giáo án ngữ văn 7 kì 1 sách KNTT

Giáo án Ngữ văn 7 kì I Năm học 2022 2023 Tuần 1 Ngày soạn 27082022 Ngày dạy 092022 Tiết 1+ 2 + 3 BÀI 1 BẦU TRỜI TUỔI THƠ (13 TIẾT) GIỚI THIỆU BÀI HỌC VÀ TRI THỨC NGỮ VĂN ( 1 TIẾT ) I Mục tiêu 1 Ki. GIÁO ÁN TỪ BÀI MỘT ĐẾN BÀI NĂM ĐẦY ĐỦ, CHI TIẾT, ĐÃ CHỈNH SỬA CHỈ VIỆC IN

Trang 1

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Nhận biết chủ đề của bài học

- Trình bày được các khái niệm về đề tài, chi tiết, nhân vật

- Vận dụng để nhận diện được đề tài, chi tiết, nhân vật trong một tác phẩm cụ thể

- Năng lực văn học: nhận biết xác định được đề tài, chi tiết, nhân vật trong một tác phẩm

- Năng lực ngôn ngữ: Hiểu ý kiến các bạn, nắm bắt được thông tin từ phần giới thiệu bài

3 Phẩm chất:

- Có ý thức vận dụng kiến thức vào để hiểu và phân tích các VB được học

- HS có tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc và ý thức về trách nhiệm của công dân đối với đấtnước, có tình yêu thương con người, biết chia sẻ và cảm thông

II Thiết bị dạy học và học liệu

1 Chuẩn bị của GV

- Giáo án;

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;

- Các phương tiện kỹ thuật;

- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;

- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà

2 Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học

bài, vở ghi

III Tiến trình dạy học

HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU 5P

a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình.

HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học

b Nội dung: HS chia sẻ kinh nghiệm của bản thân.

c Sản phẩm: Những suy nghĩ, chia sẻ của HS.

Trang 2

d Tổ chức thực hiện:

- GV đặt câu hỏi: Hãy chia sẻ với cả lớp về kì nghỉ hè vừa rồi của các em?

- GV dẫn dắt vào bài mới: Nhà văn Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri, tác giả của Hoàng Tử

Bé, từng khẳng định rằng chỉ con mắt trẻ em mới có thể cảm nhận được một cách thuần khiết

vẻ đẹp phong phú và bí ẩn của thế giới Các em đang sở hữu cái nhìn kì diệu của tuổi thơ Đến với các tác phẩm truyện thơ trong bài học này các em sẽ gặp gỡ tuổi thơ của chính mình Hãy

mở rộng tâm hồn mình để quan sát, cảm nhận về thiên nhiên con người, nhịp sống quanh ta và gìn giữ những trải nghiệp đó để tuổi thơ mãi là dòng song trong mát đồng hành cùng chúng ta trên mọi chặng đường đời.

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 20P

I Giới thiệu bài học

a Mục tiêu: Nắm được chủ đề và thể loại chính của bài học

b Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức thông qua sự hướng dẫn của GV, câu trả lời của

HS

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

Gv yêu cầu học sinh đọc đoạn giới thiệu bài học

cùng với câu hỏi:

Phần giới thiệu bài học muốn nói với chúng ta

điều gì?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

-GV yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi

Kế tên những văn bản truyện có trong bài: Bầu

trời tuổi thơ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện

I GIỚI THIỆU BÀI HỌC

- Chủ đề bài học: Bầu trời tuổi thơ

+ Trẻ em đang “sở hữu” cái nhìn trongtrẻo, kì diệu của tuổi thơ

+ Giúp các em gặp gỡ lại bầu trời tuổithơ của chính mình

- Thể loại chính: Văn bản truyện

+ Văn bản 1: Bầy chim chìa vôi+ Văn bản 2: Đi lấy mật

+ Văn bản 3: Ngàn sao làm việc

Trang 3

- Hs trả lời câu hỏi

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Gv định hướng về mục tiêu cần đạt qua bài học

cho học sinh

II Tri thức ngữ văn

a Mục tiêu: Nắm được khái niệm đề tài, chi tiết, nhân vật

b Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức thông qua sự hướng dẫn của GV, câu trả lời của

HS

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV yêu cầu HS đọc phần Tri thức ngữ văn trong

II TRI THỨC NGỮ VĂN

1 Đề tài và chi tiết

- Đề tài là phạm vi đời sống được phảnánh, thể hiện trực tiếp trong các tác phẩmvăn học Để xác định đề tài, có thể dựavào phạm vi hiện thực được miêu tả (đềtài lịch sử, đề tài chiến tranh, đề tài giađình…) hoặc nhân vật được đặt ở vị trítrung tâm của tác phẩm (đề tài trẻ em, đềtài phụ nữ, đề tài người nông dân, đề tàingười lính…) Một tác phẩm có thể đềcập nhiều đề tài, trong đó có một đề tàichính

- Chi tiết là yếu tố nhỏ nhất tạo nên thếgiới hình tượng (thiên nhiên, con người,

sự kiện…) nhưng có tầm quan trọng đặcbiệt trong việc đem lại sự sinh động, lôicuốn cho tác phẩm văn học

2 Tính cách nhân vật

Tính cách nhân vật là đặc điểm riêng

Trang 4

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

a Văn bản tóm tắt là ……… (có thể

do tác giả của văn bản gốc hay người đọc thực

hiện),

b.Tuy văn bản tóm tắt có dung lượng nhỏ

nhưng ……… nội dung cơ

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS thảo luận theo bàn trả lời các câu hỏi

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

HS báo cáo kết quả, nhận xét

Bước 4: Kết luận, nhận định.

GV chốt và mở rộng kiến thức

tương đối ổn định của nhân vật, đượcbộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử,cảm xúc, suy nghĩ Tính cách của nhânvật còn được thể hiện qua mối quan hệ,qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác

3 Văn bản tóm tắt

Văn bản tóm tắt là một dạng rút gọncủa văn bản gốc (có thể do tác giả củavăn bản gốc hay người đọc thực hiện),tuy có dung lượng nhỏ nhưng vẫn phảnánh trung thực nội dung cơ bản của vănbản gốc

4 Mở rộng thành phần chính và trạng ngữ của câu bằng cụm từ

Mở rộng thành phần chính và trạngngữ của câu bằng cụm từ có thể giúp câucung cấp được nhiều thông tin hơn chongười đọc, người nghe Các thành chính

và trạng ngữ của câu thường được mởrộng bằng cụm từ chính phụ như cụmdanh từ, cụm động từ, cụm tính từ

+ Hãy xác định đề tài của văn bản «Cô bé bán diêm»

+ Hãy tìm những chi tiết, sự kiện mà em ấn tượng trong bài?

+ Nhận xét về tính cách của nhân vật «Em bé bán diêm»

Gợi ý:

Đề tài: TRẺ EM

Trang 5

Chi tiết : quẹt que diêm 1,2,3 ; chi tiết cái chết của em bé

Nhân vật «Em bé bán diêm»: là một cô bé đáng thương, sống thiếu tình cảm của gia đình,

thiếu vật chất nhưng rất nghị lực, tình cảm, giản dị và hồn nhiên

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG 5P

a Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.

b Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi.

c Sản phẩm học tập: Sản phẩm của HS.

