Microsoft Word H804 ĐỔI MỚI HÌNH THỨC KTĐG THƯỜNG XUYÊN TRONG MÔN ĐỊA LÍ THPT NHẰM THÍCH ỨNG VỚI TÌNH HÌNH DẠY HỌC TRỰC TIẾP VÀ TRỰC TUYẾN Lĩnh vực nghiên cứu Địa lý MỤC LỤC Nội dung Trang PHẦN ĐẶT VẤ[.]
Trang 1
ĐỔI MỚI HÌNH THỨC KTĐG THƯỜNG XUYÊN TRONG MÔN ĐỊA LÍ THPT NHẰM THÍCH ỨNG VỚI TÌNH HÌNH DẠY HỌC TRỰC TIẾP VÀ
TRỰC TUYẾN Lĩnh vực nghiên cứu: Địa lý
Trang 2
MỤC LỤC
1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1
Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 4
1.1 Một số vấn đề về KTĐG và KTĐG thường xuyên 4 1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 4 1.1 2 Mục đích của kiểm tra đánh giá trong giáo dục 5 1.2 Xu hướng thay đổi hình thức KTĐG 6 1.2.1 Các hình thức KTĐG trước đây 6 1.2.2 Các hình thức KTĐG hiện hành 6 1.2.3 Quan điểm hiện đại về KTĐG thường xuyên 9 1.2.4 Quan niệm đánh giá theo định hướng tiếp cận năng lực học sinh 10
Trang 31.2.5 Định hướng KTĐG theo hướng tiếp cận năng lực học sinh 11 1.3 Một số vấn đề về dạy học trực tuyến hiện nay 12
1.3.2 Một số giải pháp triển khai dạy học trực tuyến 13 1.3.3 Một số khó khăn khi dạy học trực tuyến 14
2.1 Thực trạng dạy học trong giai đoạn hiện nay của nhà trường 14 2.2 Thực trạng KTĐG thường xuyên hiện nay của các bộ môn nói chung và
2.3 Thực trang kết quả nhận thức của học sinh khi thực hiện KTĐG truyền
Chương 2 XÂY DỰNG CÁC HÌNH THỨC KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
2.1.Xây dựng kế hoạch KTĐG thường xuyên thông qua hoạt động trải nghiệm 19 2.2 Xây dựng kế hoạch KTĐG thường xuyên thông qua vẽ tranh 19 2.3 Xây dựng kế hoạch KTĐG thường xuyên thông qua các phần mềm 20 Chương 3 KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC KHI THỰC HIỆN CÁC HÌNH
1 Nhiệm vụ của học sinh khi thực hiện KTĐG thường xuyên 22 1.1 Trong trường hợp dạy học trực tiếp 22 1.2 Trong trường hợp dạy học trực tuyến 22
2.1 Hướng dẫn học sinh trải nghiệm và báo cáo sản phẩm 23 2.2 Hướng dẫn học sinh vẽ tranh và báo cáo sản phẩm 25
Trang 42.3 Hướng dẫn học sinh KTĐG trên các phần mềm 26
3 Kết quả thực hiện nhiệm vụ của học sinh 29 3.1 Kết quả sản phẩm trải nghiệm 29 3.2 Kết quả sản phẩm HS kiểm tra trên các phần mềm 31
Trang 5
1/39
PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Vấn đề đổi mới kiểm tra đánh giá (KTĐG) thường xuyên là một vấn đề khá quan trọng trong định hướng đổi mới giáo dục toàn diện, vấn đề này đã được rất nhiều tài liệu của Bộ GD - ĐT cũng như của các tác giả anh chị em đồng nghiệp đề cập Tất
cả những tài liệu mà tôi truy cập được đều bàn đến việc: nguyên nhân vì sao phải đổi mới kiểm tra đánh giá, các công cụ để KTĐG thường xuyên, các nhóm biện pháp nhằm thực hiện KTĐG thường xuyên, giáo viên (GV) cần quan tâm đến vấn đề gì khi KTĐG kết quả học tập của HS…Còn việc xây dựng những hình thức KTĐG thường xuyên cụ thể để vừa thích ứng với bối cảnh dạy học trong sự ảnh hưởng của đại dịch Covid -19 vừa phát huy được phẩm chất năng lực cho học sinh (HS) thì chưa thấy có tài liệu, công trình nào trình bày chi tiết Điều đó đã thôi thúc bản thân tôi lựa chọn vấn đề này để tiến hành thực nghiệm Kết quả thực nghiệm của đề tài với mong muốn nhắc lại những cơ sở lí luận cũng như đóng góp những ván đề thực tiễn của vấn đề KTĐG thường xuyên quá trình học tập của HS nhằm ứng phó với các tình huống dạy học, góp phần vào việc đổi mới hoạt động giáo dục theo hướng tiếp cận năng lực HS
2 Lí do chọn đề tài
Đổi mới phương pháp dạy học trong chương trình Giáo dục phổ thông nói chung và giáo dục trung học phổ thông nói riêng là vấn đề được đặt ra từ nhiều năm nay để nâng cao hiệu quả của quá trình dạy học và giáo dục cũng như phát huy được các phẩm chất và năng lực cho HS
