CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM SangKienKinhNghiem org Tổng Hợp Hơn 1000 Sáng Kiến Kinh Nghiệm Chuẩn CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập –Tự do –Hạnh phúc Trảng Bom , ngày 22 tháng 8 năm 201[.]
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Trang 2Độc lập –Tự do –Hạnh phúc
Trảng Bom , ngày 22 tháng 8 năm 2012
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Kính gửi : Hội đồng sáng kiến Sở GDĐT Tỉnh Đồng Nai.
Họ và tên : Nguyễn Thị Bích - Năm sinh : 1972
Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị : Trường Tiểu học Sơng Thao – Trảng Bom - Đồng Nai Tên sáng kiến kinh nghiệm : “Một số kinh nghiệm giáo dục học sinh cá biệt về đạo đức ở lớp 5”.
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Giáo dục trẻ em là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng mà cả xã hội đều quan tâm Bởi vì "Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai", để ngày mai thế giới có những chủ nhân tốt, xã hội có những công dân tốt thì ngay từ ngày hôm nay chúng ta phải đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ Đứa trẻ ngày hôm nay và mai sau trở thành những người như thế nào là tuỳ thuộc rất nhiều vào sự giáo dục Bởi :
"Hiền dữ phải đâu là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên"
Trước lúc đi xa Bác Hồ đã dặn " Giáo dục đạo đức cách mạng cho đời sau là việc làm rất quan trọng và cần thiết" Đây là một việc làm thường xuyên phải dày công nghiên cứu chứ không dễ một sớm, một chiều mà thành công được, nó phải kết hợp một cách hài hoà giữa ba nhân tố giáo dục : Nhà trường- Gia đình và Xã hội với nhiều biện pháp phù hợp tâm sinh lý của tre.û
Nhiều năm trong ngành giáo dục tôi đã có điều kiện lẫn cơ hội giáo dục nhiều đối tượng khác nhau Có em rất ngoan lại có những em chưa được ngoan Thậm chí có em được xếp vào diện " Học sinh cá biệt về đạo đức” Đối tượng học sinh cá biệt về đạo đức tuy không nhiều, song lại là lực cản rất lớn làm ảnh hưởng khơng nhỏ tới những nhân tố tích cực trong lớp, trong trường Nếu như người giáo viên không có lương tâm, không có trách nhiệm thì nhanh chóng loại những em này ra khỏi lớp cho “ nhẹ gánh” và đương nhiên đẩy ra xãû hội một “phế phẩm” chính những “phế phẩm” này trở thành “ chủï
Trang 3nhân” của những tệ nạn xã hội như : trộm cắp, cướp giật, hút chích, ma tuý gây mất trật tự an toàn xã hội Mà một xã hội văn minh thì trật tự an toàn xã hội chính là vấn đề sống còn của đất nước
Vậy làm thế nào để giáo dục những học sinh chưa ngoan, những học sinh hư trở thành những học sinh ngoan, học sinh tích cực để sau này làm chủ tương lai của đất nước? Với tôi đây là việc làm hết sức công phu, đòi hỏi sự
nhẫn nại và luôn cần yếu tố thời gian Đặc biệt cái tâm và trách nhiệm của nhà giáo là yếu tố quan trọng nhất trong cơng tác giáo dục này Bằng những gì tôi đã làm được với kết quả của nĩ, tôi xin trình bày một số kinh nghiệm và biện pháp nhằm giảm hiện tượng học sinh hư, lưu ban
hay bỏ học Đĩ là “Một số kinh nghiệm giáo dục học sinh cá biệt về đạo đức ở lớp 5”.
