HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TUYỀN KHOA PHÁT THANH – TRUYỀN HÌNH BÀI TẬP CUỐI KÌ MÔN LÝ THUYẾT TRUYỀN THÔNG ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT MỘT THÔNG ĐIỆP TRUYỀN THÔNG TRONG MỘT NHÓM ĐỐI TƯỢNG CỤ THỂ VẤN ĐỀ BÌ.
Trang 1HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TUYỀN KHOA PHÁT THANH – TRUYỀN HÌNH
- -BÀI TẬP CUỐI KÌ
MÔN: LÝ THUYẾT TRUYỀN THÔNG
ĐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT MỘT THÔNG ĐIỆP TRUYỀN THÔNG TRONG MỘT NHÓM ĐỐI TƯỢNG
CỤ THỂ.
VẤN ĐỀ: BÌNH ĐẲNG GIỚI
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: PSG,TS NGUYỄN VĂN DỮNG
HỌ VÀ TÊN SINH VIÊN: NGUYỄN THỊ THU TRANG
LỚP: BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ K42
MÃ SV: 2256070051
Trang 2MỤC LỤC
MỤC LỤC
Chương 1: Nhận thức lý thuyết, lý luận 2
1 Thông điệp là gì? 2
2 Một thông điệp truyền thông hay, hấp dẫn công chúng 3
a.Thế nào là hay? 3
b Thế nào là hấp dẫn? 3
c.Thế nào là một thông điệp truyền thông hay, hấp dẫn công chúng ? 4
3 Làm thế nào để có được một thông điệp truyền thông hay, hấp dẫn công chúng? 6
a Các loại thông điệp 6
b Để có được một thông điệp truyền thông hay và hấp dẫn công chúng 7
c Những lưu ý khi thiết kế thông điệp 10
Chương 2: Thử phân tích một số thông điệp truyền thông 11
Chương 3: Đề xuất thông điệp truyền thông về “Bình đẳng giới” 22
Chương 4: Kết luận 23
a Vị trí, vai trò của thông điệp truyền thông 23
b Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng thông điệp truyền thông 24
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 26
Trang 3Chương 1: Nhận thức lý thuyết, lý luận
1 Thông điệp là gì?
- Thông điệp là nội dung được thể thức dưới dạng văn bản hoặc
hành động của chủ thể, chứa đựng nội dung có ý nghĩa hướng vàođối tượng cụ thể với mong muốn đối tượng hiểu được điều đó ( Theo Thông điệp - Ngày 14 tháng 1 năm 2017)
- Thông điệp là thông tin chứa đựng một ý nghĩa nào đó, nó thúc đẩy
hành động của con người để đạt tới mục tiêu xã hội
(Nguyễn Thị Oanh - Ngày 04 tháng 6 năm 2019)
- Thông điệp là những cụm từ, câu hoàn chỉnh, các biểu hiện, biểu
tượng hay phương tiện truyền tải ý nghĩa thông tin cụ thể từ groupngười, tổ chức, cộng đồng này đến group người, tổ chức, cộngđồng khác
- Thông điệp là bất kì suy nghĩ, ý tưởng được diễn đạt ngắn gọn bài
bản hay kín đáo, được thiết kế biên soạn với hình thức phù hợp đểtruyền tải đến đối tượng bằng những phương tiện marketing khônggiống nhau
- Thông điệp là sự phối hợp và tổng hợp các yếu tố như ngôn ngữ,
hình ảnh, màu sắc, âm thanh nhằm truyền đạt ý đồ của chủ thể đếncông chúng nhận tin
- Thông điệp (message) : Tập hợp các biểu tượng mà bên gửi truyền
đi
Trang 4- Thông điệp là một hệ thống ký hiệu hàm chứa nội dung thông tin
cụ thể Hệ thống ký hiệu này là quy ước giữa đầu phát và đầunhận Trong truyền thông, thông điệp được hiểu là một phát ngônhoàn chỉnh cả về mặt nội dung và hình thức dành cho công chúng,nhóm đối tượng truyền thông trong hoàn cảnh cụ thể nhằm hướngtới mục tiêu của chiến dịch truyền thông
( Theo Sách Truyền thông, Lý thuyết và kỹ năng cơ bản – PGS.TSNguyễn Văn Dững )
Mỗi khái niệm nêu trên đều hàm chứa nội dung thông tin nhấtđịnh, thể hiện lối tư duy, suy nghĩ đa dạng, khác nhau về khái niệm
“thông điệp” Có bao nhiêu người trên Trái Đất, là có bấy nhiêu
người có lối tiếp cận khác nhau về khái niệm của một phạm trù,vấn đề nào đó
Bên trên, là tập hợp của vài khái niệm “thông điệp” tiêu biểu, tuy
nhiên, đối với riêng cá nhân tôi, “Thông điệp là hệ thống những
suy nghĩ, ý tưởng được đúc kết ngắn gọn, hiểu đơn giản hơn, là một phát ngôn cụ thể hoàn chỉnh về cả mặt nội dung và hình thức
để truyền tải đến đối tượng trong từng hoàn cảnh cụ thể”.
