Kỹ thuật xử lý và cải tạo đất

KỲ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ 2 NĂM HỌC 2021 2022 Đề tài bài tập lớn: Hiện trạng và các biện pháp quản lý hạn chế ô nhiễm đất tại huyện Phong Điền tỉnh Thừa Thiên Huế Để hạn chế những tác động gây ô nhiễm đất đến con người và môi trường. Việc nghiên cứu đánh giá tác động môi trường đưa ra biện pháp để giảm thiểu những tác động đó là một việc làm cấn thiết và cấp bách. Vì vậy em đã chọn đề tài “ Hiện trạng và các biện pháp quản lý hạn chế ô nhiễm đất tại huyện Phong Điền tỉnh Thừa Thiên Huế”.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG

KỲ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ 2 NĂM HỌC 2021 - 2022

Đề tài bài tập lớn: Hiện trạng và các biện pháp quản lý hạn chế ô nhiễm

đất tại huyện Phong Điền tỉnh Thừa Thiên Huế

Họ và tên học viên/sinh viên: Hoàng Quốc Huy

Mã học viên/sinh viên: 1811071402

Lớp: ĐH8M2

Tên học phần: Kỹ thuật xử lý và cải tạo đất

Giáo viên hướng dẫn: TS Phạm Đức Tiến

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ

Đất là nguồn tài nguyên quý giá, có tầm quan trọng vô cùng đối với đời sống của con người và vạn vật trên giới Hiện nay vấn đề ô nhiễm môi trường đất đang ngày càng nghiêm trọng, thậm chí đến mức báo động Thế nhưng trên thực tế, có rất nhiều người chưa hiểu rõ ô nhiễm đất là gì, biểu hiện của ô nhiễm đất như thế nào Ô nhiễm môi trường đất theo cách gọi tiếng Anh là Soil Pollution Đất ô nhiễm tức là tính chất của đất đã bị thay đổi theo chiều hướng tiêu cực, các chất độc hại vượt quá ngưỡng cho phép khiến đất bị nhiễm bẩn, gây hại cho hệ sinh thái

Hiện nay ở Việt Nam có tổng diện tích đất tự nhiên là hơn 33 triệu ha Trong đó có 68,83% tức khoảng hơn 22 triệu ha diện tích đất đang được sử dụng, còn lại hơn 10 triệu ha đất chưa sử dụng, chiếm khoảng 33,04% tổng diện tích đất Diện tích đất sử dụng trong nông nghiệp khoảng 7-8 triệu ha.Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới mưa nhiều và tập trung, nên các quá trình khoáng hóa trong đất diễn ra rất mạnh khiến đặc điểm địa hình đồi núi chiếm ¾ lãnh thổ dễ bị rửa trôi, xói mòn, thoái hóa do nghèo chất hữu cơ và chất dinh dưỡng Đất sau khi bị thoái hóa thì rất khó khôi phục quay trở lại trạng thái màu mỡ ban đầu

Trong những năm gần đây, Việt Nam có nhiều những dấu hiệu ô nhiễm môi trường đất và ngày càng trầm trọng rộng khắp lãnh thổ từ ô nhiễm môi trường ở nông thôn đến các thành phố lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh thành khác

Để hạn chế những tác động gây ô nhiễm đất đến con người và môi trường Việc nghiên cứu đánh giá tác động môi trường đưa ra biện pháp để giảm thiểu những tác động đó là một việc làm

cấn thiết và cấp bách Vì vậy em đã chọn đề tài “ Hiện trạng và các biện pháp quản lý hạn chế ô nhiễm đất tại huyện Phong Điền tỉnh Thừa Thiên Huế”.

CHƯƠNG I:TỔNG QUAN HUYỆN PHONG ĐIỀN, THỪA THIÊN HUẾ

1) Vị trí địa lý

Phong Điền là huyện nằm ở cửa ngõ phía Bắc tỉnh Thừa Thiên Huế, rộng 953,751 km2, gần bằng 1/5 diện tích tự nhiên của tỉnh, có tọa độ địa lý (chỉ tính đất liền) từ 16020'55'' đến

16044'30'' vĩ Bắc và 10703'00'' đến 107030'22'' kinh Đông.