- GV yêu cầu HS: Hoàn thành thẻ ghi nhớ kiến thức sau

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.

VĂN BẢN 1 BẦY CHIM CHÌA VÔI (2 TIẾT)

(Nguyễn Quang Thiều)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC.

1 Kiến thức

- Nêu được những ấn tượng chung về văn bản và những trải nghiệm giúp bản thân hiểu thêmvăn bản

Trang 6

- Nắm được đề tài câu chuyện và đặc điểm nhân vật thể hiện qua ngôn ngữ, hành động

- Cảm nhận được vẻ đẹp của nhân vật thông qua các chi tiết về ngôn ngữ, hành động, tâmtrạng,

2 Năng lực

a Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác,

…

b Năng lực riêng biệt:

- Xác định được đề tài và người kể chuyện ngôi thứ ba; phân biệt được lời người kể chuyện vàlời nhân vật, nhận biết được các chi tiết miêu tả hai nhân vật Mên, Mon (cử chỉ, hành động,ngôn ngữ đối thoại, cảm xúc, suy nghĩ)

- Nhận biết và phân tích các chi tiết tiêu biểu để khái quát tính cách nhân vật và cảm nhận vềchủ đề của truyện

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản;

- Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của truyện với các văn bản khác có cùngchủ đề

- Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: Học sinh biết bồi đắp chomình cảm xúc thẩm mĩ, tình yêu thiên nhiên, lòng trân trọng sự sống

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Kế hoạch dạy học

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi

- Tranh ảnh minh hoạ cho văn bản

- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp

2 Chuẩn bị của học sinh:

- SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

TIẾT 1 HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU 5P a) Mục tiêu:

- Kích hoạt được kiến thức nền liên quan đến chủ đề văn bản, tạo sự liên hệ giữa trải nghiệmcủa bản thân với nội dung của văn bản

- Bước đầu dự đoán được nội dung của văn bản

- Tạo tâm thế cho học sinh trước khi đọc văn bản

b) Nội dung: GV đặt cho HS những câu hỏi gợi mở vấn đề.

c) Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS.

Trang 7

d) Tổ chức thực hiện:

GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn”, đoán tên các loài

chim

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- HS suy nghĩ, trả lời

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày câu trả lời

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức, dẫn dắt vào

bài mới:

Thế giới các loài chim luôn chứa đựng muôn vàn điều

kì thú và mới lạ, mỗi một loài chim thường có những

đặc điểm cũng như tập quán sinh sống riêng Thu Tứ

đã từng bình luận rằng: “Tại sao chỉ ở “làng mình”

chim chìa vôi mới nuôi con giữa sông? Hẳn vì chỉ

khúc sông làng mình mới có cái dải cát, chim làm tổ

ngoài ấy để tránh trẻ con nghịch phá”

Nhưng không phải trẻ con nào cũng là mối nguy cho

chim con Mên với Mon chẳng hạn, quá như là thuộc

gia đình nhà chim!

Để tìm hiểu tại sao nhà phê bình Thu Tứ lại nói như

vậy, cô và các em cùng đi vào bài học ngày hôm nay

văn bản: Bầy chim chìa vôi

- Học sinh trả lời được các câu hỏi

- GV sử dụng KT đặt câu hỏi, sử dụng hình thức phù hợp cho HS thảo luận nhóm

- HS suy nghĩ cá nhân để trả lời, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời và phiếu học tập đã hoàn thành của HS

I Đọc và tìm hiểu chung

1 Đọc

Trang 8

+ GV hướng dẫn cách đọc: đọc to, rõ ràng, chậm rãi,

diễn cảm và hướng dẫn HS về một số từ ngữ khó trong

văn bản

+ GV yêu cầu HS: Từ việc đọc văn bản ở nhà và tóm

tắt cốt truyện, em hãy chọn đọc diễn cảm một đoạn

trong văn bản mà em thấy thích nhất; chia sẻ lí do vì

sao em ấn tượng với đoạn đó; chỉ ra tác dụng của các

thẻ chỉ dẫn trong đoạn VB em đọc (nếu có)

+ GV yêu cầu HS dựa vào phiếu học tập số 1 (đã

chuẩn bị ở nhà) và cho biết tác giả, thể loại, ngôi kể,

đề tài, phương thức biểu đạt trong truyện

+ GV yêu cầu HS sắp xếp các sự kiện chính để tóm tắt

văn bản “Bầy chim chìa vôi”

+ 5 phút tiếp theo, HS làm việc nhóm, thảo luận và ghi

kết quả vào phiếu học tập

- GV:

+ Chỉnh cách đọc cho HS (nếu cần)

+ Theo dõi, hỗ trợ HS trong hoạt động nhóm

- HS trình bày sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

GV hướng dẫn HS cảm nhận một số chi tiết tiêu biểu

trong tác phẩm

- HS biết cách đọc thầm, biết cáchđọc to, trôi chảy, phù hợp về tốc độđọc

- Trả lời được các câu hỏi dự đoán,theo dõi

- Chìa vôi: loài chim nhỏ như chim

sẻ, lông đen, đuôi và cánh có vệt trắng, thường sống gần các nguồn nước

- Chũm: một loại lưới vó, thường là thả

- Một số tác phẩm nổi tiếng: Bí mật

hồ cá thần (1998), Con quỷ gỗ (2000), Ngọn núi bà già mù (2001)

4 Tác phẩm

a Thể loại:

- Truyện ngắn

b Xuất xứ:

- Trích “Mùa hoa cải bên sông”

c Ngôi kể và phương thức biểu đạt,

Trang 9

nhân vật

- Ngôi kể: ngôi thứ ba+ Nhân vật chính: hai anh em Mên vàMon

- PTBĐ: Tự sự + Miêu tả + Biểu cảm

d Bố cục: 3 phần

- Đoạn 1: Từ đầu => hai đứa bé nằm

im nhưng không ngủ: Cuộc trò

chuyện của hai anh em Mên và Monlúc nửa đêm và nỗi băn khoăn về bầychim chìa vôi

- Đoạn 2: Tiếp => : Hai anh em trốn

đi cứu bầy chim chìa vôi trong đêm mưa bão.

- Đoạn 3: Còn lại: Những con chim

chìa vôi non cất cánh và ấn tượng xúcđộng của hai anh em

e Tóm tắt cốt truyện.

(1) Vào một đêm mưa to, hai anh emMên và Mon trò chuyện về việc nướcsông lên cao và tập tính làm tổ, nuôicon ở dải cát giữa sông của bầy chimchìa vôi

(2) Trời gần sáng mà vẫn không ngớt,hai anh em Mên Mon lo lắng tổ chimchìa vôi sẽ bị chìm mất Dù có suynghĩ đi cứu tổ chim chìa vôi nhưngMên và Mon không biết làm cách nàomới ra được dải cát giữa sông

(3) Hai đứa bé quyết định trốn bố, lấy

đò chèo ra bãi sông cứu lũ chim ngaytrong đêm mưa

(4) Hai anh em không ra được bãisông vì mưa lớn, nước chảy xiếtnhưng khi bình minh ló rạng, hai anh

em chứng kiến khoảnh khắc nhữngchú chim non cất mình bay lên khỏimặt nước, vào bờ an toàn Cả hai

Trang 10

cùng sung sướng, lặng lẽ khóc.

