Đề cương ngữ văn 6

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP NGỮ VĂN 6 HỌC KỲ I- Thơ: À ơi tay mẹ, Về thăm mẹ, ca dao Việt Nam - Kí: Trong lòng mẹ, Đồng Tháp Mười mùa nước nổi - Văn bản nghị luận: Nguyên Hồng- nhà văn của những ngư

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP NGỮ VĂN 6 HỌC KỲ I

- Thơ: À ơi tay mẹ, Về thăm mẹ, ca dao Việt Nam

- Kí: Trong lòng mẹ, Đồng Tháp Mười mùa nước nổi

- Văn bản nghị luận: Nguyên Hồng- nhà văn của những người cùng khổ, Vẻ đẹp của mộtbài ca dao,

- Văn bản thông tin: Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn Độc lập, Diễn biến Chiến dịch ĐiệnBiên Phủ

Câu 2: Nêu nội dung chính và nghệ thuật của các văn bản đọc hiểu trong sách Ngữ văn 6, tập một theo bảng sau:

Loại Tên văn bản Tên tác giả Nội dung chính Nghệ thuật

- Thánh Gióng là ước mơcủa nhân dân về sức mạnh

tự cường của dân tộc

- Truyện phản ánh lịch sửchống ngoại xâm của ôngcha ta thời xa xưa: thời đạiHùng Vương

- Hiện còn đền thờ ThánhGióng tại Gia Lâm, Hà Nội,hàng năm có lễ hội Gióng

- Xây dựng hình ảnh người anh hùng cứu nước mang màu sắc thần

kì, nhiều chi tiết tưởng tượng, giàu ý nghĩa.

- Truyện gắn với phong tục, địa danh, những chi tiết

kì lạ, khác thường

Thạch Sanh - Kể về người dũng sĩ diệt

chằn tinh, diệt đại bàng cứu người bị hại, vạch mặt kẻ vong ân bội nghĩa

và chống quân xâm lược.

- Thể hiện ước mơ, niềm tincủa nhân dân về sự chiếnthắng của những con ngườichính nghĩa, lương thiện

- Sử dụng các chi tiết thần kì.

- Sắp xếp cáctình tiết tựnhiên, hợp lí

Thơ

(Thơ lục

bát)

À ơi tay mẹ Bình Nguyên

* Nội dung: Bài thơ bày tỏ

tình cảm của mẹ với đứa con nhỏ bé của mình.

* Ý nghĩa: Qua hình ảnh

đôi bàn tay và những lời ru,bài thơ đã khắc họa thànhcông một người mẹ ViệtNam điển hình: vất vả, chắtchiu, yêu thương, hisinh đến quên mình

- Thể thơ lục

nhàng như lối hát ru con.

- Phối hợp hàihòa các biệnpháp tu từ: ẩn

dụ, điệp từ,

trúc.Nói vềtình cảm củangười mẹ dành cho con

Về thăm mẹ Đinh Nam

Khương * Nội dungBài thơ bày tỏ tình cảm của

người con xa nhà trong mộtlần về thăm mẹ

* Ý nghĩa

- Tình yêu thương bao lacủa cha mẹ dành cho ta thểhiện từ những điều bình dị,giản đơn nhất ;

- Mỗi chúng ta cần biết yêuthương, trân trọng, biết ơn

và hiếu thảo với cha mẹ củamình

- Thể thơ lục bát ;

- Phối hợp hàihòa các biệnpháp tu từ: ẩn

dụ, liệt kê,nhân hóa;

- Từ láy đặcsắc

Ca dao Việt

Nam

- Tình cảm đối với ông bà, cha mẹ, anh em và tình cảm của ông bà, cha mẹ đối với con cháu luôn là những tình cảm sâu nặng thiêng liêng nhất trong đời sống mỗi con người.

- Tình cảm cha mẹ, anh em

và nhớ về quê hương cội nguồn

- Thể thơ lục bát

- Âm điệu thathiết

- Phép so sánh,đối xứng

và hình ảnh đáng thương của những đứa trẻ.

- Tình yêu mãnh liệt củachú bé Hồng với mẹ

- Hồi kí giàu chất trữ tình.

- Miêu tả tâm

lý nhân vậttinh tế; lời văndạt dào cảmxúc

- Hình ảnh sosánh độc đáo

Đồng Tháp

Mười mùa

nước nổi

Văn Công Hùng

- Tác giả đã kể về trải nghiệm của bản thân khi được đến vùng đất Đồng Tháp Mười Đó là một chuyến thú vị, tác giả đã được tìm hiểu nhiều hơn

về cảnh vật, thiên nhiên,

di tích, ẩm thực và cả con người nơi đây.