Hình 1: Vị trí địa lý huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế

Phong Điền phía Bắc giáp huyện Hải Lăng tỉnh Quảng Trị Địa giới hai huyện ở đồi núi phía Tây chạy dọc theo đường phân thủy của các nhánh sông Thác Mã và sông Câu Nhi Về đồng bằng phía Đông, địa giới ấy gần trùng với dòng sông Ô Lâu từ phường Tây Lái về Vân Trình, rồi từ Vân Trình cắt qua dải cát ven biển và tận cùng ở làng biển Trung Đồng.

Về phía Tây, Tây Nam và phía Nam, Phong Điền giáp hai huyện Đakrông và A Lưới Ở đây địa giới giữa Đakrông, A Lưới và Phong Điền gần như chạy dọc đường phân thủy dải Trường Sơn với độ cao ngày càng tăng từ Tây Bắc vào Đông Nam, nơi bắt nguồn các sông suối Bắc Thừa Thiên Huế - Nam Quảng Trị Vào đến vùng thượng nguồn các nhánh sông

Bồ tại đỉnh núi cao 1.666 mét, địa giới này tách khỏi đường phân thủy dải Trường Sơn rẽ sang Đông theo đường phân thủy hai sông nhánh Rào Tràng và Rào La của sông Bồ.

Về phía Đông và Đông Nam, Phong Điền giáp hai huyện Quảng Điền và Hương Trà Đường phân chia địa giới với Hương Trà gần trùng với đoạn trung lưu sông Bồ từ Rào La về An Lỗ, với Quảng Điền là đường từ An Lỗ vòng sang phía Đông và Đông Bắc xã Phong Hiền rồi từ

đó rẽ ngoặt lên Tây Bắc, cắt qua vùng cát nội đồng Phong - Quảng Đi quá về phía Tây cửa sông Ô Lâu một ít lại đổi sang hướng Đông Nam cắt dọc mặt nước phá Tam Giang Đến hết địa phận xã Điền Hải lại chạy theo hướng Đông Bắc, cắt qua dải cát ven biển và chấm dứt ở

bờ biển xã này.

Phong Điền phía Đông Bắc giáp biển Đông với đường bờ thẳng tắp theo hướng Tây Bắc -Đông Nam trên chiều dài gần 16 km.

Lãnh thổ Phong Điền trải rộng theo hướng Tây Nam - Đông Bắc từ Trường Sơn ra tận biển với chiều dài gần 46 km Đi theo hướng Tây Bắc - Đông Nam lãnh thổ thu hẹp Nơi hẹp nhất chỉ chừng 10 km (cửa sông Ô Lâu đến Hải Lăng) Sự phân bố lãnh thổ huyện như trên khiến sự phân hóa thiên nhiên theo chiều Tây - Đông đa dạng hơn chiều Nam - Bắc.

2) Diện tích và dân số

Diện tích: 953,751 km²

Dân số: 114.820 người (năm 2018)

Mật độ dân số: 120 người/km²

3) Điều kiện tự nhiên

Địa hình đồng bằng Đất phù sa màu mỡ Sông Ninh Cơ, sông Đáy chảy qua Có bờ biển ở phía nam huyện

Nghĩa Hưng nằm trong vùng bờ biển thuộc vùng Nam đồng bằng sông Hồng Huyện có chiều dài

bờ biển 12 km, phía tây giới hạn bởi sông Đáy, ranh giới phía đông là sông Ninh Cơ Vùng tiếp giáp với cửa sông Ninh Cơ là các bãi cát, các đụn cát và đầm nước mặn phía đông khu vực là các đầm nuôi trồng thuỷ sản Dọc sông Ninh Cơ có các ruộng muối Phía ngoài con đê chính có các bãi ngập triều với diện tích khoảng 3.500 ha Cách bờ biển 5 km có 2 đảo cát nhỏ có diện tích 25 ha với các đụn cát và một số đầm nước mặn phía nam Rừng phòng hộ ven biển Nghĩa Hưng (vùng chuyển tiếp thuộc các xã: Phúc Thắng, Nghĩa Hải, Nghĩa Lợi; vùng sinh quyển thuộc thị trấn Rạng

