Nhìn một cách tổng quát, cuộc “Cách mạng Công nghiệp 4.0” sẽ làm tăng thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân toàn cầu, mà đối tượng được hưởng lợi nhiều nhất chính là n
Trang 1TRƯỜNG THPT CHUYÊN BẮC NINH
TỔ NGỮ VĂN
(Đề thi có 02 trang)
ĐỀ THI ĐỊNH KỲ LẦN I NĂM HỌC 2018 – 2019 Môn: VĂN 11 (Cận chuyên)
Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề)
I ĐỌC – HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích:
“Về cơ bản, cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư – “Cách mạng Công nghiệp 4.0” –
sẽ dựa trên ba lĩnh vực chính:
(1) Kỹ thuật số: Bao gồm dữ liệu lớn (Big Data), vạn vật kết nối internet (IOT), trí tuệ nhân tạo (AI)
(2) Công nghệ sinh học: Ứng dụng trong nông nghiệp, thủy sản, y dược, chế biến thực phẩm, bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo, hóa học và vật liệu
(3) Lĩnh vực vật lý: Robot thế hệ mới, in 3D, xe tự lái, các vật liệu mới (graphene, skyrmión, …), công nghệ nano
“Cách mạng Công nghiệp 4.0” – dù mới bắt đầu – đang phá vỡ cấu trúc của hầu hết các ngành công nghiệp ở mọi quốc gia, báo trước sự chuyển đổi của toàn bộ hệ thống sản xuất, quản
lý và quản trị
Hàng tỷ người đang được kết nối với nhau thông qua điện thoại di động, qua mạng xã hội Các thế hệ máy tính hiện nay đang có một sức mạnh xử lí chưa từng có với dung lượng lưu trữ tăng lên đáng kể cho phép con người dễ dàng truy cập vào kho kiến thức không giới hạn
Hiện tại, trí thông minh nhân tạo đang hiện diện xung quanh chúng ta: từ xe tự lái, máy bay không người lái đến trợ lí ảo, các phần mềm dịch thuật hoặc tư vấn tài chính Trong những năm gần đây, loài người đã đạt được tiến bộ đáng kể trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo nhờ vào sự gia tăng năng lực điện toán và khối lượng dữ liệu lưu trữ
Nhìn một cách tổng quát, cuộc “Cách mạng Công nghiệp 4.0” sẽ làm tăng thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân toàn cầu, mà đối tượng được hưởng lợi nhiều nhất chính là người tiêu dùng Công nghệ đã tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mới làm tăng hiệu quả
và niềm vui cuộc sống của mỗi cá nhân Gọi taxi, đặt vé máy bay, đặt mua hàng hóa, thanh toán hóa đơn, nghe nhạc, xem phim, chơi game, chữa bệnh, đều có thực hiện từ xa
Thế nhưng, mặt trái của “Cách mạng Công nghiệp 4.0” là có thể mang lại sự bất bình đẳng, đặc biệt là có thể phá vỡ thị trường lao động Khi tự động hóa thay thế lao động chân tay trong nền kinh tế, khi robot thay thế con người trong nhiều lĩnh vực, hàng triệu lao động trên thế giới có thể rơi vào cảnh thất nghiệp, nhất là những người làm trong lĩnh vực bảo hiểm, môi giới bất động sản, tư vấn tài chính, vận tải
Điều này giải thích tại sao có rất nhiều người lao động thất vọng và sợ hãi rằng thu nhập của họ sẽ tiếp tục trì trệ, khiến con cái họ có một tương lai không hề tươi sáng Nó cũng giúp giải thích tại sao các tầng lớp trung lưu khắp thế giới đang ngày càng trải qua một cảm giác bất mãn, không hài lòng Một nền kinh tế mà kẻ chiến thắng sẽ giành được tất cả, trong khi người trung lưu chỉ được một phần nhỏ, tất yếu sẽ tạo ra một xã hội mất dân chủ và bất mãn cũng có thể được nhân lên bởi các thiết bị công nghệ số và các mạng truyền thông xã hội, ”
(Trích Cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 làm thay đổi cuộc sống – Trần Đại Lộc, dẫn theo
http://www.doanhnhancuoituan.com.vn , ngày 28/4/2017)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Trang 2Câu 4 Theo tác giả, tại sao một bộ phận trong xã hội lại đang tỏ ra thất vọng và sợ hãi khi đối
diện với cuộc“Cách mạng Công nghiệp 4.0” (1,0 điểm)
II LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về hành trang cần thiết của mỗi bạn trẻ để có thể vững vàng bước vào cuộc
“Cách mạng Công nghiệp 4.0”
Câu 2 (5.0 điểm)
Phân tích bài thơ sau:
(“Tự tình” bài II – Ngữ văn 11 – Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam trang 19)
Từ đó, anh/ chị hãy nhận xét giá trị nhân văn toát ra từ bài thơ?