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục
và đào tạo đã nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức,
kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”;“Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công nhận…”
Để thực hiện vấn đề này đã có nhiều hình thức, phương pháp, kĩ thuật dạy học được triển khai nhằm phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của HS Tuy nhiên để nâng cao hơn nữa chất lượng dạy học, bên cạnh các biện pháp, hình thức, kĩ thuật dạy học thì khâu KTĐG cũng rất quan trọng, không thể thiếu trong quá trình dạy học
Trang 6
2/39
Trong kiểm tra đánh giá, để đánh giá được sự tiến bộ của mỗi HS trong một giai đoạn hay một quá trình học tập thì khâu KTĐG thường xuyên đóng vai trò rất quan trọng Trước đây kiểm tra thường xuyên chỉ là những bài kiểm tra viết trong thời gian 10 đến 15 phút, vì thế không thể phát huy được các phẩm chất năng lực của HS đồng thời cũng khó đánh giá được sự tiến bộ của các em, mặt khác cũng chỉ thực hiện trong bối cảnh dạy học trực tiếp trên lớp
Hiện nay, cùng với sự đổi mới các phương pháp, kĩ thuật dạy học, các hình thức, kĩ thuật KTĐG cũng được thay đổi, đa dạng hơn nhằm phát triển các phẩm chất năng lực cho HS Theo đó hình thức KTĐG thường xuyên cũng đã được Bộ giáo dục và đào tạo đổi mới Theo thông tư 26/2020/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 8 năm 2020, thay vì những bài kiểm tra viết, có quy định thời gian dưới 1 tiết trước đây thì hiện nay HS được đánh giá bằng nhiều hình thức khác nhau: qua các hồ sơ học tập, thực hiện các dự án học tập, trải nghiệm, và thời gian để hoàn thành không nhất thiết phải
là 15 phút…Những sự thay đổi này chính là khâu quan trọng trong việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực Bên cạnh việc nắm bắt những sự đổi mới thông qua các văn bản hướng dẫn chỉ đạo của Bộ, bản thân đã được tiếp thu những kiến thức và định hướng chỉ đạo trong các đợt tập huấn chuyên môn đầu năm học 2021 - 2022 của Sở Giáo dục và Đào tạo Tỉnh Nghệ An cũng như nội dung tập huấn trong một số Modul bồi dưỡng thường xuyên của Bộ Giáo dục và Đào tạo Từ đó thấy được sự cần thiết phải đổi mới các hình thức kiểm tra đánh giá, đặc biệt là đánh giá thường xuyên
Đặc biệt bước vào năm học này cả nước nói chung, trường tôi nói riêng phải đối mặt với đại dịch Covid -19 đang diễn ra hết sức phức tạp ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình dạy học Bởi thế mà dạy học trong bối cảnh dịch bệnh Covid – 19 đòi hỏi người GV phải có những sự linh hoạt trong dạy học cũng như
KTĐG nhằm để vừa đảm bảo được việc KTĐG học sinh đúng năng lực vừa phù hợp với thực tiễn dạy học…
Trước những vấn đề trên, bản thân tôi đã thực nghiệm một số hình thức KTĐG thường xuyên và bước đầu thấy sự hiệu quả trong việc phát huy được những kĩ năng, năng lực, phẩm chất của HS đồng thời có thể áp dụng cho các tình huống dạy học thực tiễn Vì thế tôi mạnh dạn viết sáng kiến “Đổi mới hình thức
KTĐG thường xuyên trong môn địa lí THPT nhằm thích ứng với tình hình dạy học trực tiếp và trực tuyến” để chia sẻ với các đồng nghiệp Đó là lí do tôi chọn
đề tài này
3 Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu của đề tài là nhằm:
Đưa ra những hình thức KTĐGđể phù hợp với bối cảnh dạy học trực tiếp hoặc trực tuyến nhưng vẫn đảm bảo đánh giá được phẩm chất, năng lực của HS
Trang 7
3/39
Nâng cao chất lượng dạy học làm tăng hứng thú học tập cho HS
Phát huy được các phẩm chất như tính tích cực, sáng tạo của HS
Ngoài ra rèn luyện các kĩ năng cần thiết cho HS: làm việc hợp tác nhóm, phân tích trao đổi vấn đề, khảo sát thực tiễn, sử dụng công nghệ thông tin…
