giai vbt hoa 9 bai 45 axit axetic

Bài 45 Axit axetic Học theo Sách giáo khoa I TÍNH CHẤT VẬT LÍ Axit axetic CH3COOH là chất lỏng, không màu, vị chua, tan vô hạn trong nước II CẤU TẠO PHÂN TỬ Axit axetic có công thức cấu tạo Trong phân[.]

Bài 45: Axit axetic Học theo Sách giáo khoa

I TÍNH CHẤT VẬT LÍ

Axit axetic CH3COOH là chất lỏng, không màu, vị chua, tan vô hạn trong nước

II CẤU TẠO PHÂN TỬ

Axit axetic có công thức cấu tạo:

Trong phân tử axit axetic có nhóm –COOH làm cho phân tử có tính axit

III TÍNH CHẤT HÓA HỌC

1 Tính axit

Axit axetic tác dụng:

với bazơ: CH3 COOH + NaOH → H 2 O + CH 3 COONa (Natri axetat)

với oxit bazơ: 2CH3 COOH + CaO → H 2 O + (CH 3 COO) 2 Ca

với kim loại (trước H): 2CH3 COOH + 2Na → 2CH 3 COONa + H 2 ↑

với muối của axit yếu hơn:

2CH 3 COOH + CaCO 3 →(CH 3 COO) 2 Ca + CO 2 ↑ + H 2 O

2 Tác dụng với rượu etylic tạo ra: este và nước

Phương trình hóa học:

CH 3 COOH + HO-C 2 H 5

o

2 4

H SO dac, t

CH 3 COOC 2 H 5 + H 2 O

Sản phẩm của phản ứng giữa axit và rượu gọi là este: Thí dụ: CH 3 COOC 2 H 5

IV ỨNG DỤNG

Axit axetic được dùng để điều chế dược phẩm, thuốc diệt cỏ, phẩm nhuộm, tơ sợi

nhân tạo…

V ĐIỀU CHẾ

Axit axetic được điều chế theo các phản ứng sau:

- Trong công nghiệp, đi từ butan C 4 H 10 :

2C 4 H 10 + 5O 2 o

xt t

 4CH 3 COOH + 2H 2 O

- Sản xuất giấm ăn, phương pháp lên men dung dịch rượu etylic loãng

CH 3 – CH 2 – OH + O 2 menCH 3 COOH + H 2 O

Bài tập

Bài 1 trang 120 VBT Hóa học 9: Hãy điền những từ thích hợp vào chỗ trống

a) Axit axetic là chất , không màu, vị , tan trong nước

b) Axit axetic là nguyên liệu để điều chế

c) Giấm ăn là dung dịch từ 2 đến 5%

d) Bằng cách butan với chất xúc tác thích hợp người ta thu được axit axetic

Lời giải:

a) Axit axetic là chất lỏng, không màu, vị chua, tan vô hạn trong nước

b) Axit axetic là nguyên liệu để điều chế dược phẩm, phẩm nhuộm, chất dẻo và tơ

nhân tạo

c) Giấm ăn là dung dịch axit axetic có nồng độ từ 2 đến 5%

d) Bằng cách oxi hóa butan với chất xúc tác thích hợp người ta thu được axit axetic

Bài 2 trang 121 VBT Hóa học 9: Trong các chất sau đây:

Chất nào tác dụng với Na? NaOH? Mg? CaO? Viết phương trình hóa học

Lời giải:

Chất tác dụng với Na là a, b, c , d

2C2H5OH + 2Na → 2C2H5ONa + H2↑

2CH3COOH + 2Na → 2CH3COONa + H2↑

2CH3CH2CH2OH + 2Na → 2CH3CH2CH2ONa + H2↑

2CH3CH2COOH + 2Na → 2CH3CH2COONa + H2↑

Chất tác dụng với NaOH là b, d

CH3COOH + NaOH → CH3COONa + H2O

CH3CH2COOH + NaOH → CH3CH2COONa + H2O

Chất tác dụng với Mg là b, d

2CH3COOH + Mg → (CH3COO)2Mg + H2↑

2CH3CH2COOH + Mg → (CH3CH2COO)2Mg + H2↑

Chất tác dụng với CaO là b, d

2CH3COOH + CaO → (CH3COO)2Ca + H2O

2CH3CH2COOH + CaO → (CH3CH2COO)2Ca + H2O

Bài 3 trang 121 VBT Hóa học 9: Axit axetic có tính axit vì trong phân tử

A có 2 nguyên tử oxi

B có nhóm – OH

C có nhóm – OH và

D có nhóm –OH kết hợp với nhóm tạo thành nhóm

Lời giải:

Câu đúng là câu: D

→ Trong phân tử axit axetic có nhóm – COOH Chính nhóm này gây nên tính axit cho phân tử axit axetic

Bài 4 trang 121 VBT Hóa học 9: Trong các chất sau đây, chất nào có tính axit ?

