

mj - W§ A duan!OOnot,

IIguy _ ~ (TIuM Mot thli cliy 000,trong~c6 mu trllng, phci khodigoi 1aA·nguy, dung lamthu& (assa feetida)

phi-lai-gia : JF fll 1]G <D!a) Tuc laPhi-chsu (Afrique)

A phie"n - h Tiic Ill nha-phign, thuocr~n(opium)

pIWng - F;1} Ciricungrllt IOn cua

Tfin-thuy~hoangxay, hiendtinhThi~m-tay

pM dung - * ~ Teo13 Acphign

pM hiin - ~ (f (D!a) MQt quzc 0tAy-hl}A.cMu hien Ill.nttOcbaa

Vuong-hi}ella Anh (Afghanistan)

(flagorner)

tluf- t!! Dua thee ddi,ninhddi

Iy-aia-nguc - ;0 J1Il llI: (Phon) eMd'ia-ngl;lC phWaluen d6, kbeng khi nao

thoatkhOiduljc

A s::2. Du8i m9tbl,1C - Xlipxi - Ten m\'lt

chllut.rong namchilu

Trang 22

~ Hai ngtlOin[goi nhau IIIa=ltnh:

embl;Ul~

a M9tchil'thoi(Argon)

bdng "m Bangthi! hai, bimgv;lt

tennhUng ngtiIDthidau hl,lllgnhi

eMu - 7J~ (Dia) Mt?t chao trong

Ngii-dai-chau, mtOc ta thucc v{£ chau ay

(Asie)

dfJng - *(Dis) DOng-b{>A-chau, ciing

goi IIIVi~n-dong(Extreme - Orient)

A hidn - II!: U dangrUQuliin thu hai,

khanh-nrcng.

khoa IlS2 f4(Y) Mon thuzc chilli ngttdi

cam Mon thu6C chUa tre con khOng

bi€t n6i

klWi 5E I!! Ngliffithid~ubuc thit: hai

lich-san &;d - ~ LiJ *. (NMn) Vue

nttdcMakY-d5n (Maced.oine)ngay xua,

chinh phuc ceo nude Hy-lap, Ba-tu,

Ai-c~p cungT&y-An-dQ, d\Plg m9t d€-qu6C

ra't IOn, tl,t xu'ng III A-ijch scn-dai

dl;U-vuong (Alexandre le Grand, 356-323

tru'dck,Y-nguyen)

luu toan - Wi[ M(Hoa) Thu toan loai

sulfureux)

Iuu-toan-ruii lifft. ~ iN(IIoa)Thit

duarig-khiholithanh,nhtmgitdliCtngkbfhon

htu-toan-nQi (sulfure desodium).

nghj ~ rn NghIaanheJI.lhlP1~.

nguyen § ft NgI1di thi di).u b1,1Cth)1

ie'a ME 5E: (Dia)TileIii A-chau (ABie)

lOOnh 5E w'Ti€ng n6i'IiO

bl;iC - Tengl?i dng Mi;Ulh-Kha

thuq,t - iItt (Stl) Ten nuOcddi Xl.ia d

m:i&l Iuu-vuc Luang-ha (hai song LeTigreet L'Euphrate)cUnggci1il A-tll.y-

19i-A(Assyrie)

Atieu-loan ~ ~ (Hoa)Thliwan loaiit

dlidng khi bon tiau-toan (acide azoteux)

tinh lI5l 'I' Tinharmem&.

hi 5.E -1- Conthtr,

ti't ng4t hoan lien uS2 ~ ~Z i'i )f

DUa cam an hoAng lien la vi thu8Cdiing, hfnh-dung cai kh6 rna khong n6i

bdo ~, ~& 'I'I-altPnhiingMudqeac

b~t m 81J BAttay~tubiijltnhau

cam ~ t?3. Cam tjnh khOng to't

(inimitie)

chit"n-!tit Danh ffi9t each d9cgift -chung,¥.f VI h98 hei ba'tkY rnache't,trai voi thi~·.:chung Iii em che't binh

thu'dng

danh-:g Tie'ng xau [mauvais renom)

dai - H Dai rn?teach dQc du

ddng - 'lit D6 dang.Hun vi~ hung ac

(ecelerat)

dao - 1][ Nha P~t &91 ba dU'dng

ngu'di c6 i:.9isaueMtphaidi la ae-d{lo:

dia-nguc,nga-qui, sue-sinh

hl;li

- d6 i:iE Bc;Jn ngl1t'1i lam vi~Mit luong

(seelerat miserable)

dU'c - t'!! Phimh{mhkh6ngWt

Ac gia tic bao - ~ ~, \i;£}Lam Muae t.h'i

l!;ric6d€uil.etral!;ri

lu,z-i - ~ Aenghi~thaylamh!;ri

hod - it Cbju-Bnh hu'dng ella ngu'di

xdu rna hoa thimh xA'u (vieie)

y actJu;c t< :w: it M:;ie d6 xA'u, and6 xA'u Anm~ekh8 sd

Trang 23

j - '" Y xOCu(melignite)

kMu - 0 M~ haychudi ni.a van6i

dgu dQc dil

kMu tlu.J, chi - [] ~ Z Hay n6i ra

nhUngl.Mud{cdiir6ilIPph9.i chinlAy

l~t- ~ X/(u xa, khOngt6t

h,Ic 1£ 1J Of Cai d6 IOCy tay b6p

~t l~ emdo sUe ella lay manh hay

ye'u

rna ~ 11 Ma dii, loai rna qui - Cai

rna ngudi ta md ffiang xi\ng(diable,

demon, mauvaise apparition)

"- rna phdi - ~ rJi\ (Van) Cfri boc-phai

chi thich mi~u-t1l. nhUng chuyen kY

quai, Me am, the-thSm NhiCng mui

kh6i thll&:phi~ rom nil1U ap xanh,

cUngnhUng mol kfch-thichnMnvirAt

ml,Ulhme. Beaudelaire nu'l1c Phap~t

t4P the ''les fleurs du mal" 18,~-bifu

cU.aphaifly(diebolistes)

n0ng - Jt Mel ffiQngtMy nhilng~u

xi\u (mauvaisr~e).

nghjch - ~ D8nh bay ngUmfa - Muu

~tchame cimg(Wi}Aacnghjch

~p - ~ (Ton) Vi~ lam ac dang

t9i,thl1dng c6acbaa (peche)

ng~t- !J Mlrnlam~ulie

.tic ngan - -gI dichultirua,ldi n6i lam hai

ng\1dL

ClIm lrAng g8nh gi6= Ngb TInh tinh

l1a ~ntranggi6

nMn ~ A Ngu:m ac d9c (personne

mechante)

~m- ~ MoonghimoanhJP ngI10L

- ph{un - le Ngum pJw-m tOil,e.

- qucin miin doanh - 11 Ml cw.du

Bed8.My =Mgb.N'hi$utQiacqua

- qui - 9l Con qui thudng lwi ngtt'm.

(demon)

tiL - If~ Nch.Acrna, Be qui

- tang - it B9ntMytuda danhbchUa

eM lam Mutilac.

- tlim - >C.' LOngs.c.

- t4P - ~ Th6i quen du (mauvaisehabitude),

- #it - l* ~dauddn kh6 chUa

- thanh - !':l Danh til!ng xllu - TiB'ng

keltrnAai aiclingghet,

- thdo-1'fi Coxa'u, cOdQc - Rau xoang

ankh3ngngon,

- thAn - j.$VitMnthu9cvgloaia.c -Vi

tMntrUngphetkelam Mu ac

thi£u - '9 Ngttdithie'u-nienbat-hrcng

tlui - II':. Con thn du, nhu C9P, bee(betee ferocee)

tJrU ~ :f- NAm tay nhau - BAt taychao nhau

th¥c ~ it An d6xIlll,AnuBngkh8 ab.

