Kỹ thuật nuôi yến thành công doc

PHẦN BA THU HÚT VÀ TĂNG ĐÀN CHIM YẾN VỀ Ở VÀ LÀM TỔ Thu hút, dẫn dụ, di đàn…lấy chim từ trên biển trời mênh mông, từ các nơi xa xăm về ở và làm tổ trong nhà các nhà yến mới xây, thật r

PHẦN BA

THU HÚT VÀ TĂNG ĐÀN CHIM YẾN VỀ Ở VÀ LÀM TỔ

Thu hút, dẫn dụ, di đàn…lấy chim từ trên biển trời mênh mông, từ các nơi xa xăm về ở và làm tổ trong nhà các nhà yến mới xây, thật ra là ở hai đặc điếm sinh thái rất bình thường của chim yến là “ trên đường về sau khi kiếm mồi ăn, nghe tiếng đồng loại, chim hay ngộ nhận là nơi

ở của mình nên tìm đến” và “các chim non trẻ khi kết đôi không quay lại nơi sinh ra mà tìm đến nơi ở mới”

Từ tình cờ phát hiện chim yến về ở làm trong tổ trong các căn nhà bỏ hoang phế, con ngườitìm ra được đặc điểm này và tổ chức thu lại tiếng chim và phát ra để gọi mời chim yến về Để chim yến ở lại lâu dài, làm tổ thì phải tạo ra môi trường phù hợp với đặc tính sinh lý của chim, nhiều người gọi đây là kỹ thuật hay công nghệ dẫn dụ, thu hút và di đàn, tăng đàn đưa chim yến về

Các nhà nghiên cứu chim yến ở Indonesia, Thái Lan và Việt Nam đều khẳng định “Chim yến vào nơi ở mới là đặc tính sinh học bình thường của các con chim non trẻ, nhận biết có nơi ở mới là đặc tính sinh học binh thường của các con chim non trẻ nhận biết có nơi ở mới là do tiếng kêu của đồng loại Số lượng chim về sẽ tăng theo thời gian, không có kỹ thuật hay công nghệ dẫn

dụ, thu hút và di đàn, tăng đàn mà chỉ có kỹ thuật tạo môi trường phù hợp để giữ chim ở lâu dài

và làm tổ”

Tất cả chim yến đều có nơi trú ở, chỉ có chim yến non trẻ khi trưởng thành kết đôi là thay đổi địa chỉ do môi trường đang sống bị biến đổi bất lợi, phải bỏ nơi ở cũ tìm đến nơi có điều kiệnmôi trường phù hợp

Từ năm 1970 đến nay, các yếu tố gây bất lợi môi trường xảy ra nhiều lần ở Indonesia, Thái Lan và Việt Nam đã đưa nhiều đợt chim yến đảo vào đất liền trú ở Gần đây nhất là các trận động đất, sóng thần và cháy rừng đã đẩy hàng vạn chim yến vào miền Nam Thái Lan,

Campuchia, Việt Nam trú ở

1.NGUYÊN NHÂN TÁC ĐỘNG CHIM YẾN ĐẢO VÀO ĐẤT LIỀN

Chim yến sống hoang dã trong các hang động tự nhiên ở biển đảo

Vào trước các năm 1970, tại các tỉnh Khanh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận và Sài Gòn đã phát hiện có nhiều căn nhà, rạp hát, nhà kho bỏ hoang chim yến về làm tổ Ở Indonesia và Malaysia cũng vậy

Các nhà khoa học đã tìm ra nguyên nhân dẫn đến các nhóm chim yến rời khỏi hang đảo vào nhà do con người xây để ở và làm tổ là nguyên nhân gay bất lợi cho môi trường sinh sống của chim trong hoang dã

- Các thảm họa môi trường tự nhiên là bão, lũ lụt, sóng thần, động đất và lở đất

- Cây hoang dại mọc che lối vào hang gây bất lợi cho chim trú ở

- Hạn hán, lụt lội làm môi trường, nguồn côn trùng mồi ăn của chim yến giảm bớt hoặc không còn, chim phải đi xa hơn mới tìm được thức ăn Vùng tìm kiếm thức ăn thường nằm trong bán kính 25 km, nếu xa hơn chim sẽ tìm nơi ở mới để tìm kiếm thức ăn dễ dàng

- Các trận cháy rừng lớn khói bụi làm ô nhiễm và hủy diệt vùng sinh sống và vùng cung cấpmồi ăn cho chim yến

- Các khu đô thị, khu nghỉ mát, khu công nghiệp, điện năng, hóa dầu xây dựng mới phá hủy môi trường sống đã đẩy các vùng thức ăn côn trùng của chim là đồng lúa, đồng cỏ, bụi cây ven song ven biển, rừng, bụi rậm và đầm lầy ra xa hơn

