Giới thiệu về Sơ đồ tư duy (Mindmap)

Giới thiệu về Sơ đồ tư duy (Mindmap) NĂM HỌC 2012 2013 Trường Đại học Kinh tế Luật Lớp K12402B Tr GIỚI THIỆU VỀ MINDMAP I Định nghĩa về Mindmap Mindmap (sơ đồ tư duy hay giản đồ ý) là một sơHYPERLINK. GIỚI THIỆU VỀ MINDMAP I. Định nghĩa về Mindmap • Mindmap (sơ đồ tư duy hay giản đồ ý) là một sơ đồ được sử dụng để phác thảo thông tin trực quan, với kỹ thuật đồ họa mạnh mẽ nhằm tận dụng khả năng ghi nhận hình ảnh của bộ não từ đó tập trung sự chú ý và tạo điều kiện để nắm bắt, liên kết các vấn đề. • 5 đặc điểm chính của Mindmap • Tính bao quát : Vấn đề được phân tích, tổng hợp dưới dạng lược đồ phân nhánh nên sẽ có cái nhìn bao quát, tổng quan. • Tính cô đọng, súc tích : Việc sử dụng từ khóa (từ then chốt), cộng với hình ảnh, các biểu tượng sẽ chỉ cần một trang giấy duy nhất để thể hiện các ý tưởng • Tính sinh động, trực quan : Hình ảnh, màu sắc, các biểu tượng đã làm nên tính sinh động, trực quan của bản đồ tư duy. • Tính linh hoạt : Các ý mới có thể được đặt vào đúng vị trí trên hình một cách dễ dàng, bất chấp thứ tự của sự trình bày, tạo điều kiện cho việc thay đổi một cách nhanh chóng và linh hoạt cho việc ghi nhớ. Nếu như có người đặt câu hỏi bạn có thể tìm ngay ra vị trí liên hệ của câu hỏi với giản đồ ý. Như vậy, người diễn thuyết sẽ không bị lạc khi tìm cho ra chỗ mà câu trả lời cần đến. • Tính sáng tạo : Việc sử dụng bản đồ tư duy sẽ kích thích sự sáng tạo của từng cá nhân. Mỗi một người sẽ có một bản đồ tư duy khác nhau. • Cấu trúc: • Chủ đề chính kết tinh trong một hình ảnh, từ ngữ đặt ở vị trí trung tâm. • Chủ đề chính chia thành các ý nhỏ bằng các nhánh kèm hình ảnh • Các nhánh nối với các ý nhỏ bằng nhánh nhỏ hơn(cấu trúc nút kết nối)

Giới thiệu về Sơ đồ tư duy (Mindmap)

NĂM HỌC 2012-2013 Trường Đại học Kinh tế - Luật

Lớp: K12402B

Tr GIỚI THIỆU VỀ MINDMAP

I Định nghĩa về Mindmap

• Mindmap (sơ đồ tư duy hay giản đồ ý) là một sơ đồ được sử dụng để phác thảo thông tin trực quan, với kỹ thuật đồ họa mạnh mẽ nhằm tận dụng khả năng ghi nhận hình ảnh của bộ não từ đó tập trung sự chú ý và tạo điều kiện để nắm bắt, liên kết các vấn đề

• 5 đặc điểm chính của Mindmap

• Tính bao quát : Vấn đề được phân tích, tổng hợp dưới dạng lược đồ phân nhánh nên sẽ có cái nhìn bao quát, tổng quan

• Tính cô đọng, súc tích : Việc sử dụng từ khóa (từ then chốt), cộng với hình ảnh, các biểu tượng sẽ chỉ cần một trang giấy duy nhất để thể hiện các ý tưởng

• Tính sinh động, trực quan : Hình ảnh, màu sắc, các biểu tượng đã làm nên tính sinh động, trực quan của bản đồ tư duy