- tich - j1l DAu~t.}amMu B.c

Aetd - 'f Ngudi hOCthrong

- uyin 11. ~ Cam toy nhau - Ngb

'I'Mn-m$.t

- xU ii! Il\lV~tnhbp

nh""-ACH Jrtj Cru,t - Chl\dOCtlriI!m - Ngllntr<l

- Hep nhO

lIB CI$>de

- 1!iB NAc,n&:cut,

JG, Kh6n cung,tainan,

tie: Cai vong do eMbu{Jcc8 ngua vao

tay xe - Caig6congMtren.vaitrau bO

eMbU9c vee cay

nghick !B ill: KlU <rong hAu khong

th$n~ Jll(c ~n1&1 ClingviiftIs

tIi'! q=-da·nJU m JJ\ ~ !o! (Ilia) Motmloc&-<:11'\1 b Nam-My (Equateur).

tde fffi ~ Ndiquan-8i~m y€u

thU iJB 'if GiilchIidOCtlriI!m MphOngquAD<!je!>

tich rIil IIll HOphOi

Trang 24

Ai c{ip J:% &. (Dia) Ten nuOc d phfa hAc

Phi-chan, hi$n lit Vucng-qucc bi m10c

Anh ap-bfrc, van-minh phat-dat ra't

scm(Egypte)

chi R l.t Thai kh6c, tuc }A Call Xlidng

ttdamrna - Xemluon chii: Cit-ai

chiiu - §B Tdchi€u bO'-caocho

queM::-dan bre'tr~g vua d:9 ch€t, hay

kinh-thlmhhimilt,ho~nudehiml'i't

dUit - FgVie'ng tham ngl1diche'L

lao ~ $: (Dia)MQtxiitrong

An-dt)-chi-nadphistAyTnmg-kY,thul,)c Phep

ty hiw tnw - tv1: 5m ~1 Tie'ngdan(td)

ti€ngsao (true) rna c6di~ubi-ro

tlch - m'TIntdngti&(regret)

tinit-1'- Tinh bi-thl1dng_

van - iJt. Nch AitiL

AI ~ Thirong, yau, tie'c

11 May den Dang may rna mit,cii 11 11 Dang may mit mil

an ~ ~, 'I'inh-ai va an-hu~ c8-ke'tvdi nhau (affection mutuelle),

eMu - 'J'I'I (Sit)Tenmqt cbsu ella nU:8c

ta ngay xua, hie Is Thanh-hoa ngaynay

danh - t; Ham danh

dQi - j\(; Thuong yeu rna tontrong

ha iilJAi-tinh lsi langnlurnu8c song

hoa - t£ Yguboa

1u? - ~ Thtrong yeu che ebb

hiIu - s: B~be rocam-tinh dij.cbiet

(ami intime)

hilu-Mi - 17- fl Doan-tM nhUng

llgltoi IB:y tinh ai-h9 rna ke·tvdi nhau{amicale)

khanh - p~~ Nglidi than yeu (nguyenIii trai giri eMuIWi nhau nhu the',sau

chi contraigcicongai nhuthe'thOi)

kj ehU-nghfu - E ± >l (Trie't)TUcla

vf-nga-chu-nghia (Ego"isme)

ktnh - tj){ Yen men vakinh trong

lan - tIt'rf Thirong yeuvi~

luan-khiii ~ fm! 11ft (NbAn) Nha nit v~-d9ng rl\t c6 danh tie'ng ngaynay, ngl1di Thuy.cMn, tru'ac-tac rKtnhieu chuAnidngd€cao m&u-tlnh (El

phu-enkey, lH,I~L.).

luyln tB: Thircng yen nhau

(attachement],

Ai l"tc t: (Hoe) Cai sUe Clla hai h~c

nhi~n v~t-chKt khi gftp nhan thi kP",h:;1P vdi nhan d~ b~n thfmh chi'lt mdi

Trang 25

AI AM

Nlii-lan - m Ni (Dja) M{)tdiio-qu&b

phistay mroc Anh, phu thuc?c vdiAnh

(Irlande)

ni£ -I;:, Con gai ysu men, d6i vdi

ai-nhi

phu - ~ Yeu men vbv~.

phuc ~~ Thtrongyell ma cem-phuc

qudn - ~ Yeu bAy, yeu dong-loai

(fratemite)

qu& - 100 Thtrongm1CJc, tre'c nude, yeu

milk (patriotisme).

sa ne d - ig; ~ § (Dja) MQt miac

quB.n-£hu 0bob~nBaltique(Esthone)

sung- n Yeu chuong

tai: 1'" Yeu ngu'oj cotoo. Tie'c caitai

ellangUoitao

too chitngJUa - ftjJ, ± II (Trie't) Tiic

Iil lei-the chu-nghla (altruisme)

trek - mThucng tree (menager,

epargner)

tinh 'I~ Tinh yeu nheu,traigal yell

MaU(amour, affection)

v(it 'M'] Thu'dng yeu loai sinh-vat

AI Il:iit (;hcl dIlt ~m trd chat bep

Qu\lflh hiu chat hep

~ Thiitc6.

Aihtfi J\1,it ~Ch6dl'ft~m-y€u - Ye'u hei

(pointetrategique important)

h{Lng - ~ Ngovao lang x6m,bnhUng

ch6nch$.thep

quan - ~ eTtaquan eTtaiiinci

bien-gidi(passe frontiers)

sat ~ ~ Thiit c6 cho cMt (Caire

mourir par strangulation)

tzl- 7E cMt bAngc8.ch trultc6(mort

par strangulation)

AM ~1f H~u rOo

~ CBi nM tranh 000d~thdPh~t

hiiu glif ~ Hi~urO(connait.reafond)

luy~n - .~'* Bie't kj, c6 nhie'u

Nhilng nbi tham sllu uttt lic

Call #~. Rgnh rurocngftm rhroidaL

chi - HjTrongAm (teire allusiona )

chua - .±. DngvuangutOl

(idiot, imbecile)

daa - fi Dolfi phong chung

cU;tm - 1ft T6itambudnrAu

dia - till M(it each am-muei.bfml1l-t (en

h(m- tN MOlgi~ngiirn.

(signe secret, mot de passe)

hod - :A. Lirangsim grin lit rna ('huatl1t

hap - .g- Hop nhau mst each khOng

Iuu- - ml. DOng nuOc ngam dudi da't

muc cam - § M (Y) Mqt lhn b~nh

daumAtcUatrecon

mu9i ~T6i.md,phand6ivm quang·minh (obscur, louche)

(machination, project mysterieux)

f1/!l!,c - lID.: Ngl).c till dJ trimg ph~t

ph~mOOan(cachot)

nhien - ~ San kin

nlutr!c - 'iY1 NhU-nlll(~ ma khong rO

s~-lY·

Trang 26

sat - ~ NMn ngtidl.takhOng chus

rna gie't hai = Gie't each hi-mat

(assassiner anouyme)

ta - ~ Vie'ttrAm.(dictee)

thcim - 1m. Ncb Mat-tham (agent

secret, espion)

thift- '¥'" Cha u-am khOngc6ngttdi

-Nch.Am nguc

thj if;(Tam) Dungd.ch am tham rna

chi-thi ~ k"hie"n ngtidi ta h/(t-giac rna

phai theo mlnh, NhI1minhcI1Oi, ngttdi

kia hi am -thi cling cudi theo - Nha

thOi-mien lc}i d1;JDg sue am-thi ~ Hun

tiin - ftf Cai ten hlln khOng cho ngu"di

bie't - Ngb.Bi-ml}.thIP-ngu"di.

trieil - WE~u-hiU hf-rn~t - S~

bie'n-hoa xung-dot nglhn kin cuacecthe""-lue

- Am-rnuu cuanha chinhtri(intrigue,

machinations secretes)

tnt - ll.tr Giup dd kin dao, khong ra

mat (aide inavounee)

trung - rnTrongtOi,bt-mat

trung m6 sci.ch - $ m *sa rno tim

kie'mtrongt5L

:atcJng - ~ Urn di l~u (prostitution

secrete)

AM II~ T6itam

M Ngu di}n - Toitam - Silukin

dam: ft t~ Budndiu·1l,t.tleo

nhien - ~ Bu6n rtl.u

thdm - 1~ Bu8nriux6t thl1dng

AN *~m d~m, triri vOi chit nguy ff!

Sao? Vd.An-~?