- Chim tăng đàn từ nhiều nơi đến sống làm nơi ở trở nên đông đúc nhiều chim, số chim nhỏ tìm chỗ ở khó khăn nên đi tìm nơi khác

- Các con chim trẻ không tìm được chỗ làm tổ vì có các con chim ở trước chiếm nên phải tìm đến nơi khác

- Xuất hiện nhiều địch hại chuột, rắn, đại bàng, cú, cáo và con người vào lấy tổ làm đời sốngchim bị xáo trộn hoặc có nguy cơ bị sát hại nên chim buộc phải rời bỏ

- Gặp các yếu tố bất lợi, chim yến phải tìm đến các vùng sống mới, trong khi đi bị gió lớn đẩy vào đất liền gặp các ngôi nhà hoang phế yên tĩnh có điều kiện thích họp là chim vào tú ở Các con chim trẻ đi nhiều hơn

- Lớp chim đảo này vào, các năm sau gặp các trận bão mới hay môi trường bị biến đổi tiếp tục đẩy lớp chim đảo mới vào đất liền trú ở và tăng đàn phát triển Nhiều năm thành các quần thểlớn sinh sống ở nhiều vùng vên biển, ven sông, ven đầm lầy ao hồ lớn và các vùng có nguồn thức

ăn dồi dào

2.CÁC TRƯỜNG HỢP CHIM VÀO NƠI Ở MỚI

Khởi đầu ở Indonesia, khi nắm được đặc điểm của chim yến “sau khi kiếm ăn, trên đường

về nghe tiếng đồng loại là chim ngộ nhận bay tìm đến” nên đã thu tiếng chim yến kêu Vào buổi chiều, họ phát tiếng chim yến kêu, một số chim non trẻ nghe tiếng kêu lầm tưởng bay vào Các điều kiện nên trong nhà yến phù hợp nên ở luôn, có nhiều nhà chim yến vào nhưng thấy không phù hợp nên bỏ đi

Ngoài số chim non trẻ, còn có các chim yến khác tìm đến các nơi ở mới

- Các con chim bị biến động sinh lý không làm tổ vào mùa sinh sản chung mà sinh sản rải rác trong năm Số chim này có thể tìm đến nơi ở mới vào bất kỳ thời gian nào

- Trong nhà yến quá đông đúc không còn chỗ nên cả chim trẻ và chim lớn phải ra đi vì chỗ làm tổ cũ bị chiếm

- Thời tiết xấu bão lụt, mưa to, gió lớn làm các con chim trẻ và chim lớn không thể tìm về nơi ở cũ phải đi nơi khác

- Môi trường sống bị phá vỡ do không khí ô nhiễm, mạt gỗ xâm hại, nấm mốc phát sinh, nhà yến phải sữa chữa hay bị phá bỏ, chim phải đi tìm nơi ở mới

- Trong mùa sinh sản, chim mới làm tổ nhưng chưa đẻ mà tổ bị lấy nên phải tìm nơi khác

- Như vậy để có chim yến về nơi ở mới thì sẽ có một số chim ở nhà yến khác bị mất đi hoặc từ các hang động ở biển khơi bị gió đẩy bay trôi dạt vào

3 YÊU CẦU MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA CHIM YẾN

Yếu cầu được sống của chim yến rất đơn giản là nơi trú ở hơi tối có không khí mát và tronglành, gần vùng có nước để chơi đùa, gần vùng có côn trùng để kiếm ăn Muốn hưởng lợi từ chim yến là phải tạo ra nơi có môi trường sống phù hợp và ổn định để chim yến ở lâu dài

Các nhà khoa học đã nghiên cứu và xác định môi trường phù hợp cho chim yến sống lâu dài

là nơi tối lờ mờ có độ sáng ít nhất là 0,02 lux độ ẩm 65-80%, nhiệt độ 27-29%C, hàm lượng oxy

19-20%, không khí trong lành không bị nhiễm khí độc, không bị nấm mốc và mối mọt côn trùng địch hại xâm phạm Tốt nhất là vùng cách xa bờ biển trên 5-10 km.

4 VẬT LIỆU ĐỂ CHIM YẾN GẮN TỔ

Tổ chim yến làm từ nước bọt rất dính, nên gắn được trên tường, bê tông, đá, gỗ.

