CHỦ đề đô thị

Kiến thức: - HS trình bày được vai trò của đô thị đối với sự phát triển vùng.. Bước 4: Đánh giá và chốt kiến thức: Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 2.1: Quá trình hình thành

Trang 1

CHỦ ĐỀ : ĐÔ THỊ - LỊCH SỬ VÀ HIỆN TẠI

I MỤC TIÊU Sau bài học H/S cần

1 Kiến thức:

- HS trình bày được vai trò của đô thị đối với sự phát triển vùng

- Nắm được xu hướng đô thị hoá trên thế giới, trong đó trình bày được quá trình

đô thị hoá thời kì XHCN và hậu công nghiệp

- Nêu được vai trò của đô thị hoá đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, tư duy địa lí qua kênh hình, kênh chữ

- Tích hợp kiến thức lịch sử, xã hội

- Tự tìm hiểu, sưu tầm kiến thức, thông tin qua các kênh khác nhau

3 Thái độ:

- Tự giác, nghiêm túc trong học tập

- Yêu thích bộ môn

4 Định hướng phát triển năng lực.

- Năng lực chung: Giải quyết vấn đề; sáng tạo; tự học; giao tiếp; hợp tác; tính toán

- Năng lực chuyên biệt: Tư duy tổng hợp theo lãnh thổ; sử dụng bản đồ; sử dụng

số liệu thống kê để vẽ biểu đồ; sử dụng tranh ảnh

II CHUẨN BỊ.

- Lược đồ vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long

- Phiếu học tập

III TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

Tiết 1 Hoạt động 1 Khởi động.

1 Mục tiêu.

- HS kể được tên 1 số đô thị cổ trên thế giới và xác định được thời kì hình thành của chúng

- Tạo tâm lí hứng thú để học sinh vào học bài mới

2 Phương thức.

- Học sinh làm việc cá nhân

3 Các bước tiến hành hoạt động

Bước 1: Giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh trên màn chiếu, liên hệ kiến thức lịch sử đã học và trả lời các câu hỏi sau:

Trang 2

? Những công trình kiến trúc trên ở đâu, có tên gọi là gì?

? Em biết gì về những công trình kiến trúc cổ đó

? Cảm nhận của em về những công trình này

Bước 2: HS suy nghĩ thực hiện nhiệm vụ

Bước 3: Báo cáo: GV gọi 1 học sinh lên xác định trên lược đồ, các học sinh khác nhận xét bổ sung

Bước 4: Đánh giá và chốt kiến thức:

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

Hoạt động 2.1: Quá trình hình thành và phát triển đô thị trên thế giới

1 Mục tiêu:

* Về kiến thức:

- HS trình bày được lịch sử hình thành và phát triển của đô thị trên thế giới

* Về kĩ năng:

- Liên hệ kiến thức lịch sử đã học

- Trình bày, báo cáo các nội dung đã chuẩn bị

* Về thái độ:

Trang 3

- Tích cực tìm hiểu bài.

* Định hướng hình thành năng lực:

số liệu thống kê; sử dụng tranh ảnh

2 Phương thức:

- Hoạt động cá nhân

3 Các bước hoạt động:

Bước 1: GV giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS liên hệ kiến thức lịch sử đã học và tài liệu đã sưu tầm, cho biết:

+ Các đô thị cổ trên thế giới thường được hình thành ở đâu? Trong điều kiện nào? + Các đô thị này có mối liên hệ như thế nào đối với sự hình thành những nền văn minh cổ đại nổi tiếng trên thế giới?

Bước 2: HS làm việc theo nhóm với tranh ảnh và tài liệu tham khảo để hoàn thành phiếu học tập GV quan sát và hướng dẫn nếu cần thiết

Bước 3: Trao đổi, thảo luận

- HS đại diện trình bày kết quả

- Nhận xét, bổ sung kiến thức

Bước 4: Đánh giá

- GV nhận xét đánh giá kết quả làm việc của HS

- Đối chiếu kết quả của HS với bảng phụ của GV đã chuẩn bị

- Nhận xét ý thức học tập của các nhóm

- Kết luận:

- HS ghi nhanh kiến thức vào vở

* Điều kiện hình thành:

- Ở Phương Đông: Ba-bi-lon( Lưỡng Hà), Men-phít( Ai Cập),

Mô-hen-giô( Ấn Độ)

+ Thời gian: thiên niên kỉ IV TCN đến thiên niên kỉ III TCN

+ Địa điểm: lưu vực các sông lớn ở châu Á, châu Phi: sông Tigrơ và Ơphrat, sông Ấn, sông Hằng, sông Nin, …

+ Đặc điểm sản xuất: canh tác nông nghiệp( trồng trọt, chăn nuôi gia súc), dệt vải, làm đồ gốm… Dân cư tập trung đông đúc

- Ở phương Tây: A-ten, La Mã…

+ Thời gian: thế kỉ VIII - VII TCN

+ Địa điểm: Dân cư tập trung sinh sống gần biển Các vũng vịnh biển lớn, thuận lợi hình thành và phát triển thành các hải cảng lớn

