I Huongdanvn com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay Huongdanvn com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay Sáng kiến kinh nghiệm 1 SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC I Thông tin chung về cá nhân 1 Họ và tên[.]
Trang 1SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I Thông tin chung về cá nhân
1 Họ và tên: Kiều Thanh Vinh
2 Ngày tháng năm sinh: 14- 02- 1982
8 Đơn vị công tác: Trường THPT Thống Nhất B
II Trình độ đào tạo
- Học vị cao nhất: Cử nhân
- Năm nhận bằng: 2005
- Chuyên ngành đào tạo: Giáo Dục Chính Trị
III Kinh nghiệm khoa học
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn Giáo Dục Công Dân
- Số năm kinh nghiệm: 7 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
Năm học 2007-2008: SKKN: Phương pháp nêu vấn đề với việc hình thành thế
giới quan, phương pháp luận.
Năm học 2010-2011: SKKN: Một số phương pháp tích hợp giáo dục dân số
trong môn Giáo Dục Công Dân.
Trang 2MỤC LỤC Trang
1 Tổng quan làng nghề Việt Nam 6-7
2 Những tồn tại trong quá trình phát triển làng nghề tác động đến môi trường 7- 8
3 Ô nhiễm môi trường làng nghề 8
4 Tác hại của môi trường làng nghề đến sức khoẻ cộng đồng, kinh tế- xã hội 8- 10
5 Một số giải pháp bảo vệ môi trường làng nghề 10- 11
II Môi trường làng nghề địa phương 11-14 III Một số phương pháp tích hợp vấn đề giáo dục môi trường làng nghề trong môn Giáo dục công dân
1 Phương pháp thảo luận nhóm 14- 16
2 Phương pháp giải quyết vấn đề 16- 18
3 Phương pháp dự án 18- 20
IV Kết quả 20- 21
V Bài học kinh nghiệm 21
C Kết luận 22- 23
Trang 3A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lí do chọn đề tài
Bảo vệ môi trường là vấn đề được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm, vì sựphát triển bền vững toàn cầu Con người là một bộ phận của thiên nhiên do đó conngười sẽ không sống nổi nếu thiên nhiên không được bảo vệ Nói cách khác bảo vệthiên nhiên chính là bảo vệ cuộc sống của con người
Hiện nay cuộc sống đang phát triển ngày càng hiện đại, đời sống vật chất, tinhthần của người dân ngày càng được cải thiện, tuy nhiên đối lập với nó, tình trạng ônhiễm môi trường lại đang diễn biến phức tạp Ô nhiễm môi trường đang là vấn đềkhông chỉ của riêng một vùng nào mà ở khắp nơi cả nông thôn, thành thị, miền núi,miền biển, cả các nguồn nước và không khí,…Theo nghiên cứu của các tổ chức bảo
vệ môi trường ở nước ta 70% các dòng sông, 45% vùng ngập mặn, 40% các bãibiển đã bị ô nhiễm, huỷ hoại về môi trường; 70% các làng nghề ở nông thôn đangđứng trước nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng Cùng với đó, tình trạng nước biển xâmnhập đất liền; đất trống, đồi núi trọc và sự suy thoái các nguồn gien động, thực vậtđang có chiều hướng gia tăng là hệ quả của việc huỷ hoại môi trường Bảo vệ môitrường hơn bao giờ hết đã trở thành nhiệm vụ cấp bách của toàn xã hội