Các nhà khoa học đã kết luận chim yến thích gắn tổ trên các tấm ván vì bám vào gỗ dễ hơn

là bám tường đá Nhà yến nào có nhiều tấm ván thì chim gắn nhiều tổ và ngược lại chỉ có vài tấmván thì tổ ít

Ván là gỗ tạp rẻ tiền có xớ mềm, nhám được xử lý theo công nghệ ngâm rửa, tẩm và sấy khô, đạt chất lượng không mùi, khó hư mực, khó bị côn trùng phá hủy, giữ ẩm tốt, nhẹ để dễ gắn lên trần, dễ cưa cắt, đóng vững chắc, chim thấy an toàn để xây tổ

Ván ngăn được ánh nắng mặt trời, tạo bóng tối lờ mờ phù hợp với đặc tính của chim sống trong hang động khi sinh sản

Chim làm tổ dễ dàng, không bị mệt mỏi vì chân và cơ bắp không phải hoạt động nhiều khi chim treo mình làm tổ Nước bọt được hấp thu khô nhanh thì tổ được xong sớm Nền tổ dày cứng sẽ giữ tổ,trứng và chim non được chắc chắn

5 MỘT SỐ NGUYÊN TẮC ĐỂ CHIM YẾN VỀ Ở VÀ LÀM TỔ

Nằm ở vùng khí hậu nhiệt đới, các vùng ven biển của Việt Nam có rừng ngập mặn, vào trong đất liền có nhiều mặt nước sông hồ đầm lầy lớn, đồng lúa, vườn cây ăn trái và rừng cây bụi thấp thuận lợi cho nhiều loài côn trùng sinh sôi phát triển làm nguồn mồi ăn cho chim yến nên từ Đà Nẵng đến Hà Tiên Rạch Giá, Cà Mau và các hải đảo có chim yến sinh sống

Vào cuối năm 2011, ở Việt Nam đã có hơn 3.000 nhà yến

Ở TP Hồ Chí Minh, vùng Cần Giờ rừng sinh quyển ngâp mặn và các vùng ở các quận 2, 7,

8, 9, Nhà Bè, Củ Chi, Bình Thạnh có hơn 500 nhà yến, trở thành trung tâm nuôi yến lớn nhất nước ước phỏng với hơn 280.000m2 sàn nuôi

Chung quanh các hồ Dầu tiếng, hồ Phước Hòa, hồ Trị An, hồ Thác Mơ, hồ Xuyên Mộc của các tỉnh Tây Ninh, Bình Dương, Bình Phước, Đòng Nai và Bà Rịa-Vũng Tàu, ở các vùng ven sông Tiền và sông Hậu của các tỉnh Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Bạc Liêu, Cà Mau,Rạch Giá

có hơn 950 nhà yến, diện tích sản nuôi ước phỏng trên 350.000m2

Dọc theo the oven biển từ các tỉnh Quảng Nam, Đà nẵng, Khánh Hòa, Phú Yên, Ninh Thuận,

và Bình Thuận có gần 900 nhà yến, diện tích sản nuôi khoảng 190.000m2

Qui mô các nhà yến ở TP Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam lớn diện tích trần nuôi rộng 250-600m2, đặc biệt có nhiều nhà qui mô rất lớn 800-1.000m2 Qui mô các nhà yến ở Miền Trung nhỏ dưới 250 m2 và có hơn 50% nhà yến diện tích nhỏ từ 50-100m2

5.1 ĐỊA ĐIỂM

Trong thực tế có nhiều vùng không có hoặc có rất ít chim yến hoạt động Ở TP Hồ Chí Minh

có vùng Lê Minh Xuân, An Hạ, Nhị Xuân, ở Đồng Nai có vùng Nam Cát Tiên mặc dù các vùng này nằm gần vùng có chim lưu trú với số lượng lớn như ở Cần Giờ, ở Long Khánh

Vùng Quới Thạnh, Phước An của Nhơn Trạch cách vùng An Hòa, Tam Thôn Hiệp Cần Giờ

TP Hồ Chí Minh con sông Lòng Tàu và Đồng Tranh là vùng có nhiều chim yến trên đường đi

kiếm ăn bay ngang nhưng ở các vùng khác của Nhơn Trạch và Long Thành thì có rất ít Việc chọn địa điểm xây nhà yến phải được khảo sát cẩn thận.

Địa điểm xây nhà yến chọn tốt nhất là trong khu vực đang có nhiều nhà nuôi chim yến vì là vùng chim yến đang hoạt động, hội đủ các yếu tố là gần nhiều vùng rừng cây bụi thấp, đồng lúa, mặt nước sông rạch lớn và không xa quá 20 km vùng chim kiếm mồi

Ở các vùng mới chưa có nhà nuôi chim yến, chọn địa điểm phải xác định là vùng đang có chimhoạt động, các nhà kỹ thuật thường xác định các yếu tố là có gần vùng rừng cây bụi thấp, đồng lúa, mặt nước sông rạch lớn và không xa quá 20-25 km vùng chim kiếm mồi trước rồi mới xác định vùng có chim hoạt động

Để xác định có chim yến, nên từ 9,30-10,30 h sáng và 4-6 h chiều dùng máy phát tiếng chim yến kêu, sau 20-30 phút chim nghe tiếng đồng loại sẽ bay về lượn chung quanh trên loa phát Chim yến bay đến và bay đi luôn là ở đây không phải vùng sống hoạt động của chim yến hay làchim yến đảo đang bay tìm mồi ăn ở trong đất liền trên đường bay về hang