HOẠT ĐỘNG 5: HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ 5P

- Nắm được : đề tài, chi tiết, tính cách nhân vật, văn bản tóm tắt, PTBĐ, cốt truyện, tác giả, ngôi kể của văn bản

- Chuẩn bị : Đọc lại văn bản, trả lời hệ thống câu hỏi trong sách giáo khoa

- Soạn văn bản Đi lấy mật

************************

- Kích hoạt được kiến thức nền liên quan đến chủ đề văn bản, tạo sự liên hệ giữa trải nghiệmcủa bản thân với nội dung của văn bản

- Tạo tâm thế cho học sinh trước khi tìm hiểu văn bản

b) Nội dung: GV đặt cho HS những câu hỏi gợi mở vấn đề.

- Tìm được những chi tiết về cách sinh nở và làm tổ đặc biệt của bầy chim chìa vôi

- Cảm nhận vẻ đẹp của cảnh bầy chim chìa vôi cất cánh bay lên cuối văn bản

b Nội dung:

Trang 11

- GV sử dụng các phiếu bài tập cho HS thảo luận.

- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ

- HS trình bày sản phẩm, theo dõi, nhận xét và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần)

c Sản phẩm học tập: Phiếu học tập của HS đã hoàn thành, câu trả lời của HS.

NV1: Tìm hiểu nhân vật Mon và nhân vật Mên

- GV đặt câu hỏi gợi dẫn:

GV yêu cầu HS làm việc cá nhân và nhóm Một số

nhóm thực hiện phiếu học tập số 2 tìm hiểu nhân vật

Mon, một số nhóm thực hiện phiếu học tập số 3 tìm

hiểu nhân vật Mên

Thực hiện nhiệm vụ:

- HS hoàn thành sản phẩm cá nhân, thống nhất kết quả

của nhóm, ghi câu trả lời vào phiếu học tập

- GV quan sát, hỗ trợ HS

Báo cáo, thảo luận:

Đại diện khoảng 3 nhóm trình bày kết quả thực

hiện phiếu học tập số 3, 4 và thảo luận

Kết luận, nhận định:

- GV nhận xét, đánh giá; chốt lại kiến thức

- GV kết nối với phần Tri thức ngữ văn để HS hiểu

hơn về chi tiết, tính cách nhân vật bằng câu hỏi:

+ Nếu em là Mên và Mon em có ra bến đò không? Vì

sao?

+ Qua những tìm hiểu trên, em nhận thấy chi tiết

trong truyện có vai trò như thế nào?

+ Làm cách nào để xác định tính cách của nhân vật?

- GV liên hệ thực tế, nhấn mạnh về cách nhìn nhận,

đánh giá con người trong cuộc sống

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

+ Thế anh bảo chúng nó có bơi được không?

- Liên tục hỏi anh làm thế nào đểmang chim vào bờ

- Đề xuất lấy đò của ông Hào đi cứubầy chim chìa vôi

- Lấy trộm con cá bông của bố vàđem thả

* Tâm trạng, cảm xúc:

- Lo lắng, sợ nước sông dâng ngậpbãi cát, bầy chim chìa vôi non sẽ bịchết đuối

- Im lặng dõi theo hành trình đậpcánh

- Bật khóc khi thấy bầy chim thựchiện chuyến bay

 Nhân vật Mon được khắc họa quarất nhiều chi tiết về hành động, lờinói, cảm xúc,…

 Cậu bé có tâm hồn trong sáng,

Trang 12

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Gv bổ sung:

NV2: Tìm hiểu về bầy chim chìa vôi

GV phân công nhiệm vụ: Hoạt động nhóm hoàn thành

PBT số 4

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Gv quan sát, cố vấn

- HS thuyết trình sản phẩm thảo luận

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức, bình giảng:

+ Qua các chi tiết trên, bầy chim chìa vôi non dường

như đã chuẩn bị tính toán cất cánh một cách đúng lúc

Sớm một chút thì bầy chim chưa thật sự đủ cứng cáp

để bay, muộn một chút thì sợ rằng bầy chim đã bị nhấn

chìm bởi dòng nước lũ Có một chú chim bị rơi xuống

dòng nước, cả hai anh em như nín thở chờ đợi khoảnh

khắc kì diệu diễn ra Đúng như mong đợi, nhờ ý chí

nghị lực mạnh mẽ chú chim đấy đã vững vàng, sải đôi

cánh của mình đạp một cú ngoạn mục vươn lên cao

Hai anh em như vỡ oà, hạnh phúc vì không có chú

chim nào bị dòng nước lũ nhấn chìm, xúc động vì chú

nhân hậu, biết yêu thương loài vật,trân trọng sự sống

2 Nhân vật Mên

* Lời nói

Thế làm thế nào bây giờ?; Chứ còn sao; Nào, xuống đò được rồi đấy; Phải kéo về bến chứ, không thì chết Bây giờ tao kéo còn mày đẩy…

- Khi đi cứu bầy chim:

+ Thái độ: Bình tĩnh, phân chianhiệm vụ rõ ràng

+ Hành động: Bảo vệ em, cùng emthực hiện kế hoạch; giọng tỏ vẻngười lớn, quấn cái dây buộc đò vàngười nó và gò lưng kéo,…

– Tâm trạng, suy nghĩ: lo lắng chobầy chim chìa vôi non, bình tĩnh bảo

3 Bầy chim chìa vôi

a Cách làm tổ và đẻ trứng đặc biệtcủa bầy chim chìa vôi

- Sinh nở vào mùa mưa trên dải cátgiữa sông

Trang 13

chim con đã làm được điều phi thường

+ Liên hệ thực tế, gợi dẫn đến vẻ đẹp của lòng dũng

cảm; của những khoảnh khắc con người vượt qua gian

nan, thử thách để trưởng thành,…

- Đẻ trứng và làm tổ trong những bãirong khô

- Chim non sẽ tập bay vào nhữngđêm giông bão

b Cảnh tượng huyền thoại:

- Thời gian:

+ Ánh bình mình đã đủ sáng để soi

rõ những hạt mưa trên mặt sông+ Dòng nước khổng lồ nuốt chửngphần còn lại cuối cùng của dải cát

- Cảnh như huyền thoại : + Từ mặt nước sông, những cánhchim bé bỏng và ướt át đột ngột bứtkhỏi dòng nước khổng lồ bay lên.+ Nước dâng lên đến đâu, con chim

bố và chim mẹ lại dẫn bầy chim nontránh nước lên theo đến đó

+ Bầy chim non nhảy lò cò trênnhững đôi chân mảnh dẻ chưa thậtcứng cáp và đập cánh suốt đêm.Chim bố và chim mẹ vừa đập cánhtheo đàn con vừa dẫn chúng đi + Đôi chân mảnh dẻ run rẩy chạmvào mặt và đập một nhịp cánh quyếtđịnh

 Sự dũng cảm, khắc phục nhữngkhó khăn, gian nan để thành công,chinh phục bầu trời của chim non

- Cảm xúc của hai anh em:

+ Không kêu lên được một tiếng nào.+ Hai anh em đứng không nhúcnhích suốt từ lúc thấy bầy chim noncất cánh bay lên

+ Trên gương mặt tái nhợt của haianh em hừng lên ánh sáng của niềmvui

+ Hai anh em đều khóc vì xúc động,

hạnh phúc: “Và cả hai đứa bé nhận

Trang 14

ra chúng đã khóc từ lúc nào”

III Tổng kết

a Mục tiêu: Khái quát lại nội dung nghệ thuật của văn bản/ Đánh giá quá trình học tập của

học sinh

b Nội dung: Giáo viên phát phiếu học tập, học sinh làm việc cá nhân

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS bằng ngôn ngữ nói, PHT

- GV chuyển giao nhiệm vụ

Khái quát nghệ thuật và nội dung văn bản?