2 Một thông điệp truyền thông hay, hấp dẫn công chúng
a.Thế nào là hay?
- Là một tính từ, chỉ một tính chất của sự vật thể hiện mức độ ủng
hộ của đa số người, được đánh giá là có tác dụng gây được hứngthú hoặc cảm xúc tốt đẹp, dễ chịu; trái với dở Với nghĩa này, từnày thường được sử dụng trong các phạm trù liên quan đến nghệthuật
Trang 5- Thứ nhất, thông điệp phải phù hợp với công chúng/ nhóm đối
tượng truyền thông và thể hiện rõ mục tiêu của chiến dịch/ kế
hoạch truyền thông Yêu cầu cao nhất, trong bản thân thông điệp
phải thể hiện rõ và hài hòa giữa mục tiêu truyền thông, tuyên
truyền vận động của chủ thể với nhu cầu, mong đợi của nhóm đối tượng Thiết kế thông điệp cần dựa vào kết quả nghiên cứu ban đầu
công chúng/ nhóm đội tượng truyền thông
- Thứ hai, thông điệp phải phù hợp với chủ trương, chính sách của
Đảng và pháp luật của Nhà nước Đây là yêu cầu có tính nguyên tắc với tất cả các thông điệp- từ thông điệp của chiến dịch truyền
thông đến thông điệp quảng cáo nói chung
- Thứ ba, thông điệp phải phù hợp với các quy tắc và giá trị xã hội,
với văn hóa, lối sống cộng đồng, dân tộc và đáp ứng nhu cầu pháttriển bền vững, đề phòng những hệ quả ngoài ý muốn đối vớinhóm đối tượng không thuộc phạm vi gây ảnh hưởng, nhất là đốivới trẻ em
Trang 6Ví dụ: Nếu ở các nước phương Đông như Việt Nam, Trung Quốc màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc thì ở châu Phi lại đại diện cho sự mất mát, nỗi buồn Hay trong đám cưới ở châu Âu
họ chọn màu trắng đại diện cho sự tinh khôi, lãng mạn thì tại Việt Nam, Trung Quốc vẫn ưa thích màu đỏ cho sự hạnh phúc, viên mãn
- Thứ tư, thông điệp phải phù hợp với tâm lý, tâm trạng xã hội và
thể hiện lợi ích của công chúng/ nhóm đối tượng truyền thông Do
đó, cần làm thế nào để công chúng biết được rằng, thực hiện thôngđiệp thì họ có lợi ích
- Thứ năm, thông điệp phải phù hợp với tính chất, đặc thù các kênh
truyền thông.
Đối với báo in và các ấn phẩm in ấn, thông điệp chú ý tính chặt
chẽ, lôgic, và gợi cảm thông qua nghệ thuật sử dụng ngôn từ, hìnhảnh, màu sắc nhằm khơi gợi tình cảm và hướng mạnh vào nhậnthức lý trí của nhóm đối tượng
Đối với phát thanh, với chất liệu chính được sử dụng là lời nói,
tiếng động và âm nhạc để tái hiện bức tranh hiện thực sinh đôngcho nên cần khai thác tối đa ấn tượng mạnh từ âm thanh, giọngđiệu
Đối với truyền hình, cùng với những thế mạnh như phát thanh còn
có thế mạnh vượt trội nhờ sự kết hợp hài hòa, khá hoàn hảo vớimàu sắc, hình ảnh (tĩnh và động),… tạo nên cảm giác tiếp xúc trực
Trang 7tiếp Tuy nhiên, việc sản xuất thông điệp phải tiến hành công phu
về sản phẩm để tránh gây rối, trở nên phức tạp và mơ hồ Khi ấykhách hàng cũng khó có thể tiếp thu thông tin và chọn lựa xem đâumới là thông điệp chính Do vậy, họ cũng sẽ dễ dàng quên luônthông điệp của bạn
Ví dụ: “Đi để trở về” – thông điệp truyền thông của Biti’s làm đúng nguyên tắc này, hay như “Just do it” của Nike, nhắc đến Nike là nhớ đến thông điệp, nhắc đến thông điệp biết ngay đó là Nike.