5.2 CÁC NGUYÊN TẮC XỬ LÝ ĐỂ MÔI TRƯỜNG NHÀ YẾN PHÙ HỢP

5.2.1 Thiết Kế Nhà Yến

Thu thập các dữ liệu gồm: Xác định số lượng chim có trong vùng, xác định hướng bay và

đường chim bay dạo, các chi tiêu môi trường và khí hậu địa phương (nhiệt độ, lượng mưa, hướng

và tốc độ gió), căn cứ các dữ liệu này để thiết kế các chi tiết của nhà yến: cao hay thấp bao nhiêu tầng, vị trí và kích thước lỗ ra-vào, lỗ thông tầng, lỗ thông phòng, ngăn phòng…để tạo môi trường nhà yến phù hợp cho chim yến sống trong điều kiện môi tường tại chỗ

5.2.2.NHIỆT ĐỘ NHÀ NUÔI CHIM YẾN

Chim yến sống trong môi trường có nhiệt độ 27-290C, nếu nhiệt độ trên 320C hay dưới 240Cchim yến sẽ bỏ đi

Phần lớn các vùng có chim yến hoạt động thường có số giờ trong năm chịu ảnh hưởng của nhiệt độ cao trên 370C cần được can thiệp xử lý

(nhiệt độ trên 37 0 C)

Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Bạc Liêu, Cà Mau, Rạch Giá 320-360

Để giải quyết nhiệt độ được ổn định và duy trì ở 27-290C, trong nhà yến phải có hệ thống thông gió và hồ nước Hệ thống này tự vận hành luôn duy trì nhiệt độ trong nhà yến thấp hơn nhiệt độ ngoài trời 3-70C.

Khi nhiệt độ trên 370C không thể tự vận hành nhiệt độ về ở mức chuẩn được thì phải dung đến

hệ thống phun nước hơi sương can thiệp để đưa nhiệt độ xuống

Một số ít vùng có khí hậu mát dưới 260C để nâng nhiệt độ lên 27-290C thì ó thể dung máy sưởi nước nóng hoặc hơi nóng dẫn đi trong ống thép bố trí đi trong nhà yến để nâng nhiệt độ lên Khu Du Lịch Sinh Thái Du Sơn, Long Sơn, Vũng Tàu ở nhiệt độ cao 30-50m, trong năm có hơn 5.800-6.200 giờ có nhiệt độ bình quân thấp dưới 260C và 1.800-2.100 giờ nhiệt độ ở 27-

360C và 240-260 giờ nhiệt độ trên 370C nên vẫn phải có hệ thống thông gió và hồ nước

5.2.3 Độ Ẩm Nhà nuôi chim yến

Độ ẩm thích hợp cho nhu cầu sinh lý của chim yến là 65-70% vào mùa sinh sản, độ ẩm phải tăng lên trên 70% để vật liệu mà chim yến gắn tổ lên nhờ hơi nước giữ được nền tổ không bị rộp chân

Trong thiên nhiên hoang dã chim yến làm tổ trên vách đá để nền tổ không bị rộp rớt tổ cầ độ

ẩm 85-90%, tron nhà yến ở Indobesia sử dụng gỗ giá tị làm tấm ván đóng trần vì gỗ có thớ gỗ săn chắc khó thấm nước nên cần độ ẩm cao 85-90% để tổ yến gắn được không bị rộp chân

Gỗ giá trị rất khan hiếm nên các nhà nuôi chim yến không sử dụng mà sử dụng ván gỗ tạp rẻ tiền, ở độ ẩm 75-80%, các tấm ván này vì không được xử lý ngâm tẩm nên dễ bị mọt gỗ và nấm mốc phá hoại

Độ ẩm và nhiệt độ có môi trường tương quan tăng giảm nghịch chiều

Trong vùng nhiệt độ thấp dưới 260C, khi nâng nhiệt độ trong nhà yến đạt chuẩn 280C thì nên chấp nhận độ ẩm thực tế đang có dù độ ẩm chỉ là 60%, nếu đưa độ ẩm lên 70% thì nhiệt độ sẽ hạ xuống dưới 280C

Trong vùng nhiệt độ cao trên 270C, khi kéo nhiệt độ xuống chuẩn 280C nếu cần nâng độ ẩm lên trên 85-90% thì cứ nâng nhưng lưu ý là không được làm không khí ẩm thấp nấm mốc phát triển chim bỏ đi

Nên vận hành môi trường nhà yến theo chỉ tiêu nhiệt độ và luôn giữ ẩm độ ở 65-70% là phù hợp Trong mùa chim sinh sản thì nâng lên 70-80% tốt nhất