"-ti': YenIlglpl-.

biti 3i: mBayd~tsiinsang(disposer

d'avance)

bang - :fG Trinl10c cho yelL

bito "-ti': ro Yenn~va ao hao =Dd

cua ngtiChditr$n

btin 3i: jt BAncUngrnaanphgn

btin lac d{to - :it ~ J1[ Chiu ngheo

kh6 rna vui lg trOi (heureux dans lamediccrite)

An bien - ;j Giit gin mien bien-gidi choyen

cam - i®: Giam diiu!

eMm - tt NgJiyen

culac ngh~p- fi§ ~ ~Thoi the'tluU·binh, ai cii:ngyen chbd,aiMu cochuc-

nghispndy

dan - ~ An-uy nhgn-dan

d4t - ~ Yen vui thong tha,

Dt.tdng vttdng - ~ .E (NhAn) Xch,Thue-an-dirong-vtrong

et& - f~ Saodl1~?

dinh: - 5E Dinh cho yen 6n, khoi r8iloan (pacifier)

eM- ~ Bitetl10ngvUngb~n- Ngb.o

y@nkhOng di}ng - (Nhlin) Mi}tvinMn trU: danh d Bk-kY, ten laNguyiin-Khuye'n,ngdm lang An-d6

thi-gia - * Lamchogiadinhyan vui SApd~tviecnha

-ham. 1ffi mCili yen ngue va cai khdp

m8m~

prosperite)

loa - ~ Anvui (bien-eta-e)

4w tink 1M - 111 Ii' ± (Phat) '1M.

giOicue-lee

rna 1ffi,~ NgI1a dii d~tyend€ cal

~nh 3i: $ Ygn chiu menhtrdl

miendw;t: - ~K -i#1 (Y)ThuOc ngu,

nam dd hIj phll - i¥i m; ijf Iff (Sit)

Ten thu-ph-.i miOc ta, d ddi ni}i-thu9cnhaDudng(618-907)

Ly-anh-Ton, nhs.T6ng mill thiia nh~nl10ctaIii An·nam-quoc (tru'oc Tau chi' xem

nl10c ta Iii rni}t qu$ncuah9 th8i)

An nang '§E Lam sao?

nguy - ffi An-loan vanguy hi€rn

Trang 27

nhiJ,n - 00 Binh-yen thong-the

noon - A Chiicella vua phong chovo

cac quan th1ft-phftm = ThA't-prul'm

mgnh-phu,

nhien - ~ Btnh-yenvo-S\L

ninh - $: Binh-an(Bien-etre)

an - mBinhyen vilitg-vang (stable)

ph4n - 5tGift phgn minh Ncb

An-menh (contentdeson sort)

ph4ntlul-ky - 'it "'F B An chin phan

minh, rna giu Iffykhi Lilltminh

phU l1I!! An-dinhphu-uY·

phuo pluii - li'il ;:}K (SU:) Bu6i diu

Diin-qu& Trung-hoa cac nghi-vien

Qu&-h~t6chi1cffi9tchfnh-danggoila

An-phlic cau-Iec-be, lily Doan-ky-Thuy

lam Ignh

tv-san~ it Dan ba de dirocan-toano

tai - 1£ adan: Vling yang, khOnglay

chuyen (stabilite)

tang - ~ Chen ngu'di cMt(enterrer)

ttim - -L' Yen long,danhlong

thai - 1m Lam cho em thai duc;IC

an-tolm

thfin - ~ Than-tM yen VUL

thAn - ,fl:II Tinh-thlinyenl~.

thAn dl/f;lc-.f!Il m 00Thu&: lam cho

tinh-thAnyenl~<W' ngUdiroc

thkh-)jj Tho-thai

An-thie'n - " (Ph~t)Thliy tu ngBi yell

an-thien.

tM- ± Yentheaella-v] rninh d

thu: - ~ Tfnhtinh thongthi

tluiilng - m' Gift yen vi~ thuOng,

khOngmongm6ig'ieaoX8

tinh - ~ji B'i:nh-y~n·vo-s\1 (tranquille,

ealme)

t9£l- ~ Ng6iy~n,bkhOng

toon - ~ B'i:nhy§n,khong nguyhi~m

(securite, sftreM)

til - ~ T\1earnngheo~.

tr{lCh - "{;Nha VliCm eUaminhy~nb.

tri - ~o Chiiedau?

7

tri -!iii D@y~n- 001ongquan pham18i Mn noi bien-visn - D~t vee ebbnhat-dinh,

hie - :@ Djnhdli1C ehBtru

tit - r (Dia) 'I'rai mii bhuyen trit3u tinh Hai-duong

DOng-tUc - ,Ii§!, Nghingdi

tUclutdng - ,Ii§!,~ (Thuc} M\)t thli ciiy

bnhietdOi, eao chimg 9, 10 thuOc, I~y

nhua dung lam hircng-lieuva thuce, ta

gcilasangkisntrang (benjoin)

tUc toun - t. ~ (Hoa) M?I thu loan

loai thAy thucc dung M lam thuoc

phOnghu [acidebenzorquc)

uy - ~ Khuyen giai(consoler)

vi - ill: dy~ntaichecvicua mtnh

xtl- ~ dy~n

AN t* Tay bam vao - At di - Khao-xet

- Theo t.hu t.\1 - Cli vao m(}t viec rnaxet viec khac - C6 khi dung nhu ehil

,",0

An~ Yen l~g - Buai chien, muon

~ Cai ban Xet unh-treng trong

mQtvi~ hoac v~pbep-luat hay

hoc-thuat.v.v _

00' t* ffli Tuytai-nilng tu-cachrna b8

quan cho moi nguoi

binh bii! cJ41lf! p; l' fJJ DOng binhlaikhOngra danh

dO. ~ ~ Vua eMt ngay xrra goi Ialinda

di4P ~ ~ Gi~y rna viec quan (pieces

d'un dossier)

hanh m 1'1 Ditwin

khdo ~ ~ Khao xet vB.clnnMehdn

kern

kjwa nhi han.k - :t4 iffi 6 Xetkhoa

IMutronglu~trna thi hanh

klwdT!- - ~ Xettiingkhoan (examiner

<par ehapitre)

ki£m-~ti_. Tay dJ vaoglidm.

k~n ~ 14' Nh-ung vi~ ki~n-tung,

ciing caevi~eong kMc

ky t* Wl Chie'u thea kY nhAt.-djnh

Trang 28

AN ANG ANH

(pericdiquo)

lj ~ J!. S~ 15' trong em an (lee

considerants d'un jugement)

rna * ~ 00 Mi}t thu y-thuat dUng

each Mm b6p minh ngttdi benh <ffi

men-tift gan thjt va gitip cho mach

mau chay thong

chrmg co.

r'lJI.!(ngliJ - fW Cl$l du'dng khdng eho

ill tdi,

quan W -=-Xet cho dUng cue-quan

Ansat - ?$ 'Ttmxet.

,~atSil' - * f~ Ong quanthi!:ha trong

tinh xem viec hinh nguc (juge

provincial)

sl! ~ $- KhH.oxat su thuc - Khiio

xet ceo an kien

tri m rEl Xet hoi <Mtri0i.

(documents)

van f9: roo' Xethoi

.ANG ~ Coochau

ANH ~ Ten chung 1000 hoa - '111ftboa

to't nhA't - Ngtt'ditainangXUl\t

chUng-em tioh-tuy - Dep t6t.

11 Ten cly enh-dao

~ 'I'recon mdi sinh

g C8.ihinhm~obi)bl;lhg to

lx;Lt :9it 1ft Nglidiillgioivti'~len tron

h."gthu"",,

Mm - • emtinhtriri sanht8tlli\

cc:ich-lan - ~ Ml (D!a)TUcIa

Anh-cat-l¢

ceit l¢ - "5 flJ (Dia) Mi}t dao-quoc d

phia t§.y Au-chau (Angleterre), b8.n h?

ella nuOcnp-b~t-li~t-dien.

danh -.ij Ti@ngtam d~p de (gioire,

celebriw)

diro t~ tit(Thljc) Thit cay cao chUng

2, 3 thti&, I€l nM 00 rang ctia, hoa

trihtg, qua Iron,vichua [cer-isjer)

hai. M ffi 'l'reconritnhO.

haa !( *" Anh 11\ dep nhilt, hao la

tIlinhilt - Anh hunghB.o·ki~t.

lwa - ~ Cay co depnhilt-Ve dep de

(beaute eclatante)