- Hết -
Thí sinh không được sử dụng tài liệu Giám thị không giải thích gì thêm
Họ, tên thí sinh: ………Số báo danh:
………
Chữ kí của cán bộ coi thi 1:………; Chữ kí của cán bộ coi thi 2:………
Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn,
Trơ cái hồng nhan với nước non
Chén rượu hương đưa say lại tỉnh,
Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn.
Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám, Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn
Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại, Mảnh tình san sẻ tí con con!
Trang 3SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC NINH
TRtƯỜNG THPT CHUYÊN BẮC NINH
TỔ NGỮ VĂN
KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG HÈ 2018 ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM Bài thi: NGỮ VĂN 11
(Dành cho các lớp Cận chuyên)
(Đáp án – thang điểm gồm có 04 trang)
ĐÁP ÁN - THANG ĐIỂM
nghị luận
0.5
2 Theo tôi/ Theo người viết, về cơ bản, những chuyển biến đột phá làm nền tảng cho cuộc
“Cách mạng Công nghiệp 4.0” nằm ở các lĩnh vực như kỹ thuật số, công nghệ sinh học và vật lý Cụ thể:
Kỹ thuật số: Bao gồm dữ liệu lớn (Big Data), vạn vật kết nối internet (IOT), trí tuệ nhân tạo (AI)
Công nghệ sinh học: Ứng dụng trong nông nghiệp, thủy sản, y dược, chế biến thực phẩm, bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo, hóa học và vật liệu
Lĩnh vực vật lý: Robot thế hệ mới, in 3D, xe tự lái, các vật liệu mới
(graphene, skyrmión, …), công nghệ nano
0.5
3 Theo tác giả, cuộc “Cách mạng Công nghiệp 4.0” sẽ làm tăng thu nhập và cải thiện
chất lượng cuộc sống cho người dân toàn cầu, mà đối tượng được hưởng lợi nhiều nhất chính
là người tiêu dùng Công nghệ đã tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mới làm tăng hiệu quả và niềm vui cuộc sống của mỗi cá nhân Gọi taxi, đặt vé máy bay, đặt mua hàng hóa, thanh toán hóa đơn, nghe nhạc, xem phim, chơi game, chữa bệnh, … đều có thực hiện từ xa
1.0
cuộc “Cách mạng Công nghiệp 4.0” bởi cuộc “Cách mạng Công nghiệp 4.0” phá vỡ thị
trường lao động Khi tự động hóa thay thế lao động chân tay trong nền kinh tế, khi robot thay thế con người trong nhiều lĩnh vực, hàng triệu lao động trên thế giới có thể rơi vào cảnh thất nghiệp, nhất là những người làm trong lĩnh vực bảo hiểm, môi giới bất động sản, tư vấn tài chính, vận tải,
1.0
1 Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng
200 chữ) trình bày suy nghĩ về hành trang cần thiết của mỗi bạn trẻ để có thể
vững vàng bước vào cuộc “Cách mạng Công nghiệp 4.0”
2.0
a/ Đảm bảo yêu cầu hình thức về đoạn văn nghị luận:
- Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành
- Hình thức của một đoạn văn có đầy đủ: câu mở đoạn, các câu phát triển ý và câu kết đoạn:
+ Mở đoạn nêu được vấn đề cần nghị luận
+ Thân đoạn (phát triển đoạn) triển khai được vấn đề cần nghị luận
+ Kết đoạn kết thúc được vấn đề cần nghị luận
0.25
b/ Mở đoạn: Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Những hành trang cần thiết giới trẻ cần
trang bị để có thể vững vàng bước vào cuộc “Cách mạng Công nghiệp 4.0”
0.25
c/ Thân đoạn: Triển khai vấn đề nghị luận:
Thí sinh có thể lựa chọn thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề cần nghị luận theo
nhiều cách nhưng cần làm rõ những ý sau:
1.0
Trang 4Phần Câu Nội dung Điểm
hướng tự động hóa và trao đổi dữ liệu trong công nghiệp sản xuất
- Tác động của cuộc “Cách mạng Công nghiệp 4.0” đến cuộc sống của chúng ta:
+ “Cách mạng Công nghiệp 4.0” sẽ tiến tới loại bỏ những công việc phổ thông hoặc mang
tính chất lặp đi, lặp lại, thay thế toàn bộ bằng máy móc
+ Nhưng đồng thời, nhu cầu về nguồn lao động có tay nghề cao, tư duy sáng tạo, thực hiện
những công việc phức tạp, làm chủ máy móc lại tăng lên
