Người con gái nam xương

Người con gái nam xương Chuyện người con gái nam xương Đọc – tìm hiểu chung Tác giả +, Nguyễn Dữ, quê ở Hải Dương +, Sống vào nửa đầu thế kỉ XVI – nhà Lê khủng hoảng, Lê – Mạc – Trịnh tranh giành quyền cai trị

Chuyện

người con gái nam xương

Đọc – tìm hiểu chung

• Tác giả: +, Nguyễn Dữ, quê ở Hải Dương

+, Sống vào nửa đầu thế kỉ XVI – nhà

Lê khủng hoảng, Lê – Mạc – Trịnh

tranh giành quyền lực, gây ra nội

chiến kéo dài.

+, Ông học rộng, tài cao, chỉ làm

quan một năm rồi về sống ẩn dật,

cũng là cách nhà tri thức đương

thời phản kháng chế độ XHPK.

Đọc – tìm hiểu chung

• Tác phẩm: +, Chuyện người con gái Nam Xương

+, Xuất xứ: trích “Truyền kì mạn lục”

( ghi chép tản mạn chuyện kì lạ được lưu truyền)

+, Thể loại: Truyền kì, được viết

bằng chữ Hán +, Chủ đề: thể hiện niềm thương cảm

với số phận oan nghiệt, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp

truyền thống của người phụ nữ VN ở XHPK

+, Nghệ thuật: là 1 áng văn hay,

thành công về nghệ thuật dựng truyện, miêu tả

nhân vật kết hợp tự sự & miêu tả

Tìm hiểu văn bản

• Tóm tắt văn bản và giới thiệu nhân vật:

- Vũ Nương: tên thật là Vũ Thị Thiết, quê ở Nam Xương, là người con gái đẹp người đẹp nết, sau là vợ Trương Sinh.

- Trương Sinh: con nhà hào phú nhưng không có học, phải ghi tên phải ghi tên vào sổ lính đi vào loại đầu.

- Linh Phi: vợ vua biển Nam Hải, được Phan Lang cứu, sau này đã đưa Vũ Nương xuống thủy cung.

- Phan Lang: trước làm đầu mục ở bến đò Hoàng Giang,

thời nhà Hồ, quân Minh xâm lược, nhân dân chạy trốn nhưng

không may thuyền bể, thây trôi vào động rùa được Linh Phi báo ơn

Vẻ đẹp của Vũ Nương

• Vẻ đẹp Vũ Nương xuyên suốt tác phẩm: từ đầu truyện, khi về làm dâu nhà chồng, làm vợ Trương Sinh, làm mẹ bé Đản, đã rời

xa trần thế

• Vũ Nương hội tụ tất cả những vẻ đẹp của người PNVN theo

quan niệm Nho giáo: công, dung, ngôn , hạnh Nàng là người con gái đức hạnh, thuỳ mị, nết na, tư dung tốt đẹp

• Đối với chồng, Vũ Nương là

người vợ hiền thục, nết na:

Trong cuộc sống đời thường, hiểu Trương Sinh có tính đa nghi, nàng luôn giữ gìn khuôn phép không từng để xảy ra chuyện thất hòa, rất mực

hiền thục, ý tứ

- Khi tiễn chồng đi lính, nàng cư xử chân tình, đằm thắm: rót chén rượu

đầy, nói lời tiễn đưa ân tình nồng đượm yêu thương: “Chàng đi … phong hầu”, “chỉ xin ngày trở về mang theo được hai chữ bình yên” Nàng không mong chồng vinh hiển, chỉ cầu mong chồng bình an trở

về Bao tình cảm xót thương, lo lắng, nhớ nhung khi chồng dấn thân nơi trận mạc gửi vào lời nhắn nhủ: “Nhìn trăng soi … đất thú”.

- Khi bị chồng nghi oan, nàng nhẫn nhục, cố gắng hàn gắn tình cảm vợ chồng, hạnh phúc gia đình trước nguy cơ tan vỡ Nàng nói về thân phận con kẻ khó được nương tựa nhà giàu, nói về tình nghĩa vợ chồng, khẳng định tấm lòng thủy chung, cầu xin chồng đừng nghi oan cho mình Ngay cả trong đau đớn, tuyệt vọng, VN

vẫn là người PN dịu dàng, hiền thục

• Đối với mẹ chồng, nàng là người con dâu ngoan hiền, hiếu thuận:

• Dù bụng mang dạ chửa nhưng nàng vẫn một lòng thay chồng chăm sóc mẹ già yếu, động viên an ủi bà lúc cô đơn Mẹ chồng ốm, nàng thuốc thang, lễ bái, nói lời ngọt ngào khuyên lơn Mẹ chồng mất: nàng hết lòng thương xót, lo việc ma chay chu tất, hết lòng thương xót như với cha mẹ đẻ của mình Lời nói chân tình của người mẹ chồng trước lúc mất chứng minh nghĩa tình mẹ chồng – nàng dâu vô cùng tốt đẹp, vượt lên thói đời thường, ghi nhận 1 cách khách quan đức hạnh, công lao của VN với nhà chồng

• Đối với con, nàng là người mẹ dịu dàng, bao dung:

• Nàng một mình nuôi dạy, chăm sóc con thơ Biết con có cảm giác

thiếu vắng tình cảm của người cha, nàng chỉ cái bóng mình trên tường nói là “cha Đản” để an ủi, dỗ dành, mang lại niềm vui cho con trẻ

• Vũ Nương là đại diện tiêu biểu cho người phụ nữ Việt Nam thời phong kiến:

• - Vũ Nương đã chọn cái chết để tự minh oan cho mình, để bảo vệ nhân phẩm của

người phụ nữ (khác với nhân vật Vũ Nương trong truyện cổ tích)

• - Bị bức tử thảm thương, oan khuất, dù ở dưới thủy cung tiên cảnh, vẫn nặng lòng với cuộc đời, sẵn sàng tha thứ cho Trương Sinh, 1 mực thương nhớ chồng

con, quan tâm xót xa cho phần mộ tổ tiên, khát khao phục hồi danh dự

• - Nhớ thương quê hương, gia đình, khát khao hạnh phúc gia đình nhưng nàng vẫn

gạt nước mắt, giữ lời hứa với Linh Phi Sự trở về và ra đi của VN thể hiện rõ lối

sống ân nghĩa, thủy chung của nàng

Bi kịch cuộc đời người con gái Nam Xương

• Khởi đầu là khi Trương Sinh đi lính

- TS đi lính, VN phải sống trong cảnh đơn chiếc bụng mang

dạ chửa, rồi 1 mình nuôi con, chăm sóc lo toan cho mẹ chồng,

hai vai nặng gánh gia đình

- Nàng còn phải chịu nỗi oan khuất tày trời và kết cục bi

thảm Nàng bị chồng nghi ngờ thất tiết, không chung thủy

Chồng đi chiến trận, tháng ngày vò võ cô đơn, tối đến “ở một

mình, nàng hay đùa con, trỏ bóng mình mà bảo là cha Đản”

Vậy mà có ai ngờ cuộc đời VN tan nát là bắt đầu từ cái bóng

ấy

• Ngày TS trở về cũng là ngày giông tố nổi lên vùi dập cuộc đời nàng Đứa con trai vẫn tưởng bóng mẹ là cha nên không chịu nhận người cha thật của mình Nó hồn nhiên cự tuyệt TS: “Ô hay … Đản cả” Lời bé Đản chân thật, ngây thơ biến thành những thông tin đầy dữ liệu đáng ngờ khiến TS nổi máu ghen tuông hồ đồ mù quáng “đinh ninh là vợ hư” Suy nghĩ nông cạn, thói độc đoán gia trưởng đã khiến TS hành động vũ phu thô bạo TS bỏ ngoài tai lời phân trần của vợ, cũng không tin lời nhân chứng khách quan là bà con làng xóm, không nêu rõ nguyên cớ, lúc đầu nói bóng gió, sau

mắng nhiếc, đánh đuổi VN VN bị oan ức mà không thể

thanh minh, phải hứng chịu cách đối xử bất công, thô bạo của chồng Trong đau đớn, tuyệt vọng, nàng chọn cái chết

để giải thoát, để minh oan và bảo vệ nhân phẩm của mình

• - Vẫn biết sự lựa chọn ấy là tiêu cực, nhưng trong

XHPK, cái chết của VN là một tất yếu Nàng đã mất tất cả đành chấp nhận số phận sau mọi cố gắng

không thành Nàng đã hết lời thanh minh, thậm chí khóc lóc, cầu xin nhưng không lay chuyển được thái

độ độc đoán, tàn nhẫn của TS Mất tổ ấm gia đình, danh tiết bị xúc phạm, hành động tự vẫn như là 1 sự giải thoát, cũng là hành động quyết liệt cuối cùng để nàng bảo toàn danh dự và nhân phẩm của mình

• - Trong phần kết tác phẩm, ND không để VN chết 1 cách oan ức Nàng được Ling Phi cứu, trở thành tiên nữ chốn thủy cung,danh tiết của

nàng cũng được trả lại trong sạch như lời cầu ước Nhưng VN bước vào cõi tiên mà lòng không hề thanh thản Dường như nàng đã gạt

nước mắt mà theo Linh Phi, để lại lời tạ từ xót xa ngậm ngùi, tiếc nuối Hạnh phúc của phần đông PN là được sống trong tình yêu thương của chồng con, gia đình sum họp Mơ ước về hạnh phúc gia đình thật bình

dị nhưng tiếc thay, nó thật ngắn ngủi, để rồi sau đó chập chờn như

chiếc bóng hư vô Cái chết của VN còn là bị kịch về sự tan vỡ những ước vọng đời thường trong cuộc sống thường nhật

Nghệ thuật xây dựng nhân vật

• - Tác giả đã tạo dựng được những tình huống, hoàn cảnh để thử thách

nhân vật - Khắc họa nhân vật qua ngoại hình, chủ yếu qua hành động, ngôn ngữ của nhân vật - Kết hợp khéo léo giữa yếu tố kì ảo và tình tiết đời thực

* Qua nhân vật VN, ND đã thể hiện niềm cảm thương đối với số phận oan nghiệt của người PN dưới CĐPK Đồng thời tác giả cũng khẳng định, ngợi

ca, trân trọng vẻ đẹp của người PN, đề cao những khát vọng chân chính, bình dị của họ (tình yêu, hạnh phúc gia đình) Qua cái chết bi thảm của VN, tác giả đã lên án, tố cáo XHPK bất công, vô lí với những luật lệ hà khắc,

những định kiến hẹp hòi với người PN, phên phán chiến tranh phi nghĩa, thói ghen tuông, hành vi bạo lực của người đàn ông

Nguyên nhân dẫn đến bi kịch của Vũ Nương

• a Nguyên nhân trực tiếp: Cái bóng của VN và đứa con:

- Vì thương con, nhớ chồng, VN chỉ cái bóng mình nói

với con là cha nó - Đứa trẻ tưởng cái bóng là cha thật

nên khi Trương Sinh trở nó không chịu không nhận

người cha là TS Nó nói toàn những điều đáng ngờ,

thông tin ngày 1 gay cấn (dẫn chứng) - Nhận thức và

lời nói ngây thơ của đứa con khiến TS nghi ngờ VN

thất tiết, rồi “đinh ninh vợ hư” và nổi cơn ghen tuông

thịnh nộ

• b Nguyên nhân sâu xa: - Do Trương Sinh:

• + Là kẻ thất học, tính đa nghi, phòng ngừa quá mức

• + Khi trở về, tâm trạng nặng nề, buồn khổ vì mẹ mất, đứa con không chịu nhận cha Lời nói thơ ngây của con như lửa đổ thêm dầu khiến TS nóng giận mất khôn, suy nghĩ mù quáng

• + Xử sự nông cạn, độc đoán: không bình tĩnh phân tích thực hư, bỏ ngoài tai lời phân trần của vợ, không tin lời nhân chứng là bà con hàng xóm, không nói rõ nguyên cớ cho vợ biết để thanh minh

• + Hành động hồ đồ, vũ phu, thô bạo: nói bóng gió, la um, đánh đuổi VN, bức tử người vợ vô tội của mình.

• - Cuộc hôn nhân với Vũ Nương – TS không bình đẳng, mang tính chất mua bán

• + TS xin mẹ trăm lạng bạc cưới VN về

• + VN tự nhận là con kẻ khó được nương tựa nhà giàu Sự không môn đăng hộ đối cộng thêm cho TS cái thế của kẻ giàu cạnh cái thế của người đàn ông gia trưởng - XHPK bất công, với luật lệ hà khắc, vô lí, định kiến hẹp hòi với người PN + XH đã dung túng cho TS chà đạp nhân phẩm VN

• + Hành vi của TS không chỉ là kết quả của sự ghen tuông mù quáng bột phát trong cơn nóng giận mà còn là kết quả của 1 loại tính cách – sản phẩm tất yếu của xh nam quyền Trong xh ấy, người PN không thể tự đứng ra bảo vệ nhân phẩm của mình, đành chấp nhận số phận oan khiên, bất hạnh

• - Chiến tranh phi nghĩa gây cảnh sinh li tử biệt, chia cắt hp gia đình, đẩy hạnh phúc lứa đôi đến bờ vực thẳm đau thương

Số phận người phụ nữ thời phong kiến

- Không được làm chủ vận mệnh của mình, hoàn toàn bị lệ

thuộc vào người khác - XHPK hà khắc, luật lệ, định kiến khắt khe, bất công, vô nhân đạo, gây ra bao bất hạnh cho người PN

- Người phụ nữ không được che chở, bị ruồng rẫy, bị đối xử bất công và tàn bạo nhiều khi phải tìm đến cái chết oan uổng, đau xót

Tác giả đã cảm thông và hiểu rõ điều tốt đẹp cũng như bi kịch của họ, thể hiện hết sức sinh động => Chuyện người con gái

Nam Xương là tác phẩm hay nhất của

“Truyện kỳ mạn lục” được coi là “Thiên cổ kỳ bút”: Bút lạ từ ngàn xưa, áng văn hay của nghìn đời

Chi tiết chiếc bóng:

• Là chi tiết thắt nút đồng thời mở nút câu chuyện

• Thắt nút:

• + Trong những ngày chồng đi xa, VN đã chỉ bóng mình trên tường, nói đùa con nhỏ đó là cha nó Lời nói của Vũ Nương với mục đích hoàn toàn tốt đẹp

• + Bé Đản thơ ngây tin là có một người cha đêm nào cũng đến, mẹ đi cũng

đi, mẹ ngồi cũng ngồi, nhưng nín thin thít và không bao giờ bế nó

• + Lời nói của bé Đản đã làm TS nảy sinh sự nghi ngờ vợ không chung

thuỷ, ghen tuông và lấy đó làm bằng chứng để về nhà mắng nhiếc, đánh đuổi Vũ Nương đi khiến Vũ Nương phải tìm đến cái chết đầy oan ức

• Là một chi tiết thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của Vũ Nương:

• - Vợ chồng như hình với bóng, chiếc bóng là tình yêu thương sâu nặng, tấm lòng chung thủy, niềm khát khao đoàn tụ, hp gia đình của người vợ pn, tình yêu con của 1 người mẹ nhân hậu, dịu dàng

 Là biểu tượng cho số phận mong manh của người phụ nữ dưới chế độ nam quyền

 Chỉ 1 chiếc bóng cũng trở thành tác nhân dẫn đến bi kịch của người pn, giết chết một con người

 * Cái bóng để lại suy nghĩ sâu xa: phải yêu thương, tin tưởng, trân trọng, thấu hiểu người pn, đừng để những

điều nhỏ bé, vô hình phá nát hp gia đình, gây nên nỗi bất

Chi tiết kì ảo trong câu chuyện

• - Phan Lang nằm mộng rồi thả rùa - Phan Lang gặp nạn, lạc vào động rùa, gặp Linh Phi,

• được cứu giúp; gặp lại Vũ Nương, được sứ giả của Linh Phi

rẽ đường nước đưa về dương thế

• - Vũ Nương hiện về trong lễ giải oan trên bến Hoàng Giang giữa lung linh, huyền ảo rồi lại biến đi mất

• Ý nghĩa của những chi tiết ấy:

• - Làm hoàn chỉnh thêm nét đẹp vốn có của Vũ Nương: nặng tình, nặng

nghĩa, quan tâm đến chồng con, phần mộ tổ tiên, khao khát được phục hồi danh dự

• - Tạo nên một kết thúc phần nào có hậu cho câu chuyện Thể hiện về ước

mơ, về lẽ công bằng ở đời của nhân dân ta: người tốt dù trải nhiều oan

khuất, cuối cùng được minh oan, đánh thức niềm tin, lạc quan hi vọng

• - Không làm mất đi tính bi kịch: VN trở lại trần gian, rực rỡ uy nghi

nhưng ở giữa dòng, lúc … hiện lời tạ từ ngậm ngùi rồi chốc lát bóng nàng loang loáng mờ nhạt và biến mất Tất cả là ảo ảnh, 1 chút an ủi cho kẻ bạc mệnh, hạnh phúc gia đình không thể cứu vãn TS phải trả giá đau xót cho hành động phũ phàng của mình Tính bi kịch tiềm ẩn trong cái lung linh huyền ảo Tô đậm niềm cảm thương với số phận bi thảm của người PN

trong XHPK, khắc sâu giá trị tố cáo của tp

phận con người chủ yếu qua số phận người phụ nữ: chịu nhiều oan khuất và bế tắc

- Phản ánh xã hội phong kiến với những cuộc chiến tranh phi nghĩa liên miên, làm cho cuộc sống của người dân càng rơi vào cảnh sinh li tử biệt

Giá trị nhân đạo:

* Ca ngợi vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam qua nhân vật Vũ Nương

* Thể hiện niềm thương cảm đối với số phận oan nghiệt của người phụ nữ

* Đề cao ước mơ, khát vọng về một cuộc sống công bằng, hạnh phúc cho họ * Gián tiếp lên án, tố cáo xã hội phong kiến bất công, chiến tranh phi nghĩa

• * Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Nhân vật được khắc hoạ tâm lí và tính cách thông qua lời nói (đối thoại) và lời từ bạch (độc thoại) (Khác với nhân vật trong truyện cổ tích)

• * Sử dụng yếu tố truyền kì (kì ảo) làm nổi bật giá trị hiện thực, nhân đạo của tác phẩm Cách thức đưa những yếu tố kỳ ảo vào chuyện là đưa xen kẽ với những yếu tố thực như địa danh, thời điểm lịch sử, sự kiện lịch sử, trang phục của các mỹ nhân, tình cảm nhà Vũ Nương khi nàng mất… Cách thức này làm cho thế giới kỳ ảo, lung linh mơ hồ trở nên gần gũi với cuộc đời thực Làm tăng độ tin cậy khiến người đọc không cảm thấy ngỡ ngàng

• * Kết hợp các phương thức biểu đạt: Tự sự + Biểu cảm (trữ tình) làm nên một áng văn xuôi tự sự còn sống mãi với thời gian