Anh-fwa It 1t Hoa ciiy anh-dao, III

quoc·hoacuaNhat.ban,h&n~ it Linh-hOn cua ngtidi a.nh

bung

lW.ng * ILl Anh la vue 1000 hoa,hung Ie vua Ioai thu - Anh-hung languOi hao-kiet xua't chung ( heros)

hung ca -ILl l'!:Billcatan ttmgdU'ccuakeanh-hung(epopee)

osng-himg mat 14 (it * ~e Ngti6i hung cffin hie dii gia, co6i dell, hay la

anh-g*,phiecungdb

hUllg tao thdi-thi .1'l .;~ g,'f ':!t Ngttdi

anhhUng gay ngn du9C th6i-t.hP"de'lam

6wh m0nh mfClcMy,dng Lit1!t Ninh gay

CU9':cach-menh mroc Nga

khi - iI[ Caikhit.ti¢lgtEt1\'\

[j - ~ DJPn Anh, chUng 1.6093 thtioctay.

linh - 11 Cai khithiengtt;(t.n'lisinh

lli{lC -1Illr Ngtioo tai-gidic6rmru-luoc.

nhi ~ n. Dl:tabetrongnam saut.u6i

nJu4 * ~ SA.c sao ttrci OO"t (ardent,intelligent)

tdi - :tC6tai gioi xua't.siLe.

tMn ~ § M~ng ngtidi con gill dlCP

nhuhoaanh·dBo

tlut * ~,g Ngtididanbil gioi c6 tii{ng(femme celebre, heroine)

triet - :JgNgtiOi tai.gioi t.hOngminh

Anhtu - ~ ~pOO"t khicngudithuemg_

tuJ.{;-, - 1~ AIJh·t.a.i tua'n-kit1!t

tUc lwa g M "it, (Thtic) Hoa caythuocphi~n,dUng lam thuoc (fleur de

pavot)

Ukroc -.~ ~ Th-.,tc) VO h{)t caythu&~

Trang 29

1fl 'I~ ThonglOng uatgi~.

Jl it Nghia-ly ssu kin kh6

ANH ANH AO Ao

p~n dUng lam thuI'X: (capsule de

greine de pavot)

V¢t ~ ~ NMntIDdep t6t.

vu '- J1t AnhUrivaviidung (Brave)

vii !! ~ (D9ng) Chnn anh-vu, con

vet, con keo: (perroquet) - eaanhviiIII

thu car;l'tngon dmien Bach-hac,

B!k-kY (poisson mandarn)

ANH ~ AMsang cbi€ul~

{11; Noh "" 0

tuytt d9ctlut "" ~ ill " (sit) Ton

Khang nglim dill nhil TKo, nha ngheo

dem kh6ng co den phai nho anh sang

coo tuye'tdi\dec Bach Khikkh6cham

Iut!Jng - W B6ng va tilng yang =

Hinhsinh raanh, thanhsinh ra hUdng

- Nch Quan-lien vdi nbau, dm-llng

vdi nhau - Khong co thuc-tai, hir

khcng, yd Anh-hudng chi-dam

sf! - (Phat) NhiIngs~-v~ttren

the'-gidid~uhu vonhu:bong ea

AO [!!lLSm xu6ng, trai vdi chu d{;t {J 0

II Gi€t~tmoinguoi

Ao-chien II !f(.Dimh~t"M'tmci ngttdi

ado ky - j\ij *c (Dia-chat) ThOi.kY thu

hai trong C&·sinh-d~ (periode

tdng- JIi sau kin

tich - ~. VEit dllu eli kin sau, ngllOi takh6 do tim

tw!hJg - ~&! emtu-ttrdng kinnhi~m.

AO y,"j viinda Ina gtong thuc

anh - ~Nhimg bong kh6ngeOthrrc Hu-khong-'I'rongffi{lng

-canh - t.t Caicanh-dia khong thuc

eiinh-~ emd.nh-t.u~ngkh6ngthuc.

hinh anh tren t.im gttong VRO mot tam

vi'ti (Ianternernagiquc[antasmagot-ie)

giac )It (Tam) em cam-giac dhungkhi y-thtic ngt10i con dircng m{lngtirdng,

AoIwti - it. Bien boa - Che"l

ho¢c - ~ Lay d~ukh6ng thue ma Iliad6i

m.9I1g- ~ emmong htrkh6ng

m911/I kMllg hca - 1f ~ 1t NhiIng

em hu-khcng

nhtin - A Ngucidi~nao-thuat.,

thttn - ~ (Phat) Cai than tlJ khOng

tr6n-I!! (ph~t)emtriin-Ihf.' mOng-An

t:ltfjng - $ Cai~n-tu~ngkh6ng thlie,

nhu d bd bilin thuOng ohin Ihily e6thilnh thi ngoal bi{\n,bsa m1,le thuongohin tM"yeOnuOc (mirage)

tttdng - JJt Tu' htOng vao mun buye:nkb6ng(illusion, chimere)

AI' ~ Dfulep - BuOct.&gftn

Trang 30

phei thea minh.

chi - itl] DUng sec ep M;ep ngttdi ta

phll khuA't phuc (opprimer)

,M clui-nghia - $IJ ± (Chinh)

Chu-nghfa de nen ap-uc nhan-dgn

(despotisme)

nhuhinhchan vit (Eleu sine coracana)

- M6n d6 an Tau, na'u bAng gan chan

vjt

Apcuac thu - ~iV ik(D?ng)Loaidqng-v~t

co vti, mom nhu: mo vit

gidi - ~ Di thea gill gin kC

pham-nharl~dem Mn noi khac (escorter)

.[¥t, r~ 1J (Ly) Coo suc r$Ig ella tM

eung ep xuoilg hoacIM'longva tMhoi

epxu6ng mi)t duai (Pression) Yd Ap

luc ella khang-khi (pression

atmospherique)

llMng :I'm ti Di thea dean xe ho~('

doan tau chb hrcngeMgiu gin (escorter

uncouvoi de provisions)

pmeu - ~ (Phap) Cai gia'y cua quank~m-sat sai di bAt ngttCti hi ceo(mandat d'amener)

phuc ~ ~Il Dan ap bilt phai phucthuan Ireprimer, dompter)

tdi ~ ~ Dithea d~gin gin nhUngd6v~-t8.i.

tt5ng - ~ Mqt nghia nhuap-giai, mqtnghia nhtr ap-tai

v¢n - $ DUng vJln trong WivJitnvanehohi~pnhau

AT 1J: Ngand6n,cam coo'.

de dlldng thifn - g m~Cbe em

xsu cuangu'dirna chibaypho coo t6t

cM'- it:) Ngful tni

di¥ - ~ C1\m tuyet

pMng - ~15 Ngangiii

trd - Hi Ngiin trd

m: - j:J:p Nch.Ap cM.

Trang 31

foRM 1i Ti6ng.

~m r.tTrOivffi du"",,,nhu: khfAm

-Kh6ng mire cling khong ~ g<,ri Is

Am

de t!3: ~V* ~minhlam kMng ai

b;,(l

ba if ~ (Am) Khi ml}tv~tgi ph3t

funthi n6rungdi?ng, kh8ng khf chung

quanh cling rung dl,lng thanh runt

nhUngIans6ngmitre(andes senores)

binh ~ A Linh d am-phu, tile Iii

rna quY, b9-~ ella nha phep-su, truly

phu-thuY·

~ - g~ (Sinh-ly) B9-p1$t me ngoai

cira einh-thuc-khf ella dimba(vuIve)

can - i\iZ Phoi kh6 btrongehB dam,

khIlngro ruing.

e&u -"* (Ton) Cliu daoffii?t each kin

ngim - Cliu khAn tMnp~t

cluit - IWi ~uphuc di:tc lam khongai

b~t, chiqui tMnbi€t - Ncb Am-dilc

clJng - :!1J (Ton) C3ng ditc kin rna

nglidita kh8ng thtfy dl1qc,chiqui tMn

bi6tthoi

cung - 1}{Too) Cung Di&n-Viling=

A.m-phu (Chdteau de l'Empire de

Pluton)

.Americ - @ (Ly)Dlinphat sinh§.m-di~n

trong~n-trl(pale negatif)

- * dlidng Mi - tii ~ @1 H6t suy

r6i t~nh, M't et;(C rSi 8110ng - Theo

~ch-lY.khia.mth!nh cl1!:thikhf dlidng

t8.ilai - Ncb.Bicl,tCthai100

dung 1f ?i1 Thanhfun va dungm~o,

ti€ngobi va dang ngl.1di

-Dl1't va trbi, veJ va ch6ng, cai va due(principe male et principe femelle)

dltdng c6ch bi4t - \Ilh M-j z:rJ Ngtroi

cMt (lUn-phu) va nglidi s6ng (duonggian) each nhau

chuyen tIi eSc thu~t d9n-giap, lucnharn, trach-nhat, chiem-tinh (Tireurd'horoscope, devin)

yeu quai trong trm dA't, nhtr, tuyet d

muabe,hend muadong

dltdng thach - Ml E Thu dB.c6 tinhcMt hut nhau

dWing thuj - ~ 7}( NuOc n6ng mi&:I~ hoa nhau - NuOc d giiia longgitng

dlLdng tiin - ~ jI Haid6ngtit!n cUa

nglimme tindang~xinkeo,hay d6ng

sApd6ngngiiaIat5t.