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để hoàn thiện mục tiêu nghiên cứu, đề tài đã xác định các nhiệm vụ sau: - Trình bày các vấn đề cốt lõi về KTĐG và KTĐG thường xuyên theo thông tư văn bản mới
và có hướng tiếp cận với chương trình giáo dục phổ thông mới 2018
- Trình bày một số thực trạng về KTĐG thường xuyên ở nhà trường và trong
bộ môn thông qua việc khảo sát các vấn đề trên GV và HS
- Xây dựng các kế hoạch và hướng dẫn HS thực hiện các bài KTĐG thường xuyên nhằm thích ứng với dạy học trực tiếp và trực tuyến
5 Phạm vi nghiên cứu
- Nội dung: Đổi mới đa dạng các hình thức KTĐG thường xuyên
- HS: Áp dụng cho một số lớp HS khối 10,12 tôi được phân công giảng dạy trong năm học 2021 – 2022
6 Đối tượng nghiên cứu
- Đổi mới hình thức KTĐG thường xuyên nhằm thích ứng với bối cảnh dạy học ứng phó với dịch Covid – 19 đồng thời giáo dục và phát huy các phẩm chất, năng lực cho
HS
7 Phương pháp nghiên cứu
Để hoàn thiện sáng kiến, tôi đã sử dụng tổng hợp các phương pháp:
* Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phương pháp phân tích - tổng hợp
- Phương pháp so sánh - đối chiếu
- Phương pháp thống kê toán học
* Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm
- Phương pháp điều tra phỏng vấn
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
PHẦN NỘI DUNG
Trang 8
4/39
Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lí luận
Một số khái niệm cơ bản
a Kiểm tra
Kiểm tra là một khâu thường được thực hiện trong một quá trình triển khai công việc Khái niệm “kiểm tra” được đưa ra trong nhiều tài liệu khác nhau
Theo tài liệu tập huấn thường xuyên của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì kiểm tra đươc hiểu “là việc đo lường quá trình thực hiện kế hoạch trên thực tế qua đó phát hiện những sai lệch nhằm đưa ra biện pháp điều chỉnh kịp thời để đảm bảo sẽ thực hiện được các mục tiêu đề ra”
Trong dạy học, kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét từ dó kiểm tra sẽ cung cấp những dữ kiện, những thông tin cần thiết để làm hồ sơ đánh giá
HS
Ngoài ra, kiểm tra còn được hiểu là một cách tổ chức đánh giá, do đó nó có ý nghĩa
và mục tiêu như đánh giá Việc kiểm tra chú ý nhiều đến việc xây dựng công cụ đánh giá, ví dụ như các câu hỏi, bài tập, đề kiểm tra
Như vậy, trong quá trình dạy học để biết được đầu ra của mình các GV cần phải tiến hành các bài kiểm tra trong các thời điểm nhất định từ đó sẽ điều chỉnh được quá trình dạy học cho phù hợp với khả năng và trình độ của HS b Đánh giá
Theo từ điển Tiếng việt (1997): “Đánh giá được hiểu là nhận định giá trị, các kết quả kiểm tra thành tích học tập, rèn luyện của HS được thể hiện trong việc đánh giá những thành tích học tập, rèn luyện đó”
Cũng theo tài liệu Modul 3- GVPT của Bộ giáo dục và Đào tạo, đánh giá còn được hiểu “ là quá trình thu thập thông tin (bao gồm cả thông tin định tính và định lượng), hình thành nhận định phán đoán về kết quả công việc theo những mục tiêu
đã đề ra để đề xuất những quyết định thích hợp nhằm cải thiện thực trạng, nâng cao chất lượng hiệu quả công việc” Đánh giá trong giáo dục là quá trình thu thập, tổng hợp và diễn giải thông tin về đối tượng cần đánh giá (ví dụ: kiến thức, kĩ năng, năng lực của HS; kế hoạch dạy học ) qua đó hiểu biết và đưa ra được các quyết định cần thiết về đối tượng Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập thông tin về kết quả học tập của HS được diễn giải bằng điểm số/ nhận xét của GV từ đó biết được mức độ cần đạt được của HS để có những điều chỉnh trong dạy học cho phù hợp
c Kiểm tra đánh giá thường xuyên
Trang 9
5/39
