Chức năng • Cĩ khả năng chạy chế độ tự động và bằng tay • Hiển thị thời gian của động cơ và valve • Cĩ khả năng nhập các thơng số về thời gian cho các động cơ và valve • Tự đề xuất hướng
Trang 1Supervisory Control & Data
Acquisition (SCADA)
GV: TS Ngô Thanh Quyền
Trang 2Xem Đọan Vedio Sau
Quan sát vedio động cơ diesel lai chân vịt tàu thủy như sau:
Các bạn thân mến, hãy quan sát các kỹ sư đang làm gỉ?
Trang 3Bối Cảnh 1
Các bạn thân mến, hãy quan sát các kỹ sư đang làm gỉ?
• Khởi động và dừng động cơ diesel lai chân vịt máy tàu
thủy
• Kiểm tra các thơng số của động cơ diesel
• Nhiệt độ nước làm mát, dầu bơi trơn, khí xả …
• Tốc độ động diesel…
• Áp suất dầu bơi trơn…
Xử lý khi các thơng số vượt ngịai ngưỡng cho phép
Tuy nhiên các kỹ sư họat động
trong mơi trường khắc nghiệt
Họat động khơng tin cậy
Trang 4Cơng nghệ tự đống hĩa ngay từ những năm đầu tiên, thì việc giải quyết vần đề trên được giải quyết như sau:
Bảng Điều Khiển Từ Xa
Bối Cảnh 1
Trang 5Với sự phát triển của cộng nghệ kỹ thuật và thiết bị điều khiển ngày càng được nâng cấp và cải thiện đáng kể.
Bảng Điều Khiển Từ Xa
Bối Cảnh 1
Trang 6Ngày nay với sự phát triển của vi mạch điều khiển cơng nghệ điều khiển và hiển thị ngày càng phát triển vượt bậc.
Bảng Điều Khiển Từ Xa
được cải thiện đáng kể
Cải thiện cái gì?
Bối Cảnh 1
Trang 7Tại sao ngươi ta phải làm như vậy? Ưu điểm và nhược điểm gì?
• Ưu điểm
Hệ thống nhỏ gọn
Giảm chí phí về giá thành và cơng lắp đặt hệ thống
Hạn chế rủi ro cho người vận hành
Tăng mức độ tự đống hĩa dẫn đến an tịan cho thiết bị…
• Nhược điểm
Địi hỏi về mặt kỷ thuật cho người vận hành và bảo trì và
thiết kế hệ thống
Bối Cảnh 1
Trang 8Main Switchboard Field Station Field Station Starter
Log Printer Alarm Printer Gateway Station (option)
Extension VDU (Option)
LCD Operator Station LCD Operator Station
LCD Operator Station LCD Operator Station
Extension Alarm Panel
Extension Alarm Panel
Extension Alarm Panel
DC24V DC24V
DC24V DC24V
DC24V DC24V DC24V DC24V
Field Network
Information Network Network Hub
Communication Port Pulse/Clock Sig Digital Output Digital Output (Option)
Bối Cảnh 1
Trang 9Trung quốc là một trong những quốc gia co tuyết phủ đường dây, dẫn đến đường dây sụp đỗ, ngắt điện, gây thiệt hại trong quá trình sản xuất.
Bối Cảnh 2
Trang 10Manual Online De-Icing Artificial auxiliary de-icing High-current hot melt de-icing
Cĩ rất nhiều phương pháp để giải quyết vấn đề trên: Tẩy tuyết bằng tay, ngắn mạch đường dây truyền tải
Bối Cảnh 2
Trang 11Để đối phĩ với vấn đề đĩ, cần phải thiết kế một thiệt bị cĩ khả năng giải quyết vấn đề trên Đĩ chí là robot tẩy tuyết.
Tuy nhiên do sự phức tạp của mơi trường vì vậy việc điều khiển quá trình tự động các thiết bị là một vấn cần đề cần phải được giải quyết.
1
3
Bối Cảnh 2
Trang 12Mộ số cánh tay robot tẩy tuyết được đề xuất
Bối Cảnh 2
Trang 13Giải pháp điều khiển cánh tay robot tẩy tuyết được đề xuất
Bối Cảnh 2
Trang 14Đối với hệ thống lạnh nhỏ thị việc vệ sinh hệ thống rất đơn gian, nhưng đối với hệ thống lơn thì việc giải quyết rất khĩ khăn.