- Thứ bảy, yếu tố tạo nên tính hấp dẫn và khả năng thuyết phục của
thông điệp chính là sự khác biệt
Nếu một thông điệp truyền thông không tạo được dấu ấn, sự nhớnhung và ấn tượng đặc biệt trong lòng của công chúng, khi đó,không được chấp nhận đó là thông điệp hay
Trang 83 Làm thế nào để có được một thông điệp truyền thông hay, hấp dẫn công chúng?
a Các loại thông điệp.
Có rất nhiều các loại thông điệp truyền thông khác nhau:
- Thông điệp đích là thông điệp của cả chiến dịch/kế hoạch/chương
trình truyền thông hướng tới
- Thông điệp cụ thể (có thể gọi là thông điệp bộ phận, ) là loại
thông điệp cấu thành thông điệp đích của chiến dịch truyền thông.Căn cứ thông điệp cụ thể để hoạch định các hoạt động hướng tớihiện thực hóa thông điệp hay mục tiêu cụ thể
- Thông điệp tài liệu là loại thông điệp ấn chứa trong các tài liệu, dữ
liệu…loại thông điệp này dễ nhận biết, vì nó biểu hiện cụ thể, cóthể nhìn thấy bằng trực quan, bằng văn bản, hình ảnh, clip, files âmthanh, đồ họa;…,
- Thông điệp ẩn là loại thông điệp mà nhận biết nó cần phải tư duy
tích cực, khả năng trừu tượng hóa, cảm nhận tinh tế và thậm chí sựliên tưởng với những quan hệ đang hiện hữu
b Để có được một thông điệp truyền thông hay và hấp dẫn công chúng.
- Để có được khả năng thuyết phục trong hoạt động truyền thông, từ
đó giúp đối tượng thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi, theo quanđiểm của William McGuire, cần phải trải qua nhiều các bước khácnhau:
Bước 1: Tiếp cận thông điệp
Trang 9Lúc này, nhà truyền thông, bằng các phương tiện và các kênhtruyền thông, tạo một môi trường truyền thông trong đó côngchúng/ nhóm đối tượng có khả năng tiếp cận với thông điệp đãthiết kế Nói cách khác, đây là bước giới thiệu để tăng khả năngtiếp cận thông điệp trong các hoạt động truyền thông.
Bước 2: Chú ý tới thông điệp
Sẽ mất khả năng tác động, nếu công chúng tiếp cận thông điệp,nhưng vì thông điệp kém hấp dẫn nên họ bỏ qua Khả năng thuyếtphục trong truyền thông chỉ có thể có được khi nhà truyền thông cókhả năng thu hút công chúng/ nhóm đối tượng để họ chú ý đếnthông điệp
Bước 3: Có mối quan tâm hoặc mối liên hệ của cá nhân với thông điệp
Nếu công chúng/ đối tượng tìm thấy mối quan tâm hoặc liên quanđến nhu cầu, lợi ích, sở thích, thói quen… của họ, họ sẽ tiếp tục bị
“dẫn dắt” để chịu tác động của truyền thông
Ví dụ: Thông điệp “Mỗi cặp vợ chồng chỉ có 1 đến 2 con để nuôi dạy cho tốt” là một thông điệp tốt, vì vừa thể hiện rõ lợi ích cá nhân của mỗi cặp vợ chồng, vừa thể hiện lợi ích của nhóm những cặp vợ chồng đang trong độ tuổi sinh đẻ.
Bước 4: Hiểu thông điệp
Đây là giai đoạn trong đó đối tượng/công chúng nhận thức để hiểuthông điệp Hiểu thông điệp là vấn đề có ý nghĩa làm thay đổi nhậnthức và thái độ của công chúng/ nhóm đối tượng một cách bềnvững
Bước 5: Cá nhân hóa điều chỉnh hành vi phù hợp với đời sống.
Trang 10Các đối tượng tiếp nhận suy nghĩ kỹ hơn về thông điệp Họ liên hệvới những vấn đề liên quan đến đời sống của chính họ Khi đó, nộidung thông điệp đã bắt đầu có tác dụng điều chỉnh suy nghĩ vàđịnh hướng hành vi của từng cá nhân.
Bước 6: Chấp nhận thay đổi
Chấp nhận thay đổi (nhận thức và hành vi, thái độ) là một bướcngoặt quan trọng trong kết quả của chiến dịch truyền thông Nhàtruyền thông cần chủ động chú ý theo dõi, quan sát và chọn thờiđiểm “bấm nút” cho bước chuyển đổi này thì hiệu lực, hiệu quảtruyền thông sẽ cao hơn
Bước 7: Ghi nhớ thông điệp và không ngừng ủng hộ thông điệp.
