Chiếu dời đô

Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời, không noi theo dấu cũ của Thương, Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại không được lâu bền,

Trang 5

1000 NĂM THĂNG LONG-HÀ NỘI

Trang 6

TIẾT 90: VĂN BẢN

( Thiên đô chiếu) LÍ CÔNG UẨN

Trang 7

-I TÌM HIỂU CHUNG:

1 Tác giả:

Tiết 90: VĂN BẢN: CHIẾU DỜI ĐÔ (Thiên đô chiếu)

Lí Công Uẩn

- Lí Công Uẩn: Sinh năm (974-1028)

- Quê: Từ Sơn- Bắc Ninh

- Ông là người thông minh nhân ái

Trang 8

Tích Thương gia chí Bàn Canh ngũ thiên, Chu thất đãi Thành Vương tam tỉ Khởi Tam Đại chi sổ quân tuẩn vu kỷ tư, vọng tự thiên tỉ Dĩ kỳ đồ đại trạch trung, vi ức vạn thế

tử tôn chi kế; thượng cẩn thiên mệnh, hạ

nhân dân chí, cẩu hữu tiện triếp cải Cố quốc

tộ diên trường, phong tục phú phu Nhi Đinh

Lê nhị gia, nãi tuẩn kỷ tư, hốt thiên mệnh, võng đạo Thương Chu chi tích, thường an quyết ấp vu tư, trí thế đại phất trường, toán

số đoản xúc, bách tín hao tổn, vạn vật thất nghi Trẩm thậm thống chi, bất đắc bất tỉ.

Huống Cao Vương cố đô Đại La thành, trạch thiên địa khu vực chi trung; đắc long bàn hổ cứ chi thế Chính Nam Bắc Đông Tây chi vị; tiện giang sơn hướng bội chi nghi Kỳ địa quảng nhi thản bình, quyết thổ cao nhi sảng khải Dân cư miệt hôn điếm chi khốn; vạn vật cực phồn phụ chi phong Biến lãm Việt bang, tư vi thắng địa Thành tứ phương bức thấu chi yếu hội; vi vạn thế đế vương chi thượng đô.

Trẩm dục nhân thử địa lợi dĩ định quyết

cư, khanh đẳng như hà?

THIÊN ĐÔ CHIẾU

(Bản phiên âm

Hán-Việt)

Trang 9

Xưa nhà Thương đến vua Bàn Canh

năm lần đời đô; nhà Chu đến vua Thành

Vương cũng ba lần dời đô Phải đâu các

vua thời Tam Đại theo ý riêng mình mà tự

tiện chuyển dời? Chỉ vì muốn đóng đô ở

nơi trung tâm, mưu toan nghiệp lớn, tính

kế muôn đời cho con cháu; trên vâng

mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu thấy

thuận tiện thì thay đổi Cho nên vận nước

lâu dài, phong tục phồn thịnh (7) Thế mà

hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình,

khinh thường mệnh trời, không noi theo

dấu cũ của Thương, Chu, cứ đóng yên đô

thành ở nơi đây, khiến cho triều đại

không được lâu bền, số vận ngắn ngủi,

trăm họ phải hao tổn, muôn vật không

được thích nghi Trẩm rất đau xót về việc

đó, không thể không dời đổi.

Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: ở vào nơi trung tâm trời đất; được

thế rồng cuộn hổ ngồi (10). Đã đúng ngôi Nam Bắc Đông Tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi Xem khắp nước Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa (11) Thật là chốn

tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời

Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chổ ở Các khanh nghĩ thế nào?

( Lí Công Uẩn)

CHIẾU DỜI ĐÔ

Trang 10

I TÌM HIỂU CHUNG:

2 Tác phẩm:

- Chiếu:

+ Mục đích: là thể văn do vua dùng để ban bố mệnh lệnh.

+ Nội dung: Chiếu thường thể hiện một tư tưởng lớn lao,

có ảnh hưởng đến vận mệnh cả một triều đại, đất nước.

+ Hình thức: Văn xuôi, văn vần, văn biền ngẫu.

Nhµ vua ban chiÕu

Lí Công Uẩn

Trang 11

Lí Công Uẩn

Văn Biền ngẫu:

+ Biền: Hai con ngựa kéo xe sóng nhau.

+ Ngẫu: Từng cặp

-Biền ngẫu: Những cặp câu hoặc những cặp đoạn câu

cân xứng với nhau.

Ví dụ: ở vào nơi trung tâm trời đất; được thế rồng cuộn

hổ ngồi Đã đúng ngôi Nam Bắc Đông Tây; lại tiện

hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng…….

Trang 12

Khẳng định quyết tâm dời đô.

•Phần II: Huống gì -> muôn đời

Nêu lí do chọn thành Đại La làm nơi

định đô.

•Phần III: Còn lại

     

Trang 13

II TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN:

Lí Công Uẩn

Trang 14

Lí Công Uẩn

* Thảo luận nhóm:

- Thời gian: 7 phút.

- Hình thức: 4 học sinh/ nhóm

- Nội dung thảo luận: Điền nội dung thích hợp vào bảng sau:

* Hoạt động 1: Nhóm chuyên sâu ( 3 phút)

- Dãy 1+3: Thảo luận lí do dời đô.

- Dãy 2+ 4: Thảo luận lí do chọn Đại La là kinh đô.

* Hoạt động 2: Nhóm mảnh ghép ( 4 phút)

- Hình thành nhóm mới.

- Hoàn thành nội dung bảng nhóm.