Bối Cảnh 3
Trang 15Cơng nhân Thiết bị cầm tay Máy mĩc
Cĩ rất nhiều phương pháp để giải quyết vấn đề trên: Tẩy tuyết bằng tay, ngắn mạch đường dây truyền tải
Bối Cảnh 3
Trang 16Để giải quyết vấn đề trên, Mộ số
cánh tay robot tự động thực hiện
được đề xuất.
Bối Cảnh 3
Trang 17Giải pháp điều khiển cánh tay robot tẩy tuyết được đề xuất
I DC
IDC
I DC
Bối Cảnh 3
Trang 19Kết Luận
Và thu thâp dữ liệu
từ xa (And Data Acquicision)
Đối Tượng
Điều Khiển
Giám Sát từ xa (Supervisory)
Điêu khiển từ xa
(Control)
Có Thể
Trang 20Xem Đọan Vedio Sau
Trang 21Sau khi hoàn tất học phần sinh viên có khả năng
• Các khái niệm, tính năng và các thành phần cơ bản trong
hệ thống SCADA
• Phương pháp truyền thông giữa các thiết bị trường và
phân tích thiết kệ hệ thống điều khiển giám sát và thu
thập dữ liệu cho hệ thống
Mục Tiêu Môn Học
I
Trang 22Giáo trình chính
1 Giáo trình Scada, Khoa Điện, ĐH Công Nghiệp TP.HCM
Tài liệu tham khảo
1 Tự động hóa quá trình sản xuất, nhà xuất bản khoa học và
kỹ thuật.
2 David Bailey Beng, Bailey Associates, Perth, “Practical SCADA for Industry”, Ustralia, 2003.
3 Pocket Guide on Industrial automation, Srinivas Medida.
Tài Liệu Tham Khảo
II
Trang 23Các môn học tiên quyết:
PLC, Thủy lực khí nén, Vi điều khiển, Tự động hóa quá trình công nghệ …
Trang 25Chức năng
• Cĩ khả năng chạy chế độ tự động, nữa đêm và bằng tay
• Hiển thị thời gian của các đèn
• Cĩ khả năng nhập các thơng số về thời gian của các đèn
• Tự đề xuất hướng mới cho đèn giao thơng…
Tiểu Luận 2
Trang 26Động Cơ 3
Két C
Van B Két A
Động Cơ 4
Trang 27Chức năng
• Cĩ khả năng chạy chế độ tự động và bằng tay
• Hiển thị thời gian của động cơ và valve
• Cĩ khả năng nhập các thơng số về thời gian cho các
động cơ và valve
• Tự đề xuất hướng mới cho nâng cấp hệ thống trên …
Tiểu Luận 2
Trang 28Tiểu Luận 3
Thiết kế hệ thống SCADA cho hệ thống tự động kiểm tra cho động cơ diesel máy phát với các thơng số sau:
- Nhiệt độ nước làm mát cao
- Nhiệt độ dầu bơi trơn cao
- Nhiệt độ khí xả cao
- Áp suất nước làm mát thấp
- Áp suất dầu bơi trơn thấp
- …
Trang 29Chức năng
• Tự động báo động khi thơng số vượt ngồi ngưỡng cho
phép (chuơng kêu đèn nhấp nháy), khi chấp nhận sự sốthí đèn ngửng nhấp nháy, và khi thơng số trở về trạng thái ban đầu thì đèn tắt
• Cĩ khả năng nhập ngưỡng báo động các thơng số và
kiểm tra đèn cịn tốt hay xấu
• Cĩ khả năng tự động bảo vệ máy phát khi các thơng số
vượt ngưỡng báo động sau một thời gian khơng xử lý
• Tự đề xuất hướng mới cho nâng cấp hệ thống trên …
Tiểu Luận 3
Trang 30Tiểu Luận 4
Thiết kế hệ thống SCADA cho hệ thống tự động xử lý nước:
Trang 31Chức năng
• Cĩ khả năng chạy chế độ tự động và bằng tay
• Hiển thị thời gian của động cơ và valve