Khi đối tượng/ công chúng đã chấp nhận sự thay đổi hành vi( chẳng hạn, từ chỗ hút thuốc lá ở nơi công cộng, nay họ đã chấpnhận thay đổi không hút nữa), việc tiếp theo mà nhà truyền thôngcần làm để thuyết phục được họ là phải làm cho họ ghi nhớ thôngđiệp và không ngừng ủng hộ thông điệp Các nhóm tài liệu, cáchoạt động truyền thông trong giai đoạn này cần đa dạng, phongphú, độc đáo, cụ thể, phù hợp với từng nhóm đối tượng
Bước 8: Có khả năng tư duy về thông điệp
Việc chuyển đổi tận gốc thái độ và hành vi liên quan đến lĩnh vựctruyền thông phụ thuộc vào việc đối tượng/ công chúng tư duy vềthông điệp như thế nào Các tài liệu, các sản phẩm truyền thông,thông qua các kênh truyền thông khác nhau, phải chú ý khuyếnkhích, kích thích khả năng tư duy về thông điệp cho đối tượng/công chúng, định hướng quá trình tư duy về thông điệp
Bước 9: Ra quyết định trên cơ sở tiếp thụ thông điệp
Trang 11Trên cơ sở tiếp thụ thông điệp, chuyển đổi tận gốc thái độ (dựa trên
cơ sở hiểu biết và tư duy về thông điệp), đối tượng/ công chúng làngười ra quyết định cho chính họ về việc chuyển đổi hành vi gì,mức độ nào và như thế nào
Bước 10: Tích cực củng cố hành vi và chấp thuận hành vi trong đời sống.
Hành vi của đối tượng/ công chúng đã biến đổi, nhưng nếu khôngđược củng cố, nhất là không được dư luận xã hội hỗ trợ, củng cốthì nó chỉ thay đổi vài lần rồi dừng lại Truyền thông trong giaiđoạn này hướng vào việc khẳng định tính đúng đắn của hành vi,nêu kết quả tích cực, các mô hình, điển hình có thực hiện các hành
vi mong muốn thay đổi, từ đó tác động đến đối tượng/công chúng,giúp cho họ thường xuyên duy trì và củng cố hành vi, là cơ sở cho
sự biến đổi hành vi có tính bền vững
c Những lưu ý khi thiết kế thông điệp.
Thiết kế thông điệp nhằm vào nhận thức lý trí cần chú ý một số yêu cầu sau:
- Tính lôgic của lập luận, những luận điểm, luận cứ, luận chứng phải
rõ ràng
- Do chủ yếu tác động vào lí trí, nên lời lẽ, ngôn từ, các phạm trù,
khái niệm phải chuẩn xác, các số liệu chứng minh phải có sứcthuyết phục cao Tức là thông điệp cần phải hình thành những luậnđiểm, luận cứ, luận chứng xác thực
- Bố cục thông điệp phải rành mạch, khoáng đạt Nên chia ngắt các
ý thành những đoạn ngắn để có thể làm cho bài viết nhẹ nhàng và
dễ tiếp thu
Trang 12Thiết kế thông điệp nhằm chủ yếu vào tình cảm, cần chú ý:
- Chú trọng đến tình huống, hoàn cảnh, ngoại cảnh truyền thông.
Tình cảm thường được hình thành do những tình huống và hoàncảnh xác định
- Chú ý sự kế thừa, “có đi có lại”, nhằm gợi mở khả năng tiếp nhận,
tăng tính thuyết phục
- Lời lẽ, ngôn từ, cách thức diễn đạt gần gũi, thân thuộc với nhóm
đối tượng
Chú ý đến năm giai đoạn của thông điệp:
- Làm cho nhóm đối tượng nhận biết thông điệp
- Nhóm đối tượng nhận thức, hiểu biết thông điệp
- Nhóm đối tượng chấp nhận thông điệp
- Làm cho đối tượng tin tưởng thông điệp
- Đối tượng hành động theo mục đích, yêu cầu của thông điệp.
Chương 2: Thử phân tích một số thông điệp truyền thông.
Nội dung đề tài lựa chọn:
THÔNG ĐIỆP TRUYỀN THÔNG VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI.
Thông điệp 1: Phụ nữ và nam giới đều bình đẳng tham gia và quyết
định mọi công việc trong gia đình và xã hội ( trích dẫn Website Hội
LHPN Việt Nam).
