Các loại động cơ tryền động pdf

of Technology, Mechanical Engineering Department Nguyen Tan Tien - Phan Hoang Long General Mechanical Engineering 3.04 II.. of Technology, Mechanical Engineering Department Nguyen Tan Ti

Trang 1

C.3 CÁC LOẠI TRUYỀN ĐỘNG

TRONG CƠ KHÍ

HCM City Univ of Technology, Mechanical Engineering Department Nguyen Tan Tien - Phan Hoang Long

§1 Kháiniệmchung

General Mechanical Engineering 3.02

-Có2 loạichuyể đ ngcơb ntrongcơkhí

+ Chuyể đ ngquay quanhmộttrục

+ Chuyể đ ngtịnhtiế theomộtphương

-Haichuyể đ ngcơb ntrênrấtd thựchiệ trênthựctế

Trang 2

§2 Cácloạitruyề đ ng

I Truyề chuyể đ ngquay

-Truyề chuyể đ ngquay từtrụcn ysang trụckhác

-Yêucầ tỉsốtruyề cốđịnh

-Mộtvàihìnhthứctruyề chuyể đ ngquay

Trụcví -Bánhví BR cônthẳng BR trụrăngnghiêng BR trụché

Bộtruyề xíchốngcon lăn Bộtruyề đaithang

II Biế chuyể đ ngquay thànhchuyể đ ngtịnhti n

Ví -Đaiốc Bánhrăng-Thanhrăng

Trang 3

Cơcấ tayquay -con trượt

Độngcơđ ttrong Máyd ptrụckhủy

Mâmcặ bachấ

Trang 4

III Phốihợpcácchuyể đ ngquay vàchuyể đ ngtịnhti n

IV Trụcquay

-Trụcd ngđỡcáctiếtmáyquay nhưb nhrăng, ĩaxích, …; ểtruyền

moment xoắnhoặcđểthựchiệncảhainhiệmvụtrên

Trang 5

Mộtsốvíd kếtcấ trụcquay thôngd ng

V Ổquay

Nhiệmvụtạ khớpquay chotrục Gồmhailoạiổlănvàổtrượt

1 Ổlăn(ball/roller bearing)

Cấ tạ ổlăn

-Gồm4 bộphậnchính: vòngngoài, vòngtrong, con lănvàvòngcách

Trang 6

-Con lăncócácdạngsau: bi (ball), đũatrụ(cylindrical roller), đũacôn

(taper roller), đũahìnhtrốngđốixứnghoặckhôngđốixứng(spherical

roller), đũakim(needle roller)

ball cylindrical roller taper roller spherical roller needle roller

-Phânloại

+ theohìnhd ngcon lăn: bi, đ a

Trang 7

+ theokhảnăngchịulực: đỡ, chặ , đỡchặ , chặ đỡ

-Phânloại

+ theosốdãycon lăn : mộtdãy, haidãy

-Phânloại

Trang 8

+ theosốdãycon lăn : mộtdãy, haidãy

+ theođườngkínhngoài: ặcbiệtnhẹ, rấtnhẹ, trungbình, ặng, …

+ theocỡchiề rộng : h p, ìnhthường, rộng, rấtrộng, …

-Mộtsốloạiổlănthườngd ng

Trang 9

-Vỏổlăn(bearing house)