- Thể hiện sự yêu mến, tựhào về cảnh đẹp thiên nhiên

và con người vùng ĐTM

- Thể loại du

kí ghi lại trải nghiệm về vùng đất mới.

Chứng minh Nguyên Hồng là nhà văn của những người cùng khổ ( Nguyên Hồng có tuổi thơ

cay đắng , bất hạnh và đó làtiền đề tạo nên một nhà vănNguyên Hồng rất giàu cảmxúc và dạt dào tình yêuthương.)

- Các bằng chứng đa dạng, cụ thể, sinh động, phong phú, thuyết phục

- Hệ thống lí

lẽ, ý kiến nêu

ra vừa có tìnhvừa có lí bộc

lộ cảm xúc,thái độ trântrọng củangười viết

Vẻ đẹp của

bài ca dao

Theo:

Hoàng Tiến Tựu

- Qua Vẻ đẹp của một bài

ca dao, Hoàng Tiến Tựu

đã nêu lên ý kiến của mình về vẻ đẹp cũng như

bố cục của một bài ca dao Qua đó thể hiện khả năng lập luận xuất sắc của tác giả.

- Văn nghị luận sắc bén, chặt chẽ.

- Văn bản Hồ Chí Minh

và Tuyên ngôn Độc lập đã cung cấp đầy đủ thông tin

về sự kiện ra đời bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

- Ngôn ngữ rõ ràng, các mốc thời gian, địa điểm cụ thể,

chính xác, thuyết phục

- Kết hợp vớitranh ảnh làmvăn bản thôngtin trở nên sinhđộng

- Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ cung cấp

thông tin về trận chiến lịch sử của dân tộc ta.

Câu 3: Nêu những điểm cần chú ý về cách đọc truyện (truyền thuyết, cổ tích), thơ lục bát và kí (hồi kí, du kí)?

+ Viết được bài hoặc đoạn văn kể về một kỉ niệm của bản thân

+ Viết bài văn kể lại một truyền thuyết hoặc cổ tích

+ Kể lại một trải nghiệm đáng nhớ

– Văn bản biểu cảm:

+ Viết đoạn văn nêu cảm nghĩ về thơ lục bát

– Văn bản nghị luận:

+ Trình bày ý kiến về một vấn đề

– Văn bản thông tin:

+ Viết bài văn thuyết minh thuật lại một sự kiện

Câu 5: Nêu các bước tiến hành viết một văn bản, chỉ ra nhiệm vụ từng bước?

- Tác dụng của làm thơ theo thể thơ lục bát để nắm được cách gieo vần và phối thanh, ngắt

nhịp giản dị mà biến hoá vô cùng linh hoạt, phong phú và đa dạng trong khả năng diễn tảthể hiện sức sống mãnh liệt, mang đậm vẻ đẹp tâm hồn con người Việt Nam

- Tập viết bài văn kể một kỉ niệm của bản thân để rèn luyện kĩ năng viết văn bản tự sự kểchuyện giúp các em tập cách diễn đạt kể chuyện, sử dụng ngôn ngữ phù hợp trong sáng đểdiễn tả lại điều muốn kể kể cả trong văn viết và văn nói

C NÓI VÀ NGHE

Câu 7: Nêu các nội dung chính được rèn luyện trong kĩ năng nói và nghe ở sách Ngữ văn 6, tập một Các nội dung nói và nghe liên quan gì đến nội dung đọc hiểu và viết?

Nói

Kể được một truyện truyền thuyết hoặc cổ tích, một trải nghiệm, kỉ niệm đáng nhớ

Trình bày được ý kiến về một vấn đề quan tâm( sự kiện lịch sử hoặc vấn đề trong cuộc sống)

Có thái độ và kĩ năng nói phù hợp

Nghe Nắm được nội dung trình bày của người khác

Có thái độ và kĩ năng nghe phù hợp

=> Học nói học nghe sẽ giúp chúng ta rèn luyện kĩ năng tiếp thu nội dung thông tin cả vềthái độ và tình cảm khi nghe và nói, vận dụng vào trong bài viết của mình và rút được bàihọc khi đọc hiểu vấn đề

D.TIẾNG VIỆT

Câu 8: Liệt kê các nội dung tiếng Việt được học thành mục riêng trong sách Ngữ văn

6 tập 1 theo bảng sau:

– Bài 1: Từ đơn và từ phức ( từ ghép, từ láy)

– Bài 2: Các biện pháp tu từ ( so sánh, ẩn dụ, nhân hoá…)

– Bài 3: Từ đa nghĩa, từ đồng âm, từ mượn

– Bài 4: Thành ngữ, dấu chấm phẩy

– Bài 5: Mở rộng vị ngữ

DÀN BÀI MẪU: (Tham khảo)

ĐỀ 1: Viết bài văn kể lại một truyền thuyết hoặc cổ tích.