Lí do dời đô Lí do chọn Đại La làm nơi

định đô.

………

……….

Trang 15

đô Phải đâu các vua thời Tam Đại theo ý riêng mình

mà tự tiện chuyển dời? Chỉ vì muốn đóng đô ở nơi trung tâm, mưu toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho con cháu; trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu thấy thuận tiện thì thay đổi Cho nên vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh.

Lí Công Uẩn

Trang 16

- Nhà Chu tồn tại lâu nhất trong các triều đại của Trung

Quốc, kéo dài từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 5 TCN gần 800 năm

( Khoảng 8 thế kỷ)

Trang 17

Trang 18

Lí Công Uẩn

ĐÁP ÁN: _ -Lý Công Uẩn không làm mất đi

tinh thần dân tộc.

- Ông lấy dẫn chứng về việc dời

đô của 2 triều đại Thương Chu là

để khẳng định:

+ Trong lịch sử đã từng có chuyện

dời đô và đã đem lại kết quả tốt

đẹp.

+ Việc Lý Công Uẩn dời đô không

có gì là khác thường, trái với quy

luật.

( Đây là bước để chuẩn bị cho lí lẽ

ở phần sau)

Trang 19

II TÌM HIỂU VĂN BẢN:

1 Lý do dời đô:

b Thực tế đất nước:

Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời, không noi theo dấu cũ của Thương, Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại không được lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm họ phải hao tổn, muôn vật không được thích nghi Trẩm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi.

Lí Công Uẩn

Trang 20

T liệu lịch sử về thời gian tồn tại của

1009, Lê Long Đĩnh chết, triều đình tôn Lý Công Uẩn lên làm vua lập ra triều Lý.

→ Nh vậy, nhà Tiền Lê cũng chỉ tồn tại 29 năm.

Trang 21

Lí Công Uẩn

SO SÁNH THỜI GIAN TỒN TẠI CỦA NHÀ THƯƠNG,

CHU VỚI NHÀ ĐINH LÊ

Nhà Thương: Theo biên niên sử thì nhà

Thương trị vì từ khoảng năm 1766 TCN tới

khoảng năm 1122 TCN ( Khoảng 6 thế kỷ)

- Nhà Chu tồn tại lâu nhất trong các triều đại

của Trung Quốc, kéo dài từ thế kỷ 12 đến thế

kỷ 5 TCN gần 800 năm ( Khoảng 8 thế kỷ)

- TriÒu nhµ §inh kÐo dµi 13 n¨m

(967-979)

Trang 23

II TÌM HIỂU VĂN BẢN:

? Trước thực tế đất nước, Lý Công Uẩn có cảm xúc và

và suy nghĩ gì?

Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời, không noi theo dấu cũ của Thương, Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại không được lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm họ phải hao tổn, muôn vật không được thích nghi Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi.

1 Lý do dời đô:

Lí Công Uẩn

Trang 24

- Là thắng địa của đất Việt.

- Là chốn hội tụ trọng yếu của bốn ph

ơng đất n ớc.

-Dân c khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt

-Muôn vật phong phú tốt t ơi.

2 Lý do chọn Đại La làm nơi định đụ:

Trang 25

… “ Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao

Vương: ở vào nơi trung tâm trời đất; được thế rồng cuộn ngồi hổ Đã đúng ngôi Nam Bắc Đông Tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi Xem khắp nước Việt

ta, chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời

Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chổ ở Các khanh nghĩ thế nào?”

Mô tả sự thuận lợi của Đại La, Lý Công Uẩn

sử dụng những câu văn như thế nào?

Trang 26

Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương:

ở vào nơi trung tâm trời đất; được thế rồng cuộn ngồi hổ

Đã đúng ngôi Nam Bắc Đông Tây; lại tiện hướng nhìn

sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà

thoáng Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn

của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời

Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chổ ở Các khanh nghĩ thế nào?

Sử dụng các câu văn Biền ngẫu nhịp nhàng, cân xứng:

Trang 27

Dời đô là điều đã

từng xảy ra trong lịch sử

định đô

Nhất thiết phải dời

đô

Đại La là nơi tốt nhất để

Trang 28

Lí Công Uẩn

Trang 29

Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi

của đất ấy để định chỗ ở Các khanh nghĩ thế nào?

Đối thoại dân chủ, cởi mở

3 Quyết định của Lý Cụng Uẩn:

Trang 31

Dời đô là điều đã

từng xảy ra trong lịch sử

Chọn Đại La làm nơi

định đô

Nhất thiết phải dời

đô

Đại La là nơi tốt nhất để

Trang 32

2.Nghệ thuật: Thuyết phục người nghe bằng lí lẽ chặt chẽ,sử dụng những câu văn biền ngẫu giàu hình ảnh và sự kết hợp hài hoà giữa lí và tình.

Trang 34

Hå g ¬m

Trang 35

* DẶN DÒ :

- Đọc lại phần chú thích.

- Tập đọc “Chiếu dời đô” theo yêu cầu của thể loại.

- Sưu tầm tài liệu về Lý Thái Tổ và lịch sử Hà Nội.

- Học thuộc đoạn từ “Huống gì … nghĩ thế nào ? ” ; phân tích ý 1 và 2

- Soạn bài Câu phủ định

+ Tìm hiểu đặc điểm hình thức của câu phủ định, chức năng của câu phủ định

+ Biết sử dụng câu trần thuật phù hợp với tình huống giao tiếp.

+ Chuẩn bị phần luyện tập.

Định dạng
Số trang	35
Dung lượng	3,97 MB