II THỰC TRẠNG:
1 Thuận lợi:
Được sự quan tâm của Ban Giám hiệu nhà trường, chính quyền địa phương, sự hỗ trợ tích cực của hội cha mẹ học sinh tới tập thể lớp
Học sinh đa số ở gần trường nên thuận lợi về việc kết hợp giáo dục giữa gia đình học sinh và nhà trường
Giáo viên chủ nhiệm ở địa phương nên cĩ điều kiện gần gũi với học sinh nhiều hơn
Cơ sở vật chất khá đầy đủ, phịng học sạch sẽ, thống mát, đủ ánh sáng và được trang trí đúng quy cách, hỗ trợ cho việc thực hiện phong trào “Trường học thân thiện học sinh tích cực”
2 Khĩ khăn:
Trường Tiểu học Sơng Thao là một xã thuộc diện “đặc biệt khĩ khăn”, 80% con em
là người dân tộc thiểu số (Hoa, Tày, Nùng… ) trình độ dân trí thấp Một số học sinh gia đình cĩ hồn cảnh khĩ khăn thuộc diện “xố đĩi giảm nghèo” nên phần nào ảnh hưởng tới việc học tập của các em
Trường lại nằm trên địa bàn cĩ nhiều tệ nạn xã hội như: Hút chích, cờ bạc, rượu chè Những tập quán lạc hậu
Đa số phụ huynh học sinh làm nghề nơng: trồng tiêu, trồng điều, cà phê, lúa, bắp… Cịn lại những người khơng cĩ ruộng rẫy đi làm cơng nhân, làm thuê, làm mướn, ít cĩ thời gian quan tâm tới việc học hành của con em mình
III NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI:
A CƠ SỞ LÍ LUẬN:
Sự nghiệp Giáo dục – Đào tạo hiện đang được tồn Đảng tồn dân quan tâm Vai trị của người giáo viên trong nhà trường gắn liền với hai nhiệm vụ: vừa giảng dạy vừa làm cơng tác chủ nhiệm, nhằm mục đích giáo dục những học sinh vừa cĩ kiến thức văn hố, vừa cĩ nhân cách làm người
Trang 4“Người giáo viên chủ nhiệm phải đánh giá chất lượng giáo dục tồn diện đối với học sinh sau mỗi học kì, mỗi năm học nhằm thúc đẩy học sinh rèn luyện, học tập để klhơng ngừng tiến bộ” Cho thấy việc “giáo dục học sinh cá biệt” là nhiệm vụ quan trọng
và cấp thiết trong cơng tác ở nhà trường bậc tiểu học
Khái niệm “học sinh cá biệt về đạo đức” được hiểu là những học sinh cĩ cá tính khác biệt so với số đơng học sinh bình thường Những học sinh này thường xuyên vi phạm nội quy, quy định của trường, của lớp Chính vì vậy, giáo dục khơng cĩ biện pháp chung cho mọi đối tượng học sinh mà tuỳ vào từng đối tượng học sinh Nhưng cĩ một điểm chung là cần cĩ sự kết hợp giáo dục giữa Nhà trường – Gia đình và Xã hội
B CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Học sinh tiểu học lứa tuổi 10 – 11, tuổi nghịch ngợm hiếu động, chưa làm chủ được bản thân, chưa nhận thức rõ được điều gì đúng điều gì sai Hay bắt chước và chịu tác động của những việc xảy ra xung quanh, thích được tán dương, được khen ngợi Chính vì vậy, mà chúng ta cần đưa ra giải pháp thích hợp giáo dục trẻ em, định hướng đúng đắn cho trẻ trong các hoạt động giáo dục, dạy học và vui chơi một cách phù hợp nhất
Bản thân tôi được nhà trường phân công giảng dạy học sinh lớp 5 nhiều năm Đây là độ tuổi các em chớm bước sang tuổi dâïy thì, diễn biến tâm lý khá phức tạp Đặc biệt là “Học sinh cá biệt về đạo đức”
" Học sinh cá biệt về đạo đức" do đâu ?