• Cĩ khả năng nhập các thơng số về thời gian cho các
động cơ và valve
• Tự đề xuất hướng mới cho nâng cấp hệ thống trên …
Tiểu Luận 4
Trang 32Tiểu Luận 5
Thiết kế hệ thống SCADA cho hệ thống phân lọai sản phẩm tự động:
Trang 33Chức năng
• Cĩ khả năng chạy chế độ tự động và bằng tay
• Hiển thị trọng lượng của sản phẩm
• Cĩ khả năng nhập trọng lượng của sản phẩm cần phân
lọai
• Tự đề xuất hướng mới cho nâng cấp hệ thống trên …
Tiểu Luận 5
Trang 34Tiểu Luận 6
Thiết kế hệ thống SCADA cho hệ thống như sau:
http://www.youtube.com/watch?v=9OGKZbDwYqc
Thơng số két như sau:
• Hình trụ trịn xoay, bán kinh=50mm, chiều cao 100mm
• Hiển thị số lít nước chứa trong két
• Hiển thị đặc tính thay đổi số lit trong két
• Tự đề xuất hướng mới cho nâng cấp hệ thống trên …
Trang 35Tiểu Luận 7
Thiết kế hệ thống SCADA cho hệ thống cấp nước cho nhà cao tầng
Trang 36Chương 1 Giới Thiệu Về SCADA
Trang 37Chương 1: Ciới Thiệu Về SCADA
1.1 Giới Thiệu
thống giám sát điều khiển và thu thập dữ liệu dựa trên nền tảng
• Hơn nữa, SCADA chuyển từ độc quyền sang tiêu
• Từ mô hình đơn lẻ, điều hành phân tán
• Sau đó đến kiến trúc mạng truyền thông nhanh, linh động,
chính xác và khỏang cách xa,
Giảm Chi Phí
Vân Hành
Bảo Trì
Nâng Cấp Hệ Thống
Trang 381.2 Lịch sử phát triển SCADA
Hệ thống SCADA đã được phát triển từ đầu thập niên 1960 Sự
ra đời của thế hệ máy tính nhỏ (minicomputer)
Tiến trình của Programmable Logic Controlers (PLC) cũng diễn
ra song song
Lúc đầu, hệ thống điều khiển chỉ hạn chế ở từng thiết bị cụ thể
Trang 391.2 Lịch sử phát triển SCADA
Lúc đầu, hệ thống điều khiển chỉ hạn chế ở từng thiết bị cụ thể
Trang 401.2 Lịch sử phát triển SCADA
Ví dụ mịnh họa
Central Monitoring Station
Comunication Network
Instrumentation
Remote Station
Trang 411.3 Định Nghĩa Hệ Thống SCADA
Dưới đây là 2 định nghĩa tiêu biểu của một hệ thống SCADA:
SCADA là công nghệ mà nó cho phép người sử dụng thu thập dữliệu từ một hoặc nhiều hơn hai hệ thống từ xa và/hoặc gửi giới hạn lệnh điều khiển đến các hệ thống này
“SCADA is the technology that enables a user to collect data
from one or more distant facilities and/or send limited control instructions to those facilities.”
SCADA: Supervisory Control and Data Acquisition
Tác giả Stuart A Boyer, ISA The Instrumentation, Systems, and Automation Society; 3rd edition
Trang 421.3 Định Nghĩa Hệ Thống SCADA
Dưới đây là 2 định nghĩa tiêu biểu của một hệ thống SCADA:
Một hệ thống hoạt động với tín hiệu đã được mã hoá qua các
kênh truyền thông nhằm cung cấp sự điều khiển thiết bị là đơn
vị đầu cuối từ xa (RTU-Remote Terminal Unit)
“A system operating with coded signals over communication
channels so as to provide control of RTU (Remote Terminal Unit) equipment.”