- Những hành trang cần thiết giới trẻ cần trang bị để có thể bước vào cuộc “Cách mạng
Công nghiệp 4.0” vững vàng:
+ Trang bị kiến thức: Giờ đây, kiến thức là vô biên, việc học không có điểm dừng
Lao động nghề, lao động trình độ thấp phải không ngừng trau dồi để nâng cao tay nghề, làm
sao để năng suất tối ưu hơn những dây chuyền sản xuất tự động Lao động trình độ cao, bác
sĩ, kỹ sư, giáo viên, … cũng phải không ngừng học hỏi, không ngừng cầu tiến, vì sự phát triển
của máy móc đang theo rất sát đằng sau
+ Thay đổi tư duy: Trong thời đại mới, sẽ không còn ai quan tâm đến một tấm bằng
hình thức, đến nguồn gốc xuất thân hay những mối quan hệ Trong tương lai, cơ hội dành
cho tất cả mọi người là như nhau Ai có thực lực, tạo ra nhiều giá trị cho xã hội hơn,
người đó thắng
+ Chủ động và năng động trong mọi việc: Phải chủ động học hỏi không ngừng, đón
đầu xu hướng, thậm chí sáng tạo ra xu hướng thay vì chờ đợi kiến thức được “rót” vào mình
một cách thụ động
+ Chuẩn bị ngoại ngữ, tri thức công nghệ để hội nhập: Cách tốt nhất để không bị thế
giới bỏ lại sau chính là hòa nhập vào thế giới đó “Công dân toàn cầu” đang là từ khóa đi đôi
với “Cách mạng Công nghiệp 4.0” Bạn không thể là một công dân toàn cầu nếu không giỏi
ngoại ngữ Bạn cũng không thể nghĩ đến chuyện làm chủ máy móc hay kết nối, hội nhập được
với thế giới nếu còn mù mờ về công nghệ thông tin Bạn phải hiểu bản thân mình muốn gì,
làm được gì và nên làm gì, không ngừng so sánh và cạnh tranh?
- Phê phán những tập thể, cá nhân,… chưa cập nhật thông tin, chưa chuẩn bị hành
trang để vững vàng bước vào cuộc “Cách mạng công nghiệp 4.0”: ( )
(dẫn chứng)
- Bài học, liên hệ bản thân: (…)
d/ Kết đoạn: Khẳng định mỗi bạn trẻ cần trang bị cho mình những hành trang cần thiết để
không lạc lõng khi bước vào cuộc “Cách mạng Công nghiệp 4.0”
e/ Chính tả, ngữ pháp, trình bày đoạn văn:
Đảm bảo chuẩn về chính tả, ngữ pháp tiếng Việt, Trình bày thẩm mĩ, tránh gạch, xóa,…
0.25
g/ Sáng tạo:
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ,
0.25
2 Phân tích“Tự tình” bài II – Hồ Xuân Hương Từ đó, anh/ chị hãy nhận xét giá trị
nhân văn toát ra từ bài thơ?
5.0
2.1/ Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận:
- Mở bài: Nêu được vấn đề cần nghị luận
- Thân bài: Triển khai được vấn đề cần nghị luận
- Kết bài : Kết thúc được vấn đề cần nghị luận
0.25
2.2/ Xác định đúng vấn đề nghị luận:
Phân tích“Tự tình” bài II – Hồ Xuân Hương Từ đó nhận xét giá trị nhân văn toát
ra từ bài thơ
0.5
2.3/ Triển khai vấn đề cần nghị luận thành các luận điểm:
- Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết
hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:
3.75
a/ Giới thiệu khái quát về Hồ Xuân Hương và “Tự tình” bài II:
- HXH được mệnh danh là “Bà Chúa Thơ Nôm – một nhà thơ dòng Việt” (Xuân Diệu) Trong lịch sử văn
học VN, HXH là 1 hiện tượng rất độc đáo: Nhà thơ phụ nữ viết về phụ nữ, trào phúng mà trữ tình, đậm đà chất văn học dân gian từ đề tài, cảm hứng đến ngôn ngữ, hình tượng Nổi bật trong sáng tác thơ Nôm HXH
là tiếng nói thương cảm đối với người phụ nữ, là sự khẳng định, đề cao vẻ đẹp và khát vọng của họ,…Gía trị nhân văn của thơ HXH toát ra từ đó
- Giới thiệu khái quát về “Tự tình” bài II: “Tự tình” bài II thuộc chùm thơ “Tự tình” gồm 3 bài của
HXH, là bài thơ trữ tình khá tiêu biểu cho tư tưởng và nghệ thuật thơ HXH cũng như văn học Việt Nam cuối
0.5
Trang 5Phần Câu Nội dung Điểm
thời trung đại
b/ Phân tích “Tự tình” bài II:
b1/ Luận điểm 1: Mở đầu bài thơ là tâm trạng cô đơn, trống vắng trước vũ trụ; là sự tủi hổ, bẽ bàng trước cuộc đời và sự thách thức số phận của nhân vật trữ tình trong cảnh lẽ mọn: (0.5 điểm)
“Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn, Trơ cái hồng nhan với nước non.”