.Am dq.o - ~ (Sinh-Iy) Cail& trong

sinh-thltC khieUadan ba (vagin)

d.ia - JiB Ch3im,khOngn&1g - M& mii.

cling goi 18 ph~ cl:$l (electricitenegative)

et$ if i'!JI (Am) Chi vt! ti€ng ceoti6ng tMp trongam~boac tu-phu(ton, accent)

~ ~ * D9cao kin nglim

etllc - ti! Ncb Am-cOng

giai 'if Ill§' (Am) Thftt'1- MUng tiling

tMp tie'ng cao (gamme)

gian - ~ rIJ:I Nch.Am-phti

Trang 32

AM 12

hanh

mai - Ii Khfam iu milmit

Cilamlnh(vulve)

muu - g Muu ke' bf-mi~.t (cabele

complot)

Ia tinh-nang (bourse, scrotum)

nghia if ~ Tie'ng dqc vaynghIa cua

,hi!

bat.-fun d~ phat bi~u nhiing tie'ng t.hich

nghe va lam t.hich cho ngliCti (musique)

nJu,w gia - W2 W NgliCti t.inh v~ ngh~

am-nh{lC (musicien)

nhaa h(JC - ~ ~ Mon hoc day v~am

nhec (enseignement musical)

nhachili - ~ f!1Doan-th~ t6-chiic d~

hoc am-nhac(Societephilharmoniquc)

nhac vi4n - ~ ~Jc ChB day flm-nhac

(Conservatoire de musique)

nhai ~~ 1£ Hangsau

oon - ;W Oan kin minh khOng bitt LamMu ac bi can v€:sau

sepulture)

ph4n - !it Kholmg thi-gian t.it giiiatrue de'n m'ta demo

Amplumg-lit Gio lanhIvcnt Iroid)

d~ghi tieng viiam-nh~c(Note)

phil ~ iff Ngttdimetin n6i cM btnngttCti cMt d (enfer, monde des mort.s)

quan - 'BQuithan - Than mua

sat - ~~ Nch Am-sat

siic -if E'r. (Am) Cai tfnh-chgt bi~t hai thu tie'ng cao va manh bfu-tgnhau (t.imbre)

phan-sdm ~ 'if Nch Am t.hiim

sl/-"$ Vii[l;c bf-mat - Vii[l;c t.rong cung

- Vii[l;c thuec v€: dan ba

thanh :g- ~ (Am) Nhii'ng ti€ng dungtrong am-nhec (son)

tMn ~ Jg {Sinh-ly) B9 phan bi!ngoai cUa einh-tlurc-khf dan ba, hinhnhu cai mui, co d{li-t.h:in (grandeslevres) vati~ut.h:in (Petites lcvres)

tMn - ij$ Th:in dan ba (genie femelle,deesse)

thfft - i: Nha rieng

thisn 7( 'fritiam iu rnakhongmlia

Gour nuageux)

thJ - 9a M{i.ttrang T1,tc truylin n\ng

co can tho ngqc d trong m;)t trang

tlui - ill (Y) Ciri nh9t mqc ng&rn trong

da, kh8ng thanhm~tra ngom

ti - i'fJ TiicIi\ Am phu

tret -if W (Am)Tie'tta'n nhii'ng cung

(Am) Ncb.Am-di~u

LOng diim-hqhoac

am-mao

han - ¥ Trdiam iu valanh leo

hanh.-!i! (Sinh-ly) D6sinh thuc va dB

ti€tnieu (cho mroc dai ra) coo danaug

(penisau verge)

hao ::g *'5 Tin hie (nouvelles)

hiim ~ ~ D9c ac thfun tram

(mechancetesecrete)

hod ;}: Trong biJn co nhirng thn

d(>ng-vi).t nho minh co Ian chit, cOkhi

trdi.WI,ceod9ng-v~tI'fy tu lai lam sang

ca1119tvat,cai sang a'y goi1ftam-hoe

hoc 1f ~ 'PUc la thanh-hoc

Am lick _. F.l- Phep Iich dinh theo m~t

trang, tnc 18 lich Tim va Ta thl10ng

dUng (Calendrier lunaire)

Ioai - ~ Thu9c loai am, nhu dien-khi

v~sm-loei.

lfji - ¥ set kheng tie'ng rna danh ch€t

ngiroi

lu(it

Trang 33

nhilngbucClla sm-nhec (rythme de Ia

musique),

tin - {"§ ThI1 httintUc

tinh ~ 'ilfl 'I'rOit6iam vatroitrong

sang.

trcich - Nch.Amcan,

Amtrl!ch - "t M6 rna (sepulture)

trein - II: Tam hoi

tri - m 'IIi ngAmkhangaibie't

trinh ~ fE (Am) Danh-tu dimg v~

thanh-hoc, Hie 11'1 cai t.Y-l~ trong s6

chdn-dQng cua di.cthu tie'ng cao thap

(intervalle desons)

tnl'18 ~]I! Cei mw-k€ quan-trong

khOngtMti€t-l{lraogoaidtroc,

tn! - J!:IJ Giup ngAm - Noh, AmlrQ

hifIng - ~% Tu'ongcoiam-binh

udt - ~ Hoi dQc len ngun ngut gci 11\

am-ul1t

uy - * (Y)~nhli¢tduongCllangl1di

contraikhong tM lamtinhgiao du<;lc,

cimg thl1dng gci la dirong-cu bl1t Cll

(Impuissance)

wX - *J DjnhuOe bi mat,

van - ~ Dam may mdtOi.

V{in 1if ~ Nhiingchil: d6ng-am (vlin)

dUng trong am-n1u}.c va thi-phu

(rimes)

V9-n-h{x - ~ ~ Mon hQC nghien CUu

~nhUngb,t-funva thanh-van,

xUNcb.Am-b9(vulve)

AM iii BOngdAm - Che~y- dotrl;lCh

hay qu~n.thB'cU.acoo ang~ chocon

chau dl1<;lc nhd - Ciingvie:tla Ii 0

IIJi KhOngn6irat.jg'ng.

a IIJi Il§ Khango6ira tie'ng_

IXJ ;Ii Iii Litychanl!"m mhMlilm

quan

sinh - 1:. Nhanchalamquanrnacon

dl1<;lc chilequan(ph8.isat~)

t!u;J - ffl Cha lam quan rnach6t r6i,

con dl1<;lC chitc 11m th9 (khOng ph8.i sat

biingtit-;7); ~Ngu:di u6nggia, nghia

lanhi~t-t!mlAmnsn pheiu6ngdBmat

- Bi~t ~ucU.aLcong-khai-Sieu dam chi kJuit - Itt It 11U6ng ru'tJl1d9cd~khOi khat - Ngb Toy dl1<jC vuisuong milt hie rna chiu hoe hoan v&sao

et6 - tEBanoongrirou

h4n - t~ U6nggian,nuttgian.

hoa - will Ciri va vi uongrl.tgurna sinh

lifu - f.-l- D6u6ng(boissons)

phuc - ti Uelng nrou te'thAnduW,JiIS.ti'm phuc, nghla la u6ng~ dl1~ phuc

thuy tllnguy€n - *,~, i'! D6ng nuoenhd ngu6n - Ngb Hui'Jng phuc nhd de'nngu:di teo phuc

tlu/.c - k Uong va an

tlu/.c hoc - it ~Man hoc nghien r-im

v~su an u6ng (sitiologie)

tiin - n: Uelngntgu~ bi~t nhau

trYic - oJBiiauelngva biia an

!fS: LOng 10 liing - Cam tinhd~rnda

~.'i Thjnh IOn Cam tinh dl}.m da T@n m{lt WuvuaTrung·qu&: Yd AIThu:ong

-An J~, it' Ai-tinh rl1t than-thi€t (affectionmutuelle)

Cim - ft NchAntr~ch

dn ~ ~ each10sc;l-Ykh£n thie't,khiin vo

ba .lffJ l& An·duc tr?m r{>ng rullt s6ng(bienfaits inepuisables)

Trang 34

- ban - lffl Anvue ban coo.