Không cần thiết phải đưa đô ẩm lên tới 80-95% Các chủ nhà yến ở Thái Lan và Indonesia cho rằng không cần thiết phải đưa độ ẩm lên 80-95% vì tấm ván trần sử dụng là gỗ SWO-2 hay gỗ tạp có tính hút ẩm và giữ ẩm tốt, độ ẩm 70-75% là giúp giữ tổ yến gắn được vào tấm ván không

bị rộp chân Độ ẩm này tốt cho chim yến trong mùa sinh sản vì trùng vào mùa mưa là mùa độ ẩmtrong không khí cao nhưng rất dễ bi nấm mốc xâm nhập

Ở Việt Nam, chim yến làm tổ trong mùa mưa, các nhà yến không dùng gỗ giá trị mà dùng ván tạp chỉ sấy (không ngâm tẩm trừ mối mọt nên rất dễ bị nấm mốc)

Trong năm 2010, ở Bạc Liêu, mưa nhiều độ ẩm cao Nhà yến vận hành với độ ẩm 85-95% nhiều tấm ván trần bị nấm mốc phá hoại, ở Đồng Xoài thì mạt gỗ sinh sôi tràn lan cắn phá chim làm tổ, kết quả chim bỏ đi

5.2.4 KHÔNG KHÍ TRONG LÀNH

Phân chim có màu nâu đen, khi mới thải ra có màu nâu đen có pha vài vệt trắng, Do còn

cánh, vỏ và thân côn trùng chưa tiêu hóa hết nên chứa nhiều protein, các khoáng dưỡng chất, Ca/P và chitin, nên có mùi đặc biệt Phân chim tiếp tục phân hủy nên phát sinh nhiều khí thải độc

CO2, NO2, NO3, CH4, H2S và NH3 bay quanh quẩn trong nhà yến Hàm lượng các khí thải độc này cao sẽ gây nguy cơ ngạt thở và tê liệt thần kinh nếu hít phải

Chim yến rất mẫn cảm với các loại khí thải độc, chỉ hàm lượng thấp cũng bị sốc và chết nên

bỏ đi ngay nếu hàm lượng vượt quá 0,01%

Chim yến ở lâu dài khi không khí trong nhà yến được trong lành

Các chủ nhà yến có xu hướng để phân chim trong một thời gian khá dài 12-16 tháng để tạo thêm mùi tự nhiên thu hút chim nhưng làm các khí độc tích tụ nhiều

5.2.5.ÁNH SÁNG

Đặc điểm của các loài chim sống trong hang động là cần chỗ tối để giấu tổ, bảo vệ bản thân

và các chim non khỏi kẻ thù

Nhờ đặc điểm nhà yến tối lờ mờ hạn chế được các loài chim khác như én nhạn, yến cỏ, se sẻ,

bồ câu và nhiều loài chim dữ như chim cú, cắt, đại bang, két…không dám ào nơi trú ở của chim yến, tối thăm thẳm

Nguồn ánh sáng chiếu vào nhà yến chỉ có ở hai nơi lỗ ra-vào và lỗ thông gió, phải hạn chế nguồn ánh sáng chiếu và phản chiếu vào

PHẦN BỐN

THỰC HIỆN CÁC HỖ TRỢ KỸ THUẬT ĐỂ “MỜI GỌI” CHIM YẾN VỀ Ở LÂU DÀI Khảo sát nhiều nhà yến, mặc dù dựa trên các nguyên lý cơ bản nhưng phần lớn việc thi

công kỹ thuật nhà yến được thực hiện theo tính toán của cơ sở dịch vụ kỹ thuật hay chủ nhà yến

Dư hay thiếu, chưa có các nghiên cứu xác định cụ thể nưng khi nhà yến hoạt động có một số bất cập xảy ra

Để một nhà yến mới có môi trường phù hợp choc him yến chấp nhận ở lâu dài là tập hợp của nhiều yếu tố tác động và ảnh hưởng với nhau tạo nên

1 XÂY DỰNG CÁC HẠNG MỤC CÔNG TRÌNH ĐỂ NHÀ YẾN CÓ MÔI TRƯỜNG PHÙ HỢP

Kích thước và chiều cao các tầng trong nhà yến

Nhà yến rộng sẽ giúp không khí được luân chuyển tốt, nhiệt độ ẩm và ẩm độ được điều hòa

và ổn định theo vận hành tự nhiên

Các kích thước của nhà yến thông thường là 5x16, 5x20 m, 8x16 m, 8x20 m và 12x25 m Nhiều nhà yến kích thước nhỏ 5x10 hay 4x12 m vẫn hoạt động tốt

Ở TP Hồ Chí Minh, Nhơn Trạch, Bạc Liêu có nhiều căn nhà yến rộng 12x20 m, 12x25 m và 20x40 m Tùy theo khu vực, nếu nơi thoáng đãng sân chim bay dạo rộng rãi không bị ảnh hưởng của rừng cây cao hay nhà cao tầng thì có thể làm nhà yến trệt và rộng ( nhà yến cấp 4).