Ví dụ: Kể lại truyền thuyết Thánh Gióng.

Mở bài: Giới thiệu truyện “Thánh Gióng”.

Thân bài: Kể bằng lời văn của mình theo trình tự sau:

+ Hoàn cảnh ra đời khác thường của Gióng

+ Gióng xin đi đánh giặc và lớn nhanh như thổi

+ Gióng ra trận đánh giặc

+ Giặc tan, Gióng cưỡi ngựa sắt bay về trời

+ Vua (và nhân dân) ghi nhớ công của Gióng

+ Gióng còn để lại nhiều dấu tích

Kết bài: Nêu cảm ghĩ của em về truyện, về nhân vật chính Thánh Gióng.

ĐỀ 2: Em hãy kể lại kỷ niệm của em với người thầy (cô) giáo cũ mà em yêu quý nhất

1 Mở bài: Giới thiệu về kỉ niệm với thầy/cô giáo cũ:

- Hoàn cảnh: Ngày Nhà giáo Việt Nam đang đến gần, cả lớp nô nức làm báo tường, lên kếhoạch biểu diễn văn nghệ tri ân thầy cô

- Trong không khí, hoàn cảnh đó, em nhớ lại một kỉ niệm cảm động với cô giáo chủ nhiệm

cũ ở tiểu học

2.Thân bài

a, Giới thiệu về kỉ niệm:

- Thời gian diễn ra: lớp…?

- Kỉ niệm với ai: kỉ niệm đáng nhớ cùng cô giáo chủ nhiệm

+ Ấn tượng về cô giáo (ngoại hình, tính cách): dáng người cô nhỏ nhắn, tóc ngang vai,giọng nói rất truyền cảm Cô quan tâm tới học sinh, lúc thì vui vẻ tâm tình như một ngườibạn lớn, lúc thì dạy bảo nghiêm khắc, uốn nắn lỗi sai của học sinh.

b, Thuật lại kỉ niệm

- Hoàn cảnh: (mối quan hệ với thầy cô như thế nào, thầy cô vốn để lại ấn tượng gì đặc biệt)+ Cô giáo đặc biệt quan tâm tới những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, thường xuyên dạybảo học sinh trong lớp đức tính san sẻ, đùm bọc

+ Gia đình em cũng khó khăn, cô giáo và các bạn giúp đỡ em nhiều, khiến em thấy vui vẻ,được quan tâm

+ Em cố gắng học tập, vâng lời cô, tham gia tích cực hoạt động của lớp

- Câu chuyện kết thúc và suy nghĩ sau câu chuyện:

+ Bản thân càng thêm yêu quý cô: cô trân trọng tình cảm của học trò, tặng cô món quà nhỏ không có giá trị vật chất

+ Cô tặng lại cho em một quyển sách

- Giới thiệu về trtải nghiệm khiến em nhớ mãi:

+ Trải nghiệm ấy diễn ra bao lâu rồi?

+ Đó là trải nghiệm vui hay buồn?

2 Thân bài:

a Giới thiệu chung về trải nghiệm đó:

- Thời gian cụ thể xảy ra trải nghiệm (ngày nào, mùa nào, năm nào?)

- Không gian xảy ra trải nghiệm (lớp học, phòng ngủ, hồ bơi…)

- Lúc đang xảy ra trải nghiệm, em đang ở cùng với những ai? (ai đã chứng kiến và tham giatrải nghiệm của em?)

b Kể lại các sự việc đã xảy ra trong trải nghiệm theo một trình tự hợp lí:

- Trải nghiệm đó bắt đầu bằng hoạt động nào của em?

- Sau đó những điều gì đã xảy ra? Có điều gì đó đặc biệt khác với mọi ngày đẫn đến việc

em có một trải nghiệm khó quên?

- Em đã làm gì để giải quyết tình huống đó?

- Kết quả của trải nghiệm ddó là gì? (mặt tốt/ xấu)

- Trải nghiệm đó đã tác động đến em và mọi người xung quanh như thế nào?