Mộtsốloạivỏổthườngd ng

-Ổtựlựathườngd ng

Trang 10

-Ổtựlựathườngd ngvàmộtsốứngd ng

HCM City Univ of Technology, Mechanical Engineering Department Nguyen Tan Tien

-Ưunhượcđiểmcủ ổlăn

+ Vídụtrườnghợptrụcquay, phươnglựctácdụngkhôngđổi: vòng

trongchịutảituầnhoà , vòngngoàichịutảicụcbộ→vòngtronglắp

cóđộdôivớitrục, vòngngoài ắpcókhehởhoặctrunggianvới ổ

củ vỏhộp

Trang 11

+ Ổlănphảiđượcđịnhvịsaochoổkhôngdiđộnghướngtâmvàdọc

theotrục Kếtcấugốiđỡphảiloạitrừđượckhảnănggâykẹtcon lăn

do trụcbịgiãnnởnhiệthay do saisốchếtạo sinhratảidọctrục

+ Thườngd nghaiphươngphá sauđểđịnhvịổlăntrongvỏmáy

Trụcđượcđịnhvịởcảhaigốiđỡởhaiđầutrục

Cốđịnhmộtđầutrụcvàđểđầutrụccònlạitùyđộng

+ Phươngphá 1: Cốđịnhmộtđầutrụcvàđểđầutrụccònlạitùyđộng

Ổtùyđộngchỉchịulựchướngtâm, thườngd ngổbi hoặcổđũađỡ

Thườngd ngchocáckếtcấutrụccóchiềud itươngđối ớn

Trang 12

+ Phươngphá 2: Trụcđượcđịnhvịởcảhaigốiđỡởhaiđầutrục

Đượcd ngrộngrãiđốivớicáctrụctươngđốingắn

-Bôitrơnvàchekínổlăn

+Bôitrơncótácdụngngăngỉ, giảmma sát, làmnguộiổ, giảmtiếng

ồn Chấtbôitrơn: mỡ, ầ khoáng, …

+Chekínổlănnhằmngănbụitừngoàivà ổ, ngăndầu mỡbôitrơn

chảyrangoài

+ Mộtsốphươngphá chekínổlăn

Trang 13

2 Ổtrượt(plain bearing)