Tiêu chuẩn: IEEE C37.1-1994, Definition, Specification, and
Analysis of Systems
Trang 431.4 Tính năng của hệ thống SCADA
1.4.1 Kiểm sóat truy cập
Người dùng được chỉ định vào các nhóm, mỗi nhóm điều được định nghĩa các quyền truy cập đọc/ghi (read/write) các thông sốcủa quá trình điều khiển trong hệ thống
Biểu thị dữ liệu cho người vận hành và cho phép nhập lệnh điều khiển qua nhiều dạng: Hình ảnh, sơ đồ, cửa sổ, menu, màn hình cảm ứng, …
Trang 44Chương 1: Ciới Thiệu Về SCADA
1.4 Tính năng của hệ thống SCADA
1.4.4 Điều khiển báo động (Alarm Handling)
Báo động được dựa trên kiểm tra giới hạn và trạng thái và được thực hiện trên các máy server
1.4.5 Ghi sự kiện và lưu trữ (Logging/Archiving)
Sự kiện có thể được ghi theo một tần số đặt trước, hoặc khởi tạo khi có sự thay đổi, hoặc một sự kiện được chỉ định trước xảy ra
1.4.6 Xuất báo cáo (Report Generation)
Báo cáo có thể xuất dưới dạng truy vấn SQL cho lưu trữ file, bảng ghi sự kiện dạng text, file sự kiện dạng html, … Báo cáo
có thể được xuất, in và lưu trữ tự động
Trang 45Chương 1: Ciới Thiệu Về SCADA
1.4 Tính năng của hệ thống SCADA
1.4.7 Tự Động hóa (Automation)
Tính năng quan trọng nhất của SCADA là cho phép các hành động được kích hoạt tự động bởi các sự kiện Một ngôn ngữ
hành động được định nghĩa trước Ví dụ như hiện một cửa sổ
cụ thể, gửi một E-mail, chạy một ứng dụng hoặc đoạn mã hoặc ghi vào cơ sở dữ liệu
Trang 46Chương 1: Ciới Thiệu Về SCADA
1.5 Ứng dụng của hệ thống SCADA
Ứng dụng trong lĩnh vực xử lý nước thải
Trang 47Chương 1: Ciới Thiệu Về SCADA
1.5 Ứng dụng của hệ thống SCADA
Ứng dụng trong lĩnh vực phân phối gas
Trang 48Chương 1: Ciới Thiệu Về SCADA
1.5 Ứng dụng của hệ thống SCADA
Ứng dụng trong lĩnh vực dầu khí
Trang 49Chương 1: Ciới Thiệu Về SCADA
1.5 Ứng dụng của hệ thống SCADA
Ứng dụng trong hệ thống điều khiển chiếu sáng
Trang 50Chương 1: Ciới Thiệu Về SCADA
1.5 Ứng dụng của hệ thống SCADA
Ứng dụng trong hệ thống điều khiển điện năng
Trang 51Hết Chương 1
Trang 52Tóm Tắt Chương 1
Câu 1: SCADA là gì?
Câu 2: Các chức năng chính trong hệ thống SCADA
Câu 3: Nếu một số ứng dụng chính có liên quan đến hệ
thống SCADA
Trang 53Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
Một mạng SCADA về bản chất là sự kết hợp của các máy chủ, máy tớ và các thiết bị trường được kết nối bởi mạng truyền thông
Thông tin sử dụng bởi các máy chủ được thu thập bởi các bộ điều khiển/cảm biến Các máy tớ là các giao tiếp được sử dụng bởi người vận hành để tương tác với hệ thống
Các máy chủ thông thường được đặt ở nhà máy chính/trạm chính Chúng truyền thông với các bộ điều khiển cục bộ hoặc
ở các vị trí xa
Trang 54Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
Cấu trúc của một hệ thống SCADA đơn giản
Trang 55Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
Trang 56Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng ( Ví dụ minh họa )
Cấu hình và bảo trì
Đo lưu
lượng
Cơ cấu thực hiện
Các đối tượng
Realtime DB
SCADA Trạm SCADATrạm
VB, C++
Applications
Web Server Modules of factoryresource management Relation DB
Tự động hóa điều khiển
Quản lý kinh doanh
Giám sát
Quản lý các thiết bị trường
Đo áp suất
IN/Out liên tục IN/Out Số
Mức III
Mức II
Mức I
Trang 57Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
Trang 58Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
Trang 59Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
Trang 60Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
3 Đơn vị đầu cuối trung tâm (MTU)
5 Đơn vị đầu cuối từ xa (RTU)
HMI (Human Machine Interface) Giao tiếp người vận hành
Trạm điều khiển trung tâm MTU (Master Terminal Unit)
Môi trường truyền thông giữa MTU và RTU: Internet Vô tuyến, mạng điện thọai công
cộng….