Thực trạng những mặt xấu của xã hội; sự thiếu quan tâm của gia đình; những éo le trong cuộc sống, khơng được sự quan tâm của giáo viên, của nhà trường ảnh hưởng rất lớn đến nhân cách của các em.Vàø học sinh “Cá biệt về đạo đức” thường là những học sinh rất ương ngạnh, bất cần, tính khí thất thường
“ lúc nắng, lúc mưa” hay gây gổ với bạn bè, nói tục, chửi bậy, nói dối thường xuyên nhằm tìm cách che đậy, chối tội Khi đạo đức yếu kém thì học lực cũng tỉ lệ thuận với nó Điều này sẽ dẫn đến hệ quả, kiến thức của các em
bị hổng dẫn đến mất căn bản, điểm kiểm tra thấp so với các bạn cùng lớp làm các em mặc cảm đưa đến hiện tượng sợ bị kiểm tra, tiếp theo là chán học và cuối cùng là nảy sinh bỏ học
Ta phải giáo dục học sinh cá biệt về đạo đức ra sao? Phải có những biện pháp như thế nào để giáo dục cĩ kết quả những đối tượng học sinh này?
III.CÁC BI Ệ ÄN PHÁP GI ẢI QUYẾT VÀ CÁCH TỔ CHỨC THỰC HIỆN:
Trang 5Ngay từ đầu năm học, sau khi nhận lớp chủ nhiệm tôi đã tìm hiểu học sinh lớp mình thông qua giáo viên chủ nhiệm cũ và lời phê trong học bạ để nắm bắt kịp thời từng đối tượng học sinh và điều tôi quan tâm nhất là những đối tượng học sinh chưa ngoan, học sinh có học lực yếu và đặc biệt là " học sinh cá biệt về đạo đức" và đây thường là đối tượng học sinh lưu ban Khi biết được từng đối tượng học sinh, ngay cả “học sinh cá biệt về đạo đức” thì tôi vẫn yêu thương, tin tưởng vào các em không mang trong mình sự mặc cảm đối với những học sinh này
Tôi luôn tạo cho các em có cảm giác tôi giống như một người mẹ, luôn có trách nhiệm theo sát các em từng giờ và trong mỗi buổi học để hiểu được đặc điểm tâm sinh lý của tưnøg em và thực hiện “thiên chức” của mình là vừa
“dạy” vừa “dỗ” Cũng từ đó tôi đưa ra những phương pháp và hình thức dạy học sao cho phù hợp Bài giảng là một “ món ăn” nếu nhàm chán học sinh sẽ “ bỏ ăn”- bỏ học Đặc biệt cũng cần tạo không khí lớp học, trường học như chính ở nhà của các em, khi đó các em mới có cảm giác được quan tâm, chăm sóc và tình yêu thương thật sự để học tập tốt
Tiếp theo tôi tìm hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh đó, như là: thu nhập hàng tháng của gia đình, quan hệ giữa các thành viên trong gia đình như thế nào? Có đầm ấm, hạnh phúc hay không? Có xào xáo bất đồng…mục đích là để hiểu rõ học sinh này Rồi tôi gặp gỡ phụ huynh chia sẻ và cộng tác với phụ huynh kết hợp cùng giáo dục