-Ma sáttrênổtrượtlớnhơnnhiềuso vớiổlăn

-Ưunhượcđiểm

Trang 14

-Kếtcấ ổtrượt

+ Gồmthânổ, lótổ, ngoàiracòncóbộphậnchodầuvàbảovệổ

+ Thânổcóthểlàổnguyênhoặcổghé

Ổnguyênchếtạođơngiảnnhưngcónhượcđiểm: khôngthểđiều

chỉnhđểgiảmđộrơkhimòn, khônglắpđượctrêntrụckhilắpổ

và ngỗnggiữa Ổnguyênthườngd ngtrongcácmáylàmviệc

-Bôitrơnổtrượt

+ Dầubôitrơnlàvậtliệubôitrơnchủyếu dầukhoáng, ầuđộngvật,

dầuthựcvật

+ Mỡbôitrơnlàh nhợpcủ d ukhoángvàchấtlàmđ c Đượcd ng

chocácổkhôngđượcchekínhoặckhóchekín cácổcầ cherất

kín cácổkhóchod uthườngxuyên, …

Trang 15

VI Ổtịnhti n

-Nhiệmvụtạ phươngchuyể đ ngtịnhtiế chomôtchi tiết/ cụmchi tiết

-Phânloạitheod ngma sáttrượthay lăn

-Mộtsốvíd sốngtrượtma sáttrượt

sốngtrượtchữV

sốngtrượtmangcá

sốngtrượttrụ sốngtrượtmangcád ngtrongmáyphay

-Mộtsốvíd sốngtrượtma sátlăn

sốngtrượtbi sốngtrượtbi d ngtrongmáycôngcụ

Trang 16

VII Tổ thấttrongtruyề đ ngcơkhí

-Tổ thấtchủyế làdo ma sáttrongcácb truyề

-Đánhgiáb nghiệ suất

d ms d

ms d d

ci

A

AA

AAA

§3 Cácyêucầuvềđộchínhxáccủachi tiếtvàbộphậntruyềnđộng

I Chấtlượngb mặt

-Chấtlượngbềmặtgiacôngđượcđ nhgiábằnghaiyếutốđ ctrưng

+ Tínhchấtvậtliệ giacông

+ Tínhchấtcơlýcủ lớpkimloạib mặt

+ Độnhámb mặt

-Chấtlượngbềmặtđượctạ thànhbởitnhchấtkimloạivàphương

phá giacôngcơ Trongquátrìnhgiacôngcơ, lớpb mặtbịbiế

d ngd ovàtạ thànhbiế cứng, ồngthờixuấthiệ ứngsuấtdư

-Độnhámb mặtđượctạ thànhb ngnhữngvếtlồi, lõmdướitác

d ngcủ lưỡicắt

-Chấtlượngbềmặtgiacôngphụthuộcvà cácyế tố

+ Phươngphá giacông

+ Chếđ cắt

+ Độcứngvữngcủ h thốngcôngnghệ Máy-Dao-Đồg -Chi tiết

+ Thôngsốhìnhh ccủ daocắt

+ Dung dịchtrơnnguội

1 Kháiniệmvềchấtlượngbềmặtgiacông

Trang 17

-Xéthìnhprôfincủabềmặtchi tiếttronggiớihạnchiềud ichuẩnl

-Đườngtrungbìnhmcủaprôfinđượcxácđịnhsaochotổngdiệntch

cácphầnlồibằngtổngdiệntchcácphầnlõm

-Độnhámbềmặtlàtậphợpnhữngmấpmôcóbướctươngđốinhỏ

trênbềmặtthựccủachi tiếtđượcxéttrongphạmvi chiềud ichuẩn

-Độnhámbềmặtđượcđ nhgiátheohaichỉtiêu: RavàRz

R

1 0

|

|1

|)(

|1

)(

+SailệchtrungbìnhsốhọccủaprôfinRa

Chiềucaomấpmôcủaprôfintheo10 điểmRz

Trang 18

-TCVN 2511:1995 quyđịnh14 cấpđộnhámvàtrịsốcủathôngsố

nhámRavàRz

-Phươngphá giacôngcơvàđ b ngtươngứng

Trang 19

-Kýhiệ đ nhámb mặt

3 Ảnhhưởngcủ đ nhámđ ntnhchấtsửd ngcủ chi ti tmáy

-Ma sátvàđ mòncủ chi ti tmáyphụthuộcnhiề và chiề caovà

hìnhd ngcủ đ nhámb mặtvàphươngcủ vếtgiacông

-Độnhámb mặttăng→ảnhhưởngxấ đ nđ b ncủ mối ắ chặt

-Độnhámb mặtgiảm→nângcaođ b nmỏicủ chi tiết

-Độnhámb mặtcàngthấ →chi tiếtcàngí bịănmònhoáh c

đ nhámb mặttheoRa≤0,63 µm

đ nhámb mặttheoRz≤20 µm

4 Ảnhhưởngcủ biế cứngb mặt ớitnhchấtsửd ngcủ chi tiếtmáy

-Bềmặtbiế cứngcóthểtăng

-Chiề sâuvàmứcđ biế cứngcủ lớpb mặtđ ucóảnhhưởng

đ nđ b nmỏicủ chi ti tmáy: ạ chếkhảnănggâyracácvếtnứt

làmh ngchi ti t

-Tuynhiênn ub mặtquácứng(mứcđ biế cứngquácao) →giảm

đ b nmỏicủ chi tiếtmáy

+ đ b nmỏicủ chi tiếtlênkhoảng20%

+ đ đ chốngmòncủ chi tiếtlên2~3 lầ

5 Ảnhhưởngứngsuấtdưb mặt ớitnhchấtsửd ngcủ chi ti tmáy

-Ứngsuấtdưn ntrênlớpb mặt→tăngđ b nmỏicủ chi ti t

-Ứngsuấtdưké trênlớpb mặt→giảmđ b nmỏicủ chi ti t

-Víd , ốivớichi tiếtlàmtừthé

+ khicóứngsuấtdưn n→đ b nmỏităng50%

+ khicóứngsuấtdưké →đ b nmỏigiảm30%

Trang 20

II Độchínhxác

1 Độchínhxáckíchthước

-Cácloạikíchthướcdanhnghĩabiểuhiệnbởikhoảngkíchthướccho

phé vớihaigiớihạnmax, min

+ Kíchthướcmax –Kíchthướcmin = dung sai

+ Dung saicàngnhỏ, ộchínhxáckíchthướccao,càngkhóchếtạo

φ

+ Sailệchtrên = Kíchthướcmax –Kíchthướcdanhnghĩa

+ Sailệchdưới= Kíchthướcdanhnghĩa–Kíchthướcmin

+ Dung sai = Sailệchtrên–Sailệchdưới

+ Sailệch = 0 cóthểkhôngghi, víd φ30+−00,1~φ30+0,1

+ Sailệchcógiátrịbằngnhauthìghichungvớidấu±, vídụ 0 , 1

φ

-Độchínhxáchìnhd ngđượcquyđịnhbởidung saihìnhd ng

-Dung saihìnhdạnglàdung saicủabềmặtthựccủachi tiếtso vớibề

mặthìnhhọclýtưởng(làb mặtđượcxácđịnhbởicáckíchthước

trênbảnvẽ)