• Tính linh hoạt : Các ý mới có thể được đặt vào đúng vị trí trên hình một cách dễ dàng, bất chấp thứ tự của sự trình bày, tạo điều kiện cho việc thay đổi một cách nhanh chóng và linh hoạt cho việc ghi nhớ Nếu như

có người đặt câu hỏi bạn có thể tìm ngay ra vị trí liên hệ của câu hỏi với giản đồ ý Như vậy, người diễn thuyết sẽ không bị lạc khi tìm cho ra chỗ

mà câu trả lời cần đến

• Tính sáng tạo : Việc sử dụng bản đồ tư duy sẽ kích thích sự sáng tạo của từng cá nhân Mỗi một người sẽ có một bản đồ tư duy khác nhau

• Cấu trúc:

• Chủ đề chính kết tinh trong một hình ảnh, từ ngữ đặt ở vị trí trung tâm

• Chủ đề chính chia thành các ý nhỏ bằng các nhánh kèm hình ảnh

• Các nhánh nối với các ý nhỏ bằng nhánh nhỏ hơn(cấu trúc nút kết nối)

• Ý tưởng: chuyển đổi một danh sách dài các thông tin đơn điệu thành một sơ đồ đầy màu sắc đáng nhớ và có tổ chức cao, phù hợp với cách làm việc tự nhiên của bộ não

• Một cách đơn giản để hiểu Mindmap là so sánh nó với một bản đồ

của một thành phố Trung tâm thành phố đại diện cho ý tưởng chính, các tuyến đường chính dẫn từ trung tâm đại diện cho những tư tưởng quan trọng trong quá trình suy nghĩ của bạn, những con đường này tõa

ra những con đường nhỏ hơn đại diện cho suy nghĩ phụ của bạn Và như vậy, hình ảnh hoặc các hình dạng đặc biệt có thể đại diện cho các điểm liên quan ý tưởng

II Nguồn gốc của Mindmap

• Sơ đồ tư duy tồn tại trong nhiều thế kỷ, những ví dụ sớm nhất về sơ đồ

tư duy được đưa ra bởi Porphyrios khi ông mô tả các khái niệm của Aristotle

• Vào cuối thập niên 60 (thế kỉ XX), sơ đồ tư duy được Tony Buzan chính thức công bố như một phương pháp tư duy hiện đại với ý tưởng ban đầu: học sinh "ghi lại bài giảng" mà chỉ dùng các từ then chốt và các hình ảnh Cách ghi chép này sẽ nhanh hơn, dễ nhớ và dễ ôn tập hơn

• Giới thiệu sơ lược về Tony Buzan

• Ông sinh năm 1942 tại London, đạt danh hiệu người có trí thông minh sáng tạo nhất thế giới

• Là Chủ tịch tổ chức về não bộ (brain foundation)

• Người phát triển hệ thống ngôn ngữ não bộ (mental literacy)

• Cố vấn cho một số tổ chức chính phủ và các công ty đa quốc gia hàng đầu thế giới

• Một trong những tác giả nổi tiếng nhất thế giới Các tác phẩm tiêu biểu “Use Your Head”, “Brilliant Memory”

• Phương pháp tư duy của Tony Buzan được sử dụng ở hơn 500 tập đoàn hàng đầu của thế giới

• “Buzan chỉ ra cho các nhà lãnh đạo doanh nghiệp cách thức giải phóng năng lực sáng tạo bản thân” (theo Forbes)

• Sự xuất hiện của sơ đồ tư duy đã đánh bại cách ghi chép truyền thốngđược hầu hết mọi người sử dụng Đó là lối viết từ trái sang phải,

từ trên xuống dưới như những gì chúng ta được học ở trường ngay từ nhỏ Có 2 dạng ghi chú kiểu truyền thống cơ bản :

• Dạng 1 : cách thức ghi chép liên tục từng câu, chia ra đừng đoạn nhỏ Cách ghi chép này chúng ta thường nhìn thấy trong sách, báo, tiểu thuyết