Trong dạy học thường có nhiều bài kiểm tra để đánh giá quá trình học tập của HS trong đó các bài KTĐG thường xuyên đóng vai trò quan trọng và hiện nay được rất được quan tâm
KTĐG thường xuyên là hình thức đánh giá quá trình, là hoạt động đánh giá diễn ra trong tiến trình thực hiện hoạt động giảng dạy môn học, cung cấp thông tin phản hổi cho giáo viện và HS, nhằm mục tiêu cải thiện hoạt động giảng dạy và học tập
1.1.2 Mục đích của KTĐG trong giáo dục
a Mục đích của KTĐG nói chung
Mục đích của KTĐG là cung cấp thêm thông tin chính xác, kịp thời xác định được thành tích học tập, rèn luyện theo mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của
Chương trình giáo dục phổ thông và sự tiến bộ của HS để hướng dẫn hoạt động học tập, điều chỉnh hoạt động dạy và học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Giúp
GV điều chỉnh đổi mới hình thức tổ chức, phương pháp giáo dục trong quá trình dạy học, giáo dục, kịp thời phát hiện sự cố gắng tiến bộ của HS nhằm động viên khích
lệ đồng thời giúp HS khắc phục khó khăn để vươn lên Giúp HS có khả năng tự nhận xét, tham gia nhận xét, tự học tự điều chỉnh cách học, giao tiếp, hợp tác, có nhiều hứng thú học tập, rèn luyện được những phẩm chát năng lực
Giúp cha mẹ HS tham gia vào quá trình đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của HS
từ đó hợp tác với nhà trường trong giáo dục HS
Giúp cán bộ quản lí giáo dục kịp thời chỉ đạo các hoạt động giáo dục, đổi mới phương pháp đánh giá nhằm đạt hiệu quả giáo dục b Mục đích của kiểm tra đánh giá thường xuyên
Nhằm thu thập minh chứng liên quan đến kết quả học tập của HS trong quá trình học tập để cung cấp những phản hồi cho HS và GV biết những gì họ đã làm được so với mục đích, yêu cầu của bài học, của chường trình và những gì mà họ chưa làm được để điều chỉnh hoạt động dạy và học
Giúp chẩn đoán hoặc đo kiến thức và kĩ năng hiện tại của HS nhằm dự báo những bài học, chương trình tiếp theo cần xây dựng như thế nào cho phù hợp với trình độ, đặc điểm tâm lí của HS
Ngoài ra nhằm thúc đẩy HS cố gắng tích cực làm việc một cách liên tục có hệ thống đồng thời còn tập trung vào việc phát hiện, tìm ra những thiếu sót, lỗi, những nhân
tố ảnh hưởng xấu đến kết quả học tập, rèn luyện của HS để có những giải pháp hỗ trợ điều chỉnh kịp thời, giúp cải thiện, nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục 1.2 Xu hướng thay đổi hình thức KTĐG
1.2.1 Các hình thức kiểm tra, đánh giá trước đây
Trang 10
27/39
Thuyết trình ( Điểm
của nhóm, cộng
khuyến khích cho các
thành viên)
Ý tưởng đúng, phù hợp với bố cục của cả nhóm 1đ
2.3 Hướng dẫn HS thực hiện KTĐG trên các phần mềm
Hình thức KTĐG này tôi thực hiện trong thời gian đầu học kì II, thời điểm mà trường tôi dạy học trực tuyến, khi mà tất cả HS không đến lớp và số HS F1, F0 phải nghỉ học Trong tình huống dạy học này tôi đã tiến hành hai hình thức để KTĐGthường xuyên HS
a KTĐG bằng phần mềm Azota
Trong phần mềm này có nhiều hình thức để giao bài tập, kiểm tra HS, có thể kiểm tra trắc nghiệm, tự luận hoặc kết hợp trắc nghiệm và tự luận Tôi đã tiến hành bài kiểm tra thường xuyên số 2 bằng bài thi trắc nghiệm Các HS không trực tiếp đến lớp sẽ làm bài thi này trên phần mềm Azota Cách thức thực hiện tôi đã hướng dẫn cho HS qua nhóm Zalo của lớp như sau:
Đây là bài kiểm tra được tạo cho các lớp tôi dạy nên khi biên soạn tôi đã để chế độ
“giao cho các lớp” vì thế HS muốn vào thi được cần phải tiến hành các thao tác như sau:
- HS vào Google tải phần mềm Azota về máy điện thoại, hoặc tìm kiếm phần mềm này
- Cũng có trường hợp HS không cần tải phần mềm, chỉ cần thao tác trên đường link GV cung cấp