+ Đặc điểm sản xuất: buôn bán hàng hải và sản xuất thủ công nghiệp

* Mối liên hệ giữa các đô thị cổ và các nền văn minh

- Các đô thị cổ là trung tâm hành chính, quân sự , kinh tế và giao thông của

Trang 4

các quốc gia cổ đại, gắn liền với sự hưng thịnh và suy tàn của các nền văn minh đầu tiên ở phương Đông cũng như phương Tây

- Tạo điều kiện cho các sáng tạo văn học, thiên văn học, nghệ thuật, triết học, kho học – kĩ thuật… nảy nở và phát triển

Hoạt động 2.2: Xu hướng đô thị hoá trên thế giới

1 Mục tiêu:

- HS hiểu rõ khái niệm đô thị, đô thị hoá và đặc điểm quá trình đô thị hiện nay

* Về kĩ năng:

* Về thái độ:

- Tích cực tìm hiểu bài

- Hoạt động cặp đôi theo bàn

+ Đô thị là gì? Đô thị hoá là gì?

+ Quá trình đô thị hoá hiện nay trên thế giới diễn ra như thế nào?

+ Xác định các châu lục, khu vực có tỉ lệ dân đô thị cao nhất, thấp nhất trên thế giới.

+ Kể tên các siêu đô thị lớn nhất trên thế giới.

- Kết luận:

- Đô thị là một không gian cư trú của cộng đồng người sống tập trung và hoạt động trong những khu vực kinh tế phi nông nghiệp

Trang 5

- Đô thị hóa là sự mở rộng của đô thị, tính theo tỉ lệ phần trăm giữa số dân đô thị hay diện tích đô thị trên tổng số dân hay diện tích của một vùng hay khu vực; là quá trình phát triển rộng rãi lối sống thị thành thể hiện qua các mặt dân

số, mật độ dân số, chất lượng cuộc sống

- Những châu lục và khu vực có tỉ lệ dân cư thành thị cao nhất: Bắc và Nam

Mỹ (Châu Mỹ), Bắc Á (Châu Á) và Châu Úc

- Những châu lục và khu vực có tỉ lệ dân cư thành thị thấp nhất: Trung và Tây Phi (Châu Phi)

- Các siêu đô thị lớn nhất thế giới:

+ Thượng Hải: 34,3 triệu người

+ Karachi( pakistan):23,5 triệu người

+ Bắc Kinh: 21,5 triệu người

+ Lagos( Nigeria): 21,2 triệu người

+ Delhi: 16,8 triệu người

+ Thiên Tân: 15,2 triệu người

+ Istanbul( Thổ Nhĩ Kì): 14,2 triệu người

+ Tokyo: 13,3 triệu người

+ Quảng Châu: 13,1 triệu người

+ Mumbai: 12,5 triệu người

Tiết 2 Hoạt động 2.3: Vai trò của đô thị đối với sự phát triển vùng

1 Mục tiêu:

- HS trình bày được vai trò của đô thị đối với sự phát triển vùng

* Về kĩ năng:

* Về thái độ:

Trang 6

- Năng lực chung: Giải quyết vấn đề; sáng tạo; tự học; giao tiếp; hợp tác; tính

toán

- Hoạt động nhóm

+Nhóm 1,2: Đô thị có tác động tích cực như thế nào đối với sự phát triển vùng?

+ Nhóm 3,4: Đô thị có tác động tiêu cực như thế nào đối với sự phát triển vùng?

Bước 2: HS làm việc theo nhóm với tranh ảnh và tài liệu tham khảo để hoàn thành

phiếu học tập GV quan sát và hướng dẫn nếu cần thiết

- Mỗi nhóm HS cử đại diện trình bày kết quả, nhóm cùng nội dung hoạt động có ý

kiến nhận xét, bổ sung

- Nhóm khác nhận xét, bổ sung kiến thức

- Kết luận:

- Góp phần đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng

kinh tế

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao

động

- Thay đổi sự phân bố dân cư

- Các đô thị:

+ Là nơi tạo ra nhiều việc làm và thu

nhập cho người lao động

+ Là nơi tiêu thụ sản phẩm hàng hóa lớn

và đa dạng

+ Là nơi sử dụng lực lượng lao động có

chất lượng cao, cơ sở kĩ thuật hạ tầng cơ sở

hiện đại có sức hút đầu tư mạnh trong nước và

nước ngoài

Nếu đô thị hóa không gắn liền với công nghiệp hóa thì sẽ xuất hiện các tiêu cực:

- Làm sản xuất ở nông thôn bị đình trệ do lao động chuyển đến thành phố

- Thành thị phải chịu áp lực thất nghiệp, quá tải cho cơ sở hạ tầng, ô nhiễm môi trường sống, an ninh xã hội không đảm bảo, nghèo đói lạc hậu,mù chữ,tệ nạn như trộm cắp

Hoạt động 2.4: Đô thị hoá ở Việt Nam

1 Mục tiêu:

Trang 7

- HS trình bày được vài nét về quá trình hình thành đô thị ở Việt nam

- Phân tích vai trò của đô thị đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta

* Về kĩ năng:

* Về thái độ:

- Hoạt động cá nhân

+ Đô thị ở Việt Nam được hình thành như thế nào?