- Em có suy nghĩ gì sau khi chuyện đó xảy ra?

3 Kết bài:

- Nêu ý nghĩa của trải nghiệm đó đối với bản thân em:

+ Em cảm nhận như thế nào về trải nghiệm đó? (quan trọng, khó quên…)

+ Trải nghiệm đó giúp em thay đổi bản thân như thế nào?

II MỘT SỐ ĐỀ ĐỌC- HIỂU

Đề 1:Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

“ Ru cho mềm ngọn gió thu

Ru cho tan đám sương mù lá cây

Ru cho cái khuyết tròn đầy Cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau Bàn tay mang phép nhuộm màu Chắt chiu từ những dãi dầu đấy thôi ”

( À ơi tay mẹ - Bình Nguyên)

Khoanh tròn vào chữ cái đứng đầu đáp án đúng cho mỗi câu hỏi sau:

Câu 1 Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ nào?

B Tình yêu quê hương đất nước

C Tình yêu thiên nhiên

D Tình mẫu tử

Câu 3 Đoạn thơ sử dụng những biện pháp nghệ thuật đặc sắc nào?

A Điệp ngữ, ẩn dụ, nhân hóa

B Điệp ngữ, ẩn dụ, so sánh

C Ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ

D Nhân hóa, so sánh, hoán dụ

Câu 4 Từ “ ngọn” trong câu thơ “ Ru cho mềm ngọn gió thu” được cảm nhận bằng:

A Vị giác

B Thính giác

C Cảm giác

D Thị giác

Câu 5 Điệp từ “Ru cho” trong đoạn thơ trên có tác dụng gì?

A Nhấn mạnh tình yêu da diết của tác giả đối với lời ru của mẹ

B Nhấn mạnh tình yêu quê hương da diết của tác giả

C Nhấn mạnh tình yêu da diết của tác giả đối với thiên nhiên

D Nhấn mạnh tình yêu sâu sắc của tác giả đối với gia đình

Câu 6 Câu thơ: Cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau ,đã sử dụng biện pháp nghệ thuật

C Cái khuyết tròn đầy.

D Cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau

E Tất cả các đáp án trên

Câu 8) Hình ảnh bàn tay trong câu thơ sau biểu tượng cho người mẹ Hình ảnh đó có ý

nghĩa biểu đạt như thế nào?

Bàn tay mang phép nhuộm màu Chắt chiu từ những dãi dầu đấy thôi

A Nhấn mạnh kỉ niệm tuổi thơ êm đềm, ngọt ngào gắn bó với mẹ

B Cả đời mẹ vất vả vì con, lam lũ nhọc nhằn chịu mọi đắng cay, nguyện hi sinh tất

cả cho con

C Câu thơ trở nên sinh động, gần gũi, gắn bó với mọi người

D Giúp đối chiếu sự vật hiện tượng này với sự vật hiện tượng khác

Câu 9 Qua bài thơ tác giả muốn gửi tới người đọc những thông điệp gì?

………

………

………

Câu 10 Kể tên một bài thơ em được học trong chương trình sách giáo khoa Ngữ văn lớp 6

ca ngợi tình mẫu tử? Nêu tác giả của bài thơ đó?

Khói ơi, vươn nhẹ lên mây Khói đừng bay quẩn làm cay mắt bà.

(Hoàng Tá)

Trả lời các câu hỏi / Thực hiện yêu cầu:

Câu 1. Bài thơ “Khói chiều” được viết theo thể thơ nào?

Câu 2 Bài thơ trên viết theo phương thức biểu đạt nào?

A Tự sự B Miêu tả

Câu 3 Chỉ ra cặp gieo vần chân trong bốn câu thơ cuối?

Câu 4 Bài thơ là lời bày tỏ cảm xúc của ai?

Câu 5 Dòng nào không thể hiện đúng cảm xúc được bộc lộ trong bài thơ?

Câu 6 Bài thơ trên có điểm gì khác với bài thơ “À ơi tay mẹ” của Bình Nguyên và bài “Về

thăm mẹ” của Đinh Nam Khương?

A Diễn tả tâm trạng của người cháu B Viết theo thể thơ lục bát

C Viết về tình cảm gia đình D Thể hiện tình cảm sâu nặng

Câu 7 Đối tượng trữ tình trong bài thơ là ai?

Câu 8 Từ “chiều chiều” được lặp lại 2 lần trong bài thơ gợi lên cảm xúc gì ở người đọc?