- Nhắc nhở mỗi người biết yêuthương, quan tâm đến thế giới độngvật, thế giới tự nhiên

- Khắc hoạ thành công nhân vật trẻ

em yêu thiên nhiên, động vật

HOẠT ĐỘNG 3: HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 5P

a Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để viết đoạn văn

b Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS

1 Luyện tập đọc hiểu

GV yêu cầu HS thực hiện các yêu cầu sau: Khi đọc

một VB truyện, em cần chú ý những yếu tố nào?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

Những yếu tố cần lưu ý khi đọc mộtvăn bản truyện:

- Đề tài

- Các sự kiện chính, chi tiết tiêu biểu

Trang 15

HS làm việc cá nhân hoặc làm việc nhóm để thực hiện

nhiệm vụ

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

Khoảng 3, 4 HS chia sẻ kết quả sản phẩm, góp ý, bổ

sung cho sản phẩm của bạn

Bước 4: Kết luận, nhận định:

GV nhận xét, đánh giá kết quả sản phẩm, nhấn mạnh

cho HS một số kĩ năng đọc hiểu

2 Viết kết nối với đọc

Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) kể lại sự việc bầy

chim chìa vôi bay lên khỏi bãi sông bằng lời của một

trong hai nhân vật Mon hoặc Mên (ngôi kể thứ nhất).

Bước 2: HS trao thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện nhiệm vụ

- Gv lắng nghe, quan sát, hỗ trợ: Hướng dẫn HS chọn

nhân vật kể, ngôi kể; chú ý thay đổi lời kể theo ngôi

thứ nhất, lựa chọn giọng kể phù hợp, đảm bảo sự việc,

đầy đủ chi tiết GV quan sát, hỗ trợ những HS gặp khó

khăn

Một số HS trình bày đoạn văn trước lớp Các HS khác

căn cứ vào các tiêu chí đánh giá để nhận xét về sản

phẩm của bạn Các tiêu chí có thể như sau:

- Nội dung: Kể đúng nội dung sự việc, đảm bảo đầy

đủ, chính xác của các chi tiết

- Ngôi kể: Sử dụng ngôi kể thứ nhất

- Chính tả và diễn đạt: Đúng chính tả và không mắc lỗi

diễn đạt

- Dung lượng; Đoạn văn khoảng 5- 7 câu

GV nhận xét, đánh giá; rút kinh nghiệm

về nhân vật (lời nói, cử chỉ, hànhđộng, )

Hs viết đoạn văn đúng hình thức,dung lượng

HOẠT ĐỘNG 4 : HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG 5P

a Mục tiêu: Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết tình huống mới trong học tập

và thực tiễn

Trang 16

b Nội dung: Vẽ tranh, tự chọn đọc một VB truyện có chủ đề về thế giới tuổi thơ.

c Sản phẩm học tập: Tranh vẽ hoặc nhật kí đọc sách.

GV yêu cầu HS thực hiện ở nhà:

- Vẽ tranh thể hiện một chi tiết nghệ thuật trong văn

bản “Bầy chim chìa vôi” mà em ấn tượng

- Tìm đọc một truyện ngắn có chủ đề về thế giới tuổi

thơ và điền thông tin phù hợp vào nhật kí đọc sách do

em thiết kế theo mẫu gợi ý Chuẩn bị chia sẻ kết quả

đọc mở rộng của em với các bạn trong nhóm hoặc

trước lớp

HS tự tìm đọc một truyện ngắn theo yêu cầu, nhận biết

đề tài, chi tiết, ấn tượng chung về nhân vật và ghi lại

kết quả đọc vào nhật kí đọc sách; chuẩn bị trao đổi kết

quả đọc ở tiết Đọc mở rộng

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

- Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại

– Tranh vẽ của HS

– Nhật kí đọc sách, chuẩn bị chophần trao đổi ở tiết Đọc mở rộng

3 Hoàn thành được bức tranh nếu có

4 Chuẩn bị bài thực hành tiếng việt: Đọc kĩ và trả lời câu hỏi theo yêu cầu vào phiếu học tập

PHỤ LỤC PHIẾU BÀI TẬP SỐ 1

Trang 17

PHIẾU BÀI TẬP SỐ 2

Trang 18

Trang 19

Trang 20

Tuần 1

Trang 21

- Biết cách cách mở rộng thành phần trạng ngữ thông qua cụm từ

- Nhận diện được từ láy và phân tích tác dụng của từ láy

- Có ý thức vận dụng kiến thức vào giao tiếp và tạo lập văn bản, ý thức chia sẻ, hoạt độngnhóm

- Giáo án điện tử, giáo án truyền thống

HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU 5P

Trang 22

a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình.

HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học

b) Nội dung: GV cho HS chơi trò chơi để có thể gợi mở về kiến thức mở rộng thành phần

trạng ngữ

c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh trên bảng, sự hợp tác, hào hứng của học sinh

- Giáo viên tổ chức cho học sinh xem video:

+ Giáo viên chiếu video bài hát “Nụ cười 18 20”

- HS quan sát, thực hiện nhiệm vụ

- Gv quan sát, hỗ trợ HS

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

- HS ghi sản phẩm lên bảng, HS khác nhận xét, bổ sung

câu trả lời của bạn

- GV dẫn dắt vào bài học mới:

+ Ở lớp 4, các em đã được học về trạng ngữ với chức

năng bổ sung thông tin Ở lớp 6, các em nhận biết

được đầy đủ hơn đặc điểm và chức năng của trạng

ngữ Đến lớp 7, sẽ mở rộng hơn cho các em về trạng

ngữ của câu thông qua cụm từ Tiết… Mở rộng trạng

ngữ thông qua cụm từ, từ láy

Học sinh tìm ra được các trạng được

sử dụng trong bài hát

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 15P

I Củng cố kiến thức đã học và hình thành kiến thức mới

a Mục tiêu: Nắm được khái niệm, tác dụng của việc

b Nội dung: Hs sử dụng sgk, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.

Trang 23

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS

(1) Đêm, trời mưa như trút nước.

(2) Đêm hôm đó, trời mưa như trút nước.

Trong câu trên, em hãy nhận xét trạng ngữ đêm và đêm

hôm đó có gì khác nhau? Từ đó hãy nêu tác dụng của

Bước 3: Báo cáo kết quả.