Từ những năm gần đây, những dấu hiệu cho thấy nạn suy thoái môi trường đãngày một rõ hơn do nhiều nguyên nhân chủ yếu do tác động của con người Phảigánh chịu nhiều hậu quả thiên tai gây ra con người đã bắt đầu ý thức được về nhữngảnh hưởng có hại của mình đối với môi trường sống Chính vì thế, con người quantâm hơn đến công tác bảo vệ môi trường, đặc biệt là bảo vệ môi trường trong thời kìcông nghiệp hoá hiện đại hoá Cũng vì vậy, Bộ giáo dục và đào tạo đã đưa các nộidung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục nhằm tác động lên thái độ, hành vi
Trang 4của học sinh bằng chương trình tích hợp giáo dục môi trường trong các môn học ởcấp Trung học phổ thông cũng như các bậc học khác Giáo dục bảo vệ môi trường
là việc làm hết sức cần thiết, thường xuyên và liên tục bởi giáo dục môi trường sẽhình thành và phát triển kỹ năng hành động trong môi trường của học sinh, từ đótạo nên một lối sống có trách nhiệm và thân thiện với thiên nhiên
Để công tác giáo dục ý thức bảo vệ môi trường trong nhà trường mang lại hiệuquả, khi giáo dục bảo vệ môi trường chưa thể là một môn học thì cần giáo dục chohọc sinh bắt đầu từ những việc làm, hành động nhỏ nhất như: trồng và chăm sóccây xanh, vệ sinh trường lớp, tổ chức các diễn đàn về môi trường để học sinh thamgia một cách dân chủ, giáo dục cho học sinh ý thức tiết kiệm năng lượng như: điện,nước, khuyến khích học sinh có các ý tưởng sáng tạo tái chế rác,…
Cùng với lồng ghép kiến thức bảo vệ môi trường trong các bài giảng, giáo viêncần làm gương cho học sinh trong việc bảo vệ môi trường, khuyến khích học sinh
tự giám sát việc bảo vệ môi trường của nhau, từ đó nhắc nhở, tuyên dương kịp thờicác hành vi, hoạt động thân thiện với môi trường
Cùng với quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá của đất nước, ở nông thôn cũngxuất hiện và hình thành nhiều làng nghề khác nhau, đến nay trên cả nước có khoảng
3500 làng nghề, thu hút khoảng 30 triệu lao động Trường Trung học phổ thôngThống Nhất B thuộc huyện Thống Nhất có đa số học sinh thuộc các xã QuangTrung, Gia Kiệm, Gia Tân 1, Gia Tân 2, Gia Tân 3,…Trên địa phận các xã này dầnhình thành và tập trung nhiều cơ sở chăn nuôi và giết mổ gia súc, gia cầm Việcphát triển chăn nuôi, giết mổ gia súc, gia cầm góp phần phát triển kinh tế-xã hội củađịa phương, đời sống nhân dân được cải thiện nhưng nó cũng làm cho môi trườngsống của địa phương và các vùng lân cận bị ô nhiễm Vì vậy việc giáo dục cho họcsinh làm thế nào để vừa góp phần phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ môitrường sống của bản thân, gia đình đảm bảo phát triển bền vững là nhiệm vụ hết sứcquan trọng của giáo dục trong đó có giáo dục bảo vệ môi trường Đó là vấn đề tôi
Trang 5luôn băn khoăn, vì vậy tôi xin có ý kiến về việc tích hợp giáo dục bảo vệ môitrường làng nghề trong môn Giáo dục công dân.