Đông, xã Nam Điền) đã được UNESCO đưa vào danh sách địa danh thuộc khu dự trữ sinh quyển đồng bằng sông Hồng

Là một huyện thuần nhất đồng bằng ven biển, Nghĩa Hưng thuận lợi phát triển kinh tế nông nghiệp

đa dạng

4) Vị trí địa lý chính trị, quân sự, kinh tế - văn hóa

Vị trí địa lý chính trị, quân sự của Phong Điền luôn thay đổi theo sự thay đổi hoàn cảnh chính trị, quốc phòng của đất nước Khi còn là bộ phận lãnh thổ của châu Hóa dưới thời Trần - Hồ và các triều đại đầu nhà Lê thì Phong Điền nằm trong vùng phên dậu của Đại Việt, là “đầu sóng ngọn gió” của đất nước ta thời ấy Chỉ đến khi vua Lê Thánh Tông đẩy biên giới xa hẳn về phía Nam, vùng đất này mới bắt đầu yên ổn Tuy nhiên để đề phòng người Chiêm có thể nổi dậy chiếm lại những đất đai đã mất thì nhiệm vụ quốc phòng được đặt ra khẩn trương bằng cách tăng cường lực lượng dân cư tại chỗ và binh lực của triều đình.

Về vị trí địa lý kinh tế, Phong Điền có lãnh thổ trải rộng trên cả ba vùng: núi đồi, đồng bằng và ven biển, có tiềm năng đất đai, rừng rú, động vật hoang dã và tài nguyên khoáng sản khá dồi dào, có Quốc lộ IA và đường sắt nối liền Bắc - Nam, có hệ thống đường thủy thuận tiện nối liền các làng xã trong và ngoài huyện

Về văn hóa, Phong Điền là huyện có truyền thống văn hóa lâu đời nằm trong vùng giao thoa văn hóa Việt - Chăm, các thế hệ cư dân ở đây từ đời này sang đời khác lao động cần cù, dũng cảm đương đầu với biết bao khó khăn, vất vả, đã sáng tạo nên nhiều thành tựu văn hóa vật thể như những công trình kiến trúc từ đình chùa đền miếu, lăng mộ đến nhà thờ các họ phái Các di tích văn hóa lịch sử với mức độ cổ kính khác nhau có thể tìm thấy khắp các làng xã trong huyện Những thành tựu văn hóa phi vật thể như các truyện kể dân gian, ca dao, hò vè, các lễ hội và trò chơi dân gian được lưu truyền từ đời này qua đời khác, phản ánh cuộc sống tinh thần phong phú, đa dạng của dân cư quanh năm gắn bó với ruộng đồng làng mạc, với những di sản thiêng liêng từ ngày xưa tổ tiên để lại tưởng như không bao giờ rời xa được Đó còn là những làng quê giàu truyền thống khoa bảng, nhiều con em trong làng được học hành đến nơi đến chốn, đỗ đạt ra làm quan, suốt đời yêu nước thương dân, sẵn sàng hy sinh vì nghĩa lớn Những thiết chế làng xã trong đó nhiều nội dung văn bản đã kết hợp một cách hài hòa các mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, giữa các thành viên trong cộng đồng làng xã, gia tộc, tạo nên những thuần phong mỹ tục, những tài sản tinh thần quý báu mà ngày nay cần phải tiếp tục gìn

giữ, phát huy trong phong trào xây dựng làng văn hóa Tất cả đã góp phần xứng đáng vào việc làm phong phú thêm truyền thống và bản sắc vùng văn hóa xưa nay.