Cĩ những trường hợp bố mẹ đi làm công nhân hoặc đi làm rẫy, làm mướn cả ngày, không có thời gian quan tâm đến con cái các em tha hồ làm gì thì làm trốn học đi chơi, quậy phá… không có ai quản lí lại gặp đám bạn xấu rủ rê, lôi kéo thế là tha hồ tự do “ bay nhảy” Khi cô giáo mời phụ huynh tới trường trao đổi thì nghĩ con mình có tội bị cô kêu cha mẹ tới nhắc nhở, thế là la mắng, đánh đập con cái thậm trí đuổi đi Gặp những trường hợp này tôi phải tư vấn từng bước cách giáo dục con cái như : cha mẹ phải mềm mỏng, hỏi han cặn kẽ khi con mình phạm lỗi để tìm hiểu nguyên nhân, giúp con mình nhận ra việc làm sai trái và cha mẹ luôn gần gũi, trò chuyện để hiểu con mình cần gì, suy
Trang 6nghĩ như thế nào để giúp con em mình tháo gỡ mọi vấn đề, rồi động viên, nhắc nhở khéo léo tìm cách giáo dục…
Ơû lớp, tôi thường xuyên trò chuyện, quan tâm, gần gũi, nhắc nhở, động viên với thái độ thân thiện với học sinh Tạo cho học sinh nhìn mình là cảm thấy gần gũi, chứ không phải gặp mình là sợ bị la mắng Tôi luôn tạo cho học sinh có cảm giác là giáo viên chủ nhiệm như một người bạn, một người bạn tâm tình, sẵn sàng lắng nghe ý kiến của mình, khi mình vui, buồn đều có thể sẻ chia, khích lệ mình khi gặp khó khăn trong gia đình, bế tắc trong học tập
Tôi luôn hướng dẫn cụ thể những việc mà học sinh hỏi, tránh để học sinh cảm thấy lạc lõng, cảm giác vì mình chưa ngoan, học kém… nên không được cô giáo quan tâm, để ý đến mình Tôi giáo dục các em từng bước, từ những công việc nhỏ, chẳng hạn phải thức sớm một chút để không phải đi học trễ, mình học yếu thì nên chịu khó, siêng làm bài tập hơn các bạn… Khi thấy học sinh có tiến bộ mặc dù chỉ chút ít, tôi kịp thời động viên khích lệ bằng lời nói hoặc bằng điểm số để tạo đà cho các em hứng thú và mau chóng tiến bộ trong học tập Đặc biệt tôi không chê bai hoặc trách mắng khi các em làm bài hay phát biểu ý kiến chưa đúng
Đối với những học sinh có hoàn cảnh khó khăn tôi đề xuất với nhà trường giúp đỡ các em về vật chất như: tặng sách vở, quần áo, học bổng, miễn giảm các khoản đóng góp…để các em có điều kiện đến trường như các bạn
Học sinh mắc lỗi tôi xử lí mềm mỏng thậm chí dịu ngọt đối với những đối tượng học sinh cá biệt này, nếu không sẽ không có hiệu quả tốt mà có khi còn gặp phản ứng không tốt ngược trở lại về phía học sinh Tuy nhiên cũng có đôi lúc cũng phải cứng rắn trong vấn đề xử phạt, tuỳ theo trường hợp làm sao cho đạt được hiệu quả Tơi luơn cĩ quan điểm rằng: những lỗi lầm của học sinh nếu người giáo viên biết thơng cảm, vị tha và mong muốn giúp học sinh sửa chữa thì các em sẽ cĩ niềm tin, nghị lực hơn để khắc phục những khuyết điểm và mau chĩng tiến bộ
“ Chân lí mặt trời soi sáng mãi
Lỗi lầm âu cũng đám mây qua.”