II Thực trạng trước khi thực hiện các giải pháp của đề tài
1 Thuận lợi
Vấn đề bảo vệ môi trường sống kể cả bảo vệ môi trường làng nghề để đảm bảophát triển bền vững đất nước đã được Đảng, Nhà nước và cả xã hội quan tâm Nộidung tuyên truyền bảo vệ môi trường sống đã được thể hiện trong nhiều lĩnh vực,nhiều khía cạnh của đời sống, xã hội Vì vậy đây là vấn đề hết sức gần gũi và thiếtthực với học sinh
Nội dung vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường nói chung, môi trường làng nghề nóiriêng là thiết thực, gần gũi dễ tích hợp
Việc áp dụng phương pháp học tập mới, phát huy tính tích cực, chủ động của họcsinh làm cho học sinh dễ bày tỏ quan điểm, thái độ và việc làm của mình về vấn đềbảo vệ môi trường sống
2 Khó khăn
Bản thân học sinh cũng như gia đình của các em vẫn coi vấn đề bảo vệ môitrường nói chung và môi trường làng nghề nói riêng là việc của Nhà nước, xã hộikhông phải là việc làm của cá nhân và gia đình Vì vậy khi tiếp cận đến vấn đề bảo
vệ môi trường sống nhiều học sinh vẫn coi đó không phải là việc của bản thânmình, của gia đình mình và “nghe cũng không để làm gì” nên ít chú ý, quan tâmđến vấn đề Vì vậy làm sao cho học sinh thấy được lợi ích của vấn đề là việc làmhết sức khó khăn đòi hỏi người giáo viên phải khơi gợi hứng thú của học sinh Bản thân học sinh cũng như gia đình của các em vẫn chỉ coi trọng lợi ích kinh tếtrước mắt chưa chú ý đến vấn đề phát triển bền vững và những ảnh hưởng lâu dàicủa việc ô nhiễm môi trường
Do vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường chỉ là nội dung tích hợp trong môn học nêngiáo viên có rất ít thời gian để đề cập
Trang 6B NỘI DUNG
I.Môi trường làng nghề
1.Tổng quan làng nghề Việt Nam
Làng nghề đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, gópphần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá và xoáđói giảm nghèo ở nông thôn, giải quyết việc làm lúc nông nhàn, tăng thu nhập Bên cạnh những đóng góp tích cực về mặt kinh tế, sự phát triển của các làng nghềcũng đang là nguyên nhân làm gia tăng vấn đề ô nhiễm môi trường
Những tồn tại trong quá trình phát triển làng nghề đang trở thành thách thức đốivới việc bảo vệ môi trường, phát triển bền vững cho nông thôn
Thời gian qua, xác định vai trò quan trọng của làng nghề, ngành nghề nông thôn,Đảng và Nhà nước đã tập trung chỉ đạo và ban hành nhiều chính sách như Nghịđịnh số 66/2006/NĐ-CP ngày 07/07/2006 của Chính phủ về chính sách phát triểnlàng nghề nông thôn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá hiệnđại hoá, giải quyết việc làm tại chỗ, nâng cao chất lượng cuộc sống và thu nhập củangười dân, tăng cường hoạt động xuất khẩu Ngoài ra, tại Nghị định số73/1995/NĐ-CP ngày 01/01/1995 và sau đó là Nghị định số 01/2008/NĐ-CP ngày03/01/2008 của Bộ Nông Nghiệp & Phát Triển Nông Thôn, Chính phủ đã giao BộNông Nghiệp & Phát Triển Nông Thôn xây dựng ban hành một số văn bản nhằmchỉ đạo thúc đẩy phát triển làng nghề
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2006-2015 của Bộ NôngNghiệp & Phát Triển Nông Thôn là thực hiện chương trình “mỗi làng một nghề”,
Trang 7với mục tiêu khôi phục và phát triển làng nghề nông thôn để tạo việc làm, tạo thunhập từ phi nông nghiệp với các hoạt động như: hỗ trợ phát triển làng nghề nôngthôn, khuyến khích các hộ gia đình, tư nhân, hợp tác xã, doanh nghiệp vừa và nhỏđầu tư, phát triển các làng nghề, đào tạo nghề và hỗ trợ chuyển lao động nôngnghiệp sang phi nông nghiệp, xây dựng cơ chế quản lí chất thải làng nghề.