Giải thích

Lời giải:

Chất có tính axit là a)

Vì trong phân tử có nhóm -COOH

Bài 5 trang 121 VBT Hóa học 9: Axit axetic có thể tác dụng được với những chất

nào trong các chất sau đây: ZnO, Na2SO4, KOH, Na2CO3, Cu, Fe ?

Viết các phương trình hóa học (nếu có)

Lời giải:

Axit axetic tác dụng được với những chất: ZnO, KOH, Na 2 CO 3 , Fe

Phương trình hóa học:

2CH3COOH + ZnO → (CH3COO)2Zn + H2O

CH3COOH + KOH → CH3COOK + H2O

2CH3COOH + Na2CO3 → 2CH3COONa + CO2 + H2O

2CH3COOH + Fe → (CH3COO)2Fe + H2↑

Bài 6 trang 121 VBT Hóa học 9: Hãy viết phương trình hóa học điều chế axit

axetic từ:

a) natri axetat và axit sunfuric

b) rượu etylic

Lời giải:

Phương trình hóa học điều chế axit axetic :

a) 2CH3COONa + H2SO4 → 2CH3COOH + Na2SO4

b) CH3 – CH2OH + O2 men CH3COOH + H2O

Bài 7 trang 121 VBT Hóa học 9: Cho 60 gam CH3COOH tác dụng với 100 gam

CH3CH2OH thu được 55 gam CH3–COO–CH2 –CH3

a) Viết phương trình hóa học và gọi tên sản phẩm của phản ứng

b) Tính hiệu suất của phản ứng trên

Lời giải:

Phương trình hóa học:

CH3COOH + C2H5OH

o

2 4

H SO dac, t

 CH3–COO–CH2 –CH3 + H2O

Sản phẩm của phản ứng là: etyl axetat

b) Lượng este thu được theo PTHH là:

3

CH COOH

60

60

2 5

C H OH

100

n 2,17 mol

46

→ Hiệu suất tính theo CH3COOH

3

CH COOH pu este

55

n n 0,625mol

88

Vậy hiệu suất của phản ứng:

3

CH COOH pu

CH COOH bd

H% 100% 100% 62,5%

Bài 8* trang 122 VBT Hóa học 9: Cho dung dịch axit axetic nồng độ a% tác dụng

vừa đủ với dung dich NaOH nồng độ 10%, thu được dung dịch có nồng độ 10,25% Hãy tính a

Lời giải:

Phương trình hóa học:

CH 3 COOH + NaOH → CH 3 COONa + H 2 O

Gọi

3

dd CH COOH

m tác dụng hết với 100g dung dịch NaOH 10% là x gam

100 60.100

   ; nNaOH trong 100g dd NaOH 10% là: 0,25

mol

Theo PTHH,

CH COOH CH COONa NaOH

n n n = 0,25 mol

3

CH COONa

m = 0,25 82 = 20,5 g: mdd sau phản ứng là: mdd = x + 100;

3 3

CH COONa

dd CH COONa

m

x 100 20,5

10, 25 100

x 100

x 100gam







 

Thay giá trị của x vào (I) → a = 15

Bài tập bổ sung

Bài 1 trang 122 VBT Hóa học 9: Phân biệt các chất lỏng CH3COOH; C6H6;

C2H5OH bằng cách dùng một chất sau:

A Na;

B dung dịch NaCl;

C dung dịch Na2CO3;

D Zn;

Lời giải:

Kết quả đúng là: C

Chất lỏng phản ứng tạo sủi bọt khí là CH3COOH

2CH3COOH + Na2CO3 → 2CH3COONa + CO2↑ + H2O

Chất lỏng tạo với dung dịch Na2CO3 một dung dịch đồng nhất đó là C2H5OH

Chất lỏng phân lớp với dung dịch Na2CO3 đó là C6H6

Bài 2 trang 122 VBT Hóa học 9: Cho 100g dung dịch CH3COOH nồng độ x% tác dụng với dung dịch NaHCO3 vừa đủ thấy thoát ra 5,6 lít khí CO2 (đktc)

Giá trị của x là:

A 20%

B 10%

C 15%

D 25%

Lời giải:

Kết quả đúng là: C

Phương trình hóa học:

CH3COOH + NaHCO3 → CH3COONa + CO2↑ + H2O

2

3

3

CO

CH COOH CO

CH COOH

CH COOH

dd

5,6

n 0, 25mol

22, 4

n n 0, 25mol

m 0, 25.60 15gam

x 100% 100 15%