• Dạng 2 : cách thức ghi chép theo kiểu phân loại ra nhiều phần mục có các cấp độ lớn nhỏ khác nhau, các đoạn văn hoặc câu văn được đánh

số và sắp xếp theo trình tự lớn nhỏ như I, II, III, 1, 2, 3, a,b,c, v.v… và

là cách mà tôi đang sử dụng để thực hiện bài viết này

• Mặc dù phương pháp này được rất nhiều người sử dụng nhưng liệu nó có mang lại kết quả tốt nhất hay không? Trong một lớp học, số học sinh giỏi thường chỉ chiếm khoảng 5% Nếu cách ghi chép truyền thống này mang lại nhiều hiệu quả cho chúng ta, thì tại sao số học sinh giỏi không phải là phần 95% đó mà chỉ ở mức thấp như vậy? Điều đó chứng minh rằng, khi tất cả mọi người đều dùng chung một phương pháp không có nghĩa đó là cách tốt nhất

• Những bất lợi thường gặp với kiểu ghi chép truyền thống.

• Bất lợi đầu tiên là không tiết kiệm được thời gian Kiểu ghi chép này chỉ chứa khoảng 20% là từ khóa, ngoài ra 60-80% là những

từ không cần thiết được sử dụng để bổ trợ cho từ khóa đó để giúp nó thành câu văn hoàn chỉnh Do đó, khi phải tiếp thu quá nhiều thông tin không cần thiết như vậy sẽ lãng phí thời gian cho việc học và ghi chép

• Bất lợi thứ hai là không có khả năng giúp nhớ bài tốt hơn Khi viết theo kiểu từ trái sang phải, từ trên xuống dưới thì bắt buộc mắt cũng phải đọc theo trình tự như vậy mới hiểu được nội dung Tuy nhiên, hình thức lại nhàm chán, đơn điệu, sử dụng ít màu sắc, không

có hình vẽ, không thể hiện sự khác nhau giữa các điểm chính trong bài, nhìn vào toàn thấy chữ và chữ Do đó, để ghi nhớ thông tin, phải đọc đi đọc lại nhiều lần, khiến không thể nào nhớ được hết toàn bộ nội dung từ đầu đến cuối, mà sẽ chỉ nhớ được phần đầu hoặc phần cuối của bài viết

• Bất lợi thứ ba là không giúp nâng cao khả năng tư duy sáng tạo Não bộ được chia ra hai bán cầu não Bán cầu não trái giúp ghi nhận những đường nét, từ ngữ, logic, còn bán cầu não phải ghi nhận màu sắc, hình ảnh, nhịp điệu, sự tưởng tượng Để nâng cao khả năng tư duy sáng tạo, phải sử dụng được khả năng của cả hai bán cầu, mà kiểu ghi chép truyền thống không đạt được điều đó

III Lợi ích của Mindmap

• Cân bằng não: Bán cầu não trái thiên về các chức năng logic, ngôn

ngữ, phân tích, sắp xếp Bán cầu não phải thiên về các chức năng nghệ thuật, sáng tạo, tưởng tượng, cảm nhận Với sơ đồ tư duy, cả hai bán cầu não của chúng ta đều được kích hoạt, từ đó giúp khả năng tư duy, sáng tạo, ghi nhớ của chúng ta tăng lên đáng kể

• Tăng sự hứng thú :Với sơ đồ tư duy, việc tạo ra và học tập, làm việc với

những trang giấy đầy màu sắc, hình ảnh, được hệ thống và dễ nhớ sẽ giúp chúng ta có được sự hứng thú đó để gia tăng hiệu quả

• Phát huy khả năng sáng tạo: sơ đồ tư duy với việc phát triển các nhánh

một cách tự do cũng là cơ sở để phát huy khả năng sáng tạo của người

sử dụng

• Tăng khả năng ghi nhớ: Khi lập sơ đồ tư duy, việc suy nghĩ để tìm ra từ

khóa phù hợp đã giúp chúng ta nhớ vấn đề tốt hơn Và sau đó, những từ

khóa sẽ giúp chúng ta nhớ lại những kiến thức cũ mà không cần mất quá nhiều công sức

• Tư duy tổng thể: Sơ đồ tư duy với việc phân nhánh để nghiên cứu, mổ

xẻ, xem xét vấn đề ở nhiều khía cạnh sẽ cho chúng ta một cái nhìn tổng thể về vấn đề

• Ứng dụng:

• Học từ vựng tiếng anh

• Thiết lập kế hoạch cho tuần, tháng, năm

• Hệ thống lại kiến thức cho các kì thi

• Dàn ý để viết bài luận

• Bảng tổng hợp sinh nhật bạn bè

• Ghi chú sự kiện sắp tới

• Liệt kê các bước cho một sự kiện (du lịch, tiệc, hội thảo )

•

IV Mindmap trên giấy

1.Chuẩn bị

• Một tờ giấy trắng

• Bút màu và chì màu

• Bộ não để suy nghĩ

• Trí tưởng tượng của bạn

2 Các bước vẽ Mindmap trên giấy

Bước 1 : Xác định từ khóa

Mind Map được tạo thành bởi hầu hết các từ khóa (key word) giúp tiết kiệm được rất nhiều thời gian trong việc ghi nhớ

Đầu tiên, các bạn đọc đoạn văn bản hoàn chỉnh này :

“Đã từ lâu, người ta biết rằng bộ não của con người có thể được chia ra làm hai phần Phần não trái và phần não phải Người ta cũng biết rằng não trái điều khiển phần bên phải của cơ thể, trong khi đó ngược lại, não phải điều khiển phần bên trái cơ thể Bên cạnh đó, người ta cũng phát hiện rằng việc não trái bị hư tổn sẽ gây ra nửa phần cơ thể bên phải bị tê liệt Tương tự, nếu như não phải bị hư tổn sẽ khiến nửa phần cơ thể bên trái bị tê liệt”

Các bạn thử đọc 2 đoạn văn dưới đây:

1 “… não người chia hai phần … não trái não phải … não trái điều khiển bên phải cơ thể … não phải điều khiển bên trái cơ thể … não trái

hư tổn, cơ thể bên phải tê liệt … não phải hư tổn, cơ thể bên trái tê liệt

…”

2 “Đã từ lâu, người ta biết rằng bộ … của con … có thể được … ra làm

… Phần … và phần … Người ta cũng biết rằng … phần … của …, trong khi đó, ngược lại, … phần … Bên cạnh đó, người ta cũng phát hiện rằng việc … bị … sẽ gây ra nửa … bị … Tương tự, nếu như … bị … sẽ khiến nửa phần … bị …”

• Sau khi đọc xong hai đoạn văn, chắc chắn bạn nhận ra rằng đoạn văn thứ 1 tuy ít từ ngữ hơn nhưng ta vẫn nắm được toàn bộ thông tin, còn đoạn văn ở dưới chứa hầu hết các từ ngữ trong đoạn văn gốc thì lại chẳng mang đến cho chúng ta một thông tin bổ ích nào

Bước 2 : Vẽ chủ đề ở trung tâm

• Bước này các bạn sẽ sử dụng một tờ giấy trắng (không kẻ ô) đặt nằm ngang và vẽ chủ đề ở chính giữa tờ giấy Giấy trắng không kẻ ô sẽ giúp cho bạn sáng tạo hơn, không bị những ô vuông cản trở suy nghĩ của bạn Vẽ trên giấy nằm ngang sẽ giúp bạn có được không gian rộng lớn hơn để triển khai các ý

• Bạn cần vẽ chủ đề ở chính giữa tờ giấy, từ đó mới phát triển ra các ý

khác ở xung quanh nó.

• Bạn có thể tự do sử dụng tất cả các màu sắc mà bạn thích, chủ đề trung tâm có thể là chữ hoặc hình, nếu kết hợp cả 2 thì càng tốt

• Chủ đề trung tâm cần gây sự chú ý để chúng ta dễ nhìn nhận vấn đề, do

đó, bạn nên vẽ chủ đề to hơn

Bước 3 : Vẽ thêm các tiêu đề phụ (nhánh cấp 1)

• Tiêu đề phụ nên được viết bằng CHỮ IN HOA nằm trên các nhánh dày

để làm nổi bật

• Tiêu đề phụ nên gắn liền với trung tâm

• Tiêu đề phụ nên được vẽ theo hướng chéo góc chứ không nằm ngang, như vậy nhiều nhánh phụ khác có thể được vẽ tỏa ra một cách dễ dàng hơn