Sự phát triển của làng nghề trong những năm gần đây đã và đang góp phần đáng
kể trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở địa phương, cải thiện và nâng cao đời sốngcủa người dân làng nghề
Các loại hình làng nghề:
- Làng nghề chế biến lương thực, thực phẩm, chăn nuôi, giết mổ
- Làng nghề dệt nhuộm, ươm tơ, thuộc da
- Làng nghề sản xuất vật liệu xây dựng và khai thác đá
- Làng nghề tái chế phế liệu
- Làng nghề thủ công mỹ nghệ, thêu ren
2 Những tồn tại trong quá trình phát triển làng nghề tác động đến môi trường
Bên cạnh những mặt tích cực, sự phát triển hoạt động sản xuất tại làng nghề cũngmang lại nhiều bất cập, đặc biệt là vấn đề môi trường và xã hội Những tồn tại từnhiều năm qua trong quá trình phát triển làng nghề có thể coi là một trong nhữngnguyên nhân làm cho chất lượng môi trường nhiều làng nghề ngày càng suy giảm,ảnh hưởng không nhỏ không chỉ tới sự phát triển sản xuất mà cả của nền kinh tế đấtnước, đó là:
- Qui mô sản xuất nhỏ, phần lớn ở qui mô hộ gia đình (chiếm 72% tổng số cơ sởsản xuất)
- Nếp sống tiểu nông của người chủ sản xuất nhỏ có nguồn gốc nông dân đã cóảnh hưởng mạnh đến sản xuất tại làng nghề, làm tăng mức độ ô nhiễm môi trường.Không nhận thức được tác hại lâu dài của ô nhiễm, chỉ quan tâm đến lợi nhuận
Trang 8trước mắt, các cơ sở sản xuất tại làng nghề thường lựa chọn qui trình sản xuất thô
sơ, tận dụng nhiều sức lao động, trình độ thấp Hơn thế, nhằm hạ giá thành sảnphẩm, tăng tính cạnh tranh nhiều cơ sở sản xuất còn sử dụng các nhiên liệu rẻ tiền,hoá chất độc hại (kể cả đã cấm sử dụng), không đầu tư phương tiện, dụng cụ bảo hộlao động, không đảm bảo điều kiện lao động nên đã làm tăng mức độ ô nhiễm tạilàng nghề
- Quan hệ sản xuất mang đặc thù của quan hệ gia đình, dòng tộc, làng xã
- Công nghệ sản xuất và thiết bị phần lớn ở trình độ chắp vá, kiến thức tay nghềkhông toàn diện dẫn đến tiêu hao nhiều nguyên, nhiên liệu, làm tăng phát thải nhiềuchất ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí ảnh hưởng tới giá thành sản phẩm
- Vốn đầu tư của các cơ sở sản xuất tại làng nghề còn quá thấp khó có điều kiệnphát triển hoặc đổi mới công nghệ theo hướng thân thiện với môi trường
- Trình độ người lao động, chủ yếu là lao động thủ công, học nghề, văn hoá thấpnên hạn chế nhận thức đối với công tác bảo vệ môi trường
- Nhiều làng nghề chưa quan tâm tới xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho bảo vệmôi trường
3 Ô nhiễm môi trường làng nghề
Ô nhiễm môi trường làng nghề là dạng ô nhiễm phân tán trong phạm vi một khuvực (thôn, làng, xã…) Do qui mô sản xuất nhỏ, phân tán, đan xen với khu sinh hoạtnên đây là loại hình ô nhiễm khó qui hoạch và kiểm soát
Ô nhiễm môi trường tại làng nghề mang đậm nét đặc thù của hoạt động sản xuấttheo ngành nghề và loại hình sản phẩm và tác động trực tiếp tới môi trường nước,đất, khí trong khu vực
Ô nhiễm môi trường tại các làng nghề thường khá cao tại các khu vực sản xuất,ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ người lao động
Trang 9Vấn đề nổi cộm của ô nhiễm môi trường làng nghề là các chất khí thải, nước thải,chất thải rắn chưa được xử lí thải thẳng vào môi trường, gây ô nhiễm nghiêm trọngkhông khí và các nguồn nước mặt, nước dưới đất tại địa phương.