Trong thực tế, tơi đã từng gặp những học sinh “Cá biệt về đạo đức” bộ mặt lúc nào cũng câng câng, bất cần đời Tưởng chừng những
Trang 7học sinh đĩ là có “ trái tim đá” Nhưng khơng! Dưới vẻ mặt lạnh lùng, vô cảm ấy là sự hụt hẫng tình thương Phải là những cô giáo giàu kinh nghiệm, có cách đối nhân, xử thế bao dung, vị tha, kiên nhẫn mới phá được “ lô cốt” tưởng chừng là “ bất khả xâm phạm”, đem đến cho các em hơi ấm của tình thương, để các em biết được người tốt xung quanh ta, nhiều lắm Từ đĩ tạo cho các em niềm tin để hình thành nhân cách tốt đẹp
IV/ K ẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC :
Nhiều năm trong ngành giáo dục, tơi gặp khơng ít những học sinh “chưa ngoan” Song một trường hợp mà tơi đã gặp cách đây 7 năm Chính học sinh này đã để lại trong tơi biết bao suy nghĩ Để từ đĩ tơi đúc kết được nguyên lí giáo dục đạo đức cho học sinh
Đĩ là năm học 2005 – 2006 Tơi nhận lớp chủ nhiệm là lớp 5c Ngay từ đầu năm học, tơi đã được biết về đối tượng học sinh này mà trong những năm học trước đã để lại cho giáo viên nhiều lần bực tức Và lần này tơi lại trực tiếp “nếm mùi”
Hơm ấy trong giờ học tốn, tơi trả bài kiểm tra Học sinh này được điểm 3 Sau khi nhận được bài kiểm tra, khơng hề buồn trước điểm số mà học sinh này cịn cầm bài kiểm tra giơ cao trước lớp và xé bài thành nhiều mảnh với thái độ bất cần Hết sức bất ngờ trước hành đơng của học sinh Tơi gằn giọng: tại sao em xé bài kiểm tra? Đáp lại câu hỏi của tơi là một câu trả lời hết sức tục tĩu (Đ…thèm học), rồi lập tức xách cặp ra
về Lúc đĩ tơi như người bị rơi xuống vực, đứng lặng người trước bao ánh mắt ngỡ ngàng của học sinh Cả buổi hơm ấy tơi khơng dạy được gì Cả lớp thấy vậy im phăng phắc khơng một tiếng nĩi chuyện, chỉ làm theo hiệu lệnh cơ giao bài tập và ngồi làm
Về đến nhà mà hình ảnh của học trị vơ lễ cứ ám ảnh tơi hồi Tối đến tơi khơng sao ngủ được vừa giận vừa trách vừa cảm thấy tủi thân Sáng hơm sau tơi quyết định tìm đến nhà học sinh ấy để gặp phụ huynh Tới nơi, một cảnh tượng thật đáng thương Ngơi nhà tơn xiêu vẹo, rách nát; người mẹ nằm liệt trên giường bệnh, cha thì đi làm mướn cĩ hơm
về cĩ hơm khơng Các anh chị cũng tản mát mỗi người một nơi khơng biết làm những cơng việc gì và làm ở đâu Khi biết được hồn cảnh đáng thương ấy, trong lịng tơi tự nhiên tan biến hết những điều trách giận Từ đĩ tơi càng thương càng quan tâm tới em hơn Rồi tơi kiến nghị với BGH nhà trường giúp đỡ em miễn những khoản đĩng gĩp, dành tặng cho em những xuất học bổng Tơi cùng các em học sinh trong lớp quyên gĩp tiền, sách vở để giúp học sinh này cĩ điều kiện đến lớp như bao học trị khác Giường như “ trái tim hố đá” ấy đã cảm nhận được hơi ấm của tình thương Từ đĩ em dần dần ngoan hơn, học hành tiến bộ hơn
Thế rồi chẳng bao lâu người mẹ xấu số ấy qua đời Hơm ấy, tơi đã cùng với học sinh cả lớp đến thắp nén nhang cho người mẹ xấu số ấy… Trước vong linh của người
mẹ, tơi đã an ủi, động viên em rất nhiều Với ánh mắt buồn thảm, em đã nĩi lời cảm ơn
cơ và các bạn Rời đám tang về nhà mà hình ảnh cậu học trị đáng thương cứ hiện lên trong tâm trí tơi hồi…
Trang 8Thời gian thấm thoát thoi đưa Với sự dìu dắt, giúp đỡ của cô giáo, các bạn và Ban Giám Hiệu nhà trường em cũng đã hoàn thành bậc Tiểu học và tiếp tục học lên bậc Trung học Giờ đây gặp lại, em đã lớn khôn, chững chạc và học hành cũng tiến bộ hơn nhiều