- Tâm trạng cô đơn, trống vắng trước vũ trụ của nhân vật trữ tình trong cảnh lẽ mọn trước hết được khắc họa qua cách cảm nhận về không gian và thời gian:
+ Đêm khuya: (…)
+ Văng vẳng: (…)
- Sự tủi hổ, bẽ bàng trước cuộc đời và sự thách thức số phận của nhân vật trữ tình trong cảnh lẽ mọn tiếp tục được thể hiện qua giọng điệu mỉa mai, qua cách ngắt nhịp nhịp 1/3/3 phá cách và qua việc sử dụng từ ngữ (trơ – cái hồng nhan) trong câu thơ thứ 2:
“Trơ cái hồng nhan với nước non.”
(…)
2 câu đề cũng đã khái quát tâm trạng, tình cảnh và bi kịch của người phụ nữ rơi vào cảnh lẽ mọn trong
xã hội xưa: Không ai thèm ngó tới, trơ trọi một mình,…
b2/ Luận điểm 2: 2 câu thực tiếp tục thể hiện rõ hơn nỗi xót xa, cay đắng, phẫn uất trước duyên phận dở dang của nhân vật trữ tình: (0.5 điểm)
* Khi cô đơn, buồn tủi, người xưa thường “nâng chén tiêu sầu” Ở 2 câu thực, ta cũng thấy cái tôi trữ tình Xuân Hương đã nỗ lực tiêu sầu bằng cách tìm đến rượu và trăng:
“Chén rượu hương đưa say lại tỉnh, Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn.”
- Trước hết, nhân vật trữ tình đã tìm đến rượu để “nâng chén tiêu sầu” (“Chén rượu hương đưa say lại tỉnh,”) nhưng chẳng những không tiêu được sầu mà còn “sầu thêm” bởi “say lại tỉnh”
Câu thơ nói rõ hơn thực cảnh và thực tình của HXH, gợi cái vòng quẩn quanh, tình duyên đã trở thành trò đùa của con tạo, càng say càng tỉnh, càng cảm nhận nỗi đau thân phận
- “Nâng chén tiêu sầu” nhưng sầu càng tỉnh, nhân vật trữ tình tìm đến trăng để giải khuây: “Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn.”
Nhưng nhân vật trữ tình cũng chỉ thấy trăng và người, trăng và thân phận của nhân vật trữ tình
có sự đồng nhất: trăng sắp tàn, đêm đã gần hết, chờ mãi trăng tròn mà chỉ thấy trăng khuyết, giống như đời
nhân vật trữ tình, chờ đợi hạnh phúc tròn đầy mà vẫn cô đơn, không thỏa mãn Tuổi xuân trôi qua mà nhân duyên không trọn vẹn Giọng điệu, ngôn ngữ, hình ảnh của câu thơ giống như một tiếng nấc nghẹn ngào, chua xót, thổn thức đến trào nước mắt Câu thơ vì thế vừa là ngoại cảnh, vừa là tâm
cảnh
b3/ Luận điểm 3: Nỗi niềm phẫn uất, sự phản kháng và khát khao hạnh phúc của nhân vật trữ tình trong cảnh lẽ mọn tiếp tục được thể hiện qua cách cảm nhận bức tranh thiên nhiên với những nét vẽ khác thường: Thiên nhiên cựa quậy, sôi sục, hoạt động mạnh mẽ, dữ dội: (0.5 điểm)
“Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám, Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn.”