4 Tác hại của ô nhiễm môi trường làng nghề đến sức khoẻ cộng đồng, kinh
tế-xã hội
Ô nhiễm môi trường làng nghề làm gia tăng tỉ lệ người mắc bệnh đang lao động vàsinh sống tại chính làng nghề đó Tỷ lệ này đang có xu hướng tăng trong nhữngnăm gần đây
- Làng nghề chế biến lương thực, thực phẩm, chăn nuôi, giết mổ: bệnh nhoài da,viêm niêm mạc như nấm kẽ, nấm móng, dày sừng gan bàn chân, viêm chân tóc,viêm nang lông … là những bệnh phổ biến
- Làng nghề dệt nhuộm, ươm tơ,thuộc da: các bệnh thường gặp chủ yếu tập trungvào bệnh đường hô hấp, tiêu hoá, thần kinh
- Làng nghề sản xuất vật liệu xây dựng và khai thác đá: bệnh đặc trưng của ngườidân và người lao động tại nhóm nghề này gồm bệnh về đường hô hấp, tiêu hoá,bệnh phụ khoa và các bệnh về mắt…
- Làng nghề tái chế phế liệu: các bệnh thường gặp là bệnh về hô hấp và bệnhngoài da, thần kinh
- Làng nghề thủ công mỹ nghệ, thêu ren: bệnh về đường hô hấp và bệnh ngoài da
là những bệnh đặc trưng của nhóm nghề này
Ô nhiễm môi trường làng nghề còn gây ảnh hưởng trực tiếp tới các hoạt động pháttriển kinh tế-xã hội của chính làng nghề đó, gây ra những tổn thất kinh tế khôngnhỏ và dẫn đế những xung đột môi trường trong cộng đồng
4.1.Bệnh tật gia tăng, tuổi thọ người dân suy giảm tại các làng nghề
Trong thời gian gần đây, tại nhiều làng nghề tỷ lệ người mắc bệnh (đặc biệt lànhóm người trong độ tuổi lao động) đang có xu hướng tăng cao Theo các kết quả
Trang 10cho thấy, tuổi thọ trung bình của người dân làng nghề ngày càng giảm đi, thấp hơn
10 năm so với tuổi thọ trung bình của cả nước
Bên cạnh những vấn đề bệnh tật do ô nhiễm môi trường làng nghề, các nguy cơ tainạn thương tích đối với người lao động tại các làng nghề cũng rất nhiều
4.2 Ô nhiễm môi trường làng nghề gây tổn thất đối với phát triển kinh tế
Ô nhiễm môi trường làng nghề gây tác hại xấu đến sức khoẻ người lao động vàcộng đồng dân cư, làm tăng chi phí khám chữa bệnh, làm giảm năng suất lao động,mất ngày công lao động do nghỉ ốm đau
Ô nhiễm môi trường làng nghề làm ảnh hưởng đến mọi hoạt động sản xuất củalàng nghề và xung quanh làng nghề (ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí…)
Ô nhiễm môi trường làng nghề làm gia tăng chi phí chăm sóc sức khoẻ và gánhnặng bệnh tật
4.3 Ô nhiễm môi trường làng nghề làm nảy sinh xung đột môi trường
Trong những năn gần đây, mối quan hệ giữa các làng nghề và làng không làmnghề hoặc quan hệ giữa các hộ làm nghề và hộ không làm nghề trong các làng nghề
đã bắt đầu xuất hiện những rạn nứt bởi nguyên nhân ô nhiễm môi trường Việc xảthải trực tiếp ra môi trường không qua xử lí đã gây ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt,chất lượng không khí bị suy giảm, giảm diện tích đất canh tác… gây ảnh hưởngtrực tiếp đến sức khoẻ và đời sống của người dân Vấn đề lợi ích kinh tế vẫn đượcđặt lên trên vấn đề bảo vệ môi trường và sức khoẻ cộng đồng, điều này dẫn tớinhững mâu thuẫn và xung đột môi trường trong cộng đồng