5) Phẫu diện đất

Hình 2: Vị trí phẫu diện đất VN52

Ký hiệu phẫu diện: VN 52

Địa điểm: Ruộng Kiên Kiến, Rừng trồng của Hội Cựu chiến binh, Thôn Phong Lai, Xã

Phong Thu, Huyện Phong Điền, Tỉnh Thừa Thiên - Huế

Tọa độ: Vĩ độ: 16°35’24” B Kinh độ: 107°19’38” Đ

Độ cao: Tương đối: 50 m (ASL) Tuyệt đối:

Độ dốc: 3° - 8° Hướng dốc: Đông Nam - Tây Bắc

Hiện trạng thảm thực vật: Tràm hoa vàng trồng năm 1997

Chế độ canh tác: Rừng trồng

Tên đất:

- Việt Nam: Đất vàng nhạt trên đá cát

-FAO-UNESCO: Arenic Acrisols

- USDA (Soil Taxonomy) Kanhapludults

Ngày lấy mẫu: 29 - 03 – 2000

Người điều tra: Trương Xuân Cường, Nguyễn Văn Tý

Hình 3: Phẫu diện đất khu vực huyện Phong Điền

5.1 Hình thái phẫu diện

6) Hiện trạng sử dụng đất.

Tổng diện tích đất tự nhiên của toàn huyện Phong Điền là 94.566,1 ha, cụ thể

được phân tích chi tiết diện tích từng loại đất và tỷ lệ các loại đất như sau:

Thứ

tự

Tổng diện tích đất của đơn

vị hành chính

Cơ cấu diện tích loại đất

so với tổng diện tích đơn

vị hành chính

I Tổng diện tích đất của đơn vị hành

chính (1+2+3)

94566,1 100%

1.1 Đất sản xuất nông nghiệp SXN 12680,6 13,41%

1.1.1.2 Đất trồng cây hàng năm khác HNK 2550,3 2,70%

Thứ

tự

Loại đất

Mã

Tổng diện tích đất của đơn

vị hành chính

Cơ cấu diện tích loại đất

so với tổng diện tích đơn

vị hành chính

2.2.1 Đất xây dựng trụ sở cơ quan TSC 13,28 0,01%

2.2.4 Đất xây dựng công trình sự nghiệp DSN 200,92 0,21% 2.2.5 Đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp CSK 1197,71 1,27% 2.2.6 Đất có mục đích công cộng CCC 4519,9 4,78%

2.5 Đất làm nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ, NTD 1995,52 2,11%

2.6 Đất sông, ngòi, kênh, rạch, suối SON 1100,47 1,16% 2.7 Đất có mặt nước chuyên dùng MNC 1503,42 1,59%

-1 Đất mặt nước ven biển nuôi trồng thủy sản MVT -

-2 Đất mặt nước ven biển có rừng ngập mặn MVR -

-3 Đất mặt nước ven biển có mục đích khác MVK -

-(Chi tiết có Biểu số 13/TKĐĐ đính kèm)

Biểu đồ sử dụng đất

Phân theo mục đích sử dụng, đất đai được chia thành các loại đất sau:

I.1.1. Đất nông nghiệp

I.1.2. Đất phi nông nghiệp

I.1.3. Đất chưa sử dụng

CHƯƠNG II: HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM ĐẤT TẠI HUYỆN PHONG ĐIỀN TỈNH THÙA

THIÊN HUẾ

2.1 Định nghĩa ô nhiễm

Ô nhiễm đất là một phần của suy thoái đất do sự hiện diện của hóa chất xenobamel (do con người tạo ra) hoặc do những sự thay đổi khác trong môi trường đất tự nhiên Nó thường được gây ra bởi các hoạt động trong công nghiệp, hóa chất trong nông nghiệp hoặc xử lý chất thải không đúng quy định

2.2 Các loại ô nhiễm

Chất ô nhiễm tự nhiên

Đất bị nhiễm phèn, nhiễm mặn cũng được xem là nguyên nhân gây ảnh hưởng đến chất lượng nước ngầm Đồng thời việc khai thác sử dụng đất phục vụ cho nông nghiệp cũng tác động đến mạch nước ngầm bên dưới.