- HS trả lời câu hỏi

- GV lắng nghe, góp ý

- GV đưa ra nhận xét và chốt kiến thức:

Trạng ngữ trong câu (1) là một từ, trạng ngữ trong câu

(2) là cụm từ Trạng ngữ trong câu (2) được mở rộng

hơn so với trạng ngữ trong câu (1) Nhờ được mở rộng,

trạng ngữ trong câu (2) cung cấp thông tin cụ thể hơn

về thời gian của sự việc trời mưa như trút nước

NV2 : Nhắc lại kiến thức về từ láy.

- GV đưa ra các câu hỏi trắc nghiệm liên quan đến từ

láy

I Mở rộng trạng ngữ bằng cụm từ

Khái niệm: Trạng ngữ là thành

phần phụ của câu, được dùng đểcung cấp thông tin về địa điểm, thờigian, nguyên nhân, điều kiện, mụcđích, cách thức, của sự việc đượcnói đến trong câu

2 Tác dụng mở rộng trạng ngữ trong câu:

+ Nội dung trong câu được thể hiện

rõ ràng hơn

+ Giúp câu cung cấp được nhiềuthông tin cho người đọc, ngườinghe

Trang 24

- HS thực hiện nhiệm vụ.

- HS suy nghĩ

- Gv quan sát, bổ sung, cố vấn

Bước 3: Báo cáo kết quả.

- HS trả lời câu hỏi

- GV lắng nghe, góp ý

- GV đưa ra nhận xét và chốt kiến thức:

+ Chú ý: Những từ như Cào cào, chuồn chuồn…=>

Không phải là từ láy, đó là danh từ

1.Từ láy.

- Khái niệm: là loại từ được tạothành từ hai tiếng trở lên Các tiếng

có cấu tạo giống nhau hoặc tương

tự nhau về vần, tiếng đứng trướchoặc tiếng đứng sau

- Có hai loại:

+ Láy bộ phận + Láy toàn bộ

HOẠT ĐỘNG 3: HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 15P

a Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua hệ thống bài tập ở SGK.

b Nội dung: Sử dụng sgk, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.

c Sản phẩm học tập: Kết quả của HS.

NV3: Luyện tập về mở rộng trạng ngữ bằng cụm từ

(1) GV yêu cầu học sinh đọc bài tập số 1 trang 17,

điền vào phiếu bài tập số 1.

So sánh sự khác nhau

II Luyện tập

* Mở rộng trạng ngữ bằng cụm từ

Bài tập 1 (SGK/tr.17)

Trang 25

(2) Làm việc cá nhân, hoàn thành Bài tập 2

- HS thực hiện nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS trao đổi, thảo luận nhóm

- Gv quan sát, bổ sung, cố vấn

- Gv tổ chức

- HS trình bày sản phẩm thảo luận; HS nhận xét, bổ

sung câu trả lời của bạn

Bài tập 1 (trang 17) Phiếu bài tập số 1

Cặp câu Câu (1) Câu (2) So sánh sự khác nhau

a

a(1) và a(2)

Trong gianphòng

Trong gianphòng lớntràn ngậpánh sáng

Trạng ngữ trong gian phòng lớn tràn ngập

ánh sáng không chỉ cung cấp thông tin về

địa điểm như trạng ngữ trong gian phòng

mà con cho thấy đặc điểm của căn phòng(lớn, tràn ngập ánh sáng)

b

b (1) và b (2)

Thế màqua mộtđêm

Thế màqua mộtđêm mưa

Trạng ngữ qua một đêm mưa rào không

chỉ cung cấp thông tin về thời gian nhưtrạng ngữ qua một đêm mà còn cho thấy

Trang 26

rào đặc điểm của đêm (mưa rào).

c

c (1) và c (2)

Trên nóc một lô cốt

cũ kề bên một xóm nhỏ

Trạng ngữ trên nóc một lô cốt cũ kề bênmột xóm nhỏ không chỉ cung cấp thông tin

về địa điểm như trạng ngữ trên nóc một lôcốt mà còn cho thấy đặc điểm và vị trí của

Tác dụng của việc dùng thành phần trạng ngữ của câu.

Đêm qua, trời mưa lạnh Đêm qua ở làng tôi Cung cấp thêm thông tin về địa điểm

của sự việc trời mưa lạnh

NV3: Luyện tập về từ láy

- GV yêu cầu học sinh làm bài tập số 3 trang

- HS trình bày sản phẩm thảo luận; HS nhận

xét, bổ sung câu trả lời của bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm

vụ

* Từ láy Bài 3/ trang 18

a Từ láy xiên xiết Trong từ điển, không có từ

xiên xiết mà chỉ có từ xiết (dòng nước chảy rất

mạnh và nhanh) Từ láy xiên xiết là sáng tạo của nhà văn Nguyễn Quang Thiều Xiên xiết là

mức độ giảm nhẹ của xiết Câu văn nói về cảmgiác của Mên và Mon khi nghe tiếng mưa vàtiếng nước sông dâng cao trong đêm Hai đứatrẻ cảm nhận dòng nước xiết đang dâng dần lên

và ẩn chứa sức mạnh ngầm, trong đó có sựnguy hiểm đang rình rập

b Từ láy bé bỏng Nhà văn dùng từ láy bé

bỏng để miêu tả những con chim chìa vôi bé,

mới được sinh ra nên còn non nớt, yếu ớt.Hình ảnh những con chim bé bỏng đang bayvào bờ đối lập với dòng nước khổng lồ dâng

Trang 27

cao xiên xiết chảy cho thấy vẻ đẹp, bản lĩnhcủa đàn chim non Hình ảnh này giúp ngườiđọc cảm nhận được sự kì diệu và sức sốngmãnh liệt của thế giới tự nhiên

c Các từ láy: mỏng manh, run rẩy Từ láy

mỏng manh miêu tả những cánh chim rất

mỏng, từ run rẩy diễn tả sự rung động mạnh,liên tiếp và yếu ớt của đôi cánh, Qua đó, câuvăn nhấn mạnh sự nhỏ bé, non nớt của đànchim non mới nở Nhưng đàn chim ấy đã thựchiện thành công một hành trình kì diệu: baylên khỏi dòng nước khổng lồ để hạ xuống bênmột lùm dứa dại bên sông

HOẠT ĐỘNG 4: HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG 5P

a Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để củng cố kiến thức.

b Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để viết đoạn văn có trạng ngữ mở rộng thành phần

thông qua cụm từ và từ láy

c Sản phẩm học tập: Đoạn văn có chứa trạng ngữ và từ láy.

- Gv chuyển giao nhiệm vụ:

+ Viết đoạn văn ( khoảng 5-7 câu) có chủ đề là trẻ em, trong đoạn văn có sử dụng ít nhất 1trạng ngữ mở rộng thông qua cụm từ và sử dụng 1 từ láy Chú thích đầy đủ

- HS suy nghĩ trả lời, viết đoạn văn

- Gv gợi ý

+ Chủ đề về tình cảm gia đình, bạn thân yêu quý, truyện mà em thích,…

+ Chú ý: Sử dụng ít nhất 1 trạng ngữ mở rộng thông qua cụm từ và từ láy, chú thích rõ ràng

Trang 28

3 Phát hiện và nêu được tác dụng của từ láy

4 Hoàn thành những bài tập còn lại vào vở bài tập

5 Chuẩn bị văn bản Đi lấy mật ( Đọc trước văn bản và trả lời hệ thống câu hỏi trong sách giáokhoa)

Nam Thanh, ngày tháng 9 năm 2022

Trang 29

VĂN BẢN 2 ĐI LẤY MẬT (3 TIẾT)

(Trích Đất rừng phương Nam, Đoàn Giỏi)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC.