Nhà yến xây nhiều tầng thì tầng trệt và tầng một chỉ nên cao 3 m, các tầng hai tầng ba nên cao 3,5-3,7 m Thời gian ánh nắng mặt trời chiếu vào các tầng ở trên cao sẽ dài hơn nên nhiệt độ ở các phòng trong tầng này nóng hơn Xây cao để thông thoáng không khí luân chuyển nhanh giúp giảm thiểu tác động của ánh nắng chiếu vào làm ảnh hưởng đến nhiệt độ trong phòng

( MÔ HÌNH NHÀ NUÔI YẾN )

Tường và lỗ thông gió

Tường nhà yến có thể làm bằng gõ, các tấm cách nhiệt, tấm 3D hay gạch

Tường gạch được áp dụng nhiều , xây bằng gạch 4 lỗ rộng, xây 2 lớp tường cách nhau 7-10

cm tạo thành một khoảng trống không khí cách nhiệt và giúp không khí luân chuyển Mặt tường bên ngoài và mặt bên trong nhà yến tô hồ xi măng

Lỗ thông gió đặt ở tường ngoài cách nhau 80 cm, nằm cách trần nhà ở phía trên và ở phía dưới là 40 cm Lỗ đặt ở tường trong có cùng khoảng cách với các lỗ tường ngoài và nằm dưới lỗ tường ngoài là 20-30cm, nằm ở giữa của 2 lỗ tường ngoài và cùng có khoảng cách là 80 cm

Lỗ thông gió có tác dụng tốt là khi để tay vào ở tường trong sẽ thấy có lự hút kéo không khítrong nhà ra ngoài

Bố trí vụ trí lỗ thông gió ở tường ngoài và tường trong ở vị trí lệch nhau sẽ ngăn được ánh sáng chiếu vào nhà yến từ lỗ thông gió

Lỗ thông gió nhà nuôi chim yến có thể làm hình vuông, hình chữ nhật hay hình tròn

Lỗ hình chữ nhật, ở tường ngoài là lỗ 10x20 cm và làm các tấm lam che mưa tạt vào, lỗ ở tường trong là 10x10 cm.

Lỗ hình tròn nên dung co nhựa PVC hình chữ V 90-110 mm làm lỗ

Dùng lưới Inox 5-6 mm bịt miệng lỗ ngăn không cho côn trùng địch hại xâm nhập, bịt cả lỗ trong và ngoài Không nên dùng lưới có lỗ nhở hơn vì dễ bị màng nhện, bụi bám bịt lỗ, không khí không luân chuyển được

Lưới Inox cắt rộng hơn kích thước lỗ 2 cm, úp vào sát mặt ống nhựa hay gạch để nhờ hồ tô giữ lại Không làm gờ chung quanh lỗ vì làm giảm không khí trong nhà yến luân chuyển ra ngoài

Một số nhà yến dùng ống nhựa 90-110 mm dài 20-30 cm gắn vào miệng co để hút không khí

ra ngoài

Các nhà yến tận dụng từ nhà người ở, dùng sân thượng làm nhà yến, không thể xây tường 2 lớp, có thể làm tường bằng các vật liệu cách nhiệt Bên ngoài là tôn thiếc, lớp giấy nhôm các nhiệt ở giữa và lớp prima trong cùng Lớp prima là hỗn hợp xi măng với sợi cách nhiệt dày 6-12

mm kích thước 1,22x2,44 m, có thể tô thêm hồ xi măng trên tấm prima

Các lớp cách nhiệt này giúp nhiệt độ trong nhà yến thấp hơn nhiệt độ bên ngoài 3-70C

Hình trang(34)

Tạo độ ẩm thì sử dụng bồn chứa nước và máy phun nước hơi sương

Trường hợp này nên dùng quạt hút không khí ẩm thấp trong nhà yến ra Không khí trước khi vào nhà yến có thể được cho đi qua các ống thép hay nhựa nằm trong bề chứa nước

Trần nhà yến có thể dùng khung sắt hay khung ván đóng các tấm prima và gắn các tấm ván

Mái nhà và hồ chứa nước

Mái nhà có thể làm bằng tôn, ngói hay đổ bê tông mái bằng

Mái bằng tôn friprocement hay tôn tráng kẽm thích hợp cho nhà yến ở vùng khí hậu mát

Độ nghiêng của mái nhà giúp hấp thụ nhiệt mặt trời để nâng nhiệt độ bên trong của nhà yến

Ở vùng khí hậu nóng phần lớn là làm mái bằng bê tông và xây hồ nước trên mái này Trên các sàn tầng nhà xây hồ nước để giảm nóng