Chất gây ô nhiễm nhân tạo

Chúng có thể là chất vô cơ hoặc hữu cơ Đây là nguyên nhân chính gây ô nhiễm đất Ô nhiễm đất thường được gây ra do việc xử lý chất thải không đúng cách Đến từ nguồn công nghiệp hoặc

đô thị, các hoạt động công nghiệp và thuốc trừ sâu nông nghiệp

i. Ô nhiễm đất do tác nhân vật lý

Bao gồm ô nhiễm nhiệt và phóng xạ

Ô nhiễm nhiệt chủ yếu từ các quá trình sản xuất công nghiệp và thường mang tính cục bộ: Ô nhiễm từ nguồn nước thải công nghiệp, từ khí thải, Ngoài ra còn có các nguồn từ tự nhiên.

Nhiệt độ trong đất tăng sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của vi sinh vật do làm giảm lượng oxy và sự phân hủy diễn ra theo kiểu kỵ khí với nhiều sản phẩm trung gian gây độc cho cây trồng như NH3, H2S, CH4 đồng thời làm chai cứng và mất chất dinh dưỡng Các hoạt động cháy rừng, đốt nương làm rẫy cũng là nguồn gây ô nhiễm nhiệt.

- Nguồn ô nhiễm do phóng xạ là các chất phế thải của các cơ sở khai thác, nghiên cứu

và sử dụng các chất phóng xạ Các chất phóng xạ đi vào đất, từ đất vào cây trồng sau đó có thể đi vào người.

ii. Ô nhiễm đất bởi các tác nhân hóa học

Chất thải từ các nguồn thải công nghiệp bao gồm các chất thải cặn bả, các sản phẩm phụ

do hiệu xuất của nhà máy không cao.

Do nguồn từ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật: phân bón, thuốc trừ sâu, diệt cỏ,

Phân bón và các thuốc trừ sâu, diệt cỏ được dùng với mục đích tăng thu hoạch mùa màng, các loại muối có trong nước tưới cho cây trồng không được hấp thụ hết đều gây ô nhiễm cho đất Các tác nhân gây ô nhiễm không khí khi lắng đọng, các chất phân hủy từ các bãi rác lan truyền vào đất đều là những tác nhân hóa học gây ô nhiễm đất.

Thuốc trừ sâu là tác nhân số một gây ô nhiễm đất Đã có hơn 1.000 hóa chất là thuốc trừ sâu mà DDT là phổ biến nhất từ trước đến nay DDT là chất khó phân hủy trong nước và tạo ra những dư lượng đáng kể trong đất sau đó đi vào chu trình đất - cây - động vật - người Người bị nhiễm DDT do ăn cá có nồng độ DDT rất cao qua chuổi thức ăn (sự tích tụ sinh học và khuyếch đại sinh học)

Đất bị ô nhiễm trước tiên sẽ gây tác hại đến hệ sinh vật sống trong đất, các động vật và thực vật sống trên đất Đất thiếu sinh vật trở nên môi trường trơ, không thể sử dụng vào sản xuất nông nghiệp được nữa

2.3 Ảnh hưởng của ô nhiễm đất đối với con người và môi trường.