Phân tích thông điệp:
Chủ sở hữu thông điệp: Hội LHPN Việt Nam.
Trang 13Mục đích khi tạo ra thông điệp: Mong muốn kêu gọi, ủng hộ, tuyên
truyền, và quan trọng hơn là nhằm khẳng định cho quyền lợi, sự bìnhđẳng, công bằng của người phụ nữ trong hai môi trường tiêu biểu:tronggia đình và trong toàn xã hội Phụ nữ có quyền tương đương, nganghàng, bình đẳng với người nam giới trong quyền quyết định mọi việc ởgia đình, và ngay cả khi ra ngoài xã hội, họ cũng có vai trò, vị thế, quyềnlợi tương đương để khẳng định mình
“Tại sao lại là thông điệp này trong bối cảnh hiện nay?”: Mặc dù xã
hội ngày nay đã văn minh, hiện đại và công bằng hơn rất nhiều so vớitrước kia, tuy nhiên, vẫn còn ở đâu đó, những hoàn cảnh trớ trêu ngườiphụ nữ, phận nữ nhi bị đối xử không công bằng, bất bình đẳng, bị coi rẻ,coi khinh, và thường bị cho là kém hơn so với nam giới một bậc trongtất cả mọi việc Vì vậy, trước tiên muốn có những thay đổi về hành động,phải làm rõ và làm mới nhận thức cũng như tư duy của mỗi người,những thông điệp, kế hoạch truyền thông từ đó mà ra đời
Thông điệp này có hữu ích gì cho tôi/ hay cho những người tiếp nhận khác hay không?
Thông điệp được nói ra một cách ngắn gọn, dễ hiểu nhất để cho mọi đốitượng đều có thể tiếp cận và tiếp nhận nó Trực tiếp đánh thẳng vào đốitượng để làm rõ vấn đề liên quan đến công bằng, bình đẳng giới, và đềcập rõ nhất, mới nhất, cũng như rộng nhất những môi trường họ yêu cầuđối tượng cần nhận được sự công bằng, bình đẳng Thông qua thôngđiệp, một lần nữa khẳng định lại vị thế của phụ nữ, sự công bằng, bìnhđẳng, sự kiêu hãnh mà phụ nữ đáng nhận được, nó ngang hàng, côngbằng với nam giới
Trang 14Thông điệp 2: Phụ nữ và trẻ em gái có quyền và cơ hội học tập, nâng
cao hiểu biết như nam giới và trẻ em trai ( trích dẫn Website Hội LHPN
Việt Nam )
Phân tích thông điệp:
Chủ sở hữu thông điệp: Hội LHPN Việt Nam.
Mục đích khi tạo ra thông điệp: Mong muốn kêu gọi, ủng hộ, tuyên
truyền, và quan trọng hơn là nhằm khẳng định cho quyền lợi, sự bìnhđẳng, công bằng về cơ hội học tập, nâng cao tri thức và hiểu biết của phụ
nữ và các trẻ em gái giống như nam giới và các trẻ em trai Việc học,việc được nâng cao hiểu biết là quyền của mọi công dân, không phânbiệt tuổi tác, giới tính, màu da, tôn giáo, hay sắc tộc… Không có quyềnđược ngăn cấm cũng như phân biệt, thể hiện bất bình đẳng giới ở lĩnhvực này
“Tại sao lại là thông điệp này trong bối cảnh hiện nay?”: Xã hội hiện
nay đã văn minh và hiện đại hơn trước rất nhiều, các cơ hội để nâng caohiểu biết về các lĩnh vực khác nhau vô cùng đa dạng, trong đó có việchọc tập và rèn luyện, là quyền của mỗi cá nhân Tuy nhiên, quyền đượchọc tập và rèn luyện đó, ở nhiều nơi, nhiều hoàn cảnh, lại bị tước đi donhững suy nghĩ cổ hủ, bất công về bình đẳng giới, chính vì lẽ đó, phụ nữ
và các trẻ em gái không được có cơ hội nâng cao tri thức và hiểu biết
Thông điệp này có hữu ích gì cho tôi/ hay cho những người tiếp nhận khác hay không?
Thông điệp được nói ra một cách ngắn gọn, dễ hiểu nhất để cho mọi đốitượng đều có thể tiếp cận và tiếp nhận nó Trực tiếp đánh thẳng vào đốitượng để làm rõ vấn đề liên quan đến công bằng, bình đẳng giới, và đềcập rõ nhất, mới nhất, cũng như rộng nhất về cơ hội của con người Phụ