5 Một số giải pháp bảo vệ môi trường làng nghề
Phát triển bền vững là quan điểm chung đối với mọi sự phát triển ở nước ta, trong
đó có làng nghề Phát triển bền vững đã được khẳng định trong chủ trương, đườnglối phát triển của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta Đối với sự pháttriển ngành nghề ở nông thôn, yêu cầu phát triển bền vững cũng được khẳng địnhtrong nghị định 66/2006/NĐ-CP ngày 07/07/2006 của Chính phủ Chủ trương này
Trang 11cần được quán trịêt và thể hiện trong các chính sách phát triển và biện pháp tổ chứcthực hiện Các làng nghề cần được định hướng phát triển bền vững, đóng góp xứngđáng vào sự phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm, góp phần xoá đói giảm nghèo,bảo đảm an sinh xã hội, góp phần bảo vệ và cải thiện môi trường nông thôn Muốnvậy thì bên cạnh các thể chế pháp luật của nhà nước mỗi cơ sở sản xuất kinh doanh
- Giữ gìn và bảo vệ các công trình công cộng
- Các cơ sở sản xuất phải xử lý khí thải, nước thải đạt qui chuẩn môi trường trướckhi thải ra môi trường, thu gom và vận chuyển rác thải đến nơi qui định để xử lí
- Hộ dân cư và hộ sản xuất nào vi phạm các qui định trên thì phải nộp phạt vớicác mức phạt tuỳ theo mức độ nặng nhẹ và tuỳ hoàn cảnh thực tế của địa phương
- Thành lập tổ thu gom chất thải rắn tại làng nghề và có nhiệm vụ thu gom và vậnchuyển chất thải rắn đến nơi tập kết rác thải của địa phương
II Môi trường làng nghề địa phương
Hiện nay cả nước có khoảng 23500 trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm, ĐôngNam Bộ chiếm 17% với khoảng 4100 trang trại, trong đó Đồng Nai là tỉnh chănnuôi gia súc, gia cầm lớn nhất cả nước với khoảng 2000 trang trại trong đó các hộ
Trang 12chăn nuôi nhỏ lẻ chiếm hơn 50%, tổng đàn lợn khoảng 1,2 triệu con Huyện ThốngNhất là huyện có số lượng chăn nuôi heo, gà lớn nhất tỉnh Tốc độ tăng trưởng chănnuôi của huyện phát triển khá nhanh, ngành chăn nuôi chiếm tỷ trọng cao trong sảnxuất nông nghiệp Năm 2005 toàn huyện có khoảng 304 trang trại chăn nuôi heo,gia cầm, đến năm 2010 đã tăng lên 533 trang trại chăn nuôi, ngoài ra còn nhiều hộchăn nuôi nhỏ lẻ theo hình thức hộ gia đình.
Trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm ở huyện Thống Nhất Việc phát triển chăn nuôi đã làm cho nền kinh tế ở địa phương có những bước chuyển biến lớn, đời sống của nhân dân được cải thiện Tuy nhiên cùng với quá trình phát triển kinh tế, việc chăn nuôi gia súc, gia cầm cũng mang lại những hệ quảxấu ảnh hưởng đến môi trường
- Ô nhiễm không khí: không khí có mùi đặc trưng do sự phân huỷ các chất hữucơ
- Ô nhiễm nguồn nước: khối lượng nước thải sản xuất lớn với thải lượng các chấthữu cơ cao Khối lượng nước thải rất lớn, có nơi lên tới 7000m3/ ngày, thườngkhông được xử lí đã xả trực tiếp vào môi trường Chất lượng nước mặt ao, hồ, kênh,ngòi,… bị ô nhiễm nghiêm trọng một số nơi đang ở mức báo động
Trang 13Một đoạn cống thoát nước trên Quốc Lộ 20 thuộc xã Gia Tân 1, Thống Nhất