Trang 21

+ Sailệchđộôvan: sailệchvềđộtrònmàprôfinthựclàhìnhôvan

-Độchínhxácprôfintheomặtcắtd ctrục:khoảngcáchlớnnhất∆

từcácđiểmtrênprôfinthựcđếnphíatươngứngcủaprôfiná

KýhiệSailệchprôfintheomặtcắtd ctrục

Trang 22

-Độchínhxácprôfintheomặtcắtd ctrụcbaogồmcácdạng

Độthắt Kýhiệ

Độphình

Độcôn

+ Độcôn: sailệchcủaprôfinmặtcắtdọcmàcácđườngsinhlà

nhữngđườngthẳngnhưngkhôngsong songvớinhau

2/(dmax−dmin

=

∆

+ Độphình: sailệchprôfinmặtcắtdọcmàcácđườngsinhkhông

thẳngvàcácđườngkínhtănglêntừmé biênđếngiữamặtcắt

2/(dmax−dmin

=

∆

+ Độthắt: sailệchcủaprôfinmặtcắtdọcmàcácđườngsinh

khôngthẳngvàđườngkínhgiảmtừmé biênđếngiữamặtcắt

-Độthẳng: khoảngcáchlớnnhất∆từcácđiểmcủaprôfinthựcđến

đườngthẳngá , tronggiớihạnphầnchuẩn

Trang 23

3 Độchínhxácvịtrí

-Độchínhxácvịtríđượcquyđịnhbởidung saivịtrí

-Dung saivịtrílàdung saivịtrídanhnghĩacủabềmặt(đườngtrụchay

mặtphẳngđốixứng) so vớichuẩn, hay dung saivịtrídanhnghĩagiữa

-Độsong songcủ mặtphẳng: hiệu∆khoảngcáchlớnnhấtvànhỏ

Trang 24

Độsong songcủ đườngtâm Kýhiệ

-Độsong songcácđườngtâm: tổnghìnhhọc cácsailệchvềđộsong

song songcáchìnhchiếuđườngtâmlênhaimặtphẳngvuôngg c,

mộttronghaimặtphẳngn ylàmặtphẳngchungcủađườngtâm

∆

2 2

Trang 25

-Độvuôngg ccủamặtphẳnghoặcđườngtâmđốivớiđườngtâm: sai

lệchg cgiữamặtphẳnghoặcđườngtâmvàđườngtâmchuẩnso với

g cvuông, biểuthịbằngđơnvịd i∆trênchiềud icủaphầnchuẩn

-Độđồngtâmđốivớiđườngtâmbềmặtchuẩn khoảngcáchlớnnhất

nhất giữađườngtâmcủabềmặtquay đượckhảosátvàđườngtâm

củabềmặtchuẩntrênchiềud iphầnchuẩn

L

Trang 26

Độđ ohướngkính

-Độđảohướngkính: hiệu khoảngcáchlớnnhấtvànhỏnhất ừcác

điểmcủaprôfinthựccủabềmặtquay tớiđườngtâmchuẩntrongmặt

cắtvuôngg cvớiđườngtâmchuẩn

∆

đường tâm chuẩn

+ Thỏ mãnyêucầ vềkhốilượngvàkíchthướcchi ti tmáyvàmáy

+ Vậtliệ phảicótnhcôngnghệthíchứngvớihìnhd ngvàphương

phá giacông, tố í côngsứcchếtạ nhất

+ Cólợinhấtvềphươngdiệ giáthànhsả phẩm, vậtliệ d tm, í tố

kémtrongvấ đ cungcấ

+ Ngoàirakhichọ vậtliệ cầ h nchếsốlượngcácloạivậtliệ đ

giảmbớtkhókhăntrongviệccungcấ vàb oquả

Trang 27

II Độb n

-Yêucầ vềđ b n đ đ mb ochomáyvàchi ti tmáycóthểlàmviệc

được, mỗichi tiếtmáyphảiđ đ b n nghĩalàkhichịutácd ngcủ tải

trọngtrongquátrìnhlàmviệc, chi ti tmáykhôngbịbiế d ngdưlớn

hoặcgãyh ng, hoặcb mặtlàmviệcbịpháh y(trócrỗ d p dính, …)

-Phươngphá tnhđộbền phươngphá tnhđộbềnthôngdụngnhất

hiệnnay đượctiếnh nhtheocáchso sánhứngsuấtphá σvàứngsuất

tiếpτsinhrakhitiếtmáychịutải, vớiứngsuấtchophé , [σ] và[τ]