1 Kiến thức

- HS xác định được đề tài (thiên nhiên, con người phương Nam) và người kể chuyện ngôi thứnhất Cảm nhận vẻ đẹp tính các nhân vật trong đoạn trích “Đi lấy mật”: tía nuôi, An và Cò

- Đặc điểm nhân vật thể hiện qua ngôn ngữ, hành động,

- Neu được ấn tượng chung về vẻ đẹp của thiên nhiên và con người trong đoạn trích; hiểuđược cách miêu tả tinh tế, sinh động của tác giả

2 Năng lực

a Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác,

…

- Học sinh xác định được đề tài (thiên nhiên, con người phương Nam) và người kể chuyện(ngôi thứ nhất); nhận biết được tính cách của các nhân vật trong đoạn trích Đi lấy mật: tíanuôi, An và Cỏ

- Học sinh biết lựa chọn, phân tích các chi tiết tiêu biểu để khái quát đặc điểm tính cách củatừng nhân vật

- Yêu con người, thiên nhiên: Bồi đắp cảm xúc thẩm mĩ trước thiên nhiên, con người

- Kế hoạch bài dạy

Trang 30

- Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình HS khắcsâu kiến thức nội dung bài học

- Kích hoạt trải nghiệm, cảm nhận về vẻ đẹp của thiên nhiên rùng U Minh

b) Nội dung: GV cho HS xem video và đưa ra những câu hỏi gợi mở vấn đề.

c) Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS.

- GV cho học sinh xem tư liệu, phim, video về “Đất

rừng phương Nam” Từ đó đặt ra câu hỏi:

+ Em cảm thấy thiên nhiên nơi đây như thế nào?

Con người nơi đây có những đặc điểm tính cách gì?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- HS xem video, đưa suy nghĩ câu trả lời

- GV gợi ý

- HS trình bày câu trả lời

- GV gọi HS khác nhận xét

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức, dẫn dắt

vào bài mới:

+ Đến với tiểu thuyết “Đất rừng phương Nam” là

đến với một mảnh đất ân tình có những người dân

nồng hậu đầy yêu thương Đó là lý do vì sao đây là

Trang 31

cuốn tiểu thuyết đắt giá nhất trong cả cuộc đời cầm

bút của nhà văn Đoàn Giỏi Hôm nay cô cùng các

em cùng nhau tìm hiểu về đoạn trích “Đi lấy mật”

để cảm nhận sâu sắc hơn về vẻ đẹp của thiên nhiên,

con người Nam Bộ

HOẠT ĐỘNG 2: HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

a Mục tiêu: Nắm được những thông tin chung về văn bản như là đề tài, ngôi kể, bố cục,

b Nội dung:

- GV sử dụng KT đặt câu hỏi, phiếu học tập để HS thảo luận nhóm

- HS suy nghĩ cá nhân để trả lời, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời và phiếu học tập đã hoàn thành của HS

+ 5 phút tiếp theo, HS làm việc nhóm, thảo luận và

hoàn thiện Phiếu học tập

- GV:

1 Đọc

- HS biết cách đọc thầm, biết cách đọc

to, trôi chảy, phù hợp về tốc độ đọc

- Trả lời được các câu hỏi dự đoán,theo dõi

Trang 32

+ Điều chỉnh cách đọc cho HS (nếu cần).

+ Theo dõi, hỗ trợ HS trong hoạt động nhóm

- HS trình bày sản phẩm thảo luận

- Đất rừng phương Nam là cuốn tiểu thuyết nối tiếng

nhất của Đoàn Giỏi Tác phẩm gồm 20 chương, đã

được dựng thành phim Đất phương Nam (1997) Đất

rừng phương Nam kể về cuộc sống của cậu bé

Nguyễn An sống cùng với cha mẹ tại thành phố

những ngày sau độc lập 2-9-1945 Thực dân Pháp

trở lại xâm lược Việt nam, đổ quân vào Nam Bộ.

Pháp mở những trận đánh khiến cho những người

dân sống tại các thành thị phải di tản An và ba mẹ

cũng phải bỏ nhà bỏ cửa để chạy giặc.

Theo cha mẹ chạy hết từ vùng này tới vùng khác của

miền Tây Nam Bộ, An kết bạn cùng với những đứa

trẻ cùng trang lứa và có một cuộc sống tuổi thơ

vùng nông thôn đầy êm đềm Nhưng em vừa ổn định

được mấy bữa thì giặc đánh tới nơi và lại phải chạy.

Trong một lần mải chơi, giặc đánh đến và An đã lạc

mất gia đình Cậu trở thành đứa trẻ lang thang

Sau khi được bà Tư Béo, chủ một quán rượu nơi đây

nhận nuôi, An đã vô tình biết được vợ chồng Tư

Mắm là Việt gian, chúng biết được và đốt quán bà

Tư Béo, còn An đã may mắn chạy thoát và được một

gia đình người đàn ông bán rắn tốt bụng nhận nuôi

- Quê: Tiền Giang

- Ông là nhà văn của miền đất PhươngNam

- Tác phẩm của ông đều viết về thiênnhiên, con người và cuộc sống nơi đây

- Nhà văn đã tái hiện thành công vẻđẹp của vùng đất phương Nam trù phú

và những người dân Nam Bộ chấtphác, thuần hậu, can đảm, trọng nghĩatình

- Lối miêu tả vừa hiện thực vừa trữtình và ngôn ngữ đậm màu sắc địaphương cũng góp phần quan trọng làmnên sức cuốn hút cho tác phẩm

- Một số tác phẩm nổi tiếng: Đường về

gia hương (1948), Cá bống mù (1956), Đất rừng phương Nam (1957).

Trang 33

Trong khoảng thời gian sống cùng gia đình cùng ông

bán rắn, An đã học tập được rất nhiều kinh nghiệm

và kiến thức chỉ có người dân ở đây lưu truyền với

nhau, trong sách và ở thành phố mà An theo học

không hề nhắc đến

Sau khi chú Võ Tòng hi sinh phục kích giặc, gia đình

bố nuôi An phải di cư đến nơi khác cùng với người

dân trong làng

An gặp phải dì Tư Béo và đi theo các anh du kích;

tất cả người dân đứng lên đấu tranh

Nhận xét về văn chương Đoàn Giỏi:

“ Đoàn Giỏi là một trong những người đầu tiên

truyền bá ngôn ngữ hiện đại Nam Bộ qua những tác

phẩm của mình (Chế Lan Viên).

“Nếu không có Vũ Hùng viết về thiên nhiên Tây

Nguyên và Đoàn Giỏi viết về cảnh sắc và con người

sông nước miền Tây thì tuổi thơ của chúng tôi hầu

như không biết gì về những miền đất xa xôi này”.