A Tình yêu quê hương tha thiết B Niềm vui khi được trở lại quê hương

C Niềm tự hào về quê hương D Nỗi xúc động, nhớ nhà, nhớ quê

Câu 9 Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong 2 dòng thơ sau và cho biết tác dụng

Lặng rồi cả tiếng con ve,Con ve cũng mệt vì hè nắng oi

Nhà em vẫn tiếng ạ ời,Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru,Lời ru có gió mùa thu,Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về,Những ngôi sao thức ngoài kia,Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con,Đêm nay con ngủ giấc tròn,

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời

(Mẹ, Trần Quốc Minh, theo Thơ chọn với lời bình, NXB GD, 2002, tr 28-29 )

Câu 1 Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

A Ngũ ngôn;

B Lục bát;

C Song thất lục bát;

D Tự do

Câu 2 Tác giả sử dụng biện pháp tu từ nào trong câu thơ:

Những ngôi sao thức ngoài kia,

Câu 5 Dãy từ nào sau đây là từ ghép?

A. Con ve, tiếng võng, ngọn gió;

B. Con ve, nắng oi, ạ ời, ngoài kia, gió về;

C. Con ve, tiếng võng, lặng rồi, ạ ời;

D. Con ve, bàn tay, ạ ời, kẽo cà.

Câu 6 Dòng nào nêu đúng nội dung của bài thơ trên?

A Thời tiết nắng nóng khiến cho những chú ve cũng cảm thấy mệt mỏi;

B Nỗi vất vả cực nhọc của mẹ khi nuôi con và tình yêu vô bờ bến mẹ dành cho con;

C Bạn nhỏ biết làm những việc vừa sức để giúp mẹ;

D Bài thơ nói về việc mẹ hát ru và quạt cho con ngủ

Câu 7.Theo em từ “giấc tròn” trong bài thơ có nghĩa là gì?

A Con ngủ ngon giấc;

B Con ngủ mơ thấy trái đất tròn;

C Không chỉ là giấc ngủ mà còn là cả cuộc đời con;

D Conngủ chưa ngon giấc

Câu 8.Văn bản thể hiện tâm tư, tình cảm gì của tác giả đối với người mẹ?

A Nỗi nhớ thương người mẹ;

B Lòng biết ơn, trân trọng với người mẹ;

C Tình yêu thương của người con với mẹ;

D Tình yêu thương, nỗi nhớ, lòng biết ơn, trân trọng đối với mẹ

Câu 9.Cảm nhận của em về câu thơ:“ Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.”

(theo Nụ cười của mẹ - Lê Phương Liên)

Câu 1 Đoạn trích trên thuộc thể loại nào?

A Hồi kí

B Du kí

C Truyện ngắn

D Truyện dân gian

Câu 2 Đoạn trích là lời kể của ai?

D mò cua bắt ốc, chăn trâu cắt cỏ

Câu 5 Các từ láy miêu tả hình ảnh bàn tay người mẹ là:

A thon thả, xanh xao

B thon thả, thanh thoát

C thanh thoát, nhẹ nhàng

D tròn trịa, ngay ngắn

Câu 6 Dòng nào không chứa từ đa nghĩa?

A mái đầu/ đầu làng

B bàn tay/tay vịn cầu thang

D Vì các học trò biết nghe lời

Câu 8 Chủ đề của đoạn trích trên là:

A Ca ngợi hình ảnh người mẹ - cô giáo

Là cánh cò trắng chiều chiều chân đê Quê hương là phiên chợ quê

Chợ trưa mong mẹ mang về bánh đa Quê hương là một tiếng gà

Bình minh gáy sáng ngân nga xóm làng Quê hương là cánh đồng vàng

Hương thơm lúa chín mênh mang trời chiều Quê hương là dáng mẹ yêu

Áo nâu nón lá liêu xiêu đi về Quê hương nhắc tới nhớ ghê

Ai đi xa cũng mong về chốn xưa Quê hương là những cơn mưa Quê hương là những hàng dừa ven kinh Quê hương mang nặng nghĩa tình Quê hương tôi đó đẹp xinh tuyệt vời Quê hương ta đó là nơi

Chôn rau cắt rốn người ơi nhớ về.

Câu 1: Bài thơ Quê hương (Nguyễn Đình Huân) được làm theo thể thơ nào?

A Tự do B Sáu chữ C Tám chữ D Lục bát

Câu 2: Bốn câu đầu của bài thơ gieo vần ở những tiếng nào?

A ve – ơi – vơi – tuổi - thơ

B ve – hè – ơi – vơi – trời

C là – à - ơi – vơi – thơ

D là – à – con – trời - thơ