- Nghệ thuật đảo ngữ; những động từ mạnh như “xiên”, “đâm” + kết hợp với bổ ngữ “ngang”, “toạc”
- Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình,…
Thể hiện sự bướng bỉnh, ngang ngạnh, sự phẫn uất của thân phận đất đá, cỏ cây, cũng là sự phẫn uất,
sự phản kháng trước duyên phận Đồng thời chân thành thể hiện khát vọng sống, k vọng hạnh phúc lứa đôi, khát khao yêu được yêu Do đó, 2 câu luận đã đưa tiếng thơ của HXH trở thành tiếng thơ sớm nhất trong văn học Trung đại là tiếng thơ đòi quyền yêu và được yêu
b4/ Luận điểm 4: 2 câu kết khép lại bài thơ lại là tâm trạng chán chường, ngán ngẩm, buồn tủi, buông xuôi của nhân vật trữ tình trong cảnh lẽ mọn: (0.5 điểm)
“Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại, Mảnh tình san sẻ tí con con.”
2.0
Trang 6Phần Câu Nội dung Điểm
chiếc chăn quá mỏng, và quá hẹp:
“Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩm Cầm bằng làm mướn, mướn không công”
Câu thơ nói riêng và bài thơ nói chung là sự cảm thông với s phận hẩm hiu của người phụ nữ chịu cảnh
lẽ mọn, thể hiện nỗi ngao ngán của người đàn bà phải sống trong thân phận ấy và sự bực bội trước một hiện tượng xã hội bất công
c/ Đánh giá chung về bài thơ:
* Nội dung (0.25 điểm):
Bài thơ vừa nói lên bi kịch duyên phận vừa cho thấy khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của HXH:
- Bài thơ trình bày một cách nghệ thuật mâu thuẫn giữa k vọng hạnh phúc lứa đôi của người phụ nữ trong cảnh lẽ mọn với thực tế phũ phàng (phải sống trong cô đơn, mòn mỏi), giữa mong ước chính đáng được sống trong hạnh phúc vợ chồng với sự bất lực đành phải chấp nhận thân phận thiệt thòi do xã hội đẩy tới
- Bài thơ thể hiện chân thực nỗi bất hạnh của người phụ nữ trong cảnh lẽ mọn, thái độ chống đối lại số phận, xã hội tuy bất lực Từ đó phê phán gay gắt chế độ đa thê trong xã hội phong kiến Tất cả tạo nên giá trị hiện thực sâu sắc của bài thơ,…
* Nghệ thuật (0.25 điểm):
- “Tự tình” bài 2 cho thấy tài năng độc đáo của “Bà Chúa Thơ Nôm” trong việc sử dụng Thơ Đường luật viết bằng tiếng Việt, cách dùng từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm, táo bạo mà tinh tế và những hình tượng gấy ấn tượng mạnh:
+ Những từ thuần Việt giản dị, giàu sức biểu cảm, táo bạo mà tinh tế: dồn, trơ, xế, xiên ngang, đâm
toạc, tí con con say, tỉnh, khuyết, tròn,
+ Những hình tượng giầu sức gợi cảm, gây ấn tượng mạnh: Trăng khuyết chưa tròn, rêu xiên
ngang, đá đâm toạc,
- “Tự tình” bài 2 còn cho thấy khả năng sử dụng uyển chuyển, tinh tế các biện pháp tu từ như từ láy, đảo ngữ, đối, ẩn dụ,
Sự kết hợp nhuần nhuyễn đó để diễn tả các biểu hiện phong phú và tinh tế của tâm trạng nhân vật trữ tình trong cảnh lẽ mọn
0.5
d/ Bình luận về giá trị nhân văn toát ra từ bài thơ:
- Gía trị nhân văn của bài thơ toát ra từ sự cảm thông với nỗi bất hạnh của người phụ nữ (Trong buồn tủi,
người phụ nữ gắng gượng vượt lên số phận nhưng cuối cùng vẫn rơi vào bi kịch) (0.25 điểm)
- Toát ra từ sự trân trọng khát vọng được giải phóng tình cảm, khát vọng được sống hạnh phúc, khát vọng
yêu và được yêu của người phụ nữ trong cảnh lẽ mọn (0.25 điểm)
- Toát ra từ sự phê phán gay gắt chế độ đa thê trong xã hội phong kiến (0.25 điểm)
Bài thơ vì thế có ý nghĩa thức tỉnh ý thức cá nhân dẫn đến thức tỉnh về quyền con người (đặc biệt là quyền của người phụ nữ)
0.75
2.4/ Chính tả, ngữ pháp, trình bày:
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt, trình bày bài văn thẩm mĩ, tránh gạch xóa,…
0.25
2 5/ Sáng tạo: Có sự diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận 0.25
……… HẾT………