Cò, An

- PTBĐ: Tự sự + Miêu tả + Biểu cảm

d Bố cục: 3 phần

- Đoạn 1: Từ đầu => một lớp thuỷ

tinh:Khung cảnh thiên nhiên qua cái

nhìn của nhân vật An

- Đoạn 2: Tiếp => cây tràm thấp kia:

Hành trình đi lấy mật của An, Cò vàtía nuôi

- Đoạn 3: Còn lại: Cách “thuần hoá”ong rừng khác biệt của người dân vùng

U Minh,

e Tóm tắt cốt truyện.

Đoạn trích “Đi lấy mật” là tên chương

9, kể lại một lần An theo tía nuôi (chanuôi) và Cò đi lấy mật ong rừng UMinh Trong quá trình đi lấy mật, Anhọc hỏi được nhiều điều, đặc biệt làkhông gian đất rừng phương Nam đẹp

bí ẩn và cách thức lấy mật độc đáo củangười dân vùng U Minh

Trang 34

Các sự việc chính:

- Tía nuôi An dẫn An và Cò đi lấymật ong rừng;

- Trên đường đi, họ nghỉ chân, Cò đố

An nhận biết được con ong mật.Bóng nắng lên, họ giở cơm ra ăn

- Họ tiếp tục đi đến khoảng đất rộng,

An reo lên khi nhìn thấy bầy chim.Gặp một kèo ong gác, An nhớchuyện má nuôi kể về cách đặt gáckèo ong

- An nhìn lên kèo ong nghĩ về cách

“thuần hóa” ong rừng rất riêng biệtcủa người dân vùng U Minh Rồimọi người cùng ngồi ăn cơm dướibụi cây râm mát

TIẾT 2 HOẠT ĐỘNG 1: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI 40P

II Khám phá văn bản

a Mục tiêu: Giúp HS

- Tìm được những chi tiết tiêu biểu, ngôn ngữ, hành động của nhân vật An

- Thông qua đó nêu được những bài học đắt giá trong truyện

b Nội dung:

- GV sử dụng các phiếu bài tập cho HS thảo luận

- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ

- HS trình bày sản phẩm, theo dõi, nhận xét và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần)

c Sản phẩm học tập: Phiếu học tập của HS đã hoàn thành, câu trả lời của HS.

NV1: Tìm hiểu cảnh sắc thiên nhiên

- “ Ánh sáng trong vắt, hơi gợn một chút óng ánh

Trang 35

câu trả lời của nhóm bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Gv bổ sung:

Nhà văn tái hiện cảnh sắc rừng U Minh

qua cái nhìn của nhân vật An Nhân vật

An đã quan sát, cảm nhận được vẻ đẹp

phong phú, đầy chất thơ của rừng U Minh:

buổi bình minh yên tĩnh, trong vắt, mát

lành; buổi trưa tràn đầy ánh nắng, ngây

ngất hương thơm của hoa tràm, tiếng chim

hót líu lo và hàng ngàn con chim vụt bay

lên; những loài cây và màu sắc của từng

phiến lá, những loài côn trùng nhỏ bé, kì

lạ; thế giới bí ẩn của loài ong

trên những đầu hoa tràm rung rung, khiến ta nhìncái gì cũng có cảm giác như là nó bao qua mộtlớp thuỷ tinh

=> Không khí tĩnh lặng, mát lạnh, trong trẻo Khi nghỉ ngơi

- Âm thanh: “ Rừng cây im lặng quá Một tiếng

lá rơi lúc này cũng có thể khiến người ta giậtmình

- Những chấm đen không nhúc nhích là ruồixanh đang bay đứng

- Óng ánh lướt những lá bông súng vũng kia làcon chuồn chuồn bay ngang với những cánhmỏng và dài

- Bé như hạt khế, cứ lắc lư từ đất nhoi lên và đápvào một cành ngải khô trên đầu tía nuôi là điệubay của con mối cánh

- Ong mật: Phải hết sức tinh mắt, thính tai mớitìm được những tay sứ giả của bình minh này.Một đàn mười mấy con bay nối nhau như mộtxâu chuỗi hạt cườm, trong những tầng xanh cây

lá, có một cái chấm nâu đen cỡ đầu đũa vụt quarất nhanh Trên những ngọn tràm cao, đang lướtqua một đàn li ti như nắm trấu bay, phát ra nhữngtiếng kêu eo eo…eo…eo Tiếng kêu thật nhỏ,không chú ý theo dõi thì không thể nào ngheđược

-> Cảnh vật rừng U Minh được nhân vật cảm nhận qua thính giác, thị giác

Khi ăn cơm

“Nắng mới bắt đầu lên”

“ Gió cũng bắt đầu thổi rao rao theo với khối mặttrời trong đang tuôn ánh sáng vàng rực xuốngmắt đất

“ Một làn hơi đất nhè nhẹ toả lên, phủ mờ nhữngbụi cây cúc áo, rồi nhè nhẹ tan dần theo hơi ấmmặt trời”

“ Phút yên tĩnh của rừng ban mai dần biến đi

“ Chim hót líu lo”

“ Nắng bốc hương hoa tràm thơm ngây ngất”

“ Gió đưa mùi hương ngọt lan ra, phảng phấtkhắp rừng”

“ Mấy con kì nhông nằm vươn mình phơi lưngtrên gốc cây mục, sắc da lưng luôn luôn biến đổi

Trang 36

từ xanh hoá vàng, từ vàng hoá đỏ, từ đỏ hoá tímxanh,

Tổng kết:

+ Buổi sáng sớm+ Khi nghỉ ngơi + Khi ăn cơm

=> Cảnh sắc thiên nhiên rừng U Minh được cảmnhận theo tiến trình thời gian của chuyến đi lấymật

+ Lúc sáng sớm tinh mơ, không gian yên tĩnh,hương thơm của núi rừng lan toả

+ Lúc ánh mặt trời đã lên, không gian trở nêntươi vui hơn với âm thanh rộn ràng, hương thơmngây ngất

+ Các loài vật phong phú, hồn nhiên, mang đặctrưng của núi rừng

=> Những cảm nhận phong phú ở các giác quannhư thị giác, thính giác, khứu giác, xúc giác, đemđến ấn tượng về núi rừng hoang sơ, đầy sứcsống

* Khi đi đường:

- An và Tía nuôi gặp nhiều gai nhọn, chắn ngang

- Giữa vùng cỏ tranh khô vàng, gió thổi lao xao,một bầy chim hàng nghìn con vọt cất cánh baylên

- Chim áo già màu nâu, chim mong manh như

mỏ đỏ bóng như màu thuốc đánh móng tay, lại có

bộ lông xám tro điểm những chấm trắng chấm đỏ

li ti rất đẹp mắt…

- Những con chim nhỏ bay vù vù kêu líu ríu lượnvòng trên cao một chốc, lại đáp xuống phía saulưng

=> Khi ngày mới bắt đầu, dưới ánh nắng mặt trời, khung cảnh thiên nhiên hiện lên rất phong phú

=> Thế giới các loài chim đặc biệt quan tâm đãđem đến cho An sự bất ngờ, phấn khích

*Khi ăn trưa:

- Cây tràm râm mát

- Bóng nắng nghiêng nghiêng rọi chếch xuống

- Mấy con gầm ghì sắc lông màu xanh đang tranhnhau với bầy vẹt mỏ đỏ, giành mổ những quả chín trên cây bồ đề

Trang 37

NV2: Tìm hiểu về hình tượng các nhân

vật.