*
* *
Qua câu chuyện trên, đã phần nào minh chứng cho “Một số kinh nghiệm giáo dục học sinh cá biệt về đạo đức” mà tôi đã được trải nghiệm thực tế trong nhiều năm học qua và cho thấy kết quả giáo dục học sinh chưa ngoan đạt được kết quả rất tốt Hầu hết những đối tượng học sinh này đến cuối năm học các em đã thực sự trở thành học trò ngoan và có em còn trở thành học sinh tiên tiến Bản thân tôi cảm thấy rất vui, rất hạnh phúc và tâm đắc khi làm được những việc này
V/
BÀI H ỌC KINH NGHIỆM:
Việc “Giáo dục học sinh chưa ngoan”(học sinh cá biệt về đạo đức) là một vấn đề
phức tạp, quan trọng và cần thiết Nó đã và đang là điều trăn trở không những của riêng tôi mà của tất cả những người làm công tác giáo dục
Qua trải nghiệm thực tế nhiều năm trong ngành Giáo dục, tôi rút ra được những bài học kinh nghiệm sau:
- Trước hết người giáo viên phải đến với học sinh bằng cả trái tim, bằng cả tấm
lòng mới hiểu được hoàn cảnh, nguyên nhân, niềm vui, nỗi buồn… của các em Để tìm biện pháp giáo dục sao cho phù hợp
- Giáo viên phải thường xuyên trò chuyện, trao đổi với học sinh, luôn tạo ra môi
trường học tập vui tươi, hứng thú nhằm giúp những đối tượng học sinh chưa ngoan sự
tự tin khi đến lớp để các em thấy rằng “ Mỗi ngày đến trường thật sự là niềm vui “
- Thực sự thương yêu, quan tâm sâu sát, nhắc nhở, động viên kịp thời khi học sinh
có tiến bộ mặc dù là chút ít
- Không nên phê bình, sỉ nhục, xúc phạm đến các em Tránh áp đặt, doạ dẫm, buộc
các em phải làm theo…vì điều đó có thể đem lại kết quả ngược trong giáo dục
- Khéo léo đưa những tấm gương tốt ở lớp, ở trường, ở những bài học…để các em
học tập Xây dựng cho học sinh nếp sống lành mạnh, bồi dưỡng cho các em những tình cảm phong phú về: Gia đình – Nhà trường và Xã hội Đặc biệt người giáo viên phải là tấm gương sáng về nhân cách để học sinh noi theo
- Kết hợp hài hoà giữa ba môi trường giáo dục: Nhà trường – Gia đình và Xã hội.
VI/ KẾT LUẬN CHUNG:
Trên đây là một vài kinh nghiệm mà bản thân tôi đã rút ra trong quá trình dạy học Tuy không phải là hoàn hảo nhưng tôi hy vọng phần nào sẽ giúp ích được trong công tác chủ nhiệm mà đặc biệt là giáo dục học sinh ở Tiểu học Qua đó tôi nhận thấy được vai trò và nhiệm vụ của người giáo viên rất quan trọng và cần thiết Với tầm quan trọng
đó, người giáo viên phải nhận thức được trách nhiệm của mình đối với trường, với lớp
Trang 9mà thực hiện công tác có hiệu quả Từ đó bản thân phải tự vạch ra kế hoạch hoạt động
cụ thể mà quan trọng nhất là xây dựng học sinh thành một tập thể đoàn kết, thân ái và tiến bộ, hết lòng thương yêu và tôn trọng các em Thực hiện đúng nguyên lí Giáo dục của Đảng: Giáo dục kết hợp với Gia đình – Nhà trường và xã hội; mỗi thầy cô giáo là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo và thực hiện đúng theo lời dạy của Bác “ Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người”
VII TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 Nguyễn Kế Hào, Con em chúng ta như thế đấy, Nhà xuất bản Giáo Dục, năm 1990
2 Nguyễn Kế Hào, Học sinh tiểu học và nghề dạy học ở bậc tiểu học, Nhà xuất bản Giáo Dục, năm 1992
Nhận xét của Hội đồng sáng kiến kinh nghiệm Người viết
1- Đạt hay không đạt:
2 - Xếp loại:
3 - Một số nhận xét về sáng kiến:
Nguyễn Thị Bích