- roeh·nhi - III IIiJ (NMn) NIu\ xa-h~i

chu nghIa nuoc DUe, v6n theo ngM

buenban va ngMcM-~o, rA'"t khuynh

httOngv~ x8.-h~ichunghia Nam 1844

Bng k6t giao cUngMi-kMc-Tu, til d6

vg sau hai ngttOicUng nhau van d~ng

cech-menh rAt hftu lue (Engels

1820-1895)

- c6n!it I!I 11nh Y ehu dlio(affabilite,

complaisance)

- cmeu W. ~Td c~u Clla vua ill)c

ban§n~nchobAyWi

- et~h - ~ NhAnng9.y khanh tilt vua

ban§n coo bAyWi

- dUe - III DUelamdo(Genolrosito\)

- gia - ~ Ngttdi lam.dnchominh~Cha

nuBL

- h#n!it ft> 'Meg$>(se repentir)

- hOO l!l it Uy Anhn~rna cam-hoa

ngUi>i

- ~ ~ • Vi thudng ngU'Oima lam on

roonguili(bienfaitfraveur)

- hw1ng - IIITiln "'dogcltpchobinh-Bi

khihigiBi-t8n

- kY uj - M 1M ChticqnanvBXU&,ham

tUng-I",,-phAm(6-2)

- khoa - l!f Thili-doikhoa-cit, khoa thi

~-biq4mbkhi~p 00khAnh-d>!n

- miin 8lI: iIIIi Ddydu.

Anmau II!! ill XdogogUin00doloinvdi

minh, clingnhu me minh - ~ nuai

(m~nourriciere)

- m4nh ~ ifp ~ l~ ella vua ban

,

xuong

- nghfu - , cam tinh sAn ddy

(sentiment d'affection reciproque)

- ~- ~ Dillng9each t6t.

- nMn - A Ngttm. c6 on vdi minh

(b;emoilonr)

- nhi -;l un ella ngttm chiuon xting

vOingttmcUll minh - Con nuoi (enfant

thi - !Ii Cho<Ii! lamdo.

tluMlIg - Jt Vua ban thllClng coo

tz'nh - m An-hu~vatinh-clun

tr{Jch - 1$ An-hu~ ke tMn-h~ chiu ellavua(bienfaisance)

tUc §9: Jl Giau c6 da.y diL

tit ,~ 1m Vue lam on ban chao

- ltu ~ ::I Losau (souci, chagrin)

- vinh ,fl}}, AA.Caivinh-dieudll~on vua,

- xci - ~Ngayxuakhigi}.pkhAnh4nthi vua gia-dn xii 0i cho tu phem(grAce, amnistie)

AN 'P Cili phU-hiquoUanhaqnanIn D@Muv6tlei - H<,1p nhau

bcin - "* Baneachin(livre imprime). to chi - Iii Gilty dUng<Ii!inroil - Tilgi.!tyIn(imprime)

chlldng - 1it Clii dAuinvac d6ngti&t

hc$l ctll huy chudng (empreinte,timbre)

- cIumg - O! DOCn in <Ii! lam eMng

(empreinte)

- etf,nh - )E G~ c~t nhuinvaokMng

tMxoii nfta (dOCider)_

- c19 ~ Ii (Ilia) Thu9c-dja n11&Anh d

trltdng d dO, van-minh phiit-sinh r6t

wm(Indo)

- <!{i<Un<-I!f "li: ~, (llja) M~tdBidA't(Iphia dBngnam A-chAu,n11&ta(Ichoim cOdang-~(lndochine)

- <!{idUXJng-I!f "" (llja) Ciri ""'-dudog(I khoSng gifta ba cMu A, Phi, Dc

(Ocean m<lien)

Trang 35

d9gUio - fIf l'Il(T6n)M~tlMWngiao

xuA't hi~n b An-d~ ~ phan d6i

Phet-giao, chu-trudng rAng thankhai phat

(tOe Phan-thien, Brahma), thAn

baa-Wn (hie TY-thllp-nao Visna) Iii ba

~n-tMellaffi{ltThAn(Hindousisme)

hiinh - fj In sach vbgiAy rna d~ phat

hanh(editer)

hoa thui' - fE ffi:(Kinh) Pham cac thit:

kM'-u& khoan-cu Muphiii dUng giAy

cUa nha nuoc ban, tign mua die thi:t:

gilly fiy cling nhu tign n{lp thu€, te

,thudng goi la "thue van-tu" (droit du

timbre)

khoon - ~ Coo bjing-ca c6 ~ quan

d6ng

lodt - ~ti Vi/ikin(impression)

quan 8§ Nhain(imprirnerie)

quyit - &R: Thu~t phep ella thll.y phil

thuy (pratiquee secretes des magiciens)

tich: ~ lMJi DAu v€t cU.a cal an

(empreinte d'un sceeu)

tin - f~ CBiandi.lam.tin (sceeu)

trijn - *" AnkMc chutri~n.

ttA;ng - *(Tfim) em hinh-tliQngdo

ngii·quan cam·~Ucrna cOoin sau vao

6e(impression)

tudng ,hil nghin - $> 1: II! (NgM)

Chu-nghIa eU.anh8. ngh~-thu~t., c6t

demCM!ntu'qtlg"cUahq camc~u du'~

rna ~ ra nhUng phllrn v~t ella hq

lam (irnpressiorusme)

tu¢ng-tlmye't - ~ ~~ (Xii) Hqc-thuye't

cua nha Xa·hl}i-hqc nu'oc Philp la

Ourkhein, chu.-tntdng rAng t.am-lYClla

nglim ta Mu chju 8.nh-hu'dng eua cai

himh-dQng, cam tinh va tu' tl1dng Clla

15

Ire khac, vi t.htrna sinhra~n·tu'c;mg

xil-hQi(thOOriede l'impression)

iN III TraivOichu:hi~n J.Ji, - Tranhdi

-DA'udi - Kin

tie dtldng t~n - ~ m ~ Phe bay

<Mu t6t cuaMinhrnacheMu xa'uill

d¢t - ~ d ilnrnat1$.vui (solitaire)

Andia - ttCh3 dM thich chosu iln ca.

- ~n- ~AnmIUtr6n tranh (se retirer)

- Nch.Andat,

gUi ~ NglidibAn(solitaire)

~u.- ffl, DA'u kinvar5 ra

hinh - %D1(uhinh (se dieeimuler)

Jwa thuc V¢t -1t; "til 10/](Th1$.C)'Ibndiynh& khOngco hoa qua, chi'nhil 000-h1rnat.ruygn gi8ng(cryptogames)

yein j1i Ched~y.

khu6.l-fffi Kin dao kh6 thft'y (cache),

kM~- H!3 Neh.An-khuat

l¢u ~if} An-khU81va ticb-Iau.

l!k _. n Danh-t.u vg luc-hoc chi cai

sucngftm cuav~t-tM(forcelatente)

moe tlmy - ~ *"DUng chA't chlorure

decobalt vie'tvaogiA'yd~kho dikhOngt.h1(y sAc gi ca, ch1(t A'y goi lil ilnmJitc-thuY.Demhd hlanilthl1y chu IQra

m~t- '&'Dl1u kin(garderIesecret)

mfjt - iSl M.1t'telikhOngtim thft'y

rnn8n cho nglidl thily (dissirnuler ce qui

quiin-fU: :E -fNgu"di hi6n0- an

rnaa110

Trang 36

tang - $: Dil'u dism.

tat - * T$-t benh kin

than - ~ Dau minh (00 cacher de

retirer)

in-tinh 'It Vio/:kinkhOngtMnoi ra

utilllg - t€l Coo d{ic-bi$t trong

ttrdng-maodeh8 kin, nguoi ta khOng thay

1ft - %'l Khcng rO rang, phengphil't

nhir co nhukhOng

uu ~ MOl 10rieng cua mirih (souci

intimc)

UI (;tJ Kin dao nhiem nhat

(mysterieux)