Hồ có thể xây chung quanh hay xây ở giữa mái nhà và sàn nhà yến

Hồ nước chung quanh nhà là xây từ tường ra 40-50 cm và cao 15-20 cm, cách này là ngăn chặn và giảm nhiệt ngay khi ánh nắng chiếu vào tường nhà

Các hồ nước nên có van xả tháo nước và van cấp nước tự động

Trên mái bằng bê tông có lợp ngói thì phần thấp của mái ngói phải cao hơn nhiều cao hồ nước 25-30 cm để tạo khoảng hở cho không khí trên phần mái được lưu thông tốt

Sau khi kiểm tra chống thấm tốt thì cho nước vào các hồ và giữ mức nước là 6-10 cm

Hồ nước và lỗ thông gió sẽ vận hành tự nhiên điều hòa nhiệt độ và ẩm độ, vào ban ngày nhiệt độ trong nhà luôn thấp hơn nhiệt độ bên ngoài là 7-80C và ban đêm thấp hơn 3-40C Hơn 70-80% số giờ trong năm, môi trường trong nhà yến được vận hành tự nhiên có thể điều hòa duy trì ở nhiệt độ 27-290C và độ ẩm 65-70% thích hợp cho đời sống sinh lý của chim yến mà không cần sử dụng máy phun nước hơi sương

Khi nhà yến hoạt động, nên kiểm tra có thể mở thêm hay bịt bớt các lỗ thông gió

Hệ thống phun nước hơi sương giảm nhiệt độ

Hệ thống phun nước hơi sương được lắp đặt trong nhà yến sẽ vận hành khi nhiệt độ trong nhà yến lên trên 290C (nhiệt độ ngoài trời trên 370C) mà hệ thống thông gió và hồ nước vận hành tự nhiên không đạt được.

Hệ thống phun nước hơi sương gồm có máy bơm hơi cao áp, van điện tử, bình lọc nước, ống nhựa phun 8 mm và 10-12 bec phun cho một tầng, gắn một bên hay hai bên đều đươc Nhiều nhà yến lấp máy bơm phun nước hơi sương không có bình lọc nên béc bị nghẹt phải sửa chữa

Dây và béc phun đặt treo trên tường cách sàn 1-1,2 m để có thể phun nước hơi sương khắpphòng Sương nước phun ra cách tấm ván gắn trần 0,5-0,7 m để không có bụi nước dính ướt ván

Máy bơm phun nước hơi sương được vận hành tự động nhờ Thermostat giúp khởi động khi nhiệt độ tăng được định sẵn và ngưng khi nhiệt độ trở lại chuẩn Máy này cũng có thể được vận hành bằng Hydro Control (Hydrostat) khi ẩm độ xuống thấp máy chạy và khi độ

ẩm tăng lên đúng chuẩn thì ngưng

Các nhà cung cấp máy bơm phun nước hơi sương lắp với Timer định sẵn giờ và thời gian hoạt động nên mỗi ngày cứ đến giờ là máy tự động phun nước dù nhiệt độ trong nhà yến đang ở nhiệt độ chuẩn là 27-290C hay trong những ngày mưa bão nên môi trường trong nhà yến dễ bị ẩm thấp làm mạt gỗ và nấm móc xuất hiện phá hoại chim yến phải bỏ đi

Để giúp nhiệt độ giảm nhanh, ở chóp mái nhà có thể đặt thêm một hệ thống bơm phun nước hoặc ở bên trong tường nhà yến đặt thêm các chiếc ống thép để nước chảy làm mát không khí

Khi hệ thống phun sương trong nhà kết hợi,nước được bom phun trên mái nhà hoặc chảy trong các ống sắt trong tường, nhiệt độ môi trường trong nhà yến sẽ nhanh chóng trở lại chuẩn 280C

Hệ thống phun nước trên mái nhà hoàn toàn khác với hệ thống phun nước thu hút chim đến trú ở và tác động đến đường bay của chim

2.XÁC ĐỊNH LỖ RA-VÀO CỦA NHÀ YẾN VÀ ĐƯỜNG BAY BÊN NGOÀI

2.1 Xác định hướng lỗ ra-vào

Nhà yến xây trong khu vực đã có nhiều nhà yến thì quan sát đường chim bay dạo của các nhà này để xác định đường chim bay dạo và lỗ ra-vào cho nhà mới xây

Nhà yến ở các khu vực mới thì phải theo dõi đường chim bay để xác định

Nhà yến ở gần khu vực có đầm hồ lớn Thì vị trí lỗ ra-vào được xác định là hướng nhìn ra các đầm hồ vì trước khi về nhà yến, chim rất thích tắm và làm ướt lông để mang nước về tổ cho chim con

Vị trí của lỗ ra vào cũng hường được bố trí theo hướng Bắc Nam

Mỗi nhà yến chỉ nên có một hay hai lỗ ra vào và nên xác định ngay từ đầu để bố trí ánh sáng trong nhà yến cho hợp lý