2.3.1 Ảnh hưởng đến con người

- Con người có thể bị ảnh hưởng trực tiếp nếu tiếp xúc với đất bị ô nhiễm trong thời gian dài

Ô nhiễm môi trường đất có thể gây ra các bệnh nghiêm trọng như: ung thư, bệnh mãn tính, bệnh bạch cầu, nhiễm độc gan và một số bệnh khác, khi chúng ta tiếp xúc với các chất hóa

Ngoài ra, các chất độc hại sẽ xâm nhập cơ thể, nếu chúng ta ăn hoa rau, củ, quả được trồng trên vùng đất bị ô nhiễm

- Ảnh hưởng tới nguồn nước ngầm: Môi trường đất bị ô nhiễm tác động tới nguồn nước ngầm, gây ô nhiễm Điều đó gây nguy hại cho con người, vì hầu hết lượng nước phục vụ nhu cầu

ăn uống và sinh hoạt đều là nước ngầm

2.3.2 Ảnh hưởng đến hệ sinh thái.

Ô nhiễm đất dù nặng hay nhẹ đều sẽ ảnh hưởng tới hệ sinh thái Những ảnh hưởng có thể kể đến như làm một số nguồn thức ăn của động vật biến mất

Thậm chí, nhiều loài động vật còn có khả năng biến đổi gene khi tiếp xúc lâu dài trong môi trường đất bị ô nhiễm Ngoài ra, ô nhiễm đất còn khiến đất bị xói mòn, khô cằn, làm giảm khả năng phát triển và giảm năng suất của cây trồng

CHƯƠNG III : CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HẠN CHẾ VÀ XỬ LÝ Ô NHIỄM ĐẤT TẠI

HUYỆN PHONG ĐIỀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 3.1 Biện pháp quản lý và hạn chế ô nhiễm đất tại địa phương

Tăng cường sử dụng bền vững quỹ đất đai cả về số lượng và chất lượng:

Tăng cường sử dụng bền vững quỹ đất đai ở tất cả các cấp và đối với tất cả các chủ sử dụng đất trên nguyên tắc “tiết kiệm đất”, bảo vệ và tăng độ phì nhiêu của đất, đảm bảo cân bằng sinh thái và phát triển bền vững.

Xây dựng hệ thống cơ sở thông tin dữ liệu về môi trường đất từ Trung ương đến địa phương Trong đó vấn về môi trường đất phải được quan trắc, phân tích và cập nhật thường xuyên vào cơ sở dữ liệu Đặc biệt phải sớm phát hiện những điểm nóng về môi trường đất

để kịp thời đề xuất hướng xử lý và giải pháp khắc phục.

Ngăn chặn, giảm thiểu các vấn đề ô nhiễm đất ngay từ nguồn gây ô nhiễm Các cơ sở gây ô nhiễm, thoái hóa môi trường đất phải có thiết bị xử lý chất thải, chất thải phải được đổ

ở nơi quy định, cấm đổ bừa bãi ra môi trường xung quanh.

- Quan tâm đến việc quản lý lưu vực, phát triển thủy lợi: Quản lý lưu vực để bảo vệ

đất và nước, phát triển thủy lợi, giữ cân bằng sinh thái và điều hòa các tác động lẫn nhau giữa đồng bằng và miền núi, hạn chế được các vấn đề suy thoái đất: xói mòn, sạt lở, bạc màu, khô hạn, sa mạc hóa, nhiễm mặn, nhiễm phèn,

- Áp dụng các biện pháp kỹ thuật tổng hợp, công nghệ sạch, công nghệ thích hợp trong sản xuất và đầu tư thâm canh sử dụng đất theo chiều sâu: Việc sử dụng đất hợp lý

nhất thiết phải đi đôi với bảo vệ và bồi dưỡng đất, song muốn bảo vệ đất không thể chỉ áp dụng một biện pháp duy nhất Nếu chỉ áp dụng biện pháp đơn độc, thiếu tính tổng hợp thì biện pháp đó sẽ mang lại hiệu quả thấp Cần phải chú trọng áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật Trong đó, chú ý việc chọn lựa các giống cây con thích hợp trên từng loại đất, sử dụng các giống có năng suất chất lượng cao.

- Tiếp tục nghiên cứu và sử dụng các loại phân hữu cơ, vô cơ, vi sinh Áp dụng các

biện pháp sinh học, các phương pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp để hạn chế việc ô