Môi trường truyền thông ở đơn vị từ xa
Đơn vị thu thập dữ liệu và điều khiển RTU (Remote Terminal Unit)
Các đơn vị dữ liệu trường: valve, bơm, động cơ,
Trang 61Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
2.1.1 Người vận hành
Người vận hành là người giám sát hệ thống SCADA và thực hiện các chức năng giám sát điều khiển cho sự hoạt động của các thiết bị, nhà máy từ xa
2.1.2 Human Machine Interface (HMI)
Biểu thị dữ liệu cho người vận hành và cho phép nhập lệnh điều khiển qua nhiều dạng: Hình ảnh, sơ đồ, cửa sổ, menu, màn hình cảm ứng, …
HMI có thể là màn hình GOT(Graphic Operation Terminal) của Mitsubishi, màn hình NT của Omron, hoặc một PC chạy phần mềm SoftGOT của Mitsubishi, …
Trang 62Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
2.1.2 Human Machine Interface (HMI)
HMI có thể là màn hình GOT(Graphic Operation Terminal) của Mitsubishi, màn hình NT của Omron, hoặc một PC chạy phần mềm SoftGOT của Mitsubishi, …
Trang 63Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
2.1.3 Đơn vị đầu cuối từ xa (RTU-Remote Terminal Unit)
RTU là một đơn vị thu thập dữ liệu và điều khiển đứng độc lập, thông thường dựa trên vi xử lý
RTU giám sát và điều khiển một vị trí từ xa
Nhiệm vụ chính của RTU là điều khiển và thu thập dữ liệu từcác thiết bị tiến trình (như cảm biến, bơm, ) ở vị trí cục bộ vàchuyển dữ liệu này về một trạm trung tâm (MTU hoặc Sub-MTU)
Trang 64Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
2.1.3 Đơn vị đầu cuối từ xa (RTU-Remote Terminal Unit)
Cấu hình tiêu biểu của một RTU như sau:
Trang 65Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
2.1.3 Đơn vị đầu cuối từ xa (RTU-Remote Terminal Unit)
Thông thường sử dụng vi xử lý hệ 16 hoặc 32 bít (như
68302, 80386), 2 hay 3 cổng truyền thông 422/RS-485) dùng để:
(RS-232/RS-• Đơn vị điều khiển trung tâm (CPU - Central Control Unit)
Giao tiếp với các thiết bị đầu cuối phục vụ cho chuẩn đoán.Giao tiếp với trạm vận hành
Giao tiếp với trạm trung tâm
Trang 66Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
2.1.3 Đơn vị đầu cuối từ xa (RTU-Remote Terminal Unit)
Có 5 thành phần tạo nên một khối vào tương tự:
• Bộ ghép kênh vào (Input Multiplexer)
• Khuếch đại tín hiệu vào (Input Amplifier)
• Mạch lấy mẫu và giữ (Sample and Hold Circuit)
• Bộ chuyển đổi A/D
• Và bus giao tiếp và hệ thống định thời (Bus Interface)
• Khối vào tương tự (Analog Input Modules)
Trang 67Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
2.1.3 Đơn vị đầu cuối từ xa (RTU-Remote Terminal Unit)
• Bộ ghép kênh vào (Input Multiplexer)
• Khối vào tương tự (Analog Input Modules)
- Bộ chọn kênh là thiết bị lấy mẫu nhiều ngõ vào tương
tư một cách tuần tự và chuyển từng tín hiệu ngõ ra
- Ngõ ra sẽ đến bộ chuyển đổi Analog/Digital (A/D)
Trang 68Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
2.1.3 Đơn vị đầu cuối từ xa (RTU-Remote Terminal Unit)
• Bộ ghép kênh vào (Input Multiplexer)
• Khối vào tương tự (Analog Input Modules)
Một số loại chọn kênh như sau:
Bộ chọn kênh 2 sang 1 Bộ chọn kênh 4 sang 1
Trang 69Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
2.1.3 Đơn vị đầu cuối từ xa (RTU-Remote Terminal Unit)
• Khuếch đại tín hiệu vào (Input Amplifier)
• Khối vào tương tự (Analog Input Modules)
- Khi tín hiệu cần số hóa quá nhỏ thì chùng cần phải được khuếch đại để phù hợp với tín hiệu đầu vào của
bộ chuyển đổ A/D
- Nếu tín hiệu quá nhỏ mà được đưa trực tiếp vào bộchuyển đổi thì sẽ mất chính xác
Trang 70Chương 2: Cấu Trúc Hệ Thống SCADA
2.1 Phần Cứng (Hardware)
2.1.3 Đơn vị đầu cuối từ xa (RTU-Remote Terminal Unit)
• Mạch lấy mẫu và giữ (Sample and Hold Circuit)
• Khối vào tương tự (Analog Input Modules)
Trong xử lý tín hiệu, lấy mẫu là chuyển đổi một tín hiệu liên tục thành một tín hiệu rời rạc
Tín hiệu tương tự
Tín hiệu rời rạc V(A)