AI> e Ngay Xu'a eM dil't IOngoi la do,

ehb "Mt nho gci la il'p - Dil'tcue vua

-Nuoc chtr hau - M9t huyen

t-"l: chiptayrnavOO

hdu B ~ Ti@ngton-xung chtrc

tim - # TUcIil Ap-ruiu

tt{n t* iIf;Vill nhuOng Khach khi

-Vua nhucng ngoi cho ngttdi hien

AT c', B~c thohai trongthian can _ Bue

thrrhai

At-bang.

lien'si - ii ± TUcIa Ph6 bang,

AU ~-& Thu chirn d mroc,dliu to me cling

(Goeland, mouette)

~~_ Hat de'u tieng nhau

~ Tenm¢t ehau(jt.rongnam Chall

ifE£ NgamIa.td;rong mtOc B9tmiOc

I!l& Cillch~unho.

each Au-chau(europeanisationj

la ba - mE (Dia) 'I'trc la Au eMu

(Europe)

lac i!i ~ (S-li) Ten ntiUeta trong ddi

nha Thuc(wOeley-nguyen)

lfj vong ca ~,~ ~ G, ~ o in(banvoi

conau coneo) rnaquenvit;X~(llit_

minh NjILam bQJ1 vo; ron au Ngb

6 <in.

My w:.,~ Au ehauva r ty-chau.

phong M.y vul§t"/':' t~ (;10Au mira

My Ngb Len song qnh-tranh cua

AuMy

phuc OR Qulin ao ngudi Au ch£iu

(ccsturme european)

tina: each thrrcAu-chi'iu_

trang *Nhii'ng d6 trang site cuaAu

chdu

AU ij:J DOl vdi chil tnit'ing II Con tri~

10 tu6i trd 1~g9i]1\ilu - Non n8t

ccn. H~ ('I'hI!c) Cai rt'\ nonii h'.11 gHSngmoc ra

hoc ~ LOp h9C tre eon

(eneeiguement enfant-in)

tri : f!f' Nonnet

tri oien - ffr' 1$: Nha nuoi va d~y Ir;"

con tu sill! t.u8i I.rd xu6ng (jardind'enfance)

thO DJ M-lia(Vomir)

tiet - HIt Nch_ Au-ta(VOlnIs;;;p.\1wnl d

eolique)

Trang 37

7Q.A ~ ChAt-kim thu9<' th~ ehik

/lI'(palladium)

Ten tiM.vd.Ha-thuc

cw T?>l1cay.yd.Ba-tif~\L

s'~ Boa, bong

;:'F!.L Nirocd~ysong Chay

cap ;Pi I}. 'I'ran den - Lien luy

dsiu. § ~ (Thuc) M(Jt thli eay cao

chung ba thlidC', Iii hinh trung, hoanhe.

sic yang 191, h~t lam thucK: ta nlt

manh(Cr-otondes Moluques)

d(l/iN ;OIZ: '.I\i; Ch;ln dong nlur song

(oudulation)

la Inc7t r1t ",'2; (Phan) Vtt<1f sang coi

chinh qua, te'-dQ diroc ngiroi Cling goi

1;\ ba-la-da (Paraga) - (Thuc) Cay mit

Ian :f'lll SOng Ngb.'I'{i.nj~ldp !nmg

v:in-ehtWtlr, khi It'n x\l(lng (~iingmJ.i In

hfl Ian Ttltrno.

Ba li'tng i~":', I,:\n ,.;(,ng

llitll c-hu« Nam.My (Paraguay)

la ",;-" (f)jflJ'l1nl-do n\!oe PhapIii n;Jj

(\;.Ii-dbht)i <3All-1m' (Paris)

If> hoi! IIghf .;:r: ~~ (SI1) ('110("

hoa-nghi h9P dBa-Ie nam El19 d& pMIl

xU'. cb.c v;1n d~ sau cu6c D:;fi-<:>hir.':n

(Conf<'~rence de le paix de Paris)

lr,ti duy a - til *tt ~_ (Dia) Mot nti{l('d§.n chilJNamMy(Bolivie)

lily' ~Ei -~ Vi~ccna ngtroinay Him lien

luy de'n ngtidi khiic, nhir Ian songtmn

ra

Iuu lifE Len song xoday - Ngb 'I'h(

su bien thign

naoma t::::, ~ ,i;8 (Dja) l\;lql nude drm

chud 1'rung-My(Panama)

rui-mii oan-ha-:#; ,~ jl iii}(Eha)Chi

van-ha dao qua 01.1& Ba-na-mfi d~

thong n~-tay-dudng Vll

Thai-binh-dtrcng (Canal de Panama)

nghi4t ri§ ~_ Caimam hoa mfJi moo

nhi call ~ f:f~ ti' (Dia) Mqtban-dao

oplua dong-nam Au-{~hau, bllo quat (':~

raroc Cl"(~ce, Houmanie, Albalnc,Ycugoslavie (Balkans)

Ba-quoc-tit.chltdng - n§ ~ ~fiJ ~: I'lii1'"totdeplamcoo rurocnhi\.ve Vfl.ng

tam ;t~: ·L'_, Giiia longsong

ta,y ES @" M9t.nliOc.c!}ng-hoaaNam

My(Bresil)

te' if;: ~%i- Ben canh Iitn song - 'I'rong

khoang be deo

ty-luiin E tt {1liJ (Hti) Noi d~j-(lfJ-1HJl

ngay xua, abd song Au-p}Hl.l-l~Jl, (:;Ii

Trang 38

ttl gioo - lIJT lJ (Ton) TUc 1a giao

Zoroastrianisme, chii trttdng hai thdn

Thien va Ac, ciing g<;li la

nhi-nguyen-giao hol}.enhi-thdn-giao (Persieme)

lit R"~ ~~I linvan deptot

lJdn J,z ~-:Z DliilngsOngthanh vim tren

lll~t mroc(rides)

BA T-e: Ho Quaogill

'$ M~ cue cha - M~ cMng - Ngttoo

dan bagia

hdnh r~ fl BOtrenm~tdirt.(ramper)

la mOil -$ ~ r~ (Phan) M9t chung

t{le6 An-dl} lam giai-cap cao nhtlt trong

quzc-dan chu tri ton giao - Thu ten

giao (j An-d9 thd Ba-Ia-mdn la vi thAn

tiii tiin, ngoai ra('6ba ile be nghin van

thAn nua (Brahmane,Brahmanisme)

sa ~ Xenh xangnht\tnhAy

lam. 'I> Long nhan-tu

trUng Ioai K~ ~ Ui(D9ng) TInt dl}ng

v~t huye't lanh, b6n chan ngiin (hoec

kh{mg chan) bung sat dA"t~ nhu rue

Ih?tn-IAn, rlinv.v (reptiles).

BA 1'1 Bee Nw.iOO JOn luai TltOephung

(jdlio; ht&- HAu - Ngttdi himg-t.rttdng

~i: Tlur cay ml}tloai vdi diyt.hOng,tuc

vipl.lata (Cypres)

~ Lanh tv cecnUOc clur-hau - LAm

IOn, xrrng h img.

M!: Deogi6ng - RAera

d{iuXflUminh lamehom9ingttoo chiu

uil:h.~dm fA ~ n(Nhiin) Nhatrie't

hqr nliOcPhap ril't 00tiing ngay nay,

Inioel.hu~t.ril't.nhi~u(Bergson)

cao tID ;5 Bao cao cho khip ca mQi

np,tiiti

chielniii M Dung sii'c m{lJlh machaar,

lay ella rlglilii «(XTllper de force,

accaparer)

chu - ~ Ngtr,ji dUng dliu e.accht1hliu

18

cJu1ng m~I Deo gi6ng

d TiW£-ti fa ill t~ ll' (Nhan) Hai

ngtioo con vua mroc Co-trUc euol doo

An,nhUdngnhan lamvua, khi vua vlidng danh nhaAn, hai ngttdi ra nfung\la lai rna can Sau Vii-vlidng du9crnroo, haianh em khong them "An gao