Có nhiều chủ nhà yến 4 lỗ ra-vào làm ánh sáng vào nhà yến phức tạp hơn, bố trí tấm ván ngang không đúng sẽ giảm sản lượng tổ và sẽ có nhiều chim yến bỏ đi khi không tìm được vịtrí làm tổ thích hợp

Khi nhà yến đã hoạt động nên xác định lỗ ra-vào thích hợp được chim yến chọn và bịt các

lỗ còn lại

Khi làm lỗ ra-vào không nên tính đến thúc ép chim đổi đường bay mà nên thuận theo đường chim bay Chim yến sẽ thay đổi đường bay nếu bị thúc ép nhưng phỉa mất 6-12 tháng mới có một số con sẵn lòng thay đổi hướng bay buộc chim phải vào nhà qua các lỗ ra-vào

không chính xác sẽ làm chim đi về các nhà khác do chúng thấy không cần phải đổi đường bay.

Xác định hướng lỗ ra-vào sẽ khó khăn khi nhà yến xây dựng ở vùng ven biển hải đảo có nhiều gió thổi mạnh như một số khu vực ở Hồ Tràm, Mũi Né, Phan Thiết, Tuy Phong, Cam Bình, Hội An, Ninh Hòa, Hà Tiên, Phú Quốc, Phú Quí… Khi gió thổi mạnh đường bay của chim dễ bị đẩy lệch làm chim bay vào lỗ ra-vào khó khăn

Xác định sai, vào các ngày có gió lớn, chim bay về nhà yến phải bay nhiều vòng quanh trên

lỗ ra-vào nhưng không bay vào nhà được, chim phải bay đi nơi khác, số chim này coi như mất, trả “lộc trời lại cho trời”

Ở vùng này có 2 mùa gió chính nên mở 2 lỗ ra-vào cho phù hợp 2 mùa gió và tính toán ảnh hưởng do gió lùa tác động đến nơi chim ở cũng như thay đổi chiều rộng các tấm ván cho phù hợp

Ở nhà yến xây trong khu có nhiều nhà yến, tùy diện tích của sân chim bay dạo lớn hay nhỏ

và phải quan sát xem đường bay của chim đến từ bên phải hay bên trái nhà mà bố trí lỗ vào ở bên phải, bên trái hay ở giữa để chim có nhiều đường bay vào lỗ ra-vào Sân bay dạo càng rộng thì càng có nhiều đường bay để chim bay vào lỗ ra-vào

ra-2.2.Chuồng cu và vị trí của lỗ ra-vào

Nên làm chông cu để đặt lỗ ra-vào, nếu không làm chuồng cu thì lỗ ra-vào có thể đặt ở bên

hông hay trước mặt nhà

Lỗ ra-vào cho nhà yến mới là hình chữ nhật 40x 80 cm sẽ tốt nhất choc him bay vào, về saunày sẽ thu nhỏ lại

Vị trí của lỗ ra-vào là cách 40 cm từ trên xuống

Khi thiết kế phải tính toán cho chim bay ra-vào một cách dễ dàng, hạn chế ánh sáng chiếu vào và ngăn được kẻ trộm, địch hại vào nhà yến

Xây chuồng cu rộng tốt hơn, thích hợp là 5x5 m hya 4x4 m và cao 3 m

Nhà yến dài dưới 20 m nên đặt chuồng cu ở cuối nhà, trên 20 m nên đặt ở gần giữa nhà để khi chim bay vào, chúng có thể bay đến và làm tổ ở các nơi trong nhà yến

Lỗ ra-vào quay hướng Tây hay Đông, ánh sáng sẽ chiếu thẳng vào tường đối diện và phản chiếu đưa xuống nhà yến, nên thu nhỏ lỗ thông tầng từ chuồng cu xuống diện tích lỗ thông tầng này có thể còn lại 2x3 m hay 2x4 m và 3x4 m hay nhỏ hơn

Các lỗ thông tầng từ các tầng khác xuống nên là 4x4 m

2.3.Sân chim yến bay dạo

Sân chim bay dạo nằm ở phía trước lỗ ra-vào

Không có vật cản trong sân chim yến bay dạo, chỉ nên có các cây bụi thấp, có cây keo dậu, táo nhơn, các cây thân cao quanh nhà yến trong phạm vi 10-15 m nên chặt bỏ

Sân chim bay dạo càng rộng thì số lượng chim bay vào nhà yến sẽ nhiều hơn, chim yến cóthể điều khiển đường bay lên trên hay xuống thấp hay để đổi đường bay để bay vào lỗ ra-vào

2.4.Đường bay bên ngoài của chim yến

Chim yến bay vào nhà qua lỗ ra-vào theo dạng dàn ngang, thẳng đứng và nhiều con cùng