- GV yêu cầu HS hoàn thiện Phiếu học tập

số 3 – Tìm hiểu Hình tượng các nhân vật

Sau đó trao đổi và thống nhất nội dung

tìm hiểu trong nhóm, tự chỉnh sửa trên

phiếu học tập:

+ Nhóm 1: Phiếu 1a Tìm hiểu nhân vật

An

+ Nhóm 2: Phiếu 1b Tìm hiểu nhân vật

- Vài ba trái quả vàng rụng rơi lộp bộp, lăn vàocạnh chân tôi như hòn bi

Nhận xét

- Khung cảnh tự nhiên, hoang sơ, tất cả sự sống

đều rất thuần tuý, thân thiện Khung cảnh thiênnhiên ấy hiện lên đầy màu sắc, âm thanh vàhương vị

- Cảm nhận tinh tế của An từ thính giác, xúcgiác, khứu giác

+ Hồn nhiên, vô tư (Dẫu không biết sân chim là

gì nhưng vì tự ái và nghĩ nếu mình gặp cái gìcũng hỏi thì nó sẽ khinh mình dốt nên An im imkhông nói gì.)

+ Lễ phép, ngoan ngoãn qua việc biết thưa gửi + Ham hiểu biết, khám phá, vốn kiến thức sâurộng

=> An có khả năng quan sát tinh tế, có tâm hồntrong sáng, biết phát hiện, cảm nhận vẻ đẹp củathiên nhiên, biết cảm nhận những tình cảm thânthương của ba má nuôi

b Nhân vật Cò

- Ngoại hình:

Cặp chân như bộ giò nai

- Hành động

Cò đội cái thúng to tướng, trong thúng đựng một

vò nước, mấy gói cơm nắm và cái áo ướt mồ hôi

nó vừa cởi ra thuận lợi, trên thúng úp chiếc nón

Trang 38

+ Nhóm 3: Phiếu 1d Tìm hiểu nhân vật

Tía nuôi, má nuôi

- HS thuyết trình sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời

của bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức:

NV 3: Tìm hiểu về nghề “ăn ong” thuần

giải thích gì mà cứ cắm cúi đội cái thúng đi.+ Chành môi ta cười hì hì

=> Cò là một cậu bé thông minh, am hiểu biết về

thế giới sinh vật rừng U Minh, nhanh nhẹn, hoạt bát, đáng yêu

c Nhân vật Tía nuôi:

- Vẻ ngoài:

+ Vóc dáng khoẻ mạnh vững chãi; cử chỉmạnh mẽ, dứt khoát

- Hành động:

Biết gác kèo cho ong rừng làm tổ rất giỏi và biếtbảo vệ đàn ong…

- Cư xử:

Nghe An thở phía sau ông đã biết cậu bé mệt

và cần nghỉ chân; chú tâm lo cho An hơn Cò

vì biết An chưa quen đi rừng,…

+ Giải thích cho An kèo là gì?

+ Vò đầu con, cười rất hiền lành

Nhận xét:

=> Má nuôi hiện lên qua cuộc đối thoại với Anngôn ngữ giao tiếp của hai má con nhẹ nhàng,tình cảm

+ Chu đáo, cẩn thận

+ Giàu tình yêu thương con

+ Am hiểu sâu sắc những quy luật, cách làm để

có thể đạt được năng suất cao trong công việc

3 Nghề “ăn ong” thuần hoá ong rừng U Minh.

Trang 39

hoá ong rừng U Minh.

+ Các em hãy tìm những chi tiết liên quan

đến nghề làm ong tại rừng U Minh?

+ Các em hãy nêu cảm nhận của em về

con người, cuộc sống người dân Nam Bộ

+ Từ những thời xa xôi thưở con người ăn lông ở

lỗ cho đến ngày nay, người ta vẫn đi tìm lấy mậtrừng bằng cách theo dấu đường bay của nhữngcon ong nhà Vì như thế, việc lấy mật sẽ dễ dàng

và đảm bảo hơn

+ Người nuôi ong rừng ở U Minh lấy mật bằngcách gác kèo

+ Ong rừng sẽ gửi mệt tại rừng tràm, và nhiệm

vụ của những người làm nghề lấy mật là xác địnhcho rừng đúng hướng gió, địa điểm, thời tiết màđoán chỗ ong mật làm tổ để gác kèo lấy mật + Chính con người, nói chính hơn là nhữngngười làm nghề “ăn ong” là người định sẵn choong một nơi về đóng tổ

+ Kiểu tổ ong hình nhánh kèo

4 Chất Nam Bộ thể hiện trong đoạn trích.

- Ngôn ngữ: giản dị đậm sắc thái địa phương

Nam Bộ: Sử dụng từ địa phương, quán ngữlàm nổi bật nét riêng của người Nam Bộ

- Phong cảnh thiên nhiên:

=> Thiên nhiên xuất hiện thấp thoáng qua lời

kể của nhân vật đã gợi vẻ đẹp của vùng sôngnước với những rừng tràm trù phú, hoang sơ

Con người: Bộc trực, thẳng thắn, dễ mến Cuộc sống: mang đậm dấu ấn địa phương

Nam Bộ:

-> Tạo ấn tượng chung về con người, mảnh đấtphương Nam

TIẾT 3 HOẠT ĐỘNG 1: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI 25P III Tổng kết

Trang 40

a Mục tiêu: Khái quát lại nội dung nghệ thuật của văn bản/ Đánh giá quá trình học tập của

học sinh

b Nội dung: Giáo viên phát phiếu học tập, học sinh làm việc cá nhân

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS bằng ngôn ngữ nói, PHT

Khái quát nghệ thuật và nội dung - ý nghĩa

- Khắc hoạ ấn tượng vẻ đẹp thiên nhiên rừng

U Minh kì thú, giàu có, hoang sơ, đầy chấtthơ

- Con người đất phương Nam vừa gần gũi,bình dị, hồn nhiên, nhân hậu vừa mạnh mẽ,phóng khoáng

HOẠT ĐỘNG 2: LUYỆN TẬP 10P

a Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.

b Nội dung: Chơi trò chơi “Ong nhỏ và mật hoa”.

c Sản phẩm học tập:

- Gv tổ chức trò chơi “Ong nhỏ và mật hoa”: chia lớp

thành 2 đội chơi với 8 câu hỏi dưới hình thức trả lời

trắc nghiệm

+ Mỗi đội cử 2 HS tham gia: một HS hỏi, một HS đáp

+ Thời gian chơi của mỗi đội là 1 phút

+ Đội nào trong thời gian một phút trả lời được đúng

nhiều câu hỏi nhất, đội đó giành chiến thắng

Hệ thống câu hỏi:

Câu 1: Văn bản trên được trích từ

tác phẩm thuộc thể loại nào?

Câu 2: Đoàn Giỏi được mệnh danh

là ….?

Câu 3: Đất rừng phương Nam đã tái

hiện vẻ đẹp của vùng đất phươngNam trù phú với những con người

Định dạng
Số trang	213
Dung lượng	7,54 MB