Bước 4 : Vẽ các nhánh cấp 2, cấp 3, …

• Các bạn nên vẽ nhiều nhánh cong hơn đường thẳng

• Chỉ nên tận dụng từ khóa và hình ảnh, ở mỗi nhánh chỉ sử dụng 1 từ

khóa

• Bạn hãy dùng những biểu tượng, cách viết tắt

của một ý nên tỏa ra từ một điểm và có cùng 1 màu

Bước 5 : Thêm các hình ảnh minh họa

Ở bước này, các bạn nên thêm nhiều hình ảnh nhằm giúp các ý quan trọng thêm nổi bật, cũng như lưu chúng vào trí nhớ mình tốt hơn vì não bộ của con người có khả năng tiếp thu hình ảnh cao hơn chữ viết

3 Các lưu ý trong việc thực hiện sơ đồ tư duy:

Khi thực hiện một sơ đồ tư duy, các bạn nên tuân thủ theo những quy tắc sau

• Đừng suy nghĩ quá lâu mà hãy viết liên tục

• Không nên tẩy xóa, sửa chữa nhiều

• Viết tất cả những gì mình nghĩ , đừng bỏ lỡ những ý tưởng mới

Sơ đồ tư duy được vẽ, viết và đọc theo hướng bắt nguồn từ trung tâm di chuyển ra phía ngoài, và sau đó là theo chiều kim đồng hồ

V Cách vẽ Mindmap bằng phần mềm Portable Imindmap

Bước 1: Click chuột chọn New, bảng New Mind Map sẽ xuất hiện

Sau đó chọn biểu tượng ưa thích trong phần “Choose a central image

from below or browse for your own image”

Nhập tên đề tài cần vẽ sơ đồ trong phần “Enter some text for your

central idea” Ví dụ: nhập từ “E-business”

Bước 2: Nhấp nút Create để bắt đầu vẽ

wopC507.tmpMicrosoft_Office_PowerPoint_Presentation1.pptx

Bước 3: Tạo nhánh cho chủ đề trung tâm (ở đây là E-business)

Click chuột vào chủ đề trung tâm; rồi trỏ chuột vào nút đỏ ở giữa,

từ tâm đỏ đó kéo chuột ra ngoài để tạo nhánh

wopC71A.tmpMicrosoft_Office_PowerPoint_Slide2.sldx

Bước 4: Ở mỗi chủ đề ta có thể chèn thêm hình ảnh đại diện cho chủ

đề đó thêm sinh động

Nhấp phải vào nhánh, chọn InsertEdit, chọn Insert Floating

image rồi chọn hình ảnh thích hợp

wopC759.tmpMicrosoft_Office_PowerPoint_Slide3.sldx

Bước 5: Chọn tên nhánh theo đề mục

• Click phải chọn nhánh, chọn InsertEdit , chọn InsertEdit Label

rồi gõ tên đề mục

wopC799.tmpMicrosoft_Office_PowerPoint_Slide4.sldx

Bước 6: Tạo nhánh con cho một nhánh

Thực hiện tương tự như tạo nhánh cho chủ đề trung tâm

wopC7D8.tmpMicrosoft_Office_PowerPoint_Slide5.sldx

• Tiếp tục thực hiện tương tự đối với các nhánh khác.

Nếu 1 nhánh có nhiều ý và cần ghi chú thêm thông tin, ta làm như

sau: Click phải chọn nhánh, chọn InsertEdit, rồi chọn InsertEdit Notes và

gõ nội dung vào

wopC7F8.tmpMicrosoft_Office_PowerPoint_Slide6.sldx

Định dạng cho tiêu đề theo ý thích

wopC828.tmpMicrosoft_Office_PowerPoint_Slide7.sldx

Đây là một Mindmap về E-business đã hoàn thành:

wopC877.tmpMicrosoft_Office_PowerPoint_Slide8.sldx

DANH SÁCH NHÓM CỦA LỚP K12402B

• Bùi Kim Ngân

• Đoàn Ngọc Gia Trang

• Tô Thị Mỹ Thùy

• Bùi Thụy Thảo Ngân

• Lê Thị Mỹ Duyên