+ Kể tên các đô thị cổ ở nước ta

+ Đô thị có tác động như thế nào đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước?

- Kết luận:

- Đô thị đầu tiên ở Việt Nam xuất hiện khá muộn so với các nước trên thế giới

và các đô thị cổ sau khi hình thành cũng không có sự phát triển liên tục mà thường thăng trầm cùng với sự thay đổi địa điểm kinh đô của các triều đại

khác nhau Đặc trưng nổi bật của đô thị Việt Nam là sự phát triển hay lụi tàn của các đô thị Việt Nam mang nhiều dấu ấn hành chính – chính trị hơn là

thương mại, dịch vụ như nguyên lý ra đời đô thị ở hầu hết các nước, tức yếu

tố “đô” trong “đô thị” lấn át yếu tố “thị” vốn là cơ bản để tạo thành đô thị

- Các đô thị cổ: Thành Cổ Loa, Hoa Lư, Thăng Long, Phố Hiến, Phố cổ Hội

Trang 8

- Đô thị có tác động như thế nào đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất

nước ta hiện nay:

a) Tích cực :

- Tác động mạnh mẽ tới quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của nước ta

- Các đô thị có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương, các vùng trong nước (năm 2005 đô thị đóng góp 70,4% GDP cả nước, chiếm 84% tổng GDP của công nghiệp - xây dựng, chiếm 87% GDP ngành dịch vụ và đóng góp 80% ngân sách nhà nước)

- Tạo thị trường tiêu thụ hàng hóa lớn và đa dạng

- Sử dụng đông đảo lực lượng lao động có chuyên môn kĩ thuật

- Là nơi có cơ sở vật chất, kết cấu hạ tầng đồng bộ hiện đại, thu hút vốn đầu

tư trong và ngoài nước, tạo động lực cho phát triển kinh tế

- Tạo nhiều việc làm, tăng thu nhập cho người lao động

b) Tiêu cực :

- Ô nhiễm môi trường (ô nhiễm nguồn nước, đất do rác thải sinh hoạt, ô nhiễm không khí, tiếng ồn…)

- Cạn kiệt tài nguyên

- Nảy sinh nhiều vấn đề an ninh trật tự xã hội (tai nạn giao thông, trộm cắp, tắc nghẽn giao thông…)

Hoạt động 3 Vận dụng và mở rộng.

1 Mục tiêu:

- HS dựa vào kiến thức đã học để giải quyết bài tập

- Rèn kĩ năng lập biểu bảng

- Từ những tiềm năng của biển học sinh thêm yêu biển- đảo Việt Nam

2 Phương thức: HS làm việc cá nhân, nhóm.

3 Trao đổi thảo luận:

Bước 1:

- GV giao nhiệm vụ cho HS:

+Thành phố cổ Thăng Long ra đời vào thời gian nào? Gắn với triều đại nào của dân tộc Việt Nam?

Trang 9

+ Những dấu vết còn lại của thành cổ Thăng Long hiện ở đâu?

+ Kể tên một số tên gọi khác của thành Thăng Long

Bước 2 HS chuẩn bị báo cáo kết quả trước lớp HS điều chỉnh bổ sung kết quả

học tập cá nhân

- GV quan sát, trợ giúp HS và có phương án để điều chỉnh nhiệm vụ học tập

Bước 3 Trao đổi, thảo luận

- Gọi 01 HS của 1 nhóm bất kì lên báo cáo kết quả thực hiện được

- Hướng dẫn HS trao đổi thảo luận, điều chỉnh, bổ sung kết quả thực hiện cá nhân và ghi chép vào vở ghi bài

- GV chốt lại nội dung học tập

- Thành cổ Thăng Long hình thành từ đầu thế kỉ XI, dưới triều đại nhà Lý

- Dấu vết còn lại của hoàng thành Thăng Long hiện nay được tìm thấy tại

Ba Đình – Hà Nội

- Thành cổ Thăng Long tiền thân là thành Đại La(khoảng thế kỉ VII- thế kỉ

IX, sau này còn có tên gọi là Đông Đô, Đông Kinh, Hà Nội

Bước 4 Đánh giá: GV đánh giá quá trình HS thực hiện của HS về thái độ, tinh thần học tập, khả năng giao tiếp và đánh giá kết quả cuối cùng của HS

I Hướng dẫn về nhà

- Tìm hiểu về phố Hiến

- GV : gợi ý

………

BGH kí duyệt Ngày … tháng … năm 2022

Vũ Văn Hà

Tiêu đề	Chủ Đề Đô Thị - Lịch Sử Và Hiện Tại
Trường học	Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Lịch sử Đô Thị
Thể loại	Giáo trình
Thành phố	TP.Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	580,36 KB