Điềukiệnbềnđượcviết

σ≤[σ] và τ≤[τ]

-Nế bịmònkhánhiềucóthểgâypháhỏngchi tiếtmáy

-Đểđảmbảosựlàmviệcbìnhthường, lượngmòncủachi tiếtkhông

đượcvượtquátrịsốchophé

-Đểnângcaođộbềnmòn, cầnbôitrơnbềmặttiếpxúc, ùngvậtliệu

giảmma sát, nhiệtluyệnbềmặt, …

p :á suấttiếpxúc

v :vậntốctrượttươngđối[*]: giátrịchophé , xácđịnhtừthựcnghiệm

Trang 28

2 Độcứng

-Chỉtiêun yđòihỏichi tiếtmáykhichịutácdụngcủangoại ựckhông

đượcbiếndạngđ nhồiquámộtgiớihạnchophé

-Trongnhiềutrườnghợp độcứngảnhhưởngđếnđộchínhxácgia

công

-Đểđảmbảosựlàmviệcbìnhthường, ộchuyểnvị, ộbiếndạngcủa

chi tiếtkhôngđượcvượtquátrịsốchophé

-TrịsốchuyểnvịthựcđượcxácđịnhdựatheocáccôngthứccủaSức

-Cáctrịsốchuyểnvị, biếndạngchophé đượcxácđịnhtheođiềukiện

làmviệccụthểcủachi tiếtmáytrongmỗiloạimáy

3 Khảnăngchịunhiệt

-Trongquátrìnhlàmviệcvàdo ma sáttrongcơcấu máyhay bộphận

máybịn nglên

-Nhiệtsinhracóthểgâycáctáchại

+ Giảmđộnhớtcủadầubôitrơndo đ làmtăngmònhoặcdính

[*]: giátrịchophé , xácđịnhtừthựcnghiệm

to≤[to] t : nhiệtđộ

+ Giảmkhảnăngchịutảicủachi tiếtmáy

+ Biếndạngnhiệtgâycong vênhchi tiếtmáyhoặclàmthayđổikhe

hởtrongcácliênkếtđộng

-Đốivớichi tiếtmáylàmviệcởnhiệtđộcao, ểđảmbảosựlàmviệc

bìnhthường, cầnphảichọnvậtliệucótnhchịunhiệtđểchếtạo

-Điềukiệnkiểmnghiệm: nhiệtđộtrungbìnhcủachi tiếtmáykhông

đượcvượtquánhiệtđộchophé

Trang 29

4 Độổ địnhdaođ ng

-Dao độngsinhrado cácnguyênnhân: chi tiếtmáykhôngđủđộcứng,

khôngcânbằngvậtquay, tốcđộlàmviệccao, …

-Dao đ nggâyứngsuấtthayđ icóchuk , cóthểlàmchi tiếtbịgãy,

giảmchấtlượnglàmviệccủ máy, giảmđ chínhxácgiacông, …

→Cụthểlàxácđịnhtầnsốdaođộngriêngcủamáyđểtránhcộng

hưởnghoặctnhbiênđộdaođộngđểxétxemcóquátrịsốchophé

hay không

-Đểđảmbảoyêucầuvềđộổnđịnhdaođộng, phảitnhtoá thiếtkế

máysaochomáycóthểlàmviệctrongmộtphạmvi tốcđộcầnthiết

màkhôngbịrung quágiớihạnchophé

5 Độb nmỏi

-Mỏi àdo ứngsuấtthayđ id u

-Yếutốảnhhưởng: vậtliệu kếtcấuvậtliệuchịutảigâyứngsuất ập

trung, …

-Đểđảmbảoyêucầuvềđộổnđịnhdaođộng, phảitnhtoá thiếtkế

máysaochomáycóthểlàmviệctrongmộtphạmvi tốcđộcầnthiết

màkhôngbịrung quágiớihạnchophé

-Chúý ngaycảkhiđộbềnthỏa tức σ≤[σ] vàτ≤[τ], chi tiếtmáy

vẫncóthểbịpháhủydo mỏi

Tiêu đề	Các loại truyền động trong cơ khí
Tác giả	Nguyen Tan Tien, Phan Hoang Long
Trường học	HCM City University of Technology
Chuyên ngành	Kỹ thuật cơ khí
Thể loại	giáo trình
Thành phố	TP. Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	3,42 MB