Vii-nha Chu" Ix} vao mii 'Ibu-duong d iht

an reu, Mn sau cht'ft d6i

hod ti it Van vat sinh con no cai

h{l E P Tuc bach-he, chuc quan vo

d<ri Nguyen, d(jiMinh, cAm 100 binh Ml}t thii phl'i'm ham cuata, cap eho cac

-6ngnha giAtt

khi ttl ~ Uu6i bOdi

lop dii la Iii !ill (Nhan) Nha deiWt-hQC Hy-lap i'mh-hudng trang tu-

t.lidng gidi Au chiiu rtlt nhi~u (Flaum

mdu fa a v<;jbae, bac gai

caeehu-hAu

/lila 1a ?f(Nhl'l.n) Ngttdi rit gioi ddn

ddi Xul'l.n-t.hu

phu - x: Rac,anh eha (Onde)

Cl1dngchie'mdo~tvath6ng-tr; m10ckhiic

Trang 39

(h{\«,monie, domination, suprematie)

Ihu¢t r'~L:QuyEin-thu(H kbong chanh

dang

thuc 11 f@ Oeo gi6'ng tr6ng cay

triku M f,EjTrieu-dtnhcua ngu'di xU'ng

bri

Ilkk ~ l\1{lt lu'ue chu-hsu san nroc

('{mg va ltioc (IAu

vi41 ti ,~LIilIIy thAt sd

Bei v!i(Jng ~ T, Be va vu'dng, ba lA c6

quy~n t.h6ng lgnh cac nuClc nho, vircng

lai dUng dtrf'llba,

~ ''#: Xch·139·

BA II' I CAm Niim

binh ri~ Niim du')t dAu can - Ca.m

qUYPIl Innh

hi ~t NhU'ng ngirci di eM nay eh6

khacclf; lamtro cho thien-ha xem choi

h;mg if CAm rna vay choi

//11 ;,~ Ciii'r-huy yang yangkhong

troc :fE Bl\j mimchi).t.

tuu l@ Nang chen nrcu = Kinh mci

nt~l_

HAC r~ H9ng H'mh bl,lc

r~t Sling Ion (,hinh d9C lit phao,

ding nhlt chu fiE'!, nhl1ng t.a dqc quen

IA bac

~x N6ibe l{J.i - L';m X90 - Chuy€m cM

hoa-v~t.

til 1,i)1 di - Chia xe ra - Kh6ng c6 Ilji

cii ti ~LOng~uMt mQi ngltdi mQi

v~t(Philanthropie, amour universel)

all ~'?: ~$:: Bile kht({k mQl d i an {til

dinh (in/inner un Jugement)

binh OW ~ QUlin linh chuyen viecbinsungd@'pha thanh Iuy qulin dich

er/thOng kim t~ "21 .ij ~~ R{ing bie'tddixua, hi~ur6 ddi nay, thong su6t he'tell(erudit,savant.)

Baccec - r.:o SOngdBhac

etdi WI ~ Cai dill c6 sting dai-bac dBphOng gin (bastion, batterie, fort,forteresese)

dai t~ *. R';mg IOn (grand, vaste)

aq.n ~~ ~'" Vian dan dung d~ ban

dl'.X;Lt 1M • L9t cu8p di (depouiller,

enlever)

cdng-quyen cua ngtidi bj can an

(destitution desdroits civiques)

dB tw: fIE B<;Jn choid6bee

d<Ji b£: Itt O9i qulin chuyen viec ban

sUngIan(artillerie)

lu;tm - lJi (Qulin) Thtr tau chien costingdaiMe (Canonnier)

hoc tw: '¥ Hoc van quang bac

(erudition)

M~ ~ [ill Ngiroitlurong-capbac klurocloi yeu ciu hayleitrAn thinh cue ngtl'di.ha-cap, va n6i rd If do sdillkhOng thuanhan(rejeter)

lr;tc tU m: L9tdi(depouiller coon-her)

liim h9i t~ W e- CU9ch9i thu t~.pcac thu: nong-san boa-phrim va nhUngd6 ngh~-thu~t cUI bay ra cho oongehUng xem va phan xet dgu t.6t xl1uhdn kern (exposition)

lm;tn ~ ~L Nch Bac-t~-p.

nghf - ~, Nghi-Iu~ d~bacykrenClla

ngtl'di khac(dispute,refutation)

ngon hqc - t~ ~ ~ TUc 13 hqc (philologie)

Bac-ngii:-ngi"t-!u;Jc - ~H *Mon hqc nghien-cUuban-Hnh,khi-nguyen sli phitt.-d{J.t vaflU-bie"n-t.hienCllangon-ngii (Philologie),

Bac nha - '!l HQC thi yom bilc, ma h1;U1h

Trang 40

MC BAC 20 BAC

thi nho nha

phu t-1J iff LOt da Ngb Thielcan

him.

quan ~\ ';Jf(QtHlTl) Quan chuyen vi::

vi~,bin sung dai.bac

SI ~'!! J. Hoc vi r-ao nhAI: Sau khi

nghjpn~i(l1 may nam, ne'u co trtroc-tac

di,iexllat l.m throe chue baN;l (Docteur)

,~rI(l !"J;' 'PiIIIg6p n;JTlg n'il.

lap ~\~ 'fIE J.{>nX9Tl t.<.lP nhap (mixte,

mi>lange)

tap;:1J !K Uop h9P nhi&u thii' lai

IIH-tr{chllllg ~i-j iJr '*" Thi an hu~

nIt rAng dt'\ diu giupdanchung

Iltf/~,'Z J,~ Nch Bsc t.i;lP·

thu,ytIn t~t K Neh Bac-ham

til ~\ ~nJ Lei nghj-lll!).nbac.tap.

Mile .*IJ Iff l {lt boc hP-tca

van t~ ~1 Nghl' n}ng

Lu!]l.n-ngl'i ('{) diu: Qwln-hJ: biw hoc tr van tide

chi dl l~, nghia la: Ngtti)i quan t.tl h9C

l'<?ng cho biih811·v$-1d ddi,1'6iIfty

phep-t.~cqui ctima t6m t.it.lei Bee-van ciing

nhir each-vat tri-tr'i, ltOc-I~ cling nhu

kh<\c-kYphuc-l&

[Jut ;~ Xetchungca di)ng-vJ\lt,

thuc-VRt, kboang-vat,

lJut hoc ;7iJ ~ Men h9C nghien-cii:u

bee-vat, hic la tu-nhien khoa-hoc

(sciencesnaturelles]

[Jr;it-tan-bi~n j1Jj f,r,- ~ Quy~n sach

elW6ng Ph~m-phu-Thii:t.ri€\u 'I'll-duedi

s(1 Philp v$ lam, noi chuy~n hoan d.u

dr'monKnhAvua dj-e'l.ch

Htic-vi}t-vi¢n ;7.'.1 rx; NoibayxC:p t.i\t(~a

nhUhf, vAt tbien nhien va nhful-t.<.lO d;;

thif'n-h:;t qUaIl-liim (mus6e)

xa !,It ep:. Xe di Irl\\n,co chdS\1ng

co-qWUl(automobile milrailleuse)

HAC /J 'fhlly~nghelx"ln em.hiS

I! 1'lung-m:llh - Let-leo - Nho-nhen

Triovdi chuh~u ~.

m Mua (Iii

{i'l eill rem

bang ,'W: (Ij~ (hilD1i.ing

bo'ng i* Ilbng 19<:it

chi nhuae-hnnh - ,-~-. Dl {i Chi killyP.'u at g~p vi~r. thi lam qua loa eho

diJn u.: RU9ng khOng to'l (rizieresterile)

dUe - t~ DUc mong, tiling noi I~­khigmr~ngminhitdire

hd - iifi' (Thuc)Thu c€i.y nho, canh Iii co

huong thorn, dunglam thu&~va chrrng

Illydriu(menthe)

hddll - {iij i:rn Diu bac ha (essencede

hank - i*, Nr-h Bac t'inh

Boc-lsy tt NgM nha men

1r;Ji - TiJ Lri000.

lift: - 1) Sue mong, sue y€u

m~nh - ifi'J VI\\n Jn~nh mong mUnh

(infortune)

Ilgh~ - '§!' Nghg khOng ra chi, nhlfC

tnlj\t ma khOng co bil.O thu x{trlg (hing

(metier ingraO

nghi4p - *- Siin-nghi~p it oi.

nfu14c-~;,aMong manh, ye'u Jl (faible)

phu-;K Ngtidi khOng coh~u-(l~o.

phuc fi Phuc mongo

tang % Ik tang sosai

Ngày đăng: 23/03/2014, 21:04

TỪ KHÓA LIÊN QUAN