Bệnh nấm da pdf

Các tác nhân gây bệnh nấm da- Microsporum hay gặp M.. canis:da, tóc - Trichophyton: da, tóc, móng - Epidermophyton: da, móng  Các loại nấm sợi là loại nấm ưa lớp sừng  Keratin là prote

BS TRẦN NGỌC KHÁNH NAM

1 Các tác nhân gây bệnh nấm da

- Microsporum (hay gặp M canis):da, tóc

- Trichophyton: da, tóc, móng

- Epidermophyton: da, móng

 Các loại nấm sợi là loại nấm ưa lớp sừng

 Keratin là protein được tìm thấy ở móng, tóc,

và da

 Tập thể: trường học, quân đội, nhà tù…

 Vùng ẩm ướt (khí hậu nhiệt đới…)

 Gia súc (vd: chó, mèo, bò, gia cầm…)

Các yếu tố thuận lợi:

 Tại chỗ: + ẩm ướt (nóng, nhiều mồ hôi)

+ vệ sinh kém, lớp sừng bị thay đổi

(thuốc điều trị).

 Toàn thân: SGMD, đái đường,corticoid toàn thân, UCMD, ung thư,

 Bào tử nấm bám vào tế bào sừng:

- Tiết men thủy phân protein : các sợi nấm

dễ dàng đi vào để sinh sản trong lớp sừng.

- Phóng thích các cytokine

- Yếu tố hóa hướng động và các kháng

nguyên là nguồn gốc cho các phản ứng viêm.

 Các triệu chứng +++

 Xét nghiệm: da, móng và tóc với dd KOH 10 %

 Nuôi cấy các chủng nấm từ mô, vảy, móng, tóc bị bệnh

Nấm bàn chân (bàn chân VĐV)

 Tổn thương giữa các kẽ ngón chân thứ 3 và 4 hay gặp

 Đau rát và ngứa ở bàn chân

 T rubrum thường hay gặp ở vùng Đông Nam Á

 Nấm có thể lây từ người này sang người khác qua

vảy;lớp tế bào chết bong ra từ thượng bì

 Nam>nữ

 Da bìu thường không bị tổn thương

Các yếu tố làm dễ: mồ hôi nhiều, độ ẩm cao, mặc áo quần nhiều lớp, bệnh da trước đó: đái đường, béo phì…

 Chẩn đoán

◦ Xét nghiệm KOH vảy da

◦ Nếu “ xuất tiết”, do nấm men, như Candida

albicans

◦ Nuôi cấy nấm

 Tổn thương móng

 Viêm móng do candida

 Vảy nến móng

 Viêm móng do vi khuẩn

 Bôi tại chỗ kém hiệu quả

 Bóc móng bằng hóa chất- ngoại khoa

 Uống griseofulvin kéo dài 6 tháng -1 năm

 Các thuốc khác:

 terbinafine (250mg/ngày)

 itraconazol (200mg/ngày)

 Nguyên nhân Microsporum và Trichophyton

 Các chủng nấm phát triển trong nang lông

 Cấy tóc giúp phát hiện tác nhân gây bệnh

+ Nấm ngoài sợi tóc (Ectothrix infection) bào tử nấm bao quanh thân tóc hay dưới lớp vỏ

+ Nấm trong sợi tóc (Endothrix infection) tạo thành các bào tử đốt trong sợi tóc

+“Mảng xám" hay gặp ở trẻ em hiếm khi viêm

Nấm da đầu-lông mày/lông mi

Mảng xám

 Viêm da nhờn

 Vảy nến da đầu

 Viêm da tiếp xúc

 Rụng tóc vùng

 Thuốc tại chỗ ít hiệu quả

 Kết hợp tại chỗ - toàn thân

(bôi clotrimazole + uống griseofulvin)

 Chải đầu với thuốc kháng nấm giúp loại bỏ tổ chức bị nhiễm nấm

 clotrimazole (cafunten)

 ketoconazole (nizoral)

 Cyclopiroxolamine (mycoster)

 Các loại azole uống

◦ Ketoconazole – hiệu quả không cao

◦ Fluconazole – Ít khi chỉ định.

◦ Itraconazole – thuốc được chọn lựa nhưng giá thành cao

 Terbinafine – tốt và rất hiệu quả

 Griseofulvin: thuốc được chỉ định đầu tiên

 Dung nạp tốt, uống cùng thức ăn nhiều mỡ

 Các tác dụng phụ:

 Đau đầu, buồn nôn,đau bụng,

 Hiếm hơn:-mề đay, ỉa chảy, nhạy cảm với ánh sáng

 Ít hiệu quả do kém dung nạp/ cản trở hấp thu khi uống kèm(phenytoin and phenobarbital).

 Vị trí: Thân và các gốc chi

 Nguyên nhân:

 Các tổn thương:hồng, giảm hay tăng sắc tố

 Nguyên nhân : C albicans +++

sợi nấm

xám mọc trong vòng 72 giờ

 Trẻ sơ sinh do lây từ đường sinh dục khi sinh

 Mảng màu trắng xám bám vào bề mặt niêm mạc

 Đáy của các mảng ẩm ướt, hơi đỏ và mủn (do ngấm nước)

 Có thể lan đến vùng mang tả lót

 Cho trẻ súc/ rà miệng thuốc Miconazole (Daktarin oral gel) 4 lần/ ngày x 2-3 ngày

 Người lớn: ngậm Nystatine / clotrimazole

hay Fluconazole , 100-200 mg/ngày x 5-10 ngày.

 Mảng hơi hồng, ẩm ướt bao quanh bởi viền vảy thượng bì, “sẩn vệ tinh”

 Nhầm với nấm bẹn, bề mặt ít vảy và dễ bị nứt da

 Các loại thuốc bôi tại chỗ đều có hiệu quả

 Hay tái phát, lưu ý” XN đường máu”

 Mô quanh móng dày lên, trợt da ở bờ bên móng, gốc móng dày lên, có màu hơi sẫm, mặt móng có thể có các đường lằn ngang

 Thường chỉ có vài móng bị tổn thương, không đối

 Nhiễm khuẩn thứ phát hay gặp( tay ngâm nước

thường xuyên)

 Tránh ngâm dầm tay thường xuyên

 Nên kiểm tra đường máu

 Uống fluconazole 150 mg/1 lần/tuần x 3 tuần

hay itraconazole 200mg/ngày x 7 ngày/tháng x 3 tháng.

 Tại chỗ: trong 2